Ғажайып математика. Бағдарлама.

Алғы сөз

Егемендік алған еліміз бүгінгі таңда балалардың болашағына үлкен мән беріп, олардың жан – жақты жетілген тұлға болып қалыптасуына толық мүмкіндік жасау.

Бастауыш сынып оқушыларының оқу мәселесін жақсы жағдайда болуына байланысты.. Жаңа ұлттық тәрбиелеуде тәрбиенің мазмұны, жекелендіру, жаңа педагогикалық дамудың әлеуметтік бағытының түбегейлі өзгеруін талап етеді.

Баланың ақыл – ойын жүйелеу, ойлау қабілетін жетілдіру, дәлдікке үйрету, шындыққа тәрбиелеу мақсатында сауаттылыққа баулу – бүгінгі күн талабы.

Математикалық түсініктермен таныстыру барысында оқу үрдісін ұйымдастырудың негізгі түрі – ойын. Өйткені, ойын арқылы ғана дамыған бала алғаш мектеп есігін ашқанда білінеді, қоғамдық тәжірибені тез меңгеріп, мінез – құлқын, ерік – жігерін, қабілетін дамытып, дүниетанымын кеңейтіп, болашаққа қызығушылықпен қарайды.

Ойын әдіс – тәсілдерін сабақта, іс – әрекет барысында тиімді қолдану. Ойындық жаттығулар сөйлеу мен тілдік міндеттерді бекітуге, ұсақ моториканы дамытуға бағытталған. Балалар сабақ үстінде танысқан көптеген ойындар, кейіннен күнделікті өмірге сіңіп кетеді. Мысалы: математикадан саусақ ойындары, математикалық жұмбақтар мен мақал-мәтелдер, логикалық тапсырмалар мен логикалық есептер, қызықты есептер, айырмашылығын табу, есте сақтау тренингтері балалармен өткізілетін кез – келген сабақтың үстінде бой жазу ретінде қолдануға болады. Бастауыш сынып балаларының ұлттық жəне жалпы азаматтық құндылықтар негізінде тұлғаның интеллектуалды дамуының қажетті деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған математиканың базистік негізін сапалы игеруді қамтамасыз ету. Көрнекі-бейнелі, логикалық жəне абстрактты ойлауды қалыптастыру, негізгі орта білім деңгейінде алгебра мен геометрияны игеруге практикалық негіз жасау.

«Ғажайып математика әлемінде» құралының мазмұны арқылы танымдық және коммуникативтік іс-әрекетке, өздігінен білім алуға және еңбекке бейімдеу, сондай-ақ ата-дәстүр, әдет-ғұрып, салт-сана, халықтық және ұлттық болмысты жалпы адамзаттың мөдени мүраларымен үндестіру арқылы баланы түлға ретінде қалыптастыру және оқушының ақыл-ойының математикалық стилін, интеллектуалдық және ерік пен сезімге қатысты сапаларын дамыту, мектептің негізгі сатысында оқуға, меңгерген математикалық білімін өмірде қолдануға жан-жақты дайыңдауды жүзеге асыру.

«Ғажайып математика әлемінде» құралыны арқылы баланың тұлға ретінде қалыптасуына, оқушының ақыл-ойын дамытуға, интеллектуалдық және ерік пен сезімге қатысты белсенділігін қалыптастыруға мүмкіндік туғызу, сонымен қатар математиканың өмірде болып жатқан нақты құбылыстарды жалпылауға жөне қоршаған болмысты танып-білуге көмектесетін ғылым болып табылатыны туралы түсініктердің қалыптасуына ықпал ету, оқушының өмір сүруіне және мектептің келесі деңгейінде оқуын жалғастыруы үшін қажетті білім, білік және дағдыларды қалыптастыру.

Ғылымилық ұстанымы кіші жастағы оқушылардың күнделікті өмірде және оқу барысында ғылыми терминдер мен ұғымдарды меңгеру және қолданысқа енгізу үшін қажетті жағдайлар жасауды көздейді.

Оқушының жеке ерекшеліктерін ескеру ұстанымы арқылы қиындық деңгейі әр түрлі тапсырмаларды, оқытудың тұлғалық-маңызды мотивтерін қалыптастыратын өздік зерттеу және жобалық жұмыстарды қолдануды көздейді, тиімді оқыту технологияларын және оларды бейімдеу деңгейін іріктеуге, әр түрлі іс-әрекетті (жасау, түрлендіру, алгоритмдік және шығармашылық) ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Шығармашылық ұстанымы оқушылардың өз бетімен стандартты емес, шығармашылық, логикалық есептердің шешуін табу қабілеттерін қалыптастыруды, жаңа амал-тәсілдерді «ашуды», практикалық бағыттағы тапсырмаларды орындауды көздейді.

