Қорытынды аттестаттау емтихан материалдары
Пән: География
Бағыты: жаңартылған білім мазмұны бойынша қоғамдық
гуманитарлық бағыт
Білім беру ұйымының атауы:___________________________
Сынып: 11 Литер:___
Білім алушылардың аты-жөні___________________________
А бөлімі
Әр сұраққа төрт: A, B, C және D жауабы берілген. Дұрыс деген бір жауапты таңдап, тиісті
ұяшыққа қанатша ( √ ) белгісін қойыңыз.
1.

Нысанның геометриялық, физикалық, динамикалық сипаттамаларын бейнелеу тобын
анықтаңыз.
A

логикалық модельдеу

B

баламалық моделдеу

C

таңбалық модельдеу

D

заттық модельдеу
A

2.

B

C

D

[1]

1-суретке қараңыз.

1-сурет. Қазақстандағы халық саны
1-суреттегі диаграммадағы көрсетілген сараптамалық деректерді алу әдісін анықтаңыз.
A халық санағы
B статистика
C интервью
D болжау
A

1

B

C

D

[1]

3.

2-суретке қараңыз.

2-сурет. Қазақстандағы түйе басы санының картограммасы
2-суреттегі картограмманы қолданып, Түркістан облысындағы түйе басының санын
есептеңіз.
A

14 мың

B

21 мың

C

28 мың

D

41 мың
A

4.

B

C

D

[1]

Мәтінді оқыңыз.
Аталған қорық ЮНЕСКО жасаған дүниежүзілік қорықтар тізіміне енген. Бұл қорық
Талас Алатауының солтүстік-батыс бөлігін және Өгем жотасының аумағын қамтып
жатқан екі ірі өзен аралығында орналасқан.
Мәтінде сипатталған қорықты анықтаңыз.
A Ақсу-Жабағылы
B Барсакелмес
C Науырызым
D Қаратау
A

2

B

C

D

[1]

5. Адам әрекеті нәтижесінде бүлінген жерлерді қайта қалпына келтіруге бағытталған
кешенді шаралар жиынтығын анықтаңыз.
A дренаждау
B мелиорация
C рекультивация
D джентрификация
A

B

C

D

[1]

6. Қазақстан экономикасындағы инвестициялар көбірек салынатын саланы анықтаңыз.
A

ғылыми және техникалық қызмет

B қаржы және сақтандыру қызметі
C тау-кен өнеркәсібі
D өңдеу өнеркәсібі
A
7.

B

C

D

[1]

3-суретке қараңыз.

3-сурет. И. Валлерстайн бойынша дүниежүзілік шаруашылықтың үшполюсті
моделінің картасы
3-суретті қолданып, перифериялы елдер қатарын анықтаңыз.
A

Мадагаскар, Индонезия

B

Аргентина, Мексика

C

Түркия, Чили

D

АҚШ, Италия
3

A

B

C

D

[1]

8. Елімізде жан басына шаққандағы жалпы аймақтық өнім (ЖАӨ) реттілігінде Алматы
қаласының екінші орында болуының негізгі себебін анықтаңыз.
A

қызмет көрсетудің жоғарылығы

B

су көлігі қатынастарының дамуы

C

мұнайды игеру саласының дамуы

D

балық шаруашылығына мамандануы
A

9.

B

C

D

[1]

C

D

[1]

4-суретке қараңыз.

4-сурет
4-суретте көрсетілген әскери-саяси блокты анықтаңыз.
A

Орталық келісім ұйымы

B

Ұжымдық қауіпсіздік келісім

C

Солтүстік Атлант Келісім Ұйымы

D

Солтүстік Еуропалық Қорғаныс одағы
A

4

B

10. Құрамында анклавы бар мемлекетті көрсетіңіз.
A

Ресей

B

Иран

C

Эфиопия

D

Қазақстан

A

B

C

D

[1]

11. 5-суретке қараңыз.

5-сурет. Дүниежүзі елдерінің тарихи-географиялық аймақтарға бөлінуі
5-суреттегі картада 8
ерекшелігін анықтаңыз.

санымен

көрсетілген

тарихи-географиялық

аймақтың

A

еуропалық қоныс аударушылар мекені

B

айрықша ұлттық діни-мәдени көзқарастар мен оқшау даму аймағы

C

ислам қоғамдық сананың басты формасы болып табылатын аймақ

D

үндіс, еуропалық, африкалық, солтүстік америкалық мәдениет үйлескен аймақ

A

5

B

C

D

[1]

12. Солтүстіктен оңтүстікке қарай – Батыс Сібір жазығынан Қызылқұм шөліне дейінгі
қашықтықты көрсетіңіз.
A

1650 км

B

2000 км

C

2700 км

D

3000 км

A

B

C

D

[1]

13. 6-суретке қараңыз.

6-сурет. Дүниежүзі бойынша мұнай өндіруші елдер картасы
6-суретті қолданып, ОПЕК елдері құрамына кірмейтін елді анықтаңыз.
A Алжир
B Египет
C Ливия
D Иран

A

6

B

C

D

[1]

14. 7-суретке қараңыз.

