Түркістан облысы

Қазығұрт ауданы

«Майбұлақ» жалпы білім беретін мектеп

«Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері»

Пәні: Информатика

Орындаған:Жамалдин Каусар

Жетекші:Хамит Турар

2025-2026 оқу жылы

Жұмыстың тақырыбы:

«Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері»

Орындаушы: Жамалдин Каусар Уланқызы

Туған күні, айы, жылы: 15.11.2011 жыл

Сыныбы: 8

Мектебі: «Майбұлақ» жббм КММ

Сүйіп оқитын пәні: Шет тілі, информатика Тұрғылықты мекен-жайы: Түркістан облысы,

Қазығұрт ауданы, Майбұлақ е/м

Жетекшісі: Хамит Турар Әбілсейтұлы

Туған күні, айы, жылы: 24.08.1994 жыл

Ғылыми дәрежесі: Магистр

Еңбек өтілі: 10 жыл

Санаты: педагог-модератор

Бітірген оқу орны:Орталық Азия Иновациялық Университеті.

Қызметі: Информатика пәнінің мұғалімі

Жұмыс орны: «Майбұлақ» жббм КММ

Мазмұны:

1. Кіріспе ............................................................................................................3 бет

1.1. Бүкіләлемдік өрмек – ғаламтор..................……………………….……4-6 бет

1.2. Білгенге Ғаламтор Ғаламат-ақ.................................................................7-8 бет

2. Негізгі бөлім .................................................................................................9-13 бет

2.1. Айшылық алыс жерлерден,........................................................................

Жылдам хабар алғызды ............................................................................9-10 бет

2.2. Ғаламтор және денсаулық .......................................................................11–13бет

3. Қорытынды ...................................................................................................14 бет

3.1. Ғаламторға тәуелділік ............................................................... ...............14-16

Жетекшінің пікірі..........................................................................................16 бет

Аннотация......................................................................................................17 бет

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ...............................................................18 бет

Мазмұндама

Кіріспе

1. Әлеуметтік желі туралы жалпы түсінік

1.1Оқушының пікірі
1.2 Әлеуметтік желілердің пайда болу тарихы
1.3 Қазіргі кездегі танымал әлеуметтік желілер

2. Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері
   2.1 Пайдалы жақтары
   2.2 Зиянды жақтары

3. Оқушылардың әлеуметтік желіні қолдану деңгейі
   3.1 Сауалнама нәтижелері
   3.2 Талдау

4. Жетекшінің пікірі

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Аннотация

Бұл ғылыми жұмыста әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері қарастырылады. Зерттеу барысында әлеуметтік желілердің пайдасы мен зияны талданып, олардың оқушылардың білім алуына, денсаулығына және уақытты пайдалануына тигізетін ықпалы анықталды. Сонымен қатар оқушылар арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері көрсетіліп, әлеуметтік желіні тиімді пайдалану жолдары ұсынылды.

Жұмыстың мақсаты – оқушылардың әлеуметтік желіні дұрыс қолдануына бағыт беру және оның кері әсерін азайту жолдарын көрсету.

Зерттеу нәтижесінде әлеуметтік желілерді шектен тыс пайдалану зиянды екені анықталып, оны тиімді пайдалану қажеттілігі дәлелденді.

Абстрактный

Данная научная работа исследует влияние социальных сетей на студентов. В ходе исследования были проанализированы польза и вред социальных сетей, а также определено их влияние на образование, здоровье и использование времени студентов. При этом были показаны результаты опроса, проведенного среди студентов, и предложены способы эффективного использования социальной сети.

Цель работы – направить студентов к правильному использованию социальных сетей и показать способы снижения их негативного влияния.

В результате исследования было определено, что чрезмерное использование социальных сетей вредно, и доказана необходимость его эффективного использования.

Abstract

This scientific work explores the impact of social networks on students. The study analyzed the benefits and harms of social networks, and also determined their impact on the education, health and time use of students. At the same time, the results of a survey conducted among students were shown and ways to effectively use the social network were proposed.

The purpose of the work is to guide students to the correct use of social networks and show ways to reduce their negative impact.

The study determined that excessive use of social media is harmful and demonstrated the need for its effective use.

Зерттеу тақырыбы «Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері»

1.Кіріспе

1. Әлеуметтік желі туралы жалпы түсінік

Әлеуметтік желі – интернет арқылы адамдардың бір-бірімен байланыс жасап, ақпарат алмасуына мүмкіндік беретін арнайы онлайн платформа. Әлеуметтік желілердің көмегімен пайдаланушылар мәтін, сурет, бейнежазба жариялап, пікір алмасып, достарымен және басқа да адамдармен қарым-қатынас орната алады.

Әлеуметтік желілердің пайда болуы интернеттің дамуымен тығыз байланысты. Алғашқы әлеуметтік желілер XX ғасырдың соңында пайда болып, уақыт өте келе олардың қызметі кеңейіп, қазіргі таңда әлем бойынша кеңінен қолданылатын құралға айналды.

Қазіргі кезде ең танымал әлеуметтік желілерге Instagram, TikTok, Facebook, WhatsApp сияқты платформалар жатады. Бұл желілер адамдарға тек қарым-қатынас жасауға ғана емес, сонымен қатар білім алуға, жаңалықтармен танысуға, шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар әлеуметтік желілер қоғамның маңызды ақпараттық ортасына айналып отыр. Олар адамдардың өмір салтына, ойлау қабілетіне және күнделікті әрекеттеріне әсер етеді. Сондықтан әлеуметтік желілерді дұрыс және тиімді пайдалану өте маңызды.

Қазығұрт ауданындағы «Майбұлақ» жалпы білім беретін мектебінің 8- сынып оқушысы Жамалдин Каусардың «Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері» тақырыбындағы ғылыми жазба жұмысына

Пікір

Оқушының пікірі

Мен «Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері» тақырыбын таңдау арқылы қазіргі қоғамдағы өте өзекті мәселені зерттеуге тырыстым. Себебі қазіргі таңда әлеуметтік желілер біздің күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Әсіресе оқушылар арасында олардың қолданылуы өте жоғары деңгейде.

Бұл жұмысты орындау барысында мен әлеуметтік желілер туралы көптеген жаңа мәліметтер білдім. Олардың қалай пайда болғанын, қандай түрлері бар екенін және адамдар өміріне қалай әсер ететінін зерттедім. Сонымен қатар әлеуметтік желілердің тек ойын-сауық құралы емес, білім алуға да үлкен мүмкіндік беретінін түсіндім.

Зерттеу барысында мен әлеуметтік желілердің пайдалы жақтарымен қатар, зиянды тұстары да бар екенін байқадым. Мысалы, олар арқылы ақпаратты тез табуға, достармен байланыс жасауға болады. Бірақ уақытты көп алу, тәуелділік тудыру және денсаулыққа кері әсер ету сияқты мәселелер де бар екенін білдім.

Сауалнама жүргізу мен үшін өте қызықты тәжірибе болды. Мен сыныптастарымның әлеуметтік желіні қаншалықты жиі қолданатынын және қандай мақсатта пайдаланатынын анықтадым. Нәтижесінде олардың көпшілігі әлеуметтік желіні көбіне ойын-сауық үшін қолданатынын байқадым. Бұл мені ойландырды.

Осы ғылыми жұмысты жазу барысында мен өз уақытымды тиімді пайдаланудың маңыздылығын түсіндім. Әлеуметтік желілерді дұрыс қолдану қажет екенін және оларды тек пайдалы мақсатта пайдалануға тырысу керектігін ұқтым.

Бұл зерттеу маған үлкен тәжірибе берді. Мен ақпарат жинауды, оны талдауды және қорытынды жасауды үйрендім. Болашақта да осындай ғылыми жұмыстармен айналысып, білімімді одан әрі дамытуға тырысамын.

Менің мақсатым:

Менің осы «Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері» тақырыбын таңдаудағы мақсатым – әлеуметтік желілердің оқушылар өміріне қалай әсер ететінін жан-жақты зерттеу. Сонымен қатар олардың пайдалы және зиянды жақтарын анықтап, әлеуметтік желіні дұрыс әрі тиімді пайдалану жолдарын көрсету.

Осы мақсат арқылы мен өз қатарластарымның әлеуметтік желіні қалай қолданатынын түсініп, оның оқу үлгеріміне, денсаулығына және күнделікті өміріне тигізетін ықпалын анықтауды көздедім.

1.2 Әлеуметтік желілердің пайда болу тарихы

Әлеуметтік желілердің пайда болуы интернеттің дамуымен тікелей байланысты. Алғашқы әлеуметтік желілер XX ғасырдың соңында, нақтырақ айтқанда 1990-жылдардың соңында қалыптаса бастады. Сол кезеңде адамдар интернет арқылы бір-бірімен байланыс орнатудың жаңа жолдарын іздеді.

Алғашқы әлеуметтік желілердің бірі 1997 жылы құрылған SixDegrees.com сайты болды. Бұл платформа қолданушыларға жеке парақша ашып, достар тізімін құруға мүмкіндік берді. Кейіннен 2000-жылдардың басында Friendster, MySpace сияқты желілер танымал бола бастады.

2004 жылы Facebook әлеуметтік желісі пайда болып, әлем бойынша кең таралды. Бұл желі адамдар арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтерді. Кейінірек Instagram, WhatsApp, TikTok сияқты платформалар шығып, олардың қолдану аясы одан әрі кеңейді.

Қазіргі таңда әлеуметтік желілер тек байланыс құралы ғана емес, сонымен қатар ақпарат тарату, білім алу, бизнес жүргізу және ойын-сауықтың негізгі ортасына айналды. Осылайша, әлеуметтік желілер қысқа уақыт ішінде үлкен дамудан өтіп, қоғам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды.

1.3 Қазіргі кездегі танымал әлеуметтік желілер

Қазіргі таңда әлеуметтік желілер адамдардың күнделікті өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Әсіресе оқушылар арасында олардың танымалдығы өте жоғары. Әлеуметтік желілер әртүрлі мақсатта қолданылады: қарым-қатынас жасау, ақпарат алу, оқу, ойын-сауық және шығармашылықпен айналысу.

Бүгінгі күні ең танымал әлеуметтік желілердің қатарына мыналар жатады:

• Instagram – фото және бейнежазба бөлісуге арналған желі. Оқушылар бұл платформаны өз өміріндегі сәттермен бөлісу және блог жүргізу үшін пайдаланады.

• TikTok – қысқа видеолар жасауға арналған платформа. Ол әсіресе жастар арасында өте танымал және шығармашылық қабілетті дамытуға мүмкіндік береді.

• Facebook – әлемдегі ең ірі әлеуметтік желілердің бірі. Мұнда адамдар топтар құрып, жаңалықтармен бөліседі және түрлі ақпарат алады.

• WhatsApp – хабарлама алмасуға арналған қосымша. Ол арқылы адамдар мәтіндік хабарлама, аудио, видео және файлдар жібере алады.

• Telegram – жылдам әрі ыңғайлы мессенджер. Онда арналар мен топтар арқылы ақпарат тарату кең таралған.

Бұл әлеуметтік желілердің әрқайсысының өз ерекшеліктері бар. Олар оқушыларға пайдалы ақпарат алуға, достарымен байланыста болуға және бос уақытын қызықты өткізуге мүмкіндік береді.

Дегенмен, бұл платформаларды дұрыс әрі тиімді пайдалану маңызды. Себебі шектен тыс қолдану уақыттың босқа кетуіне және денсаулыққа кері әсерін тигізуі мүмкін.

2. Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері

Қазіргі таңда әлеуметтік желілер оқушылардың өмірінде маңызды рөл атқарады. Олар тек қарым-қатынас құралы ғана емес, сонымен қатар білім алу, ақпарат іздеу және бос уақытты өткізу тәсіліне айналды. Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері екі жақты: пайдалы және зиянды.

2.1 Пайдалы жақтары

Әлеуметтік желілердің оқушылар үшін көптеген пайдалы тұстары бар:

• Ақпаратқа қолжетімділік – Оқушылар кез келген тақырып бойынша қажетті мәліметті тез таба алады.

• Білім алуға көмектеседі – Онлайн сабақтар, бейнесабақтар және түрлі оқу материалдары қолжетімді.

• Қарым-қатынас жасау – Достарымен, мұғалімдермен және сыныптастарымен байланыста болуға мүмкіндік береді.

• Шығармашылық қабілетті дамыту – Оқушылар видео түсіріп, сурет салып, өз идеяларын бөлісе алады.

• Жаңалықтардан хабардар болу – Әлемде болып жатқан оқиғалар туралы тез ақпарат алады.

2.2 Зиянды жақтары

Сонымен қатар әлеуметтік желілердің кері әсерлері де бар:

• Уақытты тиімсіз пайдалану – Оқушылар көп уақытын босқа өткізуі мүмкін.

• Тәуелділік пайда болуы – Әлеуметтік желіге шамадан тыс әуестік пайда болады.

• Денсаулыққа зияны – Ұзақ уақыт экранға қарау көздің көру қабілетін нашарлатады, ұйқыны бұзады.

• Оқу үлгерімінің төмендеуі – Сабаққа көңіл бөлмеу салдарынан үлгерім төмендеуі мүмкін.

• Кибербуллинг – Интернет арқылы қорлау немесе жағымсыз пікірлер оқушының психологиясына кері әсер етеді.

Қорытындылай келе, әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері олардың оны қалай қолдануына байланысты. Дұрыс пайдаланса – пайдалы, ал шектен тыс қолданса – зиянды болуы мүмкін.

Оқушылардың әлеуметтік желіні қолдану деңгейі

Қазіргі кезде оқушылардың көпшілігі әлеуметтік желілерді белсенді түрде қолданады. Олар бұл платформаларды тек қарым-қатынас үшін ғана емес, сонымен қатар ойын-сауық, ақпарат алу және кей жағдайда оқу мақсатында пайдаланады. Оқушылардың әлеуметтік желіні қаншалықты жиі қолданатынын анықтау үшін шағын зерттеу (сауалнама) жүргізілді.

3.1 Сауалнама нәтижелері

Сауалнамаға 8-сынып оқушылары қатысты. Нәтижелері төмендегідей болды:

• Оқушылардың 90%-ы күн сайын әлеуметтік желі қолданады

• 60%-ы күніне 2–4 сағат уақытын әлеуметтік желіде өткізеді

• 25%-ы 4 сағаттан артық уақыт жұмсайды

• Ең көп қолданылатын желілер: Instagram және TikTok

• Оқушылардың 70%-ы әлеуметтік желіні ойын-сауық үшін пайдаланады

• 30%-ы оны оқу немесе ақпарат іздеу үшін қолданады

3.2 Талдау

Сауалнама нәтижелеріне сүйенсек, әлеуметтік желілер оқушылар өмірінде маңызды орын алады. Олардың басым бөлігі күн сайын бірнеше сағат уақытын осы платформаларда өткізеді. Бұл әлеуметтік желінің танымал әрі қолжетімді екенін көрсетеді.

Алайда нәтижелер оқушылардың әлеуметтік желіні көбіне ойын-сауық мақсатында қолданатынын байқатады. Бұл олардың уақытты тиімсіз пайдалануы мүмкін екенін көрсетеді. Сонымен қатар ұзақ уақыт әлеуметтік желіде отыру денсаулыққа және оқу үлгеріміне кері әсер етуі ықтимал.

Дегенмен, кейбір оқушылар әлеуметтік желіні білім алу үшін де қолданатыны анықталды. Бұл – оның дұрыс қолданылған жағдайда пайдалы құрал бола алатынын дәлелдейді.

Жалпы алғанда, оқушылар әлеуметтік желіні жиі қолданады, бірақ оны тиімді пайдалану дағдыларын дамыту қажет.

4. Жетекшінің пікірі

Бұл ғылыми жұмыс «Әлеуметтік желілердің оқушыларға әсері» тақырыбына арналған. Жұмыс барысында оқушы тақырыпты жан-жақты зерттеп, әлеуметтік желілердің пайдасы мен зиянын нақты мысалдар арқылы көрсете алған.

Зерттеу барысында оқушы теориялық мәліметтерді жинақтап қана қоймай, сонымен қатар сауалнама жүргізіп, оның нәтижелерін талдаған. Бұл оқушының зерттеу жұмысын өз бетінше жүргізе алатынын көрсетеді.

Жұмыстың мазмұны талапқа сай құрылып, кіріспе, негізгі бөлім және қорытынды бөліктері бір-бірімен жүйелі байланысқан. Тақырып өзекті, қазіргі заман талабына сай таңдалған.

Оқушы әлеуметтік желілердің оқушылар өміріне әсерін дұрыс түсініп, оны тиімді пайдалану жолдарын ұсынған. Жұмыс мазмұнды, түсінікті тілде жазылған.

Жалпы алғанда, бұл ғылыми жұмысты жоғары деңгейде орындалған деп бағалауға болады.

Ұсыныс

1. Тәжірибелі мұғалімдер оқушыларды өз бетінше ізденуге, өзіндік ой-тұжырымын жеткізе білуге, шығармашылықпен жұмыс істеуіне жол сілтесе;

2. Әлеуметтік желілердің пайдасы және зияны жайлы насихаттау;

Қорытынды

Қорытындылай келе, әлеуметтік желілер қазіргі қоғамның, соның ішінде оқушылар өмірінің маңызды бөлігіне айналғаны анықталды. Олар қарым-қатынас жасауға, ақпарат алуға және білімін жетілдіруге үлкен мүмкіндік береді. Әсіресе дұрыс қолданылған жағдайда әлеуметтік желілер оқушылардың дүниетанымын кеңейтіп, жаңа білім мен дағдыларды меңгеруіне ықпал етеді.

Сонымен қатар зерттеу барысында әлеуметтік желілердің зиянды жақтары да бар екені анықталды. Оларды шектен тыс пайдалану уақытты тиімсіз өткізуге, оқу үлгерімінің төмендеуіне, денсаулықтың нашарлауына және психологиялық мәселелерге әкелуі мүмкін.

Жүргізілген сауалнама нәтижелері оқушылардың көпшілігі әлеуметтік желіні жиі қолданатынын және оны көбіне ойын-сауық мақсатында пайдаланатынын көрсетті. Бұл жағдай әлеуметтік желіні дұрыс қолдану мәдениетін қалыптастыру қажеттігін дәлелдейді.

Осыған байланысты әлеуметтік желілерді тиімді пайдалану өте маңызды. Оқушылар уақытты дұрыс жоспарлап, әлеуметтік желіні тек пайдалы мақсатта қолдануға дағдылануы керек.

Жалпы алғанда, әлеуметтік желілердің әсері оны қолдану деңгейіне байланысты. Егер оны саналы түрде пайдалансақ, ол пайдалы құралға айналады, ал шектен тыс қолдансақ, зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан әр оқушы әлеуметтік желіні дұрыс пайдаланып, өз өміріне оң әсерін тигізетіндей қолдануы қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әбдірахманова С. Ақпараттық қоғам және жаңа медиа: теория мен практика. – Алматы: Қазақ университеті, 2021.

2. Нұрғалиұлы Б. Медиасауаттылық және ақпараттық мәдениет. – Алматы: Қазақ университеті, 2020.

3. Қайыржанова Р. Медиа және қоғам: ақпараттық кеңістіктің мәдениеті. – Алматы: Раритет, 2018.

4. Тоқтағұл А. Медиа этика және ақпараттық мәдениет. – Алматы: Қазақ университеті, 2022.

5. Информатика (8-сынып) оқулығы

6. Интернет ресурстары мен ғылыми мақалалар