Ғылым таппай мақтанба

Пәні: Әдебиеттік оқу

Тақырыбы: Абай Құнанбаев «Ғылымтаппаймақтанба»

Мақсаты:Білімділік: Абай шығармаларынталдайотырып, білімдерінжүйелеу,жинақтаужәнешығармашылықжұмыстарарқылыАбайдыжан-жақтытаныту

Дамытушылық:Мәнерлісөйлеугедағдыландыру, ой өрісін, танымын, логикалықойлауқабілітін, шығармашылықізденісіндамыту.

Тәрбиелік:Оқушылардыадамгершілікке,имандылыққа,ақылқасиеттергетәрбиелеужәнетуғанжердіңтарихы мен тілініңқадір-қасиетінұғындыру.

Сабақтыңформасы: дәстүрлі

Сабақтыңтүрі:Жаңасабақтымеңгерту

Сабақтыңәдіс-тәсілі: Сөздік, көрнекілік, тәжірибелік, сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгімелесу, суреттермен, сызбаларменжұмыс, тақтаменжұмыс.

Сабақтыңкөрнекілігі: буклет, суреттер, Э.Венн диаграмма, плакаттар, оқулықтар, слаид

Сабақтыңбарысы:

I.Ұйымдастырукезеңі:

Оқушыларменамандасутүгендеу

Психологиялықдайындық.

Жабырқаудыбілмейміз,

Жалқаулықтысүймейміз,

Бізталанттыжасұлан,

Үлгіаламызжақсыдан.

Балаларұранымыздаайтылғандайбүгінгісабақтаәрқайсымызөткентақырыптарбойыншаөзіміздіңалғанбілімдеріміздікөрсетейік.

Сыныпты топқа бөлу.

(Қолдарыңа алған сөздер бойынша бөліне ғойыңдар)

- Өткен сабақты қорыту.

Біз балалар сіздермен қандай тарауды аяқтадық.

Қадірлі әкелерім, мерейлі аналаларым! Деген тарау.

Өткен тараудан қаншалықты алған білімдерімізді пысықтау мақсатында

Аквариум әдісімен өз білімізді пысықтаймыз.

1.Қайырымды бала мәтініде неше кейіпкелр бар? Атап айт.

2.Құмды далада қандай оқиға болды?

3.Ағаш тостақ, шынытостақ, пластмасса тостақтың қайсысын бала өз қолымен жасмақ болды?

4.Сорпаның біресе дәмді ,біресе дәмсіз болуның себебін түсіндір.

5.Күлмеңдер кәріге мәтінде не туралы айтылған?

Қорыта келе тараудың өзі айтып тұрғандай баланы мейірімділік пенүлкендерді сыйлауға шақырады.

Атаңа неғылсаң , алдыңа сол келер,

Үлкенге ,құрмет

Кішіге ізет.

Негізгі бөлім

Төрт жыл мезгіліне байланысты Абайдың өлең жолдарын беру.

Әр жыл мезгіліне байланысты сурет салғызу.

Абайдың өмір баянымен таныстыру.

Оқушыларға Абай ата туралы жалпы мағлұмат беру. «Ғылым таппай мақтанба» өлеңін талдау, мазмұнын ашу.

III.Жаңа сабақты меңгерту кезеңі:

Балалар, Абай атамызқайжылыдүниегекелген? 1845-1904 ШығысҚазақстаноблысындағыШыңғыстауындадүниегекелген. (слаидкөрсету)

Кітапханабұрышы Абай Құнанбаевтыңкітаптары, өлеңдері. Оқушыларғакөрсетіп, таныстыру.

Абай атамыздыңөмірінешолужасау. АймектепкөрсетуВидиоролик

-Балалар, видиороликтегіөлеңшумақтарықаймезгілгеарналған?

- Қысмезгілі

- Тағықандаймезгілгеарналғанөлеңшумақтарынбілесіңдер?

- Қыс, көктем, жаз, күз.

Дұрыс, ал ендіжылмезгілдерінебайланыстыөлеңшумақтарыншығарғанқайақын?

- Абай Құнанбаев

Оқулықпен жұмыс «Ғылым таппай мақтанба» өленің көлемі 77 жол. Абай бұл өлеңді 1886 жылы жазған. 77 жолдың бізге ұсынып отырғаны 13 жол. Бұл өлең арқылы ақын сендерді жарқын өмірге, білімді болуға, алған білімдеріңді дұрыс пайдалана білуге шақырады. Ғалым болудың басты шарты не нәрсені болсын ақылмен өлшеу, ақыл сенген нәрсеге ғана сену, көзін анық жеткен шындықты тура айту керек. Ең алдымен біз білімді, ғалым адамдарды құрметтеу керекпіз және сондай адам боламын деп талпыну керекпіз.

.

Балаларға үнсіз, іштей, көзбен оқыту.

Балалар дауыстап оқиды.

Мазмұнын талдау

Шығармашылық жұмыс

Тараудағы берілген суретті өлең жолдарымен байланыстыра әңгімелеу

Өнерге, білімге зер салатын болсақ, міндетті түрде белгілі бір маман иесіболатынымыз айдан анық.

1-сыныпта оқыған Абай жырлаған 5 асыл істі, 5 жаман қылықты есімізге түсірейік, жатқа айтайық.

Э.Венн диаграммасы

Абай атамыз жырлаған 5асыл іс, 5 жаман қылықты жазу

Балалар Абай атамыз тек қана өлең шумақтарымен шектеліп қана қоймай ән де жазып, композитор болған.

«Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық-ай», «Сегіз аяқ»т.б

Сергіту жаттығуы

Көзімнің қарасы. Ән бірге айту.

Дәптерменжұмыс

Ақынбілімалуүшінқандайжаманқылықтарданаулақ болу керекдеген? Осығанбайланыстышығармажазу

IV.Жаңасабақтымеңгергенінтексеру.2. Топтықжұмыс:

1 - топ: ------------- 2 - топ:

Бес асыліс ------------ Бес дұшпан

Талап ---------------- Өсек

Еңбек ----------------- өтірік

Тереңой --------------- мақтаншақ

Қанағат -------------- еріншек

Рақым ----------------- Бекер мал шашпақ

3. Сөзсиқырын ұғайық!

3 - топ 4 - топ:

ЖақсықасиеттермағынасыЖаманқасиеттермағынасы

4. «Мақалжалғастыр «ойыны:

Жақсыданүйрен

(Жаманнан жирен)

Талаптұлпар

(Білімсұңқар)

Талант қартаймайды

(Білімортаймайды)

Әріптенбілім

(Әліппеденғылым)

Ақылазбайды,

(Білімтозбайды)

Өнерлі (өргежүзеді)

Олай болса кестеде берілген сөздерге мағынасы қарама-қарсы сөздерді тауып жазамыз.

(I топ Білімді, II топ Талапты, III топ Ақылды, IV топ Өнерлі)

V. Ой толғаныс: а) Салыстыр;

Адам бойындағықасиет – мінез-құлық, іс - әрекет

Жақсықасиет -------------------- Жаманқасиет

Білімді -------------------------------- Білімсіз

Ақылды -------------------------------- еріншек

Талапты ----------------------------------- қайырымсыз

Еңбекқор ----------------------------------- жалқау

Қайырымды ----------------------------------- өсекші

Бес жолды өлең

Ғылым Еңбек Өнер Талап

VI. Біз не үйрендік?

Абай

↓

Ұлы ақын

Семей өңірінде туған

1845 - 1904ж

Ғылым таппай мақтанба

Ойшыл

VII. Бағалау:

Абай туралы дерек білу

Бекіту тапсырмаларын орындау

VIII. Үйге тапсырма: Өлеңді жаттап келу.

Нақыл сөз

Білім – бұлақ,

Ақыл – жағалай біткен құрақ.

Жабырқауды білмейміз,

Жалқаулықты сүймейміз,

Біз талантты жас ұлан,

Үлгі аламыз жақсыдан

Қыс

Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,

Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.

Үсті-басы ақ қырау, түсі суық,

Басқан жері сықырлап, келіп қалды.

Дем алысы - үскірік, аяз бен қар,

Кәрі құдаң - қыс келіп, әлек салды.

Ұшпадай бөркін киген оқшырайтып,

Аязбенен қызарып ажарланды.

Бұлттай қасы жауып екі көзін,

Басын сіліксе, қар жауып, мазаңды алды.

Борандай бұрқ-сарқ етіп долданғанда,

Алты қанат ақ орда үй шайқалды.

Әуес көріп жүгірген жас балалар,

Беті-қолы домбығып, үсік шалды.

Шидем мен тон қабаттап киген малшы

Бет қарауға шыдамай теріс айналды.

Қар тепкенге қажымыс қайран жылқы

Титығы құруына аз-ақ қалды.

Қыспен бірге тұмсығын салды қасқыр,

Малшыларым, қор қылма итке малды.

Соныға малды жайып, күзетіңдер,

Ұйқы өлтірмес, қайрат қыл, бұз қамалды!

Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін,

Құр жібер мына антұрған кәрі шалды.

Жазғытұры

Жазғытұры қалмайды қыстың сызы,

Масатыдай құлпырар жердің жүзі.

Жан-жануар, адамзат анталаса,

Ата-анадай елжірер күннің көзі.

Жаздың көркі енеді жыл құсымен,

Жайраңдасып жас күлер құрбысымен.

Көрден жаңа тұрғандай кемпір мен шал,

Жалбаңдасар өзінің тұрғысымен.

Қырдағы ел ойдағы елмен араласып,

Күлімдесіп, көрісіп, құшақтасып.

Шаруа қуған жастардың мойыны босап,

Сыбырласып, сырласып, мауқын басып.

Түйе боздап, қой қоздап - қора да шу,

Көбелекпен, құспенен сай да ду-ду.

Гүл мен ағаш майысып қарағанда,

Сыбдыр қағып, бұраңдап ағады су.

Көл жағалай мамырлап қу менен қаз,

Жұмыртқа іздеп, жүгіріп балалар мәз.

Ұшқыр атпен зырлатып тастағанда,

Жарқ-жүрқ етіп ілінер көк дауылпаз.

Құс қатарлап байлаған қанжығаға

Қыз бұраңдап жабысып, қылады наз.

Жазға жақсы киінер қыз-келіншек,

Жер жүзіне өң берер гүл-бәйшешек.

Қырда торғай сайраса, сайда - бұлбұл,

Тастағы үнін қосар байғыз, көкек.

Жаңа пұлмен жамырап саудагерлер,

Диханшылар жер жыртып, егін егер.

Шаруаның бір малы екеу болып,

Жаңа төлмен көбейіп, дәулет өнер.

Безендіріп жер жүзін Тәңірім шебер,

Мейірбандық дүниеге нұрын төгер.

Анамыздай жер иіп емізгенде,

Бейне әкеңдей үстіңе аспан төнер.

Жаз жіберіп, жан берген қара жерге

Рахметіне Алланың көңіл сенер.

Мал семірер, ақ пенен ас көбейер,

Адамзаттың көңілі өсіп көтерілер.

Қара тастан басқаның бәрі жадырап,

Бір сараңнан басқаның пейілі енер.

Тамашалап қарасаң Тәңірі ісіне,

Бойың балқып, ериді іште жігер.

Кемпір-шал шуақ іздеп, бала шулар,

Мал мазатсып, қуанып, аунап-қунар.

Жыршы құстар әуеде өлең айтып,

Қиқу салар көлдегі қаз бен қулар.

Күн жоқта кісімсінер жұлдыз бен ай,

Ол қайтсін қара түнде жарқылдамай,

Таң атқан соң шығарын күннің біліп,

Өңі қашып, бола алмас бұрынғыдай.

Күн - күйеу, жер - қалыңдық сағынышты,

Құмары екеуінің сондай күшті.

Түн қырындап жүргенде көп қожаңдап,

Күйеу келді, ай, жүлдыз к... қысты.

Ай, жұлдызға жылы жел хабар беріп,

Жан-жануар қуанар тойға елеріп.

Азалы ақ көрпесін сілке тастап,

Жер күлімдер, өзіне шырай беріп.

Күн - күйеуін жер көксеп ала қыстай,

Біреуіне біреуі қосылыспай,

Көңілі күн лебіне тойғаннан соң

Жер толықсып, түрленер тоты құстай.

Адам тіктеп көре алмас күннің көзін,

Сүйіп, жылып тұрады жан лебізін.

Қызыл арай сары алтын шатырына,

Күннің кешке кіргенін көрді көзім.

Күз

Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан,

Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан.

Білмеймін тойғаны ма, тоңғаны ма,

Жылқы ойнап, бие қашқан, тай жарысқан.

Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай,

Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай.

Қайыршы шал-кемпірдей түсі кетіп,

Жапырағынан айрылған ағаш, қурай.

Біреу малма сапсиды, салып иін,

Салбыраңқы тартыпты жыртық киім.

Енесіне иіртіп шуда жібін,

Жас қатындар жыртылған жамайды үйін.

Қаз, тырна қатарланып қайтса бермен,

Астында ақ шомшы жүр, ол бір керуен.

Қай ауылды көрсең де, жабырқаңқы,

Күлкі-ойын көрінбейді, сейіл-серуен.

Кемпір-шал құржаң қағып, бала бүрсең,

Көңілсіз қара суық қырда жүрсең.

Кемік сүйек, сорпа-су тимеген соң,

Үйде ит жоқ, тышқан аулап, қайда көрсең.

Күзеу тозған, оты жоқ елдің маңы,

Тұман болар, жел соқса, шаң-тозаңы.

От жақпаған үйінің сұры қашып,

Ыстан қорыққан қазақтың құрысын заңы.

`RaUkA__ 10.03.2014

жауап берді

Пікір







0

дауыс

"Жаз" өлеңібаhttp://www.metod-kopilka.ru/site/cert/55652"Жаз" өлеңі

Жаздыгүн шілде болғанда,

Көкорай шалғын, бәйшешек,

Ұзарып өсіп толғанда;

Күркіреп жатқан өзенге,

Көшіп ауыл қонғанда;

Шұрқырап жатқан жылқының

Шалғыннан жоны қылтылдап,

Ат, айғырлар, биелер

Бүйірі шығып, ыңқылдап,

Суда тұрып шыбындап,