Білім беру ұйымының атауы

№73 ЖББОМ

Пәні:

География

Бөлім:

5 Экономикалық география 5.2. Әлеуметтік-экономикалық ресурстар

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Иманова Б.Е.

Күні:

2.04.2026ж

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Ғылыми-техникалық революция үдерісі, бағыттары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9. 5. 2. 1 ғылыми-техникалық революция үдерісін, даму бағыттарын талдайды

Сабақтың мақсаты

«Ғылыми-техникалық революцияның (ҒТР) негізгі белгілері мен құрамдас бөліктерін анықтау, оның даму бағыттарын (электрондандыру, кешенді автоматтандыру, биоинженерия т.б.) талдап, қазіргі дүниежүзілік шаруашылыққа тигізген әсерін бағалау».

Құндылық

Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік

Дәйексөз

«Еңбек – қуаныш, жалқаулық – айырылмас азап»

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 мин

3 мин

3 мин

(Ұ) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасып, оқушылардың көңілін сабаққа аудару. Сыныпты түгелдеу, сыныптағы оқушылардың зейінін сабаққа аудару

Тренинг

«Цитата»

Оқушылар цитата тренингі арқылы қазақтан шыққан ұлы тұлғаларының цитаталарын анықтайды

Өткенге шолу

ІІІ тоқсан бойынша өткен ақпараттар бойынша сұрақтарға жауап береді

«Викторина» әдісі

1. Қазақстандағы мұнай өңдеудің (МӨЗ) негізгі орталықтарын көрсетіңіз: А) Ақтөбе, Қарағанды, Орал Ә) Атырау, Павлодар, Шымкент Б) Алматы, Семей, Өскемен В) Тараз, Қостанай, Көкшетау

2. Дүниежүзі бойынша Қазақстан қай ресурс қорынан көшбасшы (1-орын) саналады? А) Табиғи газ Ә) Көмір Б) Вольфрам В) Алтын

3. Қаратау мен Жаңатас фосфориттерін өңдеп, дайын өнім шығаратын орталық: А) Шымкент Ә) Жезқазған Б) Өскемен В) Тараз

4. Павлодар қаласындағы алюминий зауыты шикізат ретінде нені қолданады? А) Боксит Ә) Хромит Б) Темір кені В) Мыс концентраттары

5. Теміртау қаласындағы металлургиялық комбинаттың негізгі дайын өнімі қандай? А) Түсті металдар (қорғасын, мырыш) Ә) Болат пен шойын Б) Минералды тыңайтқыштар В) Полимерлі бұйымдар

6. Екібастұз алабындағы көмір өндірудің басты ерекшелігі: А) Көмір өте тереңде орналасқан (шахталық әдіс) Ә) Көмір ашық әдіспен өндіріледі (арзан өзіндік құн) Б) Көмір тек химиялық өңдеуге арналған В) Тек кокс алу үшін пайдаланылады

7. Ферроқорытпа (хром қоспалары) өндірісінің ірі орталықтары: А) Ақтөбе мен Ақсу Ә) Қарағанды мен Теміртау Б) Балқаш пен Жезқазған В) Атырау мен Жаңаөзен

8. «Табиғи-ресурстық әлеует» терминінің мағынасы қандай? А) Пайдаланылып болған табиғи ресурстардың қалдығы Ә) Экологиялық ластану деңгейі Б) Аймақтың шаруашылықта қолдануға болатын барлық табиғи байлығы В) Тек қана жер бетіндегі су ресурстары

9. Өскемен мен Риддер қалалары қай өндіріс саласына маманданған? А) Мұнай-химия өнеркәсібі Ә) Тамақ өнеркәсібі Б) Түсті металлургия (қорғасын-мырыш) В) Жеңіл өнеркәсіп

10. Каспий маңы ойпаты мен Маңғыстау түбегі қандай ресурсқа бай? А) Темір мен марганец Ә) Тұз бен фосфорит Б) Көмір мен ағаш В) Мұнай мен табиғи газ

Мұғаліммен амандасып, кезекші оқушы сыныптағы оқушылардың санын баяндайды

Оқушылар «Цитата» тренингі арқы сабақтың басында қолайлы атмосфералық ахуал қалыптастырады

«Викторина» әдісі арқылы

Өткенге шолу кезеңі бойынша сұрақтарға жауап береді.

Жауаптар кілті:

1-Ә, 2-Б, 3-В, 4-А, 5-Ә, 6-Ә, 7-А, 8-Б, 9-Б, 10-В.

(ҚБ) мұғалім

1-10 балл аралығында бағалайды

Дескриптор

Жалпы:2 балл

1. Тест сұрақтарының 50-70%-на (5-7 сұраққа) дұрыс жауап береді. Ресурстардың орналасуын ішінара анықтай алады.1 б

2. Тест сұрақтарының 80-100%-на (8-10 сұраққа) дұрыс жауап береді. Өңдеу орталықтары мен дайын өнімдерді дәл ажыратады. 2 б

https://wordwall.net/ru/resource/110288356

Сабақтың ортасы

2 мин

3 мин

3 мин

8 мин

2 мин

8 мин

6 мин

«Адал азамат»

бағдарламасы аясында жас ұрпақтың бойында ұлттық құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған нақты мысал келтіріледі.

Еңбек – қуаныш, жалқаулық – айырылмас азап» Дәйексөзіне мысалдар келтіреледі

Жаңа сабақ

«Рашифровка» әдісі

Оқушылар жаңа тақырыпты рашифровка әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады

ҒТР

Бүгін сабағымыздың тақырыбы қандай болмақ?

Мағынаны тану

«INSERT» әдісі (көре отырып белгілейді)

Бейнероликті көру кезінде кесте толтырады:

Бейнеролик тақырыбы: Ғылыми техникалық ревалюция

• ҒТРдың мақсаты?

• ҒТРдің маңыздылығы неде?

№1.Тапсырма

«Топтастыру» әдісі

(ЖТ) Жеке тапсырма

(ФС тапсырмасы)

Оқушыла топтастыру әдісі арқылы ҒТР мен ҒТП ке жіктейді

(Компьютердің пайда болуы, Автомобиль қозғалтқышының қуатын арттыру, Робототехниканың дамуы, Электр қуатының пайда болуы, Смартфондардың жаңа модельдерінің шығуы, Гендік инженерияның дамуы, Пар машиналарынан ішкі жану қозғалтқыштарына көшу, Көмірден жаңартылатын энергия көздеріне ауысу, Радионың пайда болуы, Автокөліктердің жылдамдығын арттыру, Ғарышты игерудің басталуы, Лазерлік технологиялардың жасалуы, Күн батареяларын жетілдіру, Дәрі-дәрмек өндірісін жетілдіру, 3D-принтерлердің пайда болуы)

ҚЫЗЫҚ ЕКЕН

Ғылыми техникалық революция туралы қызықты информациялар таныстырылады

№2. Тапсырма

«Пайда немесе зиян» әдісі

(ЖТ)Жеке жұмыс

(ФС тапсырмасы)

Оқушылар пайда немесе зиян әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Ғылыми-техникалық революцияның жетістіктері мен оның адамзатқа немесе табиғатқа тигізетін кері әсерлерін салыстырыңыз.

№3. Тапсырма

(ЖТ)Жеке тапсырма

«Викторина» әдісі

Оқушылар тақырыпты викторина әдісі арқылы қорытындылайды

1. ҒТР-дың қазіргі (төртінші) кезеңіне тән басты белгі қандай? A) Бу машинасының пайда болуы B) Электрлендірудің басталуы C) Жасанды интеллект және кибернетика D) Машиналы индустрияның қалыптасуы

2. Мәтін бойынша «шаштан миллион есе жіңішке, бірақ болаттан 200 есе мықты» материал қалай аталады? A) Полимер B) Графен C) Композит D) Титан

3. ҒТР-дың негізгі неше құрамдас бөлігі бар? A) 2 (Ғылым және техника) B) 3 (Ғылым, техника, өндіріс) C) 4 (Ғылым, техника, өндіріс, басқару) D) 5 (Ғылым, техника, өндіріс, басқару, экология)

4. Қазақстандағы «Алатау» ақпараттық технологиялар паркі қай қаланың маңында орналасқан? A) Астана B) Атырау C) Алматы D) Қарағанды

5. Мәтін бойынша «Стартап» дегеніміз не? A) Мемлекеттік ірі зауыт B) Ұзақ уақыт жұмыс істеп тұрған компания C) Жаңа инновациялық бизнес-модельді іздеу үшін құрылған компания D) Тек ауыл шаруашылығымен айналысатын кәсіпорын

6. «Болашақтың энергиясы» (EXPO-2017) аясында Қазақстан қандай бірегей материалтанушы қондырғыны іске қосты? A) Күн батареясы B) Токамак (термоядролық синтез) C) Жел генераторы D) Биогаз қондырғысы

7. ҒТР дәуірінде өндірісті орналастыруда қай түрткіжайттың (фактордың) рөлі артып келеді? A) Шикізат түрткіжайты B) Экологиялық және ғылыми түрткіжайт C) Арзан жұмыс күші D) Отын-энергетика түрткіжайты

8. Бір аймақта орналасқан, бір-бірін толықтыратын компаниялар тобы қалай аталады? A) Технопарк B) Кластер C) Стартап D) Инкубатор

9. Роботтандыру бойынша әлемде қай ел көш бастап тұр (10 мың жұмысшыға шаққандағы робот саны)? A) Ресей B) Қазақстан C) Оңтүстік Корея D) АҚШ

10. ҒТР кезеңінде дүниежүзілік шаруашылықта қандай құрылымдық өзгеріс байқалады? A) Қызмет көрсету саласының (сервистік) үлесі артады B) Ауыл шаруашылығының үлесі артады C) Өндірістік ортада жұмыс істейтіндер саны артады D) Тек шикізат өндіру саласы дамиды

Апта дәйексөзі және құндылыққа байланысты нақты мысалдар келтіреді

Оқушыларға «Ришифрофка» әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады. Сабаққа мақсат қояды

Insert әдісі арқылы тақырып бойынша бұрын білетін ақпараттарын белгілеп жаңа ақпараттарды анықтайды

Оқушылар топтастыру әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Тақырып бойынша қызық информация беріледі

Оқушылар пайда немесе зиян әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Оқушылар «викторина» әдісі бойынша карталардан анықтайды

Жауаптар кілті:

1-C, 2-B, 3-C, 4-C, 5-C, 6-B, 7-B, 8-B, 9-C, 10-A.

«Жарайсың» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Бағалау әдістері

https://geo-301.my.canva.site/c0j4h24013jan5ws

Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1. Ғылым мен техникадағы біртіндеп жетілу (ҒТП) мен түбегейлі жаңару (ҒТР) сипаттарын дұрыс анықтайды;1 б

2. Берілген технологиялық өзгерістердің (кемінде 10-12 мысалды) тиісті тобын қатесіз тауып, кестені немесе схеманы толтырады;1 б

3. Төңкеріс әкелген жаңалықтар мен бұрынғыны жетілдіру бағыттарын (мысалы, смартфон моделі мен 3D-принтер) логикалық тұрғыдан дұрыс топтастырады.1 б

Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1.Ғылыми-техникалық революцияның адамзат игілігіне (медицина, өндіріс, тұрмыс) тигізетін кемінде 3 пайдасын немесе артықшылығын нақты мысалдармен сипаттайды.1б

2.Технологиялық дамудың табиғатқа немесе қоғамға тигізетін кемінде 3 зиянды әсерін (экологиялық ластану, жұмыссыздық, қауіпсіздік) мәтінге сүйеніп дәлелді түрде көрсетеді.1 б

3.Пайда мен зиянды өзара салыстырып, технологияны тиімді әрі қауіпсіз пайдалану туралы өзіндік сыни бағасын немесе қорытындысын ұсынады.1 б

Дескриптор

Жалпы 2 балл

1. Викторина сұрақтарының кемінде 50-70%-на (5-7 сұраққа) дұрыс жауап беріп, ҒТР-дың негізгі терминдері мен Қазақстандағы инновациялық нысандарды ажырата алады.1 б

2. Сұрақтардың 80-100%-на (8-10 сұраққа) нақты әрі қатесіз жауап беріп, ғылыми-техникалық революцияның заманауи бағыттары мен әлемдік үрдістерін толық меңгергенін көрсетеді. 1 б

https://youtu.be/P1eZtAhZSbE

https://learningapps.org/watch?v=p1nqnimwt25

https://geo-301.my.canva.site/c50eefs4ynv3ak5r

Сабақтың соңы

5 мин

Кері байланыс

«3–2–1» әдісі

3 жаңа ақпарат

2 қызық нәрсе

1 әлі де сұрағым бар дүние
жазады.

Үйге тапсырма

Тақырыпты оқу

Оқушы жаңа тақырыпты қорытындылап бүгінгі сабаққа кері байланыс орнатады

Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды орындауына байланысты

1 – 10 балл аралығында бағалайды

https://geo-301.my.canva.site/3-2-1