Бөлім

Жасампаздық пен жаңашылдық

Мұғалімнің аты-жөні

Иманбекова Галия Турганбековна

Күні

09.02.2026

Сынып

8Г сынып

Сабақ тақырыбы

Дәйек сөз

«Жаңалық – жасампаз ойдан басталады» (10 минут) «Балқаш – таза қала» бағдарламасы (10 минут) «Жол қауіпсіздігі» (10 минут)

«Өнерлі бала өрге жүзер»

Осы сабақта қамтылатын оқу мақсаттары (бағдарламаға сілтеме)

оқушыларды жаңа идеялар ойлап табуға шабыттандыру, Қазақстанның дамуына үлес қосқан жасампаз және жаңашыл тұлғалармен таныстыру, оқушылардың сыни ойлау және шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Сабақтың мақсаты

Оқушылар Қазақстанның ғылым мен техника саласындағы жетістіктеріне, «Балқаш – таза қала» бағдарламасының маңыздылығына және жол қауіпсіздігі ережелеріне қатысты негізгі тұжырымдарды айтып, түсіндіре алады.

Оқушылар берілген тақырыптар бойынша шағын топта жоба әзірлей отырып, шығармашылық шешімдер ұсына алады және оны сыни тұрғыдан талдай алады.

Оқушылар өз ойларын рефлексия арқылы бағалап, келесі әрекеттеріне бағыт бере алады.

Сабақ кезеңі / Уақыты

Мұғалім әрекеті (толық репликалар мен нұсқаулар)

Оқушы әрекеті

ЕБҚ қолдауы

Бағалау (критерий • дескриптор • балл)

Ресурстар

Сабақтың басы (5 мин)

Қызығушылық ояту (мем талқылау)

Мұғалім:

«Сәлеметсіздер ме, балалар! Бүгінгі сабағымызды қызықты мемнен бастайық. Экрандағы мемге назар аударыңыз. (Мем: бір жағында қолөнерші, екінші жағында робот тұр, ортада «Болашақ – бұл қайсысы?» деген жазу). Сіздерге сұрақ: неге бұл сурет біздің бүгінгі сабағымызбен байланысты болуы мүмкін? Әркімдің ойын 1-2 сөйлеммен бөлісуін сұраймын.»

Нұсқау:

«Енді бүгінгі сабақтың үш негізгі бағытын ашайық: ғылым мен техниканың жетістіктері, Балқаш көлін қорғау және жолда қауіпсіздік. Бұл тақырыптардың барлығы біздің жасампаздық пен жаңашылдық қабілетімізбен тығыз байланысты.»

Оқушылар мемді бақылайды, оның мағынасы туралы ойланады. Әр оқушы өз ойын бөліседі (мысалы: «Бұл ескі мен жаңа технологияны салыстырады», «Біз қалай өмір сүреміз, оны жақсарту үшін жаңа идеялар қажет»). Сабақтың тақырыбы мен мақсатын тыңдайды.

Мемнің визуалды элементтері анық, қарапайым. Мұғалім сұрақты қайталап, жеңіл тілмен түсіндіреді. ЕБҚ бар оқушыға жеке көмек көрсетіледі немесе оған қатысуға ынталандыратын нақты сұрақ қойылады («Сен қайсысын таңдар едің?»).

Дескриптор:

Оқушы мемнің мағынасын түсініп, оны сабақ тақырыбымен байланыстыра алады және өз ойын естілетін дауыспа айтады.

Балл жоқ.

Интерактивті тақта, мемнің слайды (қолөнерші мен роботтың суреті).

ИИ-құрал:

Мемді жасау үшін Craiyon немесе DALL-E 2 (қарапайым суреттер).

Сабақтың ортасы (20-25 мин)

Жаңа білімді меңгеру (топтық жоба, деңгейлік тапсырма)

1-кезең – Топқа бөлу және нұсқау (3 мин):

«Енді біз 3 тақырыпты тереңірек зерттейміз. Сіздерді 4 топқа бөлейін. 1-3 топтар әрқайсысы бір тақырыпқа (Ғылым/Техника, Балқаш, Жол қауіпсіздігі) жоба дайындайды. 4-топ – эксперттер тобы, барлық тақырыптарды бағалайды. Әр топқа конверттегі материалдар мен нұсқаулар беріледі.»

2-кезең – Топтық жұмыс (12 мин):

Мұғалім топтар арасында айналып, көмектеседі, сұрақтарға жауап береді.

Тапсырмалар (әр топ үшін):
Топ 1 (Ғылым/Техника): Қазақстанның соңғы 10 жылдағы 3 ғылыми-техникалық жетістігін тауып, олардың қоғамға әсерін сипаттаңыз. Плакат құрастырыңыз.
Топ 2 (Балқаш – таза қала): Балқаш көлін ластанудан қорғауға арналған 3 жаңашыл идеяны ойлап табыңыз. Оларды сызба немесе диаграмма түрінде көрсетіңіз.
Топ 3 (Жол қауіпсіздігі): Жаңа технологияларды (мысалы, жасампаз бағдаршам, апта) пайдалана отырып, жол қауіпсіздігін арттыруға арналған жоба әзірлеңіз. Жобаны қысқаша сипаттаңыз.
Топ 4 (Эксперттер): Әр топтың жобасын талдау үшін бағалау парағын пайдаланыңыз (идеяның жаңашылдығы, түсіндіру анықтығы, әсері).
Деңгейлік тапсырма (барлық топтарға қосымша):
Базалық деңгей: Берілген материалдардан негізгі ақпаратты тауып, плакатқа орналастырыңыз. Қадамдар: 1) Материалды оқу, 2) Негізгі сөздерді бөлектеу, 3) Оларды плакатқа жазу/жапсыру. (Қолдау: үлгі плакат, негізгі сөздер тізімі)
Негізгі деңгей: Берілген ақпаратты талдап, өз сөздеріңізбен сипаттаңыз және бір ұсыныс қосыңыз. (Күтілетін нәтиже: анық түсіндіру, бір жаңа идея. Қиындық: идеяны тұжырымдау. Еңсеру жолы: «Егер сен болсаң, не істер едің?» деген сұрақ)
Жетілдірілген деңгей: Жобаңыздың әлеуметтік-экономикалық әсерін талдаңыз және оны жүзеге асыру жоспарын ұсыныңыз. (Сәттілік критерийі: талдау тереңдігі, шығармашылық, іске асыру жолдарының нақтылығы. Кеңейту: басқа қалаларға бейімдеу)

3-кезең – Қысқаша презентация (5-6 мин):

«Әр топ өз жобасын 1 минут ішінде қысқаша түсіндіреді. Эксперттер тобы бағалайды.»

Топтық жұмыс:

Оқушылар топ ішінде рөлдерді бөліседі (жазушы, суретші, спикер, уақытты бақылаушы). Материалдармен жұмыс істейді, талқылайды, жобаны дайындайды. Деңгейлік тапсырманы орындайды.

Презентация:

Әр топтан спикер жобаны сынып алдында қысқаша түсіндіреді. Басқа оқушылар тыңдап, сұрақтар қояды.

Эксперттер тобы:

Бағалау парағын толтырады, қысқаша пікір береді.

Топтама материалдар:

ЕБҚ бар оқушыларға арналған жеңіл мәтіндер, көптеген суреттер, дайын схема үлгілері. Тапсырма қадамдары бөлек қағазға жазылып беріледі.

Рөлдер:

ЕБҚ бар оқушыға оның қабілетіне сай рөл тағайындалады (мысалы, материалдарды ұстап тұру, кестеге элементтерді жапсыру).

Уақыт:

Жұмыс уақыты айқын көрсетіледі, ескертпелер беріледі.

Топтық жоба (4 балл):

Критерий: Жобаның толықтығы мен шығармашылығы.

Дескриптор: Жобада тақырыпқа қатысты негізгі ақпарат бар (1 балл); өз идеялары ұсынылған (1 балл); материал анық және тартымды түрде ұсынылған (1 балл); топ мүшелері белсенді қатысқан (1 балл).

Деңгейлік тапсырма (3 балл):

Критерий: Тапсырма деңгейіне сәйкес орындалуы.

Дескриптор: Базалық деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды (1 балл); негізгі деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды (1 балл); жетілдірілген деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды (1 балл). (Әр оқушы өз деңгейі бойынша бағаланады)

Конверттер (әр топқа): мәтіндер, суреттер, қағаз, маркерлер, желім.

Бағалау парақшалары (эксперттер тобы үшін).

Интерактивті тақта – уақыт санау таймері.

ИИ-құралдар:

ChatGPT/DeepL: ЕБҚ бар оқушылар үшін мәтіндерді жеңілдету, аудару.

Canva: Топтар плакаттарды цифрлық түрде жасау үшін (если есть планшеты).

Тілдік модель: Оқушылар идеяларын тексеру немесе дамыту үшін сұрақтар қоюға пайдалана алады.

Сабақтың соңы (5-10 мин)

Бекіту (практикалық тапсырма)

Мұғалім:

«Енді біз бүгінгі үш тақырыпты біріктіретін шағын тапсырманы орындаймыз. Әр оқушы жеке жұмыс жасайды.»

