Бөлім:

9.3А 17 (VII), 16 (VI), 15 (VI), 14 (IV) -топ элементтері және олардың қосылыстары

Педагогтің аты-жөні:

Досжанова Н.Д

Күні:

13.01.2025

Сыныбы:

9ә

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы:

Галогендер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.4.5 -галоген молекулаларының электрондық формулаларын құрастыру және кристалдық тор түрі мен байланыс типін анықтау

9.2.1.8-топта галогендер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын болжау

Сабақтың мақсаты:

-галоген молекулаларының электрондық формулаларын құрастыру және кристалдық тор түрі мен байланыс типін анықтайды.

-топта галогендер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын болжайды.

Құндылықтарға баулу

Озық ойлы ұлт:еңбекқорлық және кәсіби біліктілік

Адал азамат: Әділдік және жауапкершілік

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту.

5 мин.

Оқушылармен амандасып, сыныпта жағымды психологиялық ахуал туғызу үшін SUNO жасанды интелект арқылы 9 сыныптағы оқушыларыма арнап рэп әнін шығарып, сыныпқа қосып қойдым.

Оқушылар, амандасып, кезекші сыныпты түгендеп, орындарына отырды. Өздері туралы әнді естіп, ырғақтанып билеп, қуанып қалды

Мақсаты: Оқушылардың көңіл – күйін көтеру, сабаққа деген қызығушылығын арттыру

Тиімділігі: Оқушылар осы ән арқылы жақындасады, бауырмалдығын оятады.

9 сыныпқа арналған ән.

Дауысын ашып тыңдау

Жаңа сабаққа кіріспе

15 мин

https://app.presentations.ai/view/BvgmnB

Сабақтың презентациясы

Жаңа сабақты игеру.

• • Галогендер – периодтық жүйенің VIIA тобына жататын элементтер.

• • Оларға фтор (F), хлор (Cl), бром (Br), йод (I) және астат (At) жатады.

• • Галогендер жоғары химиялық белсенділікке ие.

• • Олар табиғатта қосылыс түрінде кездеседі.

Физикалық қасиеттері

• Фтор (F) – ашық сары түсті газ.

• • Хлор (Cl) – жасыл-сары түсті газ.

• • Бром (Br) – қызыл-қоңыр сұйықтық.

• • Йод (I) – қара-күлгін кристалл.

• • Астат (At) – сирек кездесетін радиоактивті элемент.

Химиялық қасиеттері

1. Металдармен әрекеттесуі

Галогендер металдармен әрекеттесіп, тұздар түзеді:

• 2Na + Cl₂ → 2NaCl (натрий хлориді)

• Mg + F₂ → MgF₂ (магний фториді)

• 2Al + 3Br₂ → 2AlBr₃ (алюминий бромиді)

2. Сутекпен әрекеттесуі

Галогендер сутекпен әрекеттесіп, галогенсутектер түзеді:

• H₂ + Cl₂ → 2HCl (сутек хлориді)

• H₂ + F₂ → 2HF (сутек фториді)

• H₂ + Br₂ → 2HBr (сутек бромиді)

• H₂ + I₂ → 2HI (сутек иодиді)

3. Су және сілтілермен әрекеттесуі

Галогендер суда еріп, қышқылдар түзеді:

• Cl₂ + H₂O ⇄ HCl + HClO (хлорлы су)

• Br₂ + H₂O ⇄ HBr + HBrO

Сілтілермен әрекеттесіп, тұздар мен галогенді қышқылдар түзеді:

• Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaClO + H₂O (салқын ерітіндіде)

• 3Cl₂ + 6NaOH → 5NaCl + NaClO₃ + 3H₂O (қыздырғанда)

4. Бейметалдармен әрекеттесуі

Галогендер бейметалдармен әрекеттесіп, қосылыстар түзеді:

• S + Cl₂ → SCl₂ (күкірт дихлориді)

• P + 3Cl₂ → PCl₃ (фосфор трихлориді)

• C + 2F₂ → CF₄ (көміртек тетрафториді)

Табиғаттағы минералдарын

«Deepai» жасанды интелект арқылы 3D сурет қылып көрсетіп таныстырады.

Табиғатта таралуы

Фтор – фторит (CaF₂) және криолит (Na₃AlF₆) минералдарында.

Хлор – ас тұзы (NaCl) құрамында.

• Бром – теңіз суында және минералды суда.

• Йод – теңіз балдырларында, йодты тұздарда.

Оқушылар дәптермен жұмыс жасайды

Мақсаты: Жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.

Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.

Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға 1 ұпай таратпа қағаз арқылы мадақтау.

«Deepai» жасанды интелект 3D сурет

Сабақтың ортасы

8 мин.

Интерактивті тақтамен жұмыс

Оқушыларға интерактивті тақта бойынша жұмыстар беріледі

Оқушылар интерактивті тақта бойынша тапсырма орындайды

Саралау: Бұл жерде саралаудың

«Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі.

https://wordwall.net/resource/30134397/галогендер

https://wordwall.net/resource/39201218/галогендер

Жұптық жұмыс

7 мин

Жұптасып тапсырма орындайды

Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.

Оқушыларға жеке парақ таратылады, парақта тапсырмалар көрсетілген.

Жеке жұмыс

5 мин

Деңгейлік тапсырмалар

Өзара тексеріс жүргізе отыра оқушылар өзара бағалау жүргізеді. Оқушылардын сабақта жасаланатын жұмысы бойынша бағаланады. Бір бірін бағалау

Деңгей А

Сұраққа жауап беру:

1. Галогендердің табиғатта кездесетін негізгі қосылыстарын атаңыз.

2. Неліктен фтор ең белсенді галоген болып табылады?

Деңгей В

1.Төменде берілген заттармен тұз қышқылының әрекеттесу реакция теңдеулерін жазыңыз

A металл мырышпен

B магний оксидімен

C натрий гидроксидімен

D күміс нитратымен

2.Өзгерісті жүзеге асырыңыз:

А NaCl → Cl₂ → HCl → AgCl

В NaCl → Cl₂ → HCl → Cl₂

Деңгей С

Есептер

1. 10 г натрий хлоридін алу үшін қажет хлор газының массасын есептеңіз.
   (Берілген: Na = 23 г/моль, Cl = 35,5 г/моль)

2. 2,24 л фтор газы (қ.ж.) неше грамм болады?
   (Берілген: Фтордың молярлық массасы – 19 г/моль; 1 моль газ = 22,4 л (қ.ж.))

3. 5 г йодсутектен (HI) қанша грамм йод алуға болады?
   (Берілген: H = 1 г/моль, I = 127 г/моль)

Дискриптор:

1.Галогендердің қосылыстарынатайды 1 ұпай

2.Фтордың электртерістілігін біледі 1 ұпай

Дискриптор:

1)Реакция теңдеулерін жазады, әр дұрыс реакцияға 1 ұпай

Дискриптор:

1)Есептің берілгенін жазады 1 ұпай

2)Есептің реакция теңдеуін жазады 2 ұпай

3)Формулалар арқылы есепті шығарады 2 ұпай

Әрбір дұрыс жауапқа бір колба 1 ұпай

Әрбір дұрыс реакцияға 1 балл

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Рефлексия

5 мин.

Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Gynzy онлайн тақтасы арқылы рефлексия алу

https://teacher.gynzy.com/en/board/5826bd4d-e8a0-440e-a435-79972a614282