1-вариант

Географиядан теориялық тур сұрақтары (9 сынып)

Тапсырманы орындау уақыты – 150 минут

1. Тапсырма: Циклон, Изостера,  Воейков осі , Саванна, Лимнонимдер.

(әр дұрыс жауап үшін 2 ұпайдан.) Барлығы 10 ұпай.

2 Тапсырма: Картаны пайдалана отырып, Солтүстік Тянь-Шаньның жоталарына сипаттама беріңіз:

1. Орографиялық бірліктің географиялық орны және жағдайы;

2. Аумағы және максималды биіктіктері.

3. Қандай өзендер бастау алады?.

4. Адам үшін қолайсыз болатын қандай құбылыстар осы аумақтың жер бедерімен байланысты?

5. Шаруашылық қызметте пайдаланылуы тұрғысынан қысқаша сипаттама жаса.

(Барлығы 10 ұпай, әр дұрыс жауап үшін 2 ұпайдан)

3. Тест тапсырмалары (әр дұрыс жауап үшін 1 ұпайдан. Барлығы 30 ұпай.)

1. Картадағы белгілі аумақтың географиялық нысандарына тән қасиет, құбылыс және үдерістердің жеңілдетілген сызбалық бейнесі

А)Карта;

В)Сызба ;

С) Карта-сызба;

Д)План;

Е) Үдеріс.

2. Картада картографиялық нысанның өзіне тиісті атауын және орналасуын меңгеріп, есте сақтау жұмысы ............... деп аталады.

А)Географиялық номенклатура;

В) Географиялық номенклатураны зерделеу ;

С) Пазл;

Д) Нысан;

Е) Топтастыру.

3. Тау құрылымының элементтері:

А)Шыңы,беткейі, етегі;

В)Шыңы, сауыры ;

С) Шың, беткей;

Д)Беткейі, етегі;

Е) Орташа биіктігі

4. Литосфералық тақталардың соқтығысуының нәтижесінде пайда болған таулар

А)Жанартаулық таулар;

В)Эрозиялық таулар;

С) Тектоникалық таулар;

Д) Биік таулар

Е) Аласа таулар

5. Қорық дегеніміз -

A) тек ғылыми жұмыс жүргізуге рұқсат етілген, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

B) емдік мақсатқа арналған, қорғауға алынған аймақ.

C) жартылай шаруашылық әрекетіне рұқсат етілген мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

D) туристерге рұқсат етілген, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

E) дем алуға арналған, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

6. Азиядағы ірі тау жүйесі.

А) Алтай.

В) Тянь-Шань.

С) Альпі.

D) Карпат.

Е) Орал.

7. Парламенттік республиканың өкімет басшысы,

A) Король.

B) Премьер-министр.

C) Сұлтан.

D) Князь.

E) Президент.

8. Масштабына қарай карталар неше топқа бөлінеді:

А) 5.

В) 4.

С) 2.

D) 6.

Е) 3.

9. Экваторлық нәсілге жататын халықтар ... болып келеді.

A) көзі қысыңқы, терісінің түсі ашық

B) терісінің түсі қара, көздері көк

C) терісінің түсі ашық, шашы толқынды, тік

D) терісінің түсі қара, бүйра қара шашты, еріндері қалың, танауы кең

E) терісінің түсі сарғыш, шаштары ашық түсті, тік

10. Жер бетінің ... дүние жүзілік мұхит сулары алып жатыр.

А) 60 % (пайыз)

В) 71 %(пайыз)

C) 29 % (пайыз)

D) 40 % (пайыз)

E) 25 % (пайыз)

11. Полюске таяу белдеуде... байқауға болатын табиғи құбылыс.

A) ұзақ, суық кыс және жылы жазды

B) поляр күні мен поляр түнін

C) жылы, жұмсақ қыс пен суық жазды

D) таудың етегінен биіктігіне шейін орманды тундраны

E) күн сайын күн мен түннің ауысып келуін

12. Географиялық қабық деп ... айтамыз.

A) материктерді.

B) мұхиттарды.

C) тау жыныстарын.

D) атмосфера, гидросфера, литосфера , биосфера және олардың өзара байланысы мен әрекеттесуін.

E) тау белдеулерін.

13. Жер сілкінуді зерттейтін ғылым.

A) Сейсмология.

B) Геология.

C) Биология.

D) Экология.

E) Метеорология.

14. Қазақстандағы қолайсыз атмосфералық құбылыстарды ата

A) Көктайғақ.

B) Үсік.

C) Бұршақ.

D) Найзағай.

E) Барлық аталғандар.

15. Қазақстан аумағының қанша %- пайызын шөл зонасы алып жатыр:

A) 44 %.

B) 21 %.

C) 55 %.

D) 35 %.

E) 25 %.

16. Мемлекет басшысы король, император, т.с.с болып келетін басқару түрі.

A) Теократия.

B) Монархия.

C) Федерация.

D) Республика.

E) Әмірлік.

17. Топонимика ... зерттейді.

A) Тарихи даму кезеңдерді.

B) Жер бедерін.

C) Жергілікті жердің климат ерекшелігін.

D) Жануарлар атауларын.

E) Географиялық атауларды.

18. Митчелл қандай таудың - ең биік бөлігі:

A) Сьерра-Неваданың.

B) Андының.

C) Кордильердің.

D) Аппалачтың.

E) Сьерра-Мадренің.

19. Бірдей қысымы бар жерлерді қосатын сызықтар.

A) Изотерма.

B) Изобара.

C) Циркуляция.

D) Горизонталь.

E) Сызықтар

20. Қазақстандағы көлемі жөнінен үшінші орындағы көл.

А) Балқаш.

В)Зайсан.

C) Сілеті.

D) Теңіз.

E) Алакөл.

21. Шөлейт зонасының топырақ қабатының шіріндісі неше %:

A) 9-10 %.

B) 4-5 %.

C) 2-3 %.

D) 7-8 %.

E) 0-1 %.

22. Қазақстанда бұғы шаруашылығы кездесетін аймақ

A) Орталық.

B) Батыс.

C) Солтүстік.

D) Шығыс.

E) Оңтүстік.

23. Мұхиттық плиталарда болмайтын қабат

A) Тасты қабаты

B) Базальт қабаты

C) Құмды қабаты

D) Сазды қабаты

E) Гранит қабаты

24. Гибралтар бұғазы ... материктері арасында орналасқан.

A) Африка және Австралия.

B) Солтүстік және Оңтүстік Америка.

C) Солтүстік Америка және Еуразия.

D) Африка және Еуразия.

E) Еуразия және Австралия.

25.Мезозой эрасының дәуірлері

A) Триас, Юра,Бор.

B) Юра, Бор.

C) Кембрий, Ордовик

D) Силур,Девон

Е) Карбон,Пермь

26.Минералдардың көзбен анықтауға болатын қарапайым қасиеттері ................................. деп аталады.

A) Диагностикалық қасиеттер.

B) Тау жыныстарының қасиеттері

C) Металдық қасиеті

D) Жылтырлық қасиеті

Е) Мөлдірлік қасиеті

27. Мұхит суының негізгі қасиеттері

A) Тұздылығы мен тереңдігі

B) Температурасы

C) Тығыздығы

D) Тұздылығы, температурасы, тығыздығы

Е) Тереңдігі мен температурасы

28. Қоғам мен табиғат дамуының үйлесімді үдерістерін айқындайтын биосфераны дамытудың жоғарғы формасы. Бұл ілімді В.И.Вернадский әзірлеген болатын.Жауап...

A) Биосфера.

B) Атмосфера.

C) Гидросфера

D) Биогеография

Е) Ноосфера

29. Ортақ тіл, шаруашылық, мәдениет және т.б. тарихи қалыптасқан белгілер негізінде құрылған адамдар қауымдастығы.

A) Этнос.

B) Ұлт.

C) Ұлыстар

D) Халықтар

Е) нәсілдер

30.Жердің жоғарғы мантиясындағы тығыздық, беріктік және тұтқырлық қасиеттері төмен қабат

A) Жоғарғы мантия.

B) Мантия

C) Литосфера

D) Мохоровичич

Е) Астеносфера БАРЛЫҒЫ: 50 ұпай

2- вариант

Географиядан теориялық тур сұрақтары (9 сынып)

Тапсырманы орындау уақыты – 150 минут

1. Келесідей ұғымдарға анықтама беріңіз: Изотерма, ландшафт, тасжарған, коллизия, пелагонимдер. (әр дұрыс жауап үшін 2 ұпайдан.) Барлығы 10 ұпай

2. Кестені толтырып, кестеге тақырып қойыңыз( Әр қадам 1 ұпайдан, 10 ұпай)

Эра	Ұзақтығы	Дәуір	Ұзақтығы	Қатпарлық
	67	Төрттік (Q)	1,8
		Неоген (N)	23,2
		Палеоген (P)	42
	165		70	Мезозой
			55-58
			40-45
	330	Перм (P)	45
		Карбон (C)	65-70
		Девон (D)	55-60
		Силур (S)	35
		Ордовик (O)	60-70	Байкал
		Кембрий (E)	70-80
Протерозой (PR)			2100
Архей (AR)			1000

3. Тест тапсырмалары (әр дұрыс жауап үшін 1 ұпайдан. Барлығы 30 ұпай.)

1. Қоғам мен табиғат дамуының үйлесімді үдерістерін айқындайтын биосфераны дамытудың жоғарғы формасы. Бұл ілімді В.И.Вернадский әзірлеген болатын.Жауап...

A) Биосфера.

B) Атмосфера.

C) Гидросфера

D) Биогеография

Е) Ноосфера

2. Ортақ тіл, шаруашылық, мәдениет және т.б. тарихи қалыптасқан белгілер негізінде құрылған адамдар қауымдастығы.

A) Этнос.

B) Ұлт.

C) Ұлыстар

D) Халықтар

Е) нәсілдер

3.Жердің жоғарғы мантиясындағы тығыздық, беріктік және тұтқырлық қасиеттері төмен қабат

A) Жоғарғы мантия.

B) Мантия

C) Литосфера

D) Мохоровичич

Е) Астеносфера

4. Картадағы белгілі аумақтың географиялық нысандарына тән қасиет, құбылыс және үдерістердің жеңілдетілген сызбалық бейнесі

А)Карта;

В)Сызба ;

С) Карта-сызба;

Д)План;

Е) Үдеріс.

5. Картада картографиялық нысанның өзіне тиісті атауын және орналасуын меңгеріп, есте сақтау жұмысы ............... деп аталады.

А)Географиялық номенклатура;

В) Географиялық номенклатураны зерделеу ;

С) Пазл;

Д) Нысан;

Е) Топтастыру.

6. Тау құрылымының элементтері:

А)Шыңы,беткейі, етегі;

В)Шыңы, сауыры ;

С) Шың, беткей;

Д)Беткейі, етегі;

Е) Орташа биіктігі

7. Литосфералық тақталардың соқтығысуының нәтижесінде пайда болған таулар

А)Жанартаулық таулар;

В)Эрозиялық таулар;

С) Тектоникалық таулар;

Д) Биік таулар

Е) Аласа таулар

8. Қорық дегеніміз -

A) тек ғылыми жұмыс жүргізуге рұқсат етілген, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

B) емдік мақсатқа арналған, қорғауға алынған аймақ.

C) жартылай шаруашылық әрекетіне рұқсат етілген мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

D) туристерге рұқсат етілген, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

E) дем алуға арналған, мемлекеттік қорғауға алынған аймақ.

9. Азиядағы ірі тау жүйесі.

А) Алтай.

В) Тянь-Шань.

С) Альпі.

D) Карпат.

Е) Орал.

10. Парламенттік республиканың өкімет басшысы,

A) Король.

B) Премьер-министр.

C) Сұлтан.

D) Князь.

E) Президент.

11. Масштабына қарай карталар неше топқа бөлінеді:

А) 5.

В) 4.

С) 2.

D) 6.

Е) 3.

12. Экваторлық нәсілге жататын халықтар ... болып келеді.

A) көзі қысыңқы, терісінің түсі ашық

B) терісінің түсі қара, көздері көк

C) терісінің түсі ашық, шашы толқынды, тік

D) терісінің түсі қара, бүйра қара шашты, еріндері қалың, танауы кең

E) терісінің түсі сарғыш, шаштары ашық түсті, тік

13. Жер бетінің ... дүние жүзілік мұхит сулары алып жатыр.

А) 60 % (пайыз)

В) 71 %(пайыз)

C) 29 % (пайыз)

D) 40 % (пайыз)

E) 25 % (пайыз)

14. Полюске таяу белдеуде... байқауға болатын табиғи құбылыс.

A) ұзақ, суық кыс және жылы жазды

B) поляр күні мен поляр түнін

C) жылы, жұмсақ қыс пен суық жазды

D) таудың етегінен биіктігіне шейін орманды тундраны

E) күн сайын күн мен түннің ауысып келуін

15. Географиялық қабық деп ... айтамыз.

A) материктерді.

B) мұхиттарды.

C) тау жыныстарын.

D) атмосфера, гидросфера, литосфера , биосфера және олардың өзара байланысы мен әрекеттесуін.

E) тау белдеулерін.

16. Жер сілкінуді зерттейтін ғылым.

A) Сейсмология.

B) Геология.

C) Биология.

D) Экология.

E) Метеорология.

17. Қазақстандағы қолайсыз атмосфералық құбылыстарды ата

A) Көктайғақ.

B) Үсік.

C) Бұршақ.

D) Найзағай.

E) Барлық аталғандар.

18. Қазақстан аумағының қанша %- пайызын шөл зонасы алып жатыр:

A) 44 %.

B) 21 %.

C) 55 %.

D) 35 %.

E) 25 %.

19. Мемлекет басшысы король, император, т.с.с болып келетін басқару түрі.

A) Теократия.

B) Монархия.

C) Федерация.

D) Республика.

E) Әмірлік.

20. Топонимика ... зерттейді.

A) Тарихи даму кезеңдерді.

B) Жер бедерін.

C) Жергілікті жердің климат ерекшелігін.

D) Жануарлар атауларын.

E) Географиялық атауларды.

21. Митчелл қандай таудың - ең биік бөлігі:

A) Сьерра-Неваданың.

B) Андының.

C) Кордильердің.

D) Аппалачтың.

E) Сьерра-Мадренің.

22. Бірдей қысымы бар жерлерді қосатын сызықтар.

A) Изотерма.

B) Изобара.

C) Циркуляция.

D) Горизонталь.

E) Сызықтар

23. Қазақстандағы көлемі жөнінен үшінші орындағы көл.

А) Балқаш.

В)Зайсан.

C) Сілеті.

D) Теңіз.

E) Алакөл.

24. Шөлейт зонасының топырақ қабатының шіріндісі неше %:

A) 9-10 %.

B) 4-5 %.

C) 2-3 %.

D) 7-8 %.

E) 0-1 %.

25. Қазақстанда бұғы шаруашылығы кездесетін аймақ

A) Орталық.

B) Батыс.

C) Солтүстік.

D) Шығыс.

E) Оңтүстік.

26. Мұхиттық плиталарда болмайтын қабат

A) Тасты қабаты

B) Базальт қабаты

C) Құмды қабаты

D) Сазды қабаты

E) Гранит қабаты

27. Гибралтар бұғазы ... материктері арасында орналасқан.

A) Африка және Австралия.

B) Солтүстік және Оңтүстік Америка.

C) Солтүстік Америка және Еуразия.

D) Африка және Еуразия.

E) Еуразия және Австралия.

28.Мезозой эрасының дәуірлері

A) Триас, Юра,Бор.

B) Юра, Бор.

C) Кембрий, Ордовик

D) Силур,Девон

Е) Карбон,Пермь

29.Минералдардың көзбен анықтауға болатын қарапайым қасиеттері ................................. деп аталады.

A) Диагностикалық қасиеттер.

B) Тау жыныстарының қасиеттері

C) Металдық қасиеті

D) Жылтырлық қасиеті

Е) Мөлдірлік қасиеті

30. Мұхит суының негізгі қасиеттері

A) Тұздылығы мен тереңдігі

B) Температурасы

C) Тығыздығы

D) Тұздылығы, температурасы, тығыздығы

Е) Тереңдігі мен температурасы

Барлығы : 50 балл

Географиядан практикалық тур тапсырмалары (9 сынып)

1 тапсырма. Мәтінді мұқият оқып төмендегі жұмыстарды орындаңыз:

1. Кескін картаға Қазақстанның орманды зонасы алып жатқан аталған аймақтарды түсіріңіз. (2 ұпай)

2. Негізгі орман алаптарын құрайтын өсімдік жамылғылары атап көрсетіңіз және өсімдік жамылғысына ықпалды жағдайды жазыңыз(2 ұпай)

3. Қара топырақты зона таралған ендікті кескін қартаға түсіріңіз және бұл зона Қазақстан Республикасының қандай облыстарын қамтиды? атап жазыңыз. (2 ұпай)

4. Осы аумаққа жақын орналасқан ұлттық саябақ туралы сапалық мәлімет беріңіз ( 2 ұпай)

5. Өз аумағыңыздағы орман алқаптары туралы нақты мәлімет беріп өтіңіз.(2 ұпай)

Қазақстан аумағындағы орманды дала зонасы

Қазақстан жеріне орманды дала зонасының тек солтүстік шеті сүйірленіп кіреді. Жазық далада шоқ-шоқ болып ормандар өседі. Қазақстанның орманды дала зонасы Батыс Сібір жазығы мен Жалпы Сырт қыратының аз ғана бөлігін алып жатыр. Жалпы көлемі 1 млн га Қазақстан аумағының 0,4%. Орманды дала зонасының жер беті тегіс. Онда шағын ойпаттар кездеседі, бұлардың кейбіреулерін көл алып жатыр.

Зонада 6 мыңнан астам көл бар. Орманды дала зонасының климаты басқа зоналарға карағанда біршама қолайлы. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 300-350 мм, оның көбі жазда жауады. Жазы қоңыр жай ыстық, шілденің орташа температурасы 18°-20°С. Қысы едәуір суық, кей күндері қатты аяз болып, ауаныңтемпературасы -51°-53°С-қа дейін төмендейді. Қаңтардың орташа температурасы -17°-19°С.

Зонаның солтүстік бөлігінде қаратопырақты қабаттыңқалыңдығы 75 см-гежетеді, оның құрамының 9%-ына жуығы шірінді болады. Зонаның оңтүстігіне таман қаратопырақтың қалыңдығы кеми түседі, шіріндінің мөлшері де 6%-ға дейін азаяды. Қазакстандағы орманды дала топырағының ШығысЕуропажазығындағы орманды дала топырағынан айырмасы - ойпаң жерлері сортаң болып келеді. Зонада көбінесе дала және шалғынды дала өсімдіктері өседі. Солтүстігінде, солтүстік-батысында шоқ-шоқ ормандар кездеседі.

Орманды дала зонасы - Қазақстанның ең жақсы игерілген табиғат зоналарының бірі. Онда дала үлескілерінің көп бөлігі жыртылған. Бұл жерлерде дәнді дақылдардан - бидай, жүгері, т.б. дақылдар егіледі. Мұнда көптеген жаңа елдімекендер бой түзеді. Зонаның жыртылмаған бөлігі - шүйгін шабындық, көкбалаусалы жайылым, сондықтан мұнда етті-сүтті бағыттағы мал шаруашылығы басым дамыған.

2 тапсырма: Тобыл өзені. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

1.Ұзындығы және қандай елдердің аумағынан ағып өтеді? (2 ұпай)

2. Бастауын қайдан алады? (2 ұпай)

3. Қайда құяды? (2 ұпай)

3. Қоректенуі (2 ұпай)

4. Шаруашылық маңызы (2 ұпай)

5. Қандай алапқа жатады? (2 ұпай)

3 тарпсырма. Кестені пайдалана отырып, жел өрнегін тұрғыз және басым желді атап көрсетіңіз. ( 10 ұпай)

Көкжиек тұстары	с	сб	сш	ш	ош	о	об	б
Соққан күн саны	2	2	3	5	6	5	4	4

4 тапсырма. (10 ұпай)

Жер бетіндегі атмосфералық қысым 750 мм.Альпинистер тау басына шыққанда қысым 250 мм болды. Таудың биіктігін табыңыз.

5 тапсырма.(10 ұпай)

Оңтүстік жарты шарда құрлықтың ауданы 49 млн.км². Осы жарты шардағы мұхиттың үлесін анықтаңыз.

Барлығы : 50 ұпай