«Ғажайып математика әлемінде» өтілетін сабақ кезінде балалар есіне түрлі заттық қасиеттері, сапалық сандық ерекшеліктері туралы ұғымдар қалыптасады. Соның нәтижесінде заттардың пішінін,түсін, көлемін салыстыра білуге олардың кеңестігі орнын ажыратуға дағдыланады. Бағдарлық матералдарды балаларға игерту үшін баланы жәй санауға емес ой-еңбегін бейімдеуге олардың қиялын, санасын,зейінін дамытатындай есептерді ауызша және жазбаша шығара білуге үйрету. Осы негізді басшылыққа ала отырып «Ғажайып математика әлемінде» атты әдістемелік құралын жасадым. Бұл құрал төмендегідей құрылымдардан тұрады:

Мақсаты:

• Балаларды аңғарымдылыққа, заттардың өзара орналасуын орнын ажырата білуге үйрету, танымдық білімдерін қалыптастыру.

• Өз бетінше ойлауға, дәлдікке, шындыққа үйрету, дүниетанымын кеңейтіп, пәнге деген қызығушылығын арттыру.

• Балаларды ойнай отырып, ойлай білуге тәрбиелеу.

• Балалардың математикалық білімдерін, икемділік пен машықтарын қалыптастыру.

Балалардың шығармашылықтарын, ізденістерін байқай отырып, өз ойларын толық айта білуге, ой-өрістерін машықтандыру негізінде білім негіздерін іскерлікпен ойын жетілдіру дағдыларын, өзіндік қажеттілік пен қызығушылықтарын, міндеттерін көздейді.

Міндеті:

• Балалардың ойын арқылы ерік – жігері, жеке қабілеті дамиды, дүниетанымы кеңейіп, болашаққа қызығушылықпен қарайды.

• Ой – өрісін, қиялын дамытады, математикалық ойлау қабілеттері дамиды.

• Аңғарымдылыққа, шапшаңдылыққа тәрбиелеп, математикалық танымын кеңейту.

Балалардың математика пәніне деген қызығушылықтарын оятып, ізденістері мен танымдық ақыл – ойларын байқап, өз бетінше жұмыс жасауларын байқау негізіндегі жас ерекшеліктеріне қарай, жан – жақты, ықпал ету өзектілігі.

Өзектілігі:

• Балаларға әр түрлі материалдарды пайдаланып, икемділіктері мен ізденістерін арттыру мақсатында ой ұшқырлықтарын, пәнге деген қызығушылықтарын ояту.

• Пәнге деген көзқарасын, дүниетанымын қалыптастырады.

• Балалардың оқу – танымдық қызметін ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту.

Математикалық әр түрлі есептер, санамақтар, жұмбақтар, жаңылтпаштар, мақал – мәтелдер, графикалық тест жұмыстары туралы логикалық ойлауларын есте сақтау негізінде көптеген жұмыстардан күтілетін нәтижелерді алға қоямын.« Ғажайып математика әлемінде» құралы балалардың ойлауын, танымын, көзқарасын, ойнай отырып ойлауларын, пәнге деген қызығушылықтарын байқау негізінде осындай жұмыс түрлерінде балалардан төмендегідей нәтиже шығады:

Күтілетін нәтиже:

- Математика пәніне деген қызығушылығы артады.

-Математика пәні туралы ұғымдары кеңейеді.

- Балалардың шығармашылық шеберлігі дамиды..

- Балалардың есте сақтауы мен логикалық ойлау қабілеті дамиды..

Біліктілігіне қойылатын талаптар:

• Ойын тапсырмалар жүйесін дамыта оқыту идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

• Баланың ойлауын, ынтасы мен белсенділігін арттырады.

• Математикалық білімдерін, икемділікпен машықтарын қалыптастыруға бағытталған.

Логикалық ойлау қабілетін дамыту:

- Балалардың оқу – танымдық қызметін ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту.

- математикалық сауықтар, дидактикалық ойындар, шытырман логикалық есептер шығарылады.

Логикалық есептер

Өзектілігі-балаларды ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту, икемділігі мен білімдерін арттыру.

Күтілетін нәтиже:

• шапшаң есептеуге дағдыланады;

• есте сақтау қабілеті артады;

• пәнге деген қызығушылығы артады;

Алғы сөз

Егемендік алған еліміз бүгінгі таңда балалардың болашағына үлкен мән беріп, олардың жан – жақты жетілген тұлға болып қалыптасуына толық мүмкіндік жасау.

Бастауыш сынып оқушыларының оқу мәселесін жақсы жағдайда болуына байланысты.. Жаңа ұлттық тәрбиелеуде тәрбиенің мазмұны, жекелендіру, жаңа педагогикалық дамудың әлеуметтік бағытының түбегейлі өзгеруін талап етеді.

Баланың ақыл – ойын жүйелеу, ойлау қабілетін жетілдіру, дәлдікке үйрету, шындыққа тәрбиелеу мақсатында сауаттылыққа баулу – бүгінгі күн талабы.

Математикалық түсініктермен таныстыру барысында оқу үрдісін ұйымдастырудың негізгі түрі – ойын. Өйткені, ойын арқылы ғана дамыған бала алғаш мектеп есігін ашқанда білінеді, қоғамдық тәжірибені тез меңгеріп, мінез – құлқын, ерік – жігерін, қабілетін дамытып, дүниетанымын кеңейтіп, болашаққа қызығушылықпен қарайды.

Ойын әдіс – тәсілдерін сабақта, іс – әрекет барысында тиімді қолдану. Ойындық жаттығулар сөйлеу мен тілдік міндеттерді бекітуге, ұсақ моториканы дамытуға бағытталған. Балалар сабақ үстінде танысқан көптеген ойындар, кейіннен күнделікті өмірге сіңіп кетеді. Мысалы: математикадан саусақ ойындары, математикалық жұмбақтар мен мақал-мәтелдер, логикалық тапсырмалар мен логикалық есептер, қызықты есептер, айырмашылығын табу, есте сақтау тренингтері балалармен өткізілетін кез – келген сабақтың үстінде бой жазу ретінде қолдануға болады. Бастауыш сынып балаларының ұлттық жəне жалпы азаматтық құндылықтар негізінде тұлғаның интеллектуалды дамуының қажетті деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған математиканың базистік негізін сапалы игеруді қамтамасыз ету. Көрнекі-бейнелі, логикалық жəне абстрактты ойлауды қалыптастыру, негізгі орта білім деңгейінде алгебра мен геометрияны игеруге практикалық негіз жасау.

«Ғажайып математика әлемінде» құралының мазмұны арқылы танымдық және коммуникативтік іс-әрекетке, өздігінен білім алуға және еңбекке бейімдеу, сондай-ақ ата-дәстүр, әдет-ғұрып, салт-сана, халықтық және ұлттық болмысты жалпы адамзаттың мөдени мүраларымен үндестіру арқылы баланы түлға ретінде қалыптастыру және оқушының ақыл-ойының математикалық стилін, интеллектуалдық және ерік пен сезімге қатысты сапаларын дамыту, мектептің негізгі сатысында оқуға, меңгерген математикалық білімін өмірде қолдануға жан-жақты дайыңдауды жүзеге асыру.

«Ғажайып математика әлемінде» құралыны арқылы баланың тұлға ретінде қалыптасуына, оқушының ақыл-ойын дамытуға, интеллектуалдық және ерік пен сезімге қатысты белсенділігін қалыптастыруға мүмкіндік туғызу, сонымен қатар математиканың өмірде болып жатқан нақты құбылыстарды жалпылауға жөне қоршаған болмысты танып-білуге көмектесетін ғылым болып табылатыны туралы түсініктердің қалыптасуына ықпал ету, оқушының өмір сүруіне және мектептің келесі деңгейінде оқуын жалғастыруы үшін қажетті білім, білік және дағдыларды қалыптастыру.

Ғылымилық ұстанымы кіші жастағы оқушылардың күнделікті өмірде және оқу барысында ғылыми терминдер мен ұғымдарды меңгеру және қолданысқа енгізу үшін қажетті жағдайлар жасауды көздейді.

Оқушының жеке ерекшеліктерін ескеру ұстанымы арқылы қиындық деңгейі әр түрлі тапсырмаларды, оқытудың тұлғалық-маңызды мотивтерін қалыптастыратын өздік зерттеу және жобалық жұмыстарды қолдануды көздейді, тиімді оқыту технологияларын және оларды бейімдеу деңгейін іріктеуге, әр түрлі іс-әрекетті (жасау, түрлендіру, алгоритмдік және шығармашылық) ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Шығармашылық ұстанымы оқушылардың өз бетімен стандартты емес, шығармашылық, логикалық есептердің шешуін табу қабілеттерін қалыптастыруды, жаңа амал-тәсілдерді «ашуды», практикалық бағыттағы тапсырмаларды орындауды көздейді.

«Ғажайып математика әлемінде» өтілетін сабақ кезінде балалар есіне түрлі заттық қасиеттері, сапалық сандық ерекшеліктері туралы ұғымдар қалыптасады. Соның нәтижесінде заттардың пішінін,түсін, көлемін салыстыра білуге олардың кеңестігі орнын ажыратуға дағдыланады. Бағдарлық матералдарды балаларға игерту үшін баланы жәй санауға емес ой-еңбегін бейімдеуге олардың қиялын, санасын,зейінін дамытатындай есептерді ауызша және жазбаша шығара білуге үйрету. Осы негізді басшылыққа ала отырып «Ғажайып математика әлемінде» атты әдістемелік құралын жасадым. Бұл құрал төмендегідей құрылымдардан тұрады:

Мақсаты:

• Балаларды аңғарымдылыққа, заттардың өзара орналасуын орнын ажырата білуге үйрету, танымдық білімдерін қалыптастыру.

• Өз бетінше ойлауға, дәлдікке, шындыққа үйрету, дүниетанымын кеңейтіп, пәнге деген қызығушылығын арттыру.

• Балаларды ойнай отырып, ойлай білуге тәрбиелеу.

• Балалардың математикалық білімдерін, икемділік пен машықтарын қалыптастыру.

Балалардың шығармашылықтарын, ізденістерін байқай отырып, өз ойларын толық айта білуге, ой-өрістерін машықтандыру негізінде білім негіздерін іскерлікпен ойын жетілдіру дағдыларын, өзіндік қажеттілік пен қызығушылықтарын, міндеттерін көздейді.

