информатика әлеміне саяхат

"Информатика әлеміне саяхат" интеллектуалдық сайыс

 nelly85_85 31-05-2018, 12:13 126  Сыныптан тыс жұмыс

Тақырыбы: «Информатика әлеміне саяхат»  интеллектуалдық сайыс.
Мақсаты:
Білімділік: Оқушылардың өткен сабақтардан алған білімдерін еске түсіру арқылы білімдерін тереңдету;
Тәрбиелік: Оқушыларды ұқыптылыққа тәрбиелеу, пәнге деген қызығушылықтарын арттыру;
Дамытушылық: Есте сақтау, ойлау, сөйлеу қабілеттерін жетілдіру.
Құрметті ұстаздар, оқушылар бүгінгі «Информатика әлеміне саяхат»  атты сайысымызды бастауға рұқсат етіңіздер. Сонымен қатар сайысымыздың әділ - қазылар алқасымен таныстырып өтейін.
1. _______________________________________
2. _______________________________________
3. _______________________________________

Сайыс екі команда арқылы өтеді. Сайысқа қатысатын командалар;
I топ –   « Компьютер»
II топ – «Internet»
Сайыс 10 - кезеңнен тұрады. Кезеңдері:
1 - кезең: «Таныстыру»
2 - кезең: «Бәйге»
3 - кезең: «Полиглот»«Тіл-өнер»

4 - кезең: «Жұмбақтар әлемі»
5 - кезең: «Мақал –сөз мәйегі»

6.-кезең    «Сиқырлы есеп».

7-кезең  “Түсін мені”
 8-кезең . «Зерделілер»

 9-кезең «Құпия жәшік»

10-кезең «Сөз тапқанға қолқа жоқ».

1 - кезең: «Таныстыру»
Сайысқа қатысатын екі топ өздерін кезекпен таныстырады. Екі команда бір-біріне арнайы дайындалған тапсырмаларымен таныстырады.
2 - кезең: «Бәйге». Бұл кезеңде екі команданың да оқушыларына арнайы сұрақ қойылады.Әр сұрақ 1 балл ұпаймен бағаланады.

1)Лездік сұрақтары: «Компьютер» тобына
1. Белгілі бір атпен сақталатын ақпараттар жиыны. (файл)
2. Қандай архиватор бағдарламалары бар? (Win RAR, WinZip)
3. Мазмұндық мәні бойынша топтасқан тізбектелген қатар. (абзац)
4. Компакт дискіні оқуға арналған құрылғы? (CD - ROM)
5. Алгоритм атауы кімнің есімімен байланысты? / араб математигі Әл - Хорезми/
6. Арифмометр қай жылы құрастырылды? (1694 ж)
7. 1М байтта қанша К байт бар? (1024).
8. Буып - түйілген файл (архив)
9. Енгізу пернесі? (enter)
10. Экранда жыпылықтап тұратын тік сызықша (курсор)
11. Монитормен бірігіп дербес компьютерді ішкі бейнежүйесін не құрайды? (бейнекарта)
12. Сол жақтан бір символды өшіру үшін қандай перне қолданылады? (Backspace)
13. Қағаздағы көріністі экранға түсіруші? (сканер)
14. Paint қандай редактор (графикалық)
15. Ең ерте заманғы есептеу құрылғысы (есепшот)

2)Лездік сұрақтары «Internet» тобына:
1. Файлдар жиыны. (папка)
2. Мәтінмен жұмыс істеуге арналған Microsoft Office - тің құрамына кіретін программа. (MS Word)
3. Вирустың кері әсерін жоятын программа. (антивирус)
4. Сандардың аталу және жазылу әдісін не деп атайды? (санау жүйесі)
5. Қандай программалау тілдерін білесіңдер?(Паскаль, Вейсик,Фортран,Алгол)
6. Мәтінді жою пернелерін атаңыз - (Delete, Backspace)
7. Интернетпен қосылуды жүзеге асыратын заңды тұлға - (Провайдер)
8. Сегіз биттен тұратын өлшем бірлік (байт)
9. Компьютерлік алфавит символдарының кез келген тізбегі (мәтін)
10. Компьютерде орналастырылған барлық жүйелерді, программаларды басқарады және компьютер мен адам арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.  (операциялық жүйе)
11. Компьютерлік ойындарда қоданылатын қолмен басқарылатын тетік - (джойстик).
12. Дүниежүзілік ғаламдық тор. (интернет)
13. Ең алғашқы программаны жасаған әйел кісі(Ада Аувгуста Лавлейс)
14. Қарапайым есептеулер жүргізетін бағдарлама (калькулятор)
15. Әр түрлі амалдар бойынша мәтіндік құжаттардың көркемделуін қалай атайды? (пішімдеу)

3 -кезеңді бастайық «Полиглот». «Тіл өнер» сайысы топтар берілген сұрақтарға жауап беріп, жауапты үш тілде айту керек, үш тілде жауап берсе 5 балл, екі тілде 3, бір тілде 1 балл беріледі.

“Компьютер” тобына қойылатын сұрақтар
1.Компьютермен жұмыс жасауды жеңілдететін қосымша құрылғы (тышқан, мышь, mouse)

2.Компьютерге ақпарат енгізетін құрылғы (пернетақта, клавиатура, keyboard)

3.Біз мектепке келген кезде алғашқы қолымызға не ұстаймыз? (қалам, ручка, peinl)

4.Экранда жақтаулармен шектелген төртбұрышты аймақ. (терезе, окно, windows)

5.Компьютерді миы (жүйелік блок, процессор,   systemblok)

6. Қағаздағы кескінді түсіріп, мониторға шығаруға мүмкіндік беретін құрылғы?