7-сурет. Дүниежүзі елдерінің аштық деңгейі картасы
7-суретті қолданып, Сомалидің «үрейлі» аштық деңгейінде орналасуының негізгі
себебін анықтаңыз.
A

дамыған елдерге жақын орналасуы

B

теңіз жағалауында орналасуы

C

демографиялық дағдарыс

D

саяси тұрақсыздық
A

B

C

D

[1]

15. Энергетикалық ресурстарды өндірумен байланысты туындаған мәселені анықтаңыз.
A дәстүрлі емес энергия көздерінің артуы
B отын ресурстары сапасының төмендеуі
C геотермалды энергия көзінің артуы
D ауа құрамы сапасының төмендеуі

A

7

B

C

D

[1]

16. 8-суретке қараңыз.

В бөлімі

8-сурет. Қазақстанның физикалық-географиялық аудандастыру картасы
(а) Аудандастыру әдісі негізінде Алтай және Мұғалжар физикалық-географиялық
аудандарын 8-суреттегі сандармен сәйкестендіріңіз.

[2]
(b) Алтаймен шекараласатын физикалық-географиялық аудандарды анықтаңыз.

[2]
(с)

Мұғалжармен шекараласатын физикалық-географиялық аудандарды анықтаңыз.

[2]
(d) Алтай мен Мұғалжар физикалық-географиялық аудандарының жер бедерін
салыстырыңыз.

[2]

8

17. (a) Ластану ұғымына анықтама беріңіз.

[1]
(b) 1-кестедегі ластану көздерін сәйкестендіріңіз.
1-кесте
1

өндірістік

a

пестицидтердің артуы

2

көліктік

b

ірі өнеркәсіптік аудандарда байқалады

3

ауыл шаруашылық

c

үлкен қалаларда орын алады

1

[1]

2

[1]

3

[1]

9-cуретке қараңыз.

9-сурет. Дүниежүзілік мұхиттағы қоқыс ластаған аумақтар картасы
(с) 9-суретті қолданып, дүниежүзілік мұхиттың қоқыс ластаған аймақтарын
сипаттаңыз.

[2]
(d) Мұнай ластаған аймақтағы мәселені шешу жолдарын ұсыныңыз.

9

[3]
18. (а) 2-кестедегі арнайы экономикалық аймақтардың қызмет бағыттарын
толықтырыңыз.
2-кесте
Арнайы экономикалық аймақ
тури
зм

....................

....................

логистика

....................

техникалық
әзірлемелер

(b) Қазақстанда логистика қызметі бағытында құрылған АЭА-тарды анықтаңыз.

[3]

[2]
(c) Арнайы экономикалық аймақ құруға қажетті жағдайларды сипаттаңыз.

[3]
(d) «Бурабай» АЭА-ғының қызметін анықтаңыз.
[1]
(e) «Бурабай» АЭА-ғының атқаратын қызметін бағалаңыз.

[2]

10

19. 3-кестеге қараңыз.
№

Мемлекеттер

Ер

Әйел

1

Сингапур

81,5

86,1

2

Люксембург

79,4

84,2

3

АҚШ

74,5

80,2

4

Қытай

74,9

79,4

5

Қазақстан

67,1

75,5

6

Үндістан

68,6

71,2

7

Ауғанстан

63,7

66,7

8

Сьерра-Леоне

54,2

55,8

3-кесте. Мемлекеттер бойынша халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы
(а) Халықтың өмір сүру ұзақтығы ұғымына анықтама беріңіз.

[1]
(b) 3-кестедегі ақпаратты қолданып, Сингапур және Сьерра-Леонедегі әйелдердің
орташа өмір сүру ұзақтығы бойынша бағаналы диаграмманы толықтырыңыз.
Әйелдердің орташа өмір сүру ұзақтығы
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

Сингапур

Люксембург

АҚШ

Қытай

Қазақстан

Үндістан

Ауғанстан

Сьерра-Леоне

[2]
(c) Сингапур және Сьерра-Леоне елдеріндегі орташа өмір сүру ұзақтығының
айырмашылығын түсіндіріңіз.

[4]

11

С бөлімі
Берілген екі тапсырманың біреуін орындаңыз.
20. Шөлдену үдерісі ХХ ғасырдың 70-жылдарынан бастап адамзатқа үлкен
қиыншылықтар әкелуде. Жаһандық мәселеге байланысты Қазақстан аумағындағы
шөлдену үрдерісін талдаңыз.
(a) Мәселенің себептерін анықтаңыз.

[2]
(b) Мәселенің салдарын анықтаңыз.

[3]
(c) Мәселені шешу жолдарын ұсыныңыз.

[5]
[Барлығы: 10 балл]

12

21. Энергетикалық ресурс және шикізат өндірумен байланысты туындайтын мәселені
талдаңыз.
(a) Мәселенің себептерін анықтаңыз.

[2]
(b) Мәселенің салдарын анықтаңыз.

[3]
(c) Мәселені шешу жолдарын ұсыныңыз.

[5]
[Барлығы: 10 балл]

13