Ғылыми жоба: Энергияның тиімді тұтынылуы және үнемделуі

№1Алматы қазақ мемлекеттік гуманитарлық-педагогтік
колледжі
Ғылыми жоба
Тақырыбы: Энергияның тиімді тұтынылуы және үнемделуі
Орындаған: Ахимбекова Аружан
Жетекшісі: Әбдіхан Айдана Полатханқызы
2019-2020 оқу жылы

Жоспар
Аннотация
Кіріспе
1.Энергияны үнемдеу
2.Тұрмыстағы энергия тиімділігінарттыру
3.Энергиялық ресурстардытұтынушыны
энергетикалық тексеру
4.Энергия тиімділігікөрсеткіштері
5.Энергия тиімділігінарттыружөніндегі іс-
шаралар
6.Мемлекеттік мекемелергеарналған үлгі
энергияныүнемдеу
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Аннотация
Қазіргі таңда әлемнің қарқынды дамуы, жербетіндегіадамсанының
көбеюі, адамзаттың тұтынушылық қабілетінің өсуі әсерінен, біздің
өмірімізге ең қажетті азық -түлік, ауызсудың тапшылығы көп
елдердесезілуде. Ал XXI -ғасырды электрқұрылғыларынсыз
(компьютер, теледидар, телефон, ас үй құрылғылары т. с. с) елестете
алмаймыз. Біздің өмір сүруіміз үшін электрэнергиясының алар
орныерекше. Күн сайыноған дегенсұраныстың артуынан,
тұтынушыларды электрэнергиясыментолық қамтамасыз етуәлем
елдерінің бастымәселесіне айналды. Біздің еліміздеосы мәселені
шешужолындакөптеген істератқаруда. Атапайтарболсақ Астана
қаласында «Болашақтың энергиясы» тақырыбымен өткізілетін
ЭКСПО -2017 көрмесі. Бұл көрмеде энергия өндірудің тиімді,
арзан, табиғатқа зияныаз болатынтәсілдері мен технологиялары
көрсетілді. Еліміз, бүкіл әлем энергия өндірудің жаңа әдісі мен
үнемдеу жолыніздестіріпжатқанда, менде оған азаматретіндеөз
үлесімді қоспақшымын.

Кіріспе
Энергияның бейберекет тұтынылуы, энергетикалық
қауіпсіздікті нығайтуға және жылыжай газдарының
лықсымасын қысқартуға ұмтылып жатқан шақта, энергия
тиімділігі маңызды орны алады. «Жасырын» немесе
«нөмір бірінші отын» деп аталатын энергия тиімділігін
арттыру көзге айқын көрініп тұрған ақиқат болып
табылады, өйткені ол, әдетте, инвестицияларды ақтайды
және әрқашан қолжетімді болып келеді. Алайда, энергия
тиімділігін бағалау үшін тиісті көрсеткіштерді әзірлейтін
деректердің болмауы кәсіпорындардың мәліметтердің іс-
әрекетке айналдаруына жиі кедергі жасайды. Сонымен
қатар деректер мен көрсеткіштерсіз энергия тиімділігі
саясатын оңтайландыру және ілгерілеу мен сәтсіздіктерді
қадағалау қиынға соғады.

Энергияны үнемдеу
Энергия үнемдеу және энергия тиімділігісаласындағы нормативтік
құқықтық база және техникалық реттеуҚазақстан Республикасының
2050 ж. кезеңге арналған энергетикалық стратегиясы. Қазіргі таңда
мемлекеттікдеңгейде бірқатар бағдарламалық стратегиялық
құжаттар бар:
●2010ж. Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі
Стратегиялық даму жоспары
●2012ж. «Қазқстан 2050» стратегиясы
●2013ж. Қазақстан Республикасының «жасылэкономикаға» көшу
концепциясы
●2015ж. «ЕлбасыНұрсұлтан Назарбаевтың бес институционалдық
реформаныіскеасырубойынша100 нақты қадам» ұлт жоспары
Энергия үнемдеуді негізгіүш құрамдас бөлімнен тұратын
құрылымдық схема түрінде ұсынған болатын

Энергияны үнемдеу
Энергия аудиті
Энергетикалық
тексеру
Энергетикалық
консалтинг-
энергия үнемдеудің
ұлттық мәселелері
Инжиринг-
практикалық
энергия үнемдеу

