Бөлім:

10.3 17-топ элементтері

Педагогтің аты-жөні:

Кенжалиева А.Е

Күні:

30.01.2026ж

Сыныбы:10 «Г»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Галогендердің тотығу-тотықсыздану қасиеттері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.1.4 галогендердің тотығу-тотықсыздану реакция теңдеулерін құрастыру

Сабақтың мақсаты:

• галогендердің тотығу-тотықсыздану реакция теңдеулерін құрастырады:

• галогендерге концентрленген күкірт қышқылының әсерін сипаттайды:

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

10 минут.

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу, көңіл-күйлерін сұрау. Сәтілік тілеу.

Оқушыларға галоген элементтерінің таңбалары жазылған карточкаларды

(F, Cl, Br, I) таратады.
Оқушыларға бірдей таңбасы бар карточка бойынша 4 топқа бөлінеді.

«Менің көңіл күйім!»әдісі бойынша психологиялық ахуал орнату

Балалар, барлығымыз бір-бірімізге күлімдеп қарайық
Бүгінгі сабақта біз галогендермен жұмыс жасаймыз.
Галогендер — белсенді элементтер,
ал сендер — білім алуға белсенді оқушысыңдар!

Қазір бәріміз іштей айтайық:

«Мен сабаққа дайынмын, мен түсінемін, мен қолымнан келеді!»

Терең дем алып, сабақты бастаймыз

Өткенге шолу:Теориялық сұрақтар

1. Галогендер қай топта орналасқан және олардың сыртқы қабатында неше электроны болады?
2. Топ бойынша галогендердің жоғарыдан төмен қарай атом радиусы және электртерістілігі қалай өзгереді?
3. Галогендердің неліктен жай зат күйінде кездеспейді?

4. Галогендердің физикалық күйі топ бойынша қалай өзгереді?
Құндылық- Заң және тәртіп

Сабақтың мақсатын қысқаша айтып өту.

Қызығушылықты ояту.
«Күштінің аты – Күшті»
Химиялық элементтер әлемінде «электрон» деген бағалы сыйлық бар. Галогендер – бұл сыйлықты тартып алуға келгенде ең белсенді топ. Егер Фтор мен Хлор кездесіп қалса, осы сыйлық (электрон) кімнің қолында кетеді?

Амандасады

Карточкадағы таңбаға сәйкес оқушылар топқа бөлінеді.

Тренингке қатысады

Сабақ мақсатымен танысады.

Оқушылар жауап береді.

«Жарайсың!»,

«Керемет!»,

«Жақсы!» деп

ынталандырып отыру.

Таңбалар бойынша карточкалар

слайд

Сабақ ортасы

25 минут

Жаңа сабақ.

ЖИ жасаған бейнеролик арқылы ақпарат береді.

1-тапсырма.

Топтық тапсырма

Әр жұпқа бір реакция беріледі.
Реакция теңдеуін жазып, тотығу дәрежелерін, тотығу мен тотықсыздану процесін көрсетіңдер

1.Хлордың темірмен әрекеттесуі

Реакция теңдеуі:
Fe⁰ → Fe³⁺ (тотығу)
Cl⁰ → Cl⁻¹ (тотықсыздану)

2.Бромның калий йодидімен әрекеттесуі
Реакция теңдеуі:
I⁻¹ → I⁰ (тотығу)
Br⁰ → Br⁻¹ (тотықсыздану)

3.Йодтың алюминиймен әрекеттесуі

Реакция теңдеуі:

Al⁰ → Al³⁺ (тотығу)
I⁰ → I⁻¹ (тотықсыздану)

4.Хлордың натрий бромидімен әрекеттесуі

Реакция теңдеуі:

Br⁻¹ → Br⁰ (тотығу)
Cl⁰ → Cl⁻¹ (тотықсыздану)

«Ойлан,бөліс» әдісі

«1-2-3-4-1» әдісімен топтар бірін бірі тексеріп бағалайды.