Міндеті:

• Балалардың ойын арқылы ерік – жігері, жеке қабілеті дамиды, дүниетанымы кеңейіп, болашаққа қызығушылықпен қарайды.

• Ой – өрісін, қиялын дамытады, математикалық ойлау қабілеттері дамиды.

• Аңғарымдылыққа, шапшаңдылыққа тәрбиелеп, математикалық танымын кеңейту.

Балалардың математика пәніне деген қызығушылықтарын оятып, ізденістері мен танымдық ақыл – ойларын байқап, өз бетінше жұмыс жасауларын байқау негізіндегі жас ерекшеліктеріне қарай, жан – жақты, ықпал ету өзектілігі.

Өзектілігі:

• Балаларға әр түрлі материалдарды пайдаланып, икемділіктері мен ізденістерін арттыру мақсатында ой ұшқырлықтарын, пәнге деген қызығушылықтарын ояту.

• Пәнге деген көзқарасын, дүниетанымын қалыптастырады.

• Балалардың оқу – танымдық қызметін ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту.

Математикалық әр түрлі есептер, санамақтар, жұмбақтар, жаңылтпаштар, мақал – мәтелдер, графикалық тест жұмыстары туралы логикалық ойлауларын есте сақтау негізінде көптеген жұмыстардан күтілетін нәтижелерді алға қоямын.« Ғажайып математика әлемінде» құралы балалардың ойлауын, танымын, көзқарасын, ойнай отырып ойлауларын, пәнге деген қызығушылықтарын байқау негізінде осындай жұмыс түрлерінде балалардан төмендегідей нәтиже шығады:

Күтілетін нәтиже:

- Математика пәніне деген қызығушылығы артады.

-Математика пәні туралы ұғымдары кеңейеді.

- Балалардың шығармашылық шеберлігі дамиды..

- Балалардың есте сақтауы мен логикалық ойлау қабілеті дамиды..

Біліктілігіне қойылатын талаптар:

• Ойын тапсырмалар жүйесін дамыта оқыту идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

• Баланың ойлауын, ынтасы мен белсенділігін арттырады.

• Математикалық білімдерін, икемділікпен машықтарын қалыптастыруға бағытталған.

Логикалық ойлау қабілетін дамыту:

- Балалардың оқу – танымдық қызметін ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту.

- математикалық сауықтар, дидактикалық ойындар, шытырман логикалық есептер шығарылады.

Логикалық есептер

Өзектілігі-балаларды ынталандыру, логикалық қабілеттерін дамыту, икемділігі мен білімдерін арттыру.

Күтілетін нәтиже:

• шапшаң есептеуге дағдыланады;

• есте сақтау қабілеті артады;

• пәнге деген қызығушылығы артады;

Мақсаты:

1. Білімділік: математика сабағында алған білімдерін тереңдету.

2. Дамытушылық: тез ойлауға, шапшаң есептеуге баулу, ой өрісін кеңейту.

3. Тәрбиелік: ұжымдыққа, ептілікке тәрбиелеу.

Көрнектілігі: көңілді санамақ, есте сақтау сандары, құрылысшыларға арналған үйлер.

1. Ұйымдастыру.

Кел, балалар, ойнайық

Ойнайық та, ойлайық

Қандай есеп болса да

Шешпей оны қоймайық

Ал, қанеки тыңдаңдар

Асығыстық қылмайық,

Асықпайық дегенге

Бөгеліп көп тұрмаңдар.

2. “Көңілді санамақ” ойыны

4	7
10	2	6
12	8
1	9
11	5	3

9	3
5	11	1
12	4
8	2
10	6	7

3. “Есіңе жақсы сақта” ойыны

4. “Құрылысшылар” ойыны

1- топ Тізбек бойымен аздан көпке қарай тұру.

2 – топ Тізбек бойымен көптен азға қарай тұру.

(Оқушылардың арқаларында сандар болуы керек).

5. Әзіл есептер.

1. Бір топ үйрек ұшып келеді. Барлығы бесеу. Аңшы біреуін атып түсірді. Неше үйрек қалды?

(1 үйрек қалды, қалғаны ұшып кетті)

2. 4 жұмыртқа 4 минутта піседі. 1 жұмыртқа неше минутта піседі.

(4 минутта)

1. 1 кг темір ауыр ма, әлде 1 кг мақта ауыр ма?

(тең)

2. Оңынан оқығанда да сол сан, солынан оқығанда да сол сан.

(қырық)

1. Жоқ өзінде бас та,

Қас та, мойын да

Ұзындығы жазулы тұр бойында

(сызғыш)

2. Үш кесіндіден тұратын фигураны ата.

(үшбұрыш)

1. Бір ғасырда неше жыл бар?

(жүз жыл)

2. Бір мүшел неше жас?