Тапсырма:

««Болашақтың қауіпсіз және таза қаласы» тақырыбына 5 сөйлемнен тұратын мини-эссе жазыңыз. Онда бүгінгі сабақтағы кемінде екі тақырыпты қолдануыңыз керек (мысалы, жаңа технологиялар + Балқашты қорғау немесе ғылым + жол қауіпсіздігі).»

Үй тапсырмасын беру (2 мин):

«Үйге тапсырма: өзіңіздің қалаңыздағы (немесе мектеп аумағындағы) бір экологиялық мәселені таңдап, оны шешуге арналған жасампаз шешімді 3D-модель (сызба немесе қолданба модельдеу құралы арқылы) немесе 1 беттік жоба жоспары түрінде әзірлеңіз. Нәтижені келесі сабақта қысқаша түсіндіресіз.»

Оқушылар жеке жұмыс жасап, 5 сөйлемдік мини-эссе жазады. Олар сабақта үйренгендерін біріктіреді. Үй тапсырмасын күнделікке жазады, қажет болса түсініктеме сұрайды.

ЕБҚ бар оқушыға арналған тапсырма үлгісі (дайын бастапқы сөйлемдер: «Болашақта қала...», «Мен ... технологиясын қолданар едім»). Жазба орнына ауызша түсіндіру мүмкіндігі беріледі. Үй тапсырмасы жеңілдетілген нұсқада (сызба немесе 3 идеяны тізіп беру) ұсынылады.

Мини-эссе (3 балл):

Критерий: Мазмұнның толықтығы және тақырыптарды біріктіру.

Дескриптор: Эсседе сабақтың кемінде екі тақырыпы қолданылған (1 балл); идеялар анық және дәйекті түрде ұсынылған (1 балл); шығармашылық көзқарас байқалады (1 балл).

Қағаз парақтары, қаламдар.

Үй тапсырмасын жазуға арналған слайд.

ИИ-құрал:

Оқушылар идеяларды тексеру үшін тілдік модельге (мысалы, ChatGPT-ге) эссенің жобасын енгізе алады (мұғалімнің бақылауымен).

Рефлексия (5 мин)

Бағдаршам әдісі

Мұғалім:

«Бүгінгі сабақты қорытындылайық. Тақтада үш түсті дөңгелектер бар: жасыл – «Мен бәрін түсіндім, тапсырмаларды орындадым», сары – «Мен көбінесе түсіндім, бірақ кейбір жерлер қиын болды», қызыл – «Мен көп нәрсені түсінбедім, көмек керек». Әр оқушы өзінің жағдайына сәйкес бір түсті дөңгелекке стикер жапсырады және қысқаша түсіндіреді (неге осы түс?).»

Қорытынды:

«Сіздердің белсенділігіңізге рахмет! Бүгін біз жасампаздықтың қалай әртүрлі салаларда (ғылым, экология, қауіпсіздік) қолданылатынын көрдік. Келесі сабақта сіздердің жобаларыңызды тыңдаймыз.»

Оқушылар өз білімін бағалайды, стикерді тақтадағы тиісті түстік аймаққа жапсырады. Кейбіреулер түсіндіреді (мысалы: «Мен жасылды таңдадым, себебі топта жұмыс жасағанда бәрін түсіндім»).

ЕБҚ бар оқушыға түстердің мағынасын суреттермен көрсету (күлімсірейтін, бейжай, қабағы шытырланған бет-әлпеттер). Стикерді жапсыруға көмектесу. Оған қарапайым сұрақ: «Саған қайсысы ұнады?»

Дескриптор:

Оқушы өз оқу процесін бағалай алады және оны түсіндіре алады.

Балл жоқ.

Тақтаға жапсырылатын үш түсті дөңгелектер, стикерлер.

ИИ-құрал:

Жедел сауалнама үшін Mentimeter сияқты қосымша (стикерлердің цифрлық нұсқасы).

Бағалау критерийі

Дескрипторлар (тармақтар)

Балл

Топтық жоба (толықтық, шығармашылық)

Жобада тақырыпқа қатысты негізгі ақпарат бар.

Өз идеялары ұсынылған.

Материал анық және тартымды түрде ұсынылған.

Топ мүшелері белсенді қатысқан.

4

Деңгейлік тапсырманы орындау

Базалық деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды.

Негізгі деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды.

Жетілдірілген деңгей тапсырмасы дұрыс орындалды.

(Әр оқушы тек өзін таңдаған/тағайындалған деңгей бойынша бағаланады)

3

Мини-эссе (мазмұн, біріктіру)

Эсседе сабақтың кемінде екі тақырыпы қолданылған.

Идеялар анық және дәйекті түрде ұсынылған.

Шығармашылық көзқарас байқалады.

3

Барлығы:

10