Дескриптор:

1.Реакция теңдеуін дұрыс жазады;

2.Элементтердің тотығу дәрежесін анықтайды;

3.Тотығу процесін көрсетеді;

4.Тотықсыздану процесін көрсетеді;

Жалпы 4 балл

Үлестірме қағазы, экран

https://www.youtube.com/watch?v=f6hMm-n2Tf0

Сабақты бекіту тапсырмалары.

2-тапсырма.

Жұптық жұмыс

1.Натрий хлориді мен концентрлі күкірт қышқылының реакциясы.

_______________________________________________________________________________________

Тоттығу-тотықсыздану теңдеуі:

2.Калий хлориді мен концентрлі күкірт қышқылының реакциясы.

_______________________________________________________________________________________

Тоттығу-тотықсыздану теңдеуі:

_______________________________________________________________________________________

2NaCl + H₂SO₄ = Na₂SO₄ + 2HCl

3-тапсырма.

Функционалдық сауаттылық.

«Бассейндегі қауіпсіздік және химия»

Жазғы демалыста Әли қалалық бассейнге барды. Бассейнге жақындағанда ол судан шығатын өткір иісті сезді. Жаттықтырушы бұл иістің суды микробтардан тазарту үшін қосылатын хлор екенін түсіндірді. Алайда, егер хлордың мөлшері тым көп болса, ол адамның көзін және терісін тітіркендіруі мүмкін. Сонымен қатар, Әли үйдегі алғашқы көмек қобдишасында жарақатты зарарсыздандыруға арналған ерітінді бар екенін және тіс пастасында болатын элементтің тіс эмалінің бұзылудан қорғайтынын есіне түсірді.

Сұрақтар:

Салыстыру: Неліктен суды зарарсыздандыру үшін йодты емес, хлорды қолданады? Галогендердің белсенділігіне (тотықтырғыш қасиетіне) сүйеніп жауап беріңіз.

Тәжірибелік болжам: Егер біз йод ерітіндісіне хлор газын жіберсек, хлор йодты оның орнынан ысырып шығара ала ма? Бұл галогендердің «күштілік» иерархиясында қалай көрінеді?

Қауіпсіздік: Неліктен хлор газымен жұмыс істегенде желдеткішті қосу немесе арнайы тартпа шкафтың астында жұмыс істеу маңызды?

Тіс пастасындағы элементтің маңызы қандай?

Жұптасып орындайды.

Құрмет – жұптық жұмыста бір – бірін тыңдау

«Көршіңді тексер» әдісімен оқушылар бір-бірін бағалайды.

Мәтінді оқып, хлор мен йодтың практикалық маңызын анықтайды. Галогендердің топ бойынша белсенділігінің өзгеруін (жоғарыдан төмен қарай әлсіреуін) еске түсіреді.Бір галогеннің екіншісін ысыру мүмкіндігін логикалық түрде негіздейді. Хлордың улылық қасиетін экологиялық және медициналық тұрғыдан түсіндіреді.

Дескриптор:

1.Натрий хлориді мен концентрлі күкірт қышқылы қышқылының реакция теңдеуін жазады.

2.Калий хлориді мен концентрлі күкірт қышқылы қышқылының реакция теңдеуін жазады.

Жалпы 2 балл

Дескрипторлар

Галогендердің тотықтырғыштық қасиетін салыстырады — 1 балл.

Хлордың йодты ысырып шығару қабілетін (белсенділігін) дәлелдейді — 1 балл.

Хлордың адам ағзасына әсері мен қауіпсіздік ережесін сипаттайды — 1 балл.

Тіс пастасының құрамындағы элементті табады-1 балл

Жалпы 4 балл

Үлестірме қағазы, экран

Үлестірме қағазы

Үлестірме қағазы

Сабақтың соңы

5 мин.

1.Үйге тапсырма беру

• Галогендердің тотығу-тотықсыздану реакция теңдеулері

2.Бағалау
3.«Бағдаршам» кері байланыс әдісі

Үй жұмысын белгілеп алады.

Өз-өздерін бағалайды.

Кері байланыс жасайды.

10 баллдық жүйемен бағаланады.

С

8

5

4