Энергетикалық консалтинг-энергия үнемдеудің ұлттық
мәселелері
Ұйым
Энергия үнемдеу
бағдарламасы
Қаржыландыру
Нәтижелерді
бақылау мен
бағалау
Энергетикалық
менеджмент
жүйесін-басқарі
жүйесін құру
Ағымдағы
шығыстар
инвестциялар
Қаражатты
есепке алу
мен тарату

Жылудыүнемдеу
Біздің елімізсолтүстікте орналасқан және өз баспанамыздыжылылау–қалыпты
жағдай. Жылылаудың бірнешеқарапайым тәсілдерібар:
терезежақтаулары мен есіктеройықтарындағы қуыстарды бітеу. Бұл үшін
монтаждаукөбіктері, өздігінен кеңейетін тұмшалауыш таспалар, силиконды
және акрилдітұмшалауыштар және т.т. қолданылады.Нәтижесіндеүйжайдағы
ауатемпературасы1-2 градусқа көтеріледі;
терезелермен есіктердің жапқыштарын жылылау. Түрлі өздігінен желімделетін
тығыздағыштар мен төсемдер қолданылады. Терезелердітығыздау тек
периметрдібойлапқана емес, сондай-ақ жақтаулардың арасындада жүргізіледі.
Нәтижесіндеүй-жайдың ішіндегітемпература 1-3 градусқа көтеріледі.
камераларыкөп шыныпакеттерібар пластикалынемесеағаш терезелерорнату.
Егерәйнектежылутойтарғыш таспаболса, және терезенің конструкциясында
желдеткіштерқарастырылған болса, жақсы. Ондаүйжайдағы температура
қысыжазы тұрақтырақ болады, ауатаза боладыәріжылауаның көп көлемін
шығарып
тастап, терезеніжүйелі түрде ашыпотыруқажеттігі болмайды. Нәтижесінде
үйжайдағы температура 2-5 градусқа көтеріледі және көше шуылыдеңгейі
азаяды;
Тұрмыстағы энергия
тиімділігін арттыру

Түсіндірме сөздігі «индикаторды» түрлі ұғымдармен
анықтайды, бұл тұжырымдаманың қай саласына
жатқандығына
байланысты: инженерия, химия, өмір немесе
жаратылыстану
ғылымдары.Көрсеткіштің кейбіркөрсеткіштері бар екенін
айтуөте қарапайым. Аздапқиындатады: көрсеткішәртүрлі
статистикалық мәндердің кезкелгеніболуымүмкін, олар
бірге
кейбіркөрсеткіштерді береді.
Энергия тиімділігі көрсеткіштері

бюджеттікмекемелердемынадайұйымдық үлгі энергия үнемдеу шараларыбөлінеді:
1) бюджеттікмекемелердеэнергия тасымалдаушылардың шығындарын бақылауға және
энергия үнемдеу шараларынжүргізуге жауаптытұлғаларды тағайындау. Энергия
үнемдеуге жауаптыадамның біліктілігінарттыру.
2) іріұйымдардың жанынанмамандандырылған «энергия бюроларын» құру.
3) ұйымның жұмыс істеутәртібінжетілдіружәне ғимараттарды жарықтандыру, желдету,
суменжабдықтау жүйелерінің жұмысын оңтайландыру.
4) энергия пайдаланужүйелерін және бөлек энергия қондырғыларын пайдаланужәне
қызмет көрсету қағидаларын сақтау, жарықтандыру, желдетужүйелерін, жылуперделерін
және т.т. қосу және ажыратукестелеріненгізу. Қажетті аймақтарға жарықтандыру қосуды
орталықсыздандыру.Жүйелерді қосу-ажыратуды бақылауға жауаптыадамдарды
тағайындау.
5) шырағдандарды пайдалану, олардытазарту, терезежақтауларын уақтылы жөндеу,
терезелердіжелімдеу, санитариялық тораптардыжәне т.т. жөндеу жұмыстарын
ұйымдастыру.
6) оқушылармен және қызметкерлермен энергия үнемдеу мәселелеріжөнінде түсіндірме
жұмыстарын жүргізу.
7) жүйелі энергетикалық тексерістердіжүргізу, энергетикалық паспорттардыәзірлеужәне
түзету.
8) энергия тұтынуды ұдайы мониторингтеу.
Энергия тиімділігін арттыру жөніндегі іс-
шаралар

Мемлекеттікмекемелергеарналған үлгі энергия үнемдеу
шаралары
Бюджеттенқаржыландырылатын мемлекеттік(муниципалдық) мекемелер
үшін мынадайүлгі энергия үнемдеу шараларыбөлінген, атапайтқанда [12]:
мемлекеттік(муниципалдық) мекемелердің ғимараттарын жылуэнергиясын
есептеуаспаптарыменжарақтандыру;
мемлекеттік(муниципалдық) мекемелерғимараттарында энергетикалық
ресурстардыесепкеалудың коммерциялық тораптарынұйымдастыру;
мемлекеттік(муниципалдық) мекемелерүшін жылуқорғау параметрлері
жоғары жаңа ғимараттар салу;
жылытумақсатына арнапресурстардың үлес шығынын азайтуталабыненгізе
отырып, ғимараттарға күрделі жөндеу жүргізу;
әкімшілікғимараттарды жылылаужәне олардыжекежылупункттерімен
жарақтандыру;
әкімшілікғимараттардың ескіргенконструкциялыгаздықазандықтарын
жаңарту және ПӘК 92 % төмен емесжаңаларымен айырбастау;
мемлекеттік(муниципалдық) мекемелердің ғимараттарындағы жекежылу
пункттерінқайта жаңарту;

Қорытынды
Соңғы жылдарыотандық экономиканың энергия сыйымдылығы 46% -
ға
өсті, ал орта есеппен30% металл және басқа да негізгіэнергияны
қажет
ететінөнімдерді өндіруге энергия шығынын арттырды, 25% электр
энергиясынтұтынуды және жанбасынажылудытөмендетті.
Қоғамдық
желідегіэлектрэнергиясының жоғалуы жылына120 млрд. КВт / сағ
дейіннемесеөндіріс көлемінің 13,5% дейінартты. Мұнайдың жылдық
шығыны 10-12 млн. Тоннаға, ал мотор отыны-11-12 млн. Тоннаға
бағаланады, бұл тиісінше3,7% және 5,7% құрайды. Соныменбірге,
энергияныүнемдеудіңәрбірпайызыұлттық табыскөлемін 0,35% -ға
арттырады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
2013 ж. Қазақстан Республикасының «Жасылэкономикаға» көшуі жөніндегі Тұжырымдамасы
2012 жылғы 13 қаңтардағы «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігінарттырутуралы» ҚР № 541-IV заңы
Куликова, Л.В. Энергия үнемдеу: кәсіпорынның энергетикалық зертеулерінжүргізу бойыншаоқыту-әдістемелік
құрал.
[Электрондыресурс]: Әдістемелікнұсқаулар.—Электрон. дер.—Барнаул: АлтМТУ, 2011.—Қолжетімділік режимі:
http://elib.altstu.ru/elib/typog/epb/Kulikova_eop.pdf.
Энергетикалық экспресс-аудит бойыншаоқыту-әдістемелікқұрал / А.Санковский, А.Новосельцев, Е.Збродько,
Г.Таткеева, В.Розен, Т.Евтухова,
А.Чернявский. -Қарағанды: ҚарМТУ.–2014. –123 бет. (ISBN 978-601-296-715-9)
Энергетикалық консалтинг [Электрондыресурс]/ Қолжетімділік режимі: URL http://e-audit.ru/consult/index.shtml.
Колесников, А.И. Өнеркәсіптікжәне коммуналдық кәсіпорындардағы энергия үнемдеу: Оқу құралы. [Мәтін] / А.И.
Колесников. М. : ИНФРА-М, 2010. –124бет.
Данилов, О.Л. Энергетика мен технологиядағы энергия үнемдеу / О.Л. Данилов; А.Б. Гаряеваредакциясымен. М.:
Баспа
ЭИМ, 2003. –188 бет.
Энергия тиімділігікөрсеткіштері (МЭА)
Энергетикалық менеджмент жүйелері (энергия аудитінқоса алғанда). Басшыларға арналған оқыту курсы -Deutsche
Energie-AgenturGmbH (dena) –ақпан, 2017. –Қазақстан
Лекционные материалы к учебно-методическому комплексу «Практические вопросы реализации государственной
политики в области энергосбережение и повышение энергетической эффективности» / сост. З.М. Гальперина.
Министерство Энергетики Российской Федерации. ФГБУ «Российское энергетическое агентство». –М., 2014. –466с.
Электр энергетикалық жүйелер мен желілер[Электрондыресурс]/
Қолжетімділік режимі: URLhttp://esis-kgeu.ru/elstipst/496-elstipst.
Энерго-портал. Тиімдіэнергия үнемдеу [Электрондыресурс]/ Қолжетімділік режимі: URL http://portal-energo.ru.