 (Мәтіналғы – Сканер – Scanner)
7.Сәлем ненің патшасы.  (сөз, слово, word)

8.Кітап ненің бұлағы. (білім, знание, knowledge)

9.Өшіргенді жинаған, уақытша сақтаған. (себет - корзина - basket)
10. Оның жұмысы үшін аздаған ғана жад қажет, өте кішкентай мәтіндік редактор.

(кітапша - блокнот - notebook)

”Internet”тобына қойылатын сұрақтар:
1.«Ас- адамның арқауы», ал компьютердің асы... (ток, ток, current)

2. Белгілі бір нәрсе туралы таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мәліметтер тобын не дейміз?
   (ақпарат, информация, information)
   3. Сақталған құжатты ашу командасы? ( Файл – ашу, файл - открыть, file – open)

3. Windows – дегеніміз не? (ОЖ, операционная система, Operation system)
   5. Қажет емес символды алып тастау пернесі -(өшіру, удалить, delete)

6.Бір байтта қанша бит бар? (сегіз, восемь, eight)
7.Бар ма,жоқ па оны білмейсің,Ол жоқ жерде өмір сүріп жүрмейсің (ауа-воздух-an-air)

8.Тышғанның неше батырмасы бар?  (үш, три, cri)

9.Қатты дисктің басқаша атауы (Қатқыл диск – Винчестр – Hard disk)
10. Ақпаратты қағазға басып шығаратын құрылғы (Басып шығарғыш – Принтер – Priner)

«4 - кезең: «Жұмбақтар әлемі» Бұл кезеңде екі командаға бірдей тапсырма беріледі, қай команда бірінші жауап береді сол командаға 5 балл ұпай саны қосылады.

1.Көзіменен көрсетеді,

Сөйлемей – ақ айтар бәрін,
Алдына оның келсе теңі ( монитор)

2. Білмейсің өлі, тірісін,
Қолыңа алсаң әпсәтте,
Бітер жылдам бар ісің. ( тышқан)
3. Бар нәрсеге жетік
Миы күшті тетік
Ол арқылы сөйлесіп
Кетесің шетелге де өтіп (интернет)
4. Әдетте үнсіз тұрамын
Белгі берсең ұғамын
Жазуы бар қағаздың
Құралы боп шығамын (принтер )

5. Компьютердің айнасы
Бағдарыңды таңдашы
Сурет, сөзін көрсетіп
Тиер саған пайдасы (монитор )

6. Барлық сурет, мәтінді,
   Компьютерге енгізген.
   Керек емес жерін де,
   Компьютерден өшірген. (сканер)
   7.Екі батырмалы,
   Бір бұрандалы.
   Жалғыз өзі - ақ,
   Сансыз іс тындырады. (Тышқан)
   8.Монитор жанында бір қорап,
   Тұр өне бойын тоқ орап.
   Ең негізгі микросхема,
   Аталған ол... (жүйелік қорап)
   9.Төртбұрышты жұқа қорап,
   Магнитпен қапталған.
   Сыйымдылығы 1, 44 МБайт,
   Сақтайды ол ақпарат (дискета)
   10.Бар құрылғы әркім білмес,
   Ғаламтормен байланыстырар.
   Телефонға жалғанып ап,
   Ақпаратпен алмастырар (модем)
   
   

11.Батырмасын тұтқасына орнатса да,
Жан - жағына емін - еркін қозғалатын.
Бар сондай ойын құмар құрылғысы,

Экрандағы нысандарды басқаратын. (джойстик)

12.Компьютердің қосымша бөліктері,
Ай мен күндей егіздер.
Сыбырлап та, айқайлап,
Көңіл - күйді көтерер. (колонкалар)

Жеңсең де, жеңілсең де қалма жасып, - дей отырып, ойынымыздың 5-кезең «Мақал – сөз мәйегі» бөлімін бастаймыз. Компьютерге қатысты құрастырылған мақал-мәтелдер беріледі, осы мақал –мәтелдердің күнделікті өмірде қолданылатын нұсқаларын табу қажет. Әрбір дұрыс жауапқа 5 баллмен есептелінеді.

1. Жігітті компьютеріңе қарап бағала. (Жігітті досыңа қарап, бағала)

2. Байт биттен құралады. (Теңге тиыннан құралады.)

3. Вирустан қорыққан  интернетке шықпас (Шегірткеден қорыққан егін екпес)

4. Компьютердің жұмысы иесіне мәлім. (Аттың сыры иесіне мәлім)

5. Веб-дизайншының өз еркі, сайтты қалай жасаса (қазаншының өз еркі, құлағын қайдан шығарса)

6. Бір ядролы процессордан, ал екі ядролы процессор артық. (Бір ақылдан, екі ақыл артық)

7. Білмесең, «анықтамадан»-дан сұра (білмесең білгеннен сұра)

8. Антивирусы күштіні- вирус ала алмайды (досы күштіні жау алмайды)

9. Күлсең ескірген компьютерге күл. (Күлсең кәріге күл)

10. Компьютерде екі колонка, дауысы жер жарады (айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер жарады)

11. Бір компьютерің болғанша, он Ноутбугін болсын (жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын)

12. Компьютердің қадірін сынып қалғанда білерсің (ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің)

6-кезең «Сиқырлы есеп». Бұл кезеңде екі топқа бірдей логикалық есептер беріледі.Әр дұрыс есеп 5 баллмен есептеледі.
№1 - есеп.
Термометр аяз болғасын – үш градус көрсетіп тұр. Осындай екі термометр неше градус көрсетеді? Жауабы: үш
№2 - есеп.
Қаз бір аяғымