География пәні: Биосфера және оның құрамдас бөліктері

Тақырып бойынша 31 материал табылды

География пәні: Биосфера және оның құрамдас бөліктері

Материал туралы қысқаша түсінік
ҚМЖ
Материалдың қысқаша нұсқасы

Бекітемін________________________

Білім беру ұйымының атауы

«Қызылқұм жалпы білім беретін мектеп» КММ

Пәні:

География

Бөлім:

3.4. Биосфера

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Нуралы Ақжарқын Маханбетқызы

Күні:

08.01.2026ж

Сынып: 7 а,ә

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Биосфера және оның құрамдас бөліктері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

7. 3. 4. 1 биосфераның құрамын, құрылымын, шекаралары мен қасиеттерін анықтайды

Сабақтың мақсаты

Оқушылар биосфераның құрамын, құрылымын, шекараларын және негізгі қасиеттерін анықтап, тірі ағзалардың Жер қабықтарымен байланысын түсіндіреді.

Құндылық

Заң және тәртіп

Дәйексөз

«Талап бар жерде тәртіп бар»

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 мин






3 мин












3 мин

(Ұ) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасып, оқушылардың көңілін сабаққа аудару. Сыныпты түгелдеу, сыныптағы оқушылардың зейінін сабаққа аудару


Тренинг

«Транслитерация»

Оқушылар транслитерация тренингі арқылы мақалдар мен мәтелдерді орысшаға аударады

  • Оқу — инемен құдық қазғандай.

  • Отан — оттан да ыстық.

  • Еңбек түбі — береке.

  • Бірлік бар жерде — тірлік бар.

  • Дос жылатып айтады, дұшпан күлдіріп айтады.


Өткенге шолу

ІІ тоқсан бойынша өткен ақпараттар бойынша сұрақтарға жауап береді

«Викторина» әдісі

Сұрақ

A

B

C

D

Гидросфера дегеніміз не?

Тек мұхиттар

Жердегі барлық су қабығы

Атмосфера бөлігі

Тек өзен-көлдер

Гидросфераның құрамдас бөлігін көрсет

Топырақ

Ауа

Мұхит, өзен, көл, мұздық

Тау жыныстары

Су ресурстарының маңыздылығы неде?

Тек демалыс үшін

Тіршілік пен шаруашылық үшін қажет

Климатқа әсер етпейді

Тек өндірісте қолданылады

Дүниежүзілік мұхиттың құрамына не жатады?

Тек теңіздер

Мұхиттар, теңіздер, шығанақтар, бұғаздар

Өзендер

Көлдер

Географиялық жағдай дегеніміз не?

Табиғи байлық

Орналасу орны мен шекарасы

Климат

Жануарлар әлемі

Мұхит суының негізгі қасиеттерін көрсет

Қаттылығы, түсі

Тұздылығы, температурасы, тығыздық

Биіктігі

Қысымы ғана

Мұхит суының қасиеттеріне әсер ететін фактор

Күн сәулесі

Географиялық ендік

Тереңдік

Барлығы

Мұхит суының қозғалыстарына не жатады?

Жел

Ағыс, толқын, тасу-қайту

Бұлт

Жауын

Мұхиттар мен теңіздерге байланысты апат

Қуаңшылық

Жер сілкінісі

Цунами

Боран

Дүниежүзілік мұхиттың басты экологиялық проблемасы

Су молдығы

Ластану

Тереңдігі

Тұздылығы


Мұғаліммен амандасып, кезекші оқушы сыныптағы оқушылардың санын баяндайды


Оқушылар «Транслитерация» тренингі арқы сабақтың басында қолайлы атмосфералық ахуал қалыптастыра

ды



«Викторина» әдісі арқылы

Өткенге шолу кезеңі бойынша сұрақтарға жауап береді.

Жауабы

1 – B
2 –
C
3 –
B
4 –
B
5 –
B
6 –
B
7 –
D
8 –
B
9 –
C
10 –
B

(ҚБ) мұғалім

1-10 балл аралығында бағалайды

















Дескриптор

Жалпы:2 балл

1.Викторина сұрақтарына дұрыс жауап беріп, гидросфера мен дүниежүзілік мұхит тақырыптары бойынша білімін көрсетеді – 2 балл

























https://wordwall.net/resource/104931446


Сабақтың ортасы

2 мин






3 мин










3 мин






















8 мин































1 мин






1 мин



8 мин


















































6 мин

«Адал азамат»

бағдарламасы аясында жас ұрпақтың бойында ұлттық құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған нақты мысал келтіріледі.

«Талап бар жерде тәртіп бар»

Дәйексөзіне мысалдар келтіреледі


Жаңа сабақ

«Сөздер байланысы» әдісі

Оқушылар жаңа тақырыпты сөздер байланысы әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады

ТІРШІЛІК + ҚАБАТ

Бүгін сабағымыздың тақырыбы қандай болмақ?


Мағынаны тану

«INSERT» әдісі (көре отырып белгілейді)

Бейнероликті көру кезінде кесте толтырады:

Белгі

Мағынасы

Мысал

Бұрын білетінім


+

Жаңа ақпарат


Түсініксіз


?

Қосымша білгім келеді


ЖИ мүмкіншілігі пайдаланып жасалынған бейнеролик

Бейнеролик тақырыбы: Биосфераның құрамдас бөліктері

  • Биосфера жердің қандай қабаты?

  • Биосфера қабатын зерттеген ғалымдар кімдер?


1.Тапсырма

«Мәтінмен жұмыс» әдісі

(ТЖ) Топтық жұмыс

(ФС тапсырмасы)

Оқушылар ЖИ мүмкіншілігі арқылы жасалынған тапсырманы мәтіннің көмегімен орындайды

Топ

Биосфера компоненті

Тапсырма

1-топ

Тірі зат

Тірі заттың анықтамасын, құрамын және биосферадағы рөлін анықтау

2-топ

Сірескен (биоенжар)зат және биогенді зат

Сірескен және биогенді заттардың айырмашылығын анықтау, мысал келтіру

3-топ

Биокос зат (енжар)

Биокос заттың қалай пайда болатынын және маңызын түсіндіру


Тапсырма бойынша: Оқушылар мәтінмен жұмыс жасау арқылы ақпаратты талдау, салыстыру және биосфера компоненттерін жүйелі түрде түсіндіру, топта бірлесіп жұмыс істеу дағдысын қалыптастырады.


ҚЫЗЫҚ ЕКЕН

Биосфера қабаты бойынша қызықты ақпараттар таныстыралады




КАРТАМЕН ЖҰМЫС

Материктер мен мұхиттар бойынша картамен жұмыс

2. Тапсырма

«Қателерді анықта» әдісі

(ЖТ)Жеке жұмыс

(ФС тапсырмасы)

Оқушылар қатені анықта әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Биосфера – Жердің жансыз қабығы болып табылады. Биосфера тек литосфераның терең қабаттарын қамтиды және тірі организмдер атмосферада тіршілік ете алмайды. Биосфера ұғымын ғылымға ХХ ғасырда орыс ғалымы В.И. Вернадский алғаш енгізген. Ол биосфераны тек жансыз заттардан тұрады деп есептеген. Биосфераның жоғарғы шекарасы шамамен 100 км биіктікте орналасқан, ал төменгі шекарасы 20 км тереңдікке дейін жетеді. Биосфераның қалыңдығы 200 км-ден асады. Биосфера құрамына тірі зат, сірескен зат және биогенді заттар кірмейді. Тірі организмдер заттардың айналымына қатыспайды. Биосфера тұйық жүйе болып табылады, ол Күн энергиясына тәуелді емес. Биосферада өзін-өзі реттеу қасиеті болмайды және алуан түрлілік кездеспейді.

Қате тұжырым

Дұрыс нұсқасы

1

Биосфера – Жердің жансыз қабығы

Биосфера – Жердің тірі қабығы

2

Тірі организмдер атмосферада тіршілік ете алмайды

Тірі организмдер атмосфераның төменгі қабатында тіршілік етеді

3

Биосфера ұғымын ХХ ғасырда енгізді

Биосфера ұғымын XIX ғасырда Ж.Б. Ламарк енгізген

4

Вернадский биосфераны тек жансыз заттардан тұрады деді

Вернадский тірі және жансыз заттардың өзара әрекетін дәлелдеді

5

Биосфераның қалыңдығы 200 км-ден асады

Биосфераның қалыңдығы шамамен 50 км

6

Биосфера құрамына тірі зат кірмейді

Биосфераның негізгі компоненті – тірі зат

7

Тірі организмдер зат айналымына қатыспайды

Тірі организмдер биологиялық айналымның негізгі бөлігі

8

Биосфера Күн энергиясына тәуелді емес

Биосфера тіршілігі Күн энергиясына тәуелді

9

Биосферада өзін-өзі реттеу қасиеті жоқ

Биосфера өзін-өзі реттей алады


Тапсырма бойынша: Оқушылар мәтіндегі қате ақпараттарды анықтау арқылы сыни ойлау, ақпаратты талдау және ғылыми деректерді салыстырып, дұрыс қорытынды жасау дағдысын қалыптастырады.


3. Тапсырма

(ЖТ)Жеке тапсырма

«Quizz» әдісі

Оқушылар тақырыпты quizz әдісі арқылы тақырыпты бекітеді

Сұрақ

A

B

C

1

Биосфера дегеніміз не?

Жердің жансыз қабығы

Жердің тірі қабығы

Атмосфераның жоғарғы қабаты

2

«Биосфера» терминін алғаш ұсынған ғалым

В.И. Вернадский

Ж.Б. Ламарк

А. Гумбольдт

3

Биосфера қай қабаттарды қамтиды?

Тек литосфера

Атмосфера, гидросфера, литосфераның бір бөлігі

Тек атмосфера

4

Биосфераның жоғарғы шекарасы шамамен қай биіктікте?

5 км

20 км

100 км

5

Биосфераның жалпы қалыңдығы шамамен

200 км

100 км

50 км

6

Тірі организмдер ең көп таралған орта

Құрғақ шөлдер

Қолайлы температура мен жарық бар аймақ

Мұздықтар

7

Тірі организмдердің қатысуынсыз түзілетін заттар

Биогенді заттар

Биокос заттар

Сірескен заттар

8

Көмір, мұнай, әктас қай затқа жатады?

Сірескен зат

Биогенді зат

Биокос зат

9

Топырақ қай зат түріне жатады?

Биогенді

Сірескен

Биокос

10

Биосфераның негізгі энергия көзі

Жердің ішкі жылуы

Ай сәулесі

Күн энергиясы


Тапсырма бойынша: Оқушылар биосфера туралы негізгі ұғымдарды талдау, салыстыру және дұрыс таңдау арқылы пәндік білімін жүйелейді.


Апта дәйексөзі және құндылыққа байланысты нақты мысалдар келтіреді


Оқушыларға «Сөздер байланысы» әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады. Сабаққа мақсат қояды


Insert әдісі арқылы тақырып бойынша бұрын білетін ақпараттарын белгілеп жаңа ақпараттарды анықтайды












Оқушылар мәтінмен жұмыс әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Бұл тапсырма оқушыларды топтық жұмыс ережесін сақтауға, өз рөлін жауапкершілікпен орындауға және табиғаттағы заңдылықтар мен тәртіптің сақталуының маңызын түсінуге бағыттайды






Тақырып бойынша қызық информация беріледі


Оқушылар картамен жұмыс орындайды

Оқушылар қатені анықта әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Бұл тапсырма оқушыларды ақпараттағы тәртіп пен нақтылықты сақтауға, жалған деректі ажырата білуге және ережеге негізделген ғылыми заңдылықтарды құрметтеуге үйретеді.




























Оқушылар «Quizz» әдісі бойынша сұрақтарға жауап береді

Бұл тапсырма ережеге сай жұмыс істеу, дәлелді жауап беру және ғылыми ақпаратқа жауапкершілікпен қарау арқылы «Заң және тәртіп» құндылығын қалыптастырады.

  1. B

  2. B

  3. B

  4. B

  5. C

  6. B

  7. C

  8. B

  9. C

  10. C


«Жарайсың» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.



































Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1. Биосфера компонентінің анықтамасын дұрыс түсіндіреді – 1 балл

2.Берілген компоненттің ерекшеліктерін атап, нақты мысал келтіреді – 1 балл

3.Топтық жұмыс барысында ойды жүйелі, түсінікті жеткізеді және тапсырманы талапқа сай орындайды – 1 балл





















Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1. Мәтіндегі қате тұжырымдарды дұрыс анықтайды – 1 балл

2.Қате ақпаратты ғылыми тұрғыда дұрыс нұсқамен түзетеді – 1 балл

3.Жауаптарын жүйелі, нақты әрі түсінікті түрде жазады – 1 балл


































Дескриптор

Жалпы 2 балл

1. Биосфераға қатысты сұрақтардың кемінде жартысына дұрыс жауап береді. 1 балл 2.Биосфера компоненттері мен қасиеттерін ажырата алады. 1 балл



















https://youtu.be/vSWn32ZL6w8

















Мәтіні төменде тұр

https://geo-301.my.canva.site/by5y02ar35842z83






























https://geo-301.my.canva.site/by5ynwa0f1t36fs6









































https://wordwall.net/resource/104932860

Сабақтың соңы

5 мин

Кері байланыс

«3–2–1» әдісі

3 жаңа ақпарат

2 қызық нәрсе

1 әлі де сұрағым бар дүние
жазады.


Үйге тапсырма

Тақырыпты оқу

Оқушы жаңа тақырыпты қорытындылап бүгінгі сабаққа кері байланыс орнатады

Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды орындауына байланысты

1 – 10 балл аралығында бағалайды

https://geo-301.my.canva.site/3-2-1





























Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
13.01.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі