Қызылорда облысының білім басқармасы

«Ақмешіт» колледжі

«Арнайы технология» пәнінен ашық сабақ

жоспары

Тақырыбы: «Ғимараттың құрылымдық элементтері»

Пән оқытушысы: Өмірзақ Ж.А.

Ашық сабақ жоспары «Кәсіби-техникалық пәндер» бірлестік мәжілісінде қаралып, мақұлданды.

Хаттама №_____ «____»__________20___ж

Бірлестік жетекшісі:__________ Торы А.Қ.

Колледж әдіскері: ____________ Баймұратова Г.Е.

Қызылорда,2021ж

Ашық сабақ жоспары

Мамандығы: 1401000- «Ғимараттар мен құрылымдарды салу және пайдалану»

Пән аты: Арнайы технология

Өткізілетін күні: 26.02.2021ж

Оқу тобы: СТР-19о

Сабақтың тақырыбы: Ғимараттың құрылымдық элементтері

Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: Оқушыларды тақырыптың мәнін ашып, жаңа материалдармен таныстыру, ғимараттың құрылым элементтерімен таныстыру, оларға жеке түсіндірме беру.

б) тәрбиелік: оқушыларды ұжымшылдыққа, ұқыптылыққа баулу, өз мамандығына жауапкершілікке тәрбиелеу;

в) дамытушылық: оқушылардың өз еркімен ізденіп, ой-өрісін қалыптастыру, ойлау қабілеттерін дамыту

Сабақтың түрі: теориялық

Сабақтың типі: аралас

Сабақтың көрнекілігі:, суреттер, компьютерлік слайд, интерактивті ойындар.

Оқыту әдістері: сұрақ-жауап, түсіндіре отырып лекция жаздыру.

Сабақтың өткізілу барысы: 35 мин

І. Ұйымдастыру кезеңі: 2 минут

Оқушылардың сабаққа толық қатысуын тексеру, олардың дайындығына назар аудару.

ІІІ. Үй тапсырмасын интерактивті сұрақтар арқылы қайталау: 3 минут

Ұқсас суреттерге ортақ мағына беретін сөзді табу және берілген фотолар арқылы артық суретті табу қажет.

ІІ. Жаңа тақырыпты баяндау, мақсатын қою: 20 минут

Жаңа сабақты компьтерлік слайд арқылы көрсетіп, түсіндіру.

Сұрақтары:

1. Ғимараттың топтастырылуы

2. Ғимараттың құрылымдық элементтері

3. Іргетас

4. Қабырғалар

5. Жабын

Ғимараттар деп жерде орналасқан құрылыстарды атайды, оларда адам тіршілігінің түріне байланысты қажетті бөлмелер орналасады.

Мысал ретінде тұрғын үйлерді, мектептерді, театрларды, гараждарды, фабрика-зауыт корпустарын және тағы басқаларды келтіруге болады.

Ғимараттарды қабаттылығына қарай: бір қабаттылар және көп қабаттыларға бөлінеді. Ал егер бөлме шатыр кеңістігінде орналасқан болса, ол мансардалық деп аталады.

Әр ғимарат үш топқа бөлуге болатын элементтерден тұрады:

• көлемді жоспарлау элементтері,

• құрылымдық элементтер,

• ұсақ элементтер.

Көлемді жоспарлау элементтері - барлық ғимараттарды бөлуге болатын үлкен бөліктер жертөле, еден, баспалдақ, шатыр және т. б.

1-сурет. Күштеу көтеруші сыртқы және ішкі қабырғалы азаматтық ғимарат:

1 — іргетастар;

2 —сыртқы қабырғалар;

3 — ішкі қабырғалар;

4 —жабындар;

5 — жабулар;

6 — қалқалар;

7 —баспалдақ.

Құрылымдық элементтер-ғимараттың құрылымын анықтайтын ғимараттың бөліктері (іргетас, қабырғалар, жеке тіректер, төбелер, баспалдақтар, бөлімдер, едендер, шатырлар, терезелер, есіктер және т. б.).

Шағын элементтер-құрылыс элементтері (кірпіш, баспалдақтар, плиталар, арқалықтар және т.б.), олардан құрылымдық элементтер жиналады.

Іргетас деп ғимараттың жер асты контрукциясы аталады, оның негізгі міндеті ғимараттан түсетін жүктеуді қабылдап негізге беру.

Негізбен тікелей түйісетін іргетастың төменгі жазықтығы іргетастың табаны деп аталады.

Тікелей жер бетінен іргетастың табанына дейінгі аралықты іргетасты салу тереңдігі деп атайды.

Қабырғалар бөлмелерді сыртқы кеңістіктен (сыртқы қабырғалар) немесе басқа бөлмелерден бөледі (ішкі қабырғалар). Осымен олардың қоршаушы функциялары түзеледі.

Бұдан басқа, қабырға тек өзіне меншікті салмақтан ғана емес, сонымен қатар ғимараттың жоғары жатқан бөлімдерінен (жабындардан, жабулардан және басқа) жүктеуді көтереді және күштеу көтеруші функцияны орындай алады.

Өзіне меншікті салмақтан басқа, басқа конструкциялардан салмақ қабыл-дап, іргетасқа беретін қабырғалар күш көтеруші деп аталады.

Іргетасқа сүйенуші және барлық биіктік бойынша өзіне меншікті салмақты көтеруші, бірақ ғимараттың басқа бөлімдерінен күш қабылдамайтын қабырғаны,

өзін өзі көтеруші деп атайды.

Ақырында, тек қоршаушы болып қызмет ететін және өзіне меншікті күшті тек бір қабат шегінде көтеріп, ғимараттың басқа элементтеріне тірелетін қабырғалар күш көтеруші емес (аспалылар) деп аталады.

2-сурет. Қабырға түрлері

А) күш көтеруші

Б) өзін өзі көтеруші

В) көтеруші емес (аспалылар)

Жабындар деп, ғимараттың ішкі кеңістігін қабаттарға бөлетін конструкцияларды атайды.

Жабындар қабаттарды және онда орналасқан бөлмелерді жоғарыдан және төменнен шектейді (қоршаушы функциялары), сонымен бірге өзіне меншікті салмақтан басқа, ғимаратта табылатын пайдалы жүктеуді, яғни адамдардың, жабдықтардың және заттардың салмақтарын көтеруші (күш көтеруші функциясы) контрукциялары болып табылады.

Ғимараттарда орналасуына байланысты жабындар:

қабат аралық - қабат-тарды биіктігі бойынша шектеуші;

шатырлық – жоғарғы қабатты шатырдан бөле-тін;

төменгі – төменгі қабатты жерден бөлетін және үй астының үстіңгісі – бірінші қабатты үй астынан бөлетін болып бөлінеді.

Жертөле-бұл ғимараттың ең осал бөлігін механикалық зақымданудан және ылғалдан қорғайтын қабырғаның төменгі, сәл шығатын бөлігі.

Карниздер қабырғаның көлденең, профильді шығыңқы жерлері деп аталады.

Ғимараттың маңызды және кең таралған элементтері балкондар, шығанақ терезелері және лоджиялар болып табылады.

Балкон-бұл ғимарат қабырғасының сыртқы бетінен едендік төбелер деңгейінде шығатын ашық қоршалған аймақ түріндегі консольдік құрылым.

Шығанақ терезесі-бұл қасбеттің жазықтығынан шығып, ғимараттың сыртқы қабырғаларымен қоршалған, бөлменің ауданын ұлғайтатын бөлігі.

Лоджиялар-бұл ғимараттың қасбетіндегі тауашалар, қасбеттің жағында ашық және басқа жағынан қабырғалармен қоршалған.

IІІ. Жаңа материалдарды бекіту сұрақтары: 7 мин.

Жаңа сабақды пысықтау мақсатында сұрақтар қойылады. Сұрақтар слайд арқылы көрсетіледі.

Жаңа сабақ сұрақтары:

1. Ғимарат дегеніміз не?

Ғимараттар деп жерде орналасқан құрылыстарды атайды. Оларда адам тіршілігінің түріне байланысты қажетті бөлмелер орналасады.

2. Ғимараттарды қабаттылығына қарай қалай бөледі?

Бір қабатты және көп қабатты.

3. Суретте көрсетілген қандай қабырғалар?

А) күш көтеруші

Б) өзін өзі көтеруші

В) көтеруші емес (аспалылар).

V. Оқушылардың білімін бағалау, сабақты қорытындылау: 3 мин

Үй тапсырмасы (3мин.)

Іргетас, сыртқы және ішкі қабырғалар, төбе жабындары туралы мәліметтер жинақтау

ІV.Сабақтың аяқталуын хабарлау:

Сабақ аяқталды,сау болыңыздар!

Оқытушының қолы: _______________

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. «Ғимараттар мен имараттардың құрылымдары» Н.Разақов

2. «Сәулет ІІ»пәнінен дәрістер Ш.А.Мұхамедшакирова