(12 жас)

6. Құрамында сан сөздері бар жұмбақтар

1. Тышқаннан басқа батпаған

Бір шланг, төрт баған. (піл)

2. Мың найзалы жалғыз батыр

Жауларына алғызбай тұр. (кірпі)

3. 60 батыр – үй сыртында сүйкеліп өліп жатыр. (сіріңке)

4. 2 құлақты, 12 аяқты музыкалық аспапты, атам тартып оқсатты (домбыра)

5. 2 айнасы бар, 2 найзасы бар

4 жылтырмағы бар

1 шыбыртқысы бар (сиыр)

6. Басында 2 таяғы бар,

4 аяғы бар

Бір сақалы бар,

Бірақ адам деуге болмайды. (ешкі)

7. Тез жалғастыр.

• Енді балалар, күнделікті өзіміз алып жүрген баға туралы өлеңді жалғастырып ойнайық.

Мұғалім:

• 1 дегенім жаман баға.

Оқушы:

• Алады оны жаман бала.

Мұғалім:

• 2 дегенім нашар баға

Оқушы:

• Балаларым, нашарланба

Мұғалім:

• 3 дегенім орта баға

Оқушы:

• Сапасы да орта баға

Мұғалім:

• 4 дегенім жақсы баға

Оқушы:

• Алады оны жақсы бала

Мұғалім:

• 5 дегенім үздік баға

Оқушы:

• Оқимыз тек үздік қана

8. Қорытынды: Қай топ көп ұпай жинады, сол топ ұтады.

Барлығы 34 сағатқа негізделген

(Аптасына 1 сағатқа құрылған)

№	Тақырыптар	Сағат саны	Уақыты
І.	Кіріспе	1
ІІ.	Санамақтар	3
1.	Сандар ұйқасы	1
2.	Жаңа санамақ	1
3.	Тез жалғастыр	1
ІІІ.	«Сиқырлы» фигуралар	6
1,2,3,4,5,6.	Берлілген геометриялық фигуралардан адам, құс, т.б.с.с. құрастырып көр. 6 жұмыс бойынша	6
ІV.	«Сиқырлы» шаршылар	3
1,2,3.	«Cиқырлы» шаршыларға айналдыр	3
V.	Менің көмегім	2
1.	Жүзіп өт! Ақ қоянның саяхаты	1
2.	Араның омартаға, тышқанның ірімшікке жетуі.	1
VІ.	Қызықты есептер	6
1,2,3,4	Қызықты есептер	4
5.	«Жүзім үзіп жейік!» ойыны	1
6.	Ойнайық та, ойлайық!	1
VІІ	Шырпылармен өрнектер	2
1,2	Сіріңке шилерімен жұмыстар	2
VІІІ	Басқатырғылар	6
	Басқатырғылар	2
	Кімнің ойы ұшқыр?	4
ІX.	Кім тапқыр?	5
1.	Тапқырлыққа берілген тапсырмалар	1
2.	Санды мақалдар, мақалды аяқтау	1
3.	Логикалық сұрақтар	1
4.	Логикалық есептер	1
5.	Қорытынды	1

(санамақ)

- Бір!

- Бірің үйге кір.

- Екі!

- Басынан шекі.

- Үш!

- Мені жеңу күш!

- Төрт!

- Сөндірдік өрт.

- Бес!

- Майлы жамбас кес.

- Алты!

- Елімнің салты.

- Жеті!

- Семіз қойдың еті.

- Сегіз!

- Өрге сүйрейді өгіз.

- Тоғыз!

- Қоректенді доңыз.

- Он!

- Кигенің тон.

- Он бір!

- Үйіңе қондыр.

- Он екі!

- Зиян бізге темекі.

Қапсерік

- Санамақты жаттап ал.

- Осы санамақты пайдалана отырып, жасырынбақ ойнаңдар.

- Адамда қанша жүрек бар? – Біреу

- Көз жанарымыз нешеу? – Екеу.

- Бағдаршамның көзі нешеу? – Үшеу.

- Жылдың неше мезгілі бар? – Төрт.

- Ең үздік баға? – Бес.

- Аптада неше оқу күні бар? – Алты.

- Қазақтың киелі саны – Жеті.

- Өрмекшінің неше аяғы бар? – Сегіз.

- Планеталардың саны нешеу? – Тоғыз.

- ең кіші, екі таңбалы сан неше? – Он.

Міне, өстіп жаңалап,

Айтып шықтым санамақ.

Болатбек Құлымбетов, №133 мектептің 2»б» сынып оқушысы құрастырған.

- Енді сен де құрастырып көрші.

Өзің санамақ құрастырып көр.

__________________________________

____________________________________

_____________________________________

_____________________________________

______________________________________

_______________________________________

________________________________

________________________________

________________________________

________________________________

________________________________

_________________________________

_________________________________

_________________________________

_____________________________

______________________________

______________________________

Енді балалар, күнделікті өзіміз алып жүрген баға туралы өлеңді жалғастырып ойнайық.

Мұғалім:

• 1 дегенім жаман баға.

Оқушы:

• Алады оны жаман бала.

Мұғалім:

• 2 дегенім нашар баға

Оқушы:

• Балаларым, нашарланба

Мұғалім:

• 3 дегенім орта баға

Оқушы:

• Сапасы да орта баға

Мұғалім:

• 4 дегенім жақсы баға

Оқушы:

• Алады оны жақсы бала

Мұғалім:

• 5 дегенім үздік баға

Оқушы:

• Оқимыз тек үздік қана

Енді балалар, өзіміз баға туралы өлеңді көршімізбен жалғастырып ойнайық!

-Төмендегі шаршыны мынадай бөліктерге бөліп қию арқылы әр түрлі кескіндер жасап, жапсырмала.

1-жұмыс

2-жұмыс

3-жұмыс

4-жұмыс

5-жұмыс

6-жұмыс

2	3	5
5	1	6
7	4	11

• Берілген сандарды көлденеңінен де, тігінен де қос.

• Шыққан қосындылар бір-бірімен сәйкес келуі керек.

• Енді өзің «сиқырлы» шаршы құрастырып, көршіңе шештір.

• Көршің саған шештірсін, осылайша ойынды жалғастырып көр.

Кеме қарсы жағалауға шыға жете ала ма?

\

Омартаға бара жатқан жолдағы араға кездескен сандарды

қосып, нәтижесін жаз.

№2.Төрт дос – Азамат, Берік, Серік және Ғалым өзен жағасында жүр. Беріктің бойы бәрінен ұзын емес, бірақ ол Азамат пен Ғалымнан ұзын, ал Азамат Ғалымнан қысқа. Ең Ұзыны кім? Балалардың атын жаз.

№3.Сенің қолыңда сары, қоңыр, және қызыл түсті үш қарындаш бар. Қарындаштарды тиісті түспен сызық арқылы қос.:

а) қызыл қарындаш сарыдан, ал сары қарандаш қоңырдан қысқа;

№4

Етік киген Мысық төрт шортан ұстады. Бұл ұстағандарының жартысы. Ол неше балық ұстады?

1 кг етті пісіру үшін 1 сағат қажет. Осындай еттің жарты килограмын пісіру үшін қанша уақыт қажет?

Үш ағайынды. Арман, Аян, Аслан ағайынды үшеуі әр сыныпта оқиды. Аслан Арманнан, ал Аян Асланнан кіші емес. Бұл үйдің үлкені, ортаншысы, кішісі кім?

Қай ауылдың балалары? Әділет, Еркін, Ерлан үшеуі лагерьде кездесті. Бұлардың біреуі – Оралдан, екіншісі – Ақтаудан, үшіншісі – Астанадан келген. Ерлан мен Оралдан келген Еркін екеуі бір бөлмеге орналасты, бұлардың екеуі де Ақтауда болып көрмегендігі болса, қай бала қай ауылдан келген?

№5

Тастардағы көрші орналасқан сандарды бір-біріне қосып, нәтижесін жоғарғы тасқа жаз.

№ 6 Ұлу биіктігі 10 метрлік ағашқа өрмелеп бара жатыр.

Бір күнде ол 5 метр көтеріледі. Бір түнде 4 метр төмен түседі.

Ол ағаштың ұшар басына неше күнде жетеді?

№7 Басы теңесіп тұрған таразының бір жағындағы табақта бір алма мен екі алмұрт, екіншісінде екі алма мен бір алмұрт бар. Суретін сал. Қайсысы жеңілдеу, алма ма, әлде алмұрт па?

№8.Барлық қатардағы сандарды қосқанда 12 шығатындай, қолшатырларға

1-ден 7-ге дейінгі сандарды орналастыр.

№9

Есептеп көр!

№1.Сіріңке шиінен «үй» құрастырылған. Ол басқа жаққа қарайтындай етіп, 2 шидің орнын ауыстыр, суретін салып көрсет.

№2. 15 сіріңке шиінен суреттегідей фигура құрастыр. Енді 5 бірдей шаршыдан тұратын фигура пайда болатындай етіп, 2 шидің орнын ауыстыр. Осындай фигураның суретін сал.

№3. 4 сіріңке шиінің орнын 3 шаршы құралатындай етіп ауыстыру қажет. Сол фигураның суретін сал.

№4.Суреттегі 5 сіріңке шиінің орнын екі шаршы шығатындай етіп ауыстыр. Ол фигураның суретін сал.

1.Тағы да сіріңкемен бас қатырып көр. Өзің ойдан осындай жұмбақ сурет құрастырып көр, балаларға көрсет.

1.Сіріңкені неден жасайды?

2.Сіріңкені не үшін пайдаланады?

3.Сіріңкенің көмегімен түрлі ойындар ойнауға болады, бірақ өрт шығарудан аулақ болыңдар.

4.Енді қолыңа шырпы талдарын алып, төмендегі үлгі бойынша тапсырмаларды орындап көр.

3	1
		5	6
	5				2
1			2	3
5			3		4
2			5		1

Бос торкөздерге 1 мен 6-ға дейінгі сандарды көлденең жолдар мен тік бағаналарда және барлық блоктарда (2 х 3 торкөздерде) 2 реттен қайталанбайтындай етіп орналастырыңдар.

	3		2		1
		4		2
	2	6	1
2				1	4
1				6
	4	1		5

Бос торкөздерге 1 мен 6-ға дейінгі сандарды көлденең жолдар мен тік бағаналарда және барлық блоктарда (2 х 3 торкөздерде) 2 реттен қайталанбайтындай етіп орналастырыңдар.

Төменде орналасқан тік төртбұрыш ішіндегі бос торкөздерді тігінен де, көлденеңінен де есептік қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы сандармен толтыру қажет.

Керек сандарды орнына қойып, қосу, азайту амалдарын қолдану арқылы шешілген есеп сендердің ойларыңның қаншалықты жүйрік екенін байқатады.

Қанеки, кімнің ойы ұшқыр екен?

7	+		-	3	=	5
-		+		+		+
	+	6	-		=
+		-		-		-
5	+		-		=
=		=		=		=
9	-	2	-		=	2

Төменде орналасқан тік төртбұрыш ішіндегі бос торкөздерді тігінен де, көлденеңінен де есептік қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы сандармен толтыру қажет.

Керек сандарды орнына қойып, қосу, азайту амалдарын қолдану арқылы шешілген есеп сендердің ойларыңның қаншалықты жүйрік екенін байқатады.

Қанеки, кімнің ойы ұшқыр екен?

3	+		-	4	=	6
+		-		-		+
	+	2	+	4	=
+		+		+		-
7	-		+		=
=		=		=		=
14	-		+		=	9

Төменде орналасқан тік төртбұрыш ішіндегі бос торкөздерді тігінен де, көлденеңінен де есептік қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы сандармен толтыру қажет.

Керек сандарды орнына қойып, қосу, азайту амалдарын қолдану арқылы шешілген есеп сендердің ойларыңның қаншалықты жүйрік екенін байқатады.

Қанеки, кімнің ойы ұшқыр екен?

3	+		+	4	=	8
-		+		+		+
	+		-	1	=
+		-		-		-
8	-		+		=
=		=		=		=
9	-		+		=	10

Төменде орналасқан тік төртбұрыш ішіндегі бос торкөздерді тігінен де, көлденеңінен де есептік қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы, не екі таңбалы сандармен толтыру қажет.

Керек сандарды орнына қойып, қосу, азайту амалдарын қолдану арқылы шешілген есеп сендердің ойларыңның қаншалықты жүйрік екенін байқатады.

Қанеки, кімнің ойы ұшқыр екен?

4	+		+		=	10
-		+		+		+
	+	6	-	4	=
+		-		+		-
6	-		+		=
=		=		=		=
8	-		+		=	9

- Енді балалар, өздерің «Кімнің ойы ұшқыр?» шаршысын құрастырып, көршіңе ұсын!

	+		+		=
-		+		+		+
	+		-		=
+		-		+		-
	-		+		=
=		=		=		=
	-		+		=

1. Оңынан оқығанда да сол сан, солынан оқығанда да сол сан.

2. Жоқ өзінде бас та,

Қас та, мойын да

Ұзындығы жазулы тұр бойында

3. Үш кесіндіден тұратын фигураны ата.

4. Бір ғасырда неше жыл бар?

5. Бір мүшел неше жас?

1. Тышқаннан басқа батпаған

Бір шланг, төрт баған.

2. Мың найзалы жалғыз батыр

Жауларына алғызбай тұр.

3. 60 батыр – үй сыртында сүйкеліп өліп жатыр.

4. 2 құлақты, 12 аяқты музыкалық аспапты, атам тартып оқсатты

5. 2 айнасы бар, 2 найзасы бар

4 жылтырмағы бар

1 шыбыртқысы бар

6. Басында 2 таяғы бар,

4 аяғы бар

Бір сақалы бар,

Бірақ адам деуге болмайды.

Бір басқа – бір көз.

Көсеу ұзын болса қол күймес.

Ел іші береке, көп ісі мереке.

Бестік басы болғанша, алтының аяғы бол.

Біреу – біреуге сүйеу.

Азды көпке қосқаның арманы жоқ

Жігіт сегіз қырлы, бір сырлы болсын.

Бір шал, бір шалды әке дейді.

Жеті рет өлше. Бір рет кес.

Көптің қолы ұзын.

Жаттап ал!

1. Жеті жұрттың тілін біл, ....

2. Білекті бірді жығады, ....

3. Екі жақсы қас болмас, ...

4. Досыңды үш күн сына ма, ....

5. Бір елі ауызға – ...

6. Жүз теңгең болғанша, ...

7. Отыз тістен шыққан сөз, ...

8. Жалқаудың екі досы бар: ...

9. Бес бармақ жиылса, ...

10. Ер бір рет өледі, ...

Өзің осындай мақалдар жинап, жазып кел.

1. Қандай ыдыстан тамақ ішуге болмайды?

2. Күн мен түн немен аяқталады?

3. С ансызбайдың алдындағы, Кеңестің соңындағы не?

4. Жарық бөлмеде не көрінбейді?

5. Ең үлкен кастрөлге не сыймайды?

6. Өзендегі суда қандай тас болмайды?

7. Менің атым Мұрат. Менің қарындасымның

бір ғана ағасы бар. Қарындасымның ағасының

аты кім?

8. Ешқашан кішіреймейтін, жыл сайын

өсіп отыратын не?

9. Алған сайын үлкейе береді. Ол не?

10. Апельсиннің жартысы неге ұқсайды?

Бес бәліш

Ерқанатқа анасы мектепте жеу үшін бес бәліш берді. Не болса да достарымен бөлісіп жеуге үйренген ол бәліштердің барлығын екіге бөліп, алты досына жарты бәліштен үлестіріп шықты. Қалған бәліштерді өзі жеп қойды. Сонда Ерқанат қанша жарты бәліш жеді?

Сегіз қоян

Бүгін Момақан атты көжек өте қуанышты. Өйткені

анасы үйге көп қонақ келетінін айтты. Ол ең әдемі

көйлегін киіп, анасына дастарқан мәзіріне көмектесе

бастады. Олар дастарқанға жиырма сәбіз, он алма, екі

литр сәбіз шырынын және үлкен тәтті нан қойды.

Міне көптен күткен қонақтар да келді. Олар қолдарында неше түрлі сыйлықтары бар сегіз қоян екен. Балалар, санап көріңдерші, қояндарға қанша сәбізден тиесілі?

Суретті төртке бөл!

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Тапқан айырмашылығыңды қызыл түсті бояумен белгілеп отыр.

1-ден бастап санай отырып, 50-ге қалай жетуге болады?

- Келесі бетке дөңгелектер салып, ішіне осы беттегідей етіп сандарды ретімен орналастыр. Есте сақтау қабілетіңді жаттықтыр.

Есептердің жауаптары мен мақал-мәтелдердің жалғастары:

Қызық есептер:

8 шортан, 1 сағат, (Ең үлкені Аян, ең кішісі Арман, ортаншысы Аслан)

(Әділет – Ақтаудан, Еркін – Оралдан, Ерлан – Астанадан келген).

№5

Әзіл есептер:1.(қырық), 2.(сызғыш), 3.(үшбұрыш), 4. (жүз жыл), 5. (12 жас)

Сан сөзді жұмбақтар: 1. (піл), 2. (кірпі), 3. (сіріңке), 4. (домбыра), 5. (сиыр), 6. (ешкі).

Мақалдың жалғасы:(жеті түрлі білім ал), (білімді мыңды жығады), (екі жаман дос болмас), (үш жыл сына), (екі елі қақпақ), (жүз досың болсын), (отыз елге тарайды), (бірі - ұйқы, бірі – күлкі), (жұдырық болады), (қорқақ мың рет өледі).

Бес бәліш: (Жауабы: төрт жарты бәліш).

Сегіз қоян: (Жауабы екі сәбізден).

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1.Жалпы білім беретін мектептің 1-4 сыныптарына арналған «Математика» оқу бағдарламасы.– Астана, 2010. – 28 б.

1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. Алматы, 2012.

2. Давыдов В. В. Виды обобщения в обучении.

М., Педагогика, 1972.

3.С.Елубаев бастауыш кластарда математикадан жүргізілетін кластан тыс жұмыстар. Алматы, 1985 жыл.

4.Тұрғанбаева Б.А. Дамыта оқыту технологиялары. Алматы, 2002.

5.Ыбыраев Ш. Ақ сандық, көк сандық. Алматы, 1998

6.Айымбетов Н. Санамақ. Алматы, 1998

7.Г.И.глейзер. Математика тарихы. Алматы, 1985 ж.

8.Т.К.Жигалкина. Математикадан ойындар мен қызықты тапсырмалар. Алматы, 1987 ж.

9.Оспанов Т.Қ., Ералиева М.Е., Құрманалина Ш.Х., Әлдібаева Т.Ә. Алматы,

Атамұра баспасы, 1,2,3,4 – сыныптарға арналған оқулықтар.

10.Жалпы білім беретін мектептің 1-4 сыныптарына арналған «Математика»

оқу бағдарламасы.– Астана, 2010. – 28 б.

11. Т.Қ.Оспанов, Б.М.Қосанов, Ж.Т. Қайыңбаев, Қ.Ж.Ағанина. Математика

дидактикалық материалдар. Алматы, 2005 ж.

12. Б.А.Тұрғанбаева, Б.Ш.Шәбденов. Шығармашылық баспалдақтары.

Алматы, 2003 ж.

13.Е.Сағындықов. Қазақтың ұлттық ойындары.Алматы, 1991ж-142-155 б.

14.Қ.Жұманұлы. Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесі.

Ақтөбе, 2001ж.

15. А.Г.Кушнеренко, Г.В.Лебедев, Р.А.Сворень. Информатик пен есептеуіш

техника негіздері. Алматы, рауан, 1998 ж..7-20б.

16.Бастауыш мектеп жинақтары 2014-2015 ж

17.Балдырған журналдарының жинақтары. 2011-2015ж

18.Ертегілер елінде журанлдарының жинақтары.2013-2015ж.

19.Алтын сандық газетінің жинағы. 2014-2015ж.