400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі. Дигибридті будандастыру. Ажырау заңы.

Материал туралы қысқаша түсінік
биология 9- сынып генетика
Материалдың қысқаша нұсқасы

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

9.3С Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Тексерілді:


Пәні биология

Күні: 13.02.2020ж

Сынып: 9

Мектеп:

Ө. Жолдасбеков атындағы №50 орта мектебі

Сабақ №4


Мұғалімнің аты-жөні:

Майманова Жайна Меделбаевна

Сабақтың тақырыбы

Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі. Дигибридті будандастыру. Ажырау заңы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары(оқу бағдарламасына сілтеме)

9.2.4.3 дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару;

Сабақмақсаттары

1. Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу;

2. Дигибридті будандастыру мысалында арқылы есептер шығару;

You will:

explain cytological bases of dyhybrid cross and solve problems

Бағалау критерийлері

1. Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу;

2. Дигибридті будандастырудың мысалында есептер шығару.

Дағдылар

-білімді шығармашылық тұрғыда қолдана білу қабілеті;

Тілдікмақсаттар

Пәнге қатысты лексика мен терминология: дигибридті будандастыру, моногибридті будандастыру, доминантты, рецессивті, гомозигота, гетерозигота, гамета, генотип, фенотип,тәуелсіз тұқымқуалау.

Қарастырылатын сұрақтар:

1. Бір жұп белгілерінде ғана айырмашылығы бар ата- аналық формаларды будандастыру?

2. Тазалық заңы дегеніміз не?

English

Kazakh

Russian

generation

ұрпақ

поколение

independent

тәуелсіз

независимый

inheritance

тұқым қуалау

наследственность

probable

мүмкін

предполагаемый

ratio

ара-қатынас

соотношение

segregation

бөліну

разделение

observe

бақылау

наблюдать


Құндылықтарға баулу

* Қарым- қатынас жасау қабілеті

Пәнаралық байланыс

География, математика

Алдыңғыбілім

8.2.4.1 тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эвалюциядағы рөлін дәйектеу;

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған

кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері


Ресурстар


Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, түгендеу

Stand up!

Good morning!

How are you?

And I'm fine, too.

Let’s start our lesson

Who is absent today?

Let’s remember the previous lesson.

Қанекей, өткен сабақты еске түсірейік

What was your home task?

Үй тапсырмасына не берілді?

Let's begin!/ Let's start

Үй тапсырмасы Questions and Answers

Кім жылдым? Who is faster?

  1. Генетика нені зерттейді?

  2. Генетика  ғылымының  негізін  салушы  кім?

  3. Зерттеу  объектісіне  неге  асбұршақты  алды?

  4. Мендельдің  неше  заңы  бар?

  5. Г. Мендельдің біркелкілік заңын түсіндір.

  6. Г. Мендельдің Ажырау заңын түсіндіріп, белгілердің сандық қатынастарына тоқтал.

  7. Гаметалардың тазалық ережесін қалай түсіндіруге болады?

  8. Г. Мендельдің толымсыз доминанттылық заңын мысалмен белгілердің сандық қатынасына көңіл бөле отырып түсіндір.

  9. Г. Мендельдің тәуелсіз ажырау заңын түсіндір,белгілердің сандық қатынасын фенотипі және генотипі бойынша ажыратып бер.

  10. Генотип?

  11. Фенотип?

  12. Бірінші ұрпақтың гибридтерінің біркелкілік ережесі қандай?

  13. Ажырау заңы қалай көрінеді?

  14. Фермада қара және қызыл түсті сиырлар бар, ал бұқа қара түсті болды. Сиырлардан туылған барлық бұзау тек қара түсті болды. Қандай белгі басым? Қара бұзаудың ұрпақтары қандай белгіге ие болады

Дескриптор:

Оқушылар сұрақтарға жауап береді;

(Қб) «Ауызша кері байланыс: Жарайсың! Керемет! Әлі талпыныс қажет!.

Good job! Well done! Excellent!

Сұрақтар


Сабақтың ортасы

Сабақтың тақырыбы анықталып, оқушылар сабақтың мақсатымен таныстырылады.

Our topic today «Dihybrid cross »

YOU WILL: explain cytological bases of dyhybrid cross and solve problems.

Жаңа сабақ: Дигибридті будандастыру.

Мұғалім сабақты «Назар аудар» әдісі бойынша оқушылардың назарын өзіне аудартып түсіндіріп шығады.

Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеуге төмендегі тапсырмалар беріледі:

Әр топқа жеке-жеке тапсырма беріледі. Тақырыптарға байланысты топта талқылау жүреді

"Адасқан бұрашақтар" әдісі

Мынадай жолдармен будандастырғанда алынатын ұрпактар тұқымдарының сырткы көрінісін аныктаңдар:

а) ааВВ х aabb;

ә) Aabb х Aabb;

б) АаВВ х х АаВЬ;

в) AABb х aabb;

г) AAbb х aabb;

ғ) aaBb х ааВЬ;

д) AABb х ААВb

е) AABb х ААВB.

ж) AABb х aaВЬ.

Show me your work.

Дескриптор:

Дигибридті будандастыру мысалында есептер шығарады.

ҚБ:«Бұршақтар» әдісі

2-тапсырма

Ойлан тап! Генетикалық есеп шығару.

1-есеп. Адамда кой көзді белгі, көк көздіге қарағанда басым, ал оңқайлық, солақайлыққа қарағанда доминантты белгі ретінде тұқым қуалайды. Бұл аталған жұп гендер әр түрлі хромосомада орналаскан. Көк көзді оңқай қыз, көк көзді солақай жігітке тұрмысқа шығады. Олардың екі баласы болған, біреуі көк көзді оңқай, екіншісі көк көзді солақай. Шешесінің генотипі қандай?

Шешуі: есептің шартын кестеге жазамыз.

Белгі

Ген

Генотип

Қой көзді

А

Аа АА

Көк көзді

А

аа

Оңқайлык

В

Вв ВВ

Солақайлық

b

bb

2-есеп. Адамда қой көзді белгі көк көзді белгіден басым. Қара шаш, шаштың сары түсінен басым. Екі белгіні де анықтайтын гендер гомологты емес хромосомаларда орналаскан. Көк көзді қара шашты
әкеден және қой көзді сары шашты анадан төрт бала туады. Олардың әрқайсысы бір-бірінен берілген белгілермен ажыратылады. Ата-анасының генотипін анықтаңдар.

Шешуі: есептің шартын кестеге жазамыз.

Белгі

Ген

Генотип

Қой көзді

А

Аа

Көк көзді

А

аа

Қара шаш

В

Вb

Сары шаш

b

bb

Дескриптор:

*Гаметаларды тауып сипаттайды;

"Басбармақ" әдісі

Терминдік болжам Let’s say it together

English

Kazakh

Russian

generation

ұрпақ

поколение

independent

тәуелсіз

независимый

inheritance

тұқым қуалау

наследственность

probable

мүмкін

предполагаемый

ratio

ара-қатынас

соотношение

segregation

бөліну

разделение

observe

бақылау

наблюдать

Dihybrid cross

Дигибридті будандастыру

Дигибридное скрещивание

Monohybrid Cross

Моногибридті будандастыру

Моногибридное скрещивание


Биалогия 9 сынып

Оқулық Атамұра

2019 ж

171-173- беттер

Н.Г.Асанова, А.Р.Соловьева


https://www.youtube.com/watch?v=Mehz7tCxjSE&feature=emb_logo



ttps://bilimland.kz/kk/courses/biologiya-kk/genetika-zhane-suryptau-negizderi/tuqymqualaushylyq-zangdylyqtary/lesson/tuqym-qualaushylyq-mendel-zangdary


















Сары, қызыл, жасыл бұршақтар арқылы бағалау






































Сабақтың соңы



Сабақты қорытындылау мақсатында

Good luck! / Do your best!

«Quizlet» әдісі жүргізіледі. Топтық жұмыс

«Алқа тізбегі» әдісі арқылы

Әр оқушы алған білімдерін 1 сөйлеммен айтып аяқтайды

Кері байланыс: «ҚҚҚ» (қызықты, қиын,құнды)

Қатысушылар төмендегі кестені толтырады

Қызық

Қиын

Құнды




You have worked well today.

The lesson is over, thank you. Goodbye!


https://quizlet.com/358456122/mendels-laws-flash-cards/


Саралау – оқушыға

мейлінше қолдау

көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Қабілетті

оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?

"Мозайка" әдісі -

Топта шығармашылық бірлікте,

Бір мезетте проблеманы шешуге жұмылады. Жаңа сабақ бастар алдында осы әдіс бойынша сұрақ қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашуға болады

"Адасқан бұрашақтар" әдісі- оқушылардың идеялары мен ойларын дамытады.

Кесте арқылы тұжырымдамалық жұмыс

Оқушылар өз ойын дамытып,

өзгенің пікірне тыңдауға

үйренеді.

Бағалау – оқушы білімін

тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Мұғалімнің оқушыларды қалыптастырушы бағалауы

- қызыл, жасыл, сары бұршақтар арқылы

- "Басбармақ" әдісі

(Қб) «Ауызша кері байланыс: Жарайсың! Керемет! Әлі талпыныс қажет!.

Good job! Well done! Excellent!

Пəнаралық байланыс

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау ;

Матиматика – матиматикалық жолмен шығарылуын біледі;

Сабақ барысында өткір үшкір заттарды қолданғанда қауіпсіздік ережесін сақтау;

Қорытынды бағалау

Ең жақсы өткен екі нəрсе (оқыту мен оқуға қатысты)

1:

2:

Қандайекінəрсенемесетапсырмасабақтыңодан да жақсыөтуінеықпалынтигізереді (оқыту

мен оқуғақатысты)?

1:

2:

Осы сабақтыңбарысындабарлықсыныпнемесежекелегеноқушыларжөніндекелесісабағымақажетболуымүмкінқандайақпаратбілдім?

1:

2:











Қызық

Қиын

Құнды





Қызық

Қиын

Құнды





Қызық

Қиын

Құнды






Қызық

Қиын

Құнды






Қызық

Қиын

Құнды






Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
21 ақпан
2200
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі