Геосфералардың ластануы 10 сынып

зГеография 10-сынып ( Алматы. «Мектеп» 2019ж Авторлары: К.Каймулдинова, С.Әбілмәжінова)

3. Табиғатты пайдалану және геоэкология

3.2 Геоэкологиялық зерттеу негіздері

Геосфералардың ластануы

10.3.2.2 - геосфералардың ластану деңгейін анықтап, себеп-салдарын зерттеу

Тапсырма 1. «Геосфера түрлері» бойынша түстерге қарап қабат сыбасын толтыр.

МАНТИЯ

ЯДРО

Тапсырма 2. “Дұрыс Орналастыр”. Ластану түрлері бойынша орналастырып, топтастыр.

ЛАСТАНУ ТҮРЛЕРІ

сызықтық

химиялық

мобильді

Орналасу

алаңдық

физикалық

Жаратылысы

эстетикалық

биологиялық

қосарланған

бастапқы

Кеңістік қамтуы

нүктелік

тұрақты

Мерзімі

Тапсырма 3. Қазақстандағы экологиялық мәселелер тізімін жаса.

Тапсырма 4. Геосфераның ластануының себептері мен зардаптарын анықтау.

СЕБЕПТЕРІ:

САЛДАРЫ:

Тапсырма 5. Қорытынды жасаңыз.

Өз елдімекен тұрғындары үшін қоршаған ортаның ластануының ауданы мен көлемін азайту бойынша ұсыныстар әзірлеу

ҚОРЫТЫНДЫ:

ҰСЫНЫСТАР: 1

2

3

Жауабы

Тапсырма 1. «Геосфера түрлері» бойынша түстерге қарап қабат сыбасын толтыр.

АТМОСФЕРА

БИОСФЕРА

ГИДРОСФЕРА

ЛИТОСФЕРА

МАНТИЯ

ЯДРО

Тапсырма 2. “Дұрыс Орналастыр”. Ластану түрлері бойынша орналастырып, топтастыр.

ЛАСТАНУ ТҮРЛЕРІ

сызықтық

алаңдық

нүктелік

Орналасу

бастапқы

қосарланған

Жаратылысы

эстетикалық

биологиялық

физикалық

химиялық

Кеңістік қамтуы

мобильді

тұрақты

Мерзімі

Тапсырма 3 Қазақстандағы экологиялық мәселелер тізімін жаса.

Өндірістік қалдықтармен қатты ластануы

Бұрынғы қорғаныс бағытындағы өндіріс орындары мен сынақ полигондарының, радиоактивті және улы химиялық заттардың қалдықтарымен ластанған аудандардың адам денсаулығы мен жануарларға кері әсері болуы

Арал теңізінің тартылуынан тұзбен ластанып, шаңды дауыл пайда болу

Каспий теңізінің ластануы, итбалықтардың қырылуы

Шөлейттену

Топырақтың ауылшаруашылығында қоданылған химиялық заттармен ластануы және есепсіз суару барысында тұздануы

Тапсырма 4. Геосфераның ластануының себептері мен зардаптарын анықтау.

СЕБЕПТЕРІ: Тауарларды тұтынудың нәтижесінде қатты тұрмыстық қалдықтарының артуы

САЛДАРЫ: топырақтың химиялық ластануы

Ауаның ластануы

Суқоймалардың ластануы

Тапсырма 5. Қорытынды жасаңыз.

Өз елдімекен тұрғындары үшін қоршаған ортаның ластануының ауданы мен көлемін азайту бойынша ұсыныстар әзірлеу

ҚОРЫТЫНДЫ: Елдімекенде литосфераның жоғарғы қабатының ластануының негізгі көзі - тұрғындар. Халық санының өсу қарқынының ұлғаюы нәтижесінде қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарының ауданы ұлғаюда.

ҰСЫНЫСТАР: 1 Қоқыстарды сұрыптап, арнайы қабылдау пунктеріне тапсыру.

2 Орамы көп өнімдерді тұтынуды азайтыңыз.

3 Қоршаған ортада өздігінен қалпына келетін тауарларға назар аударып

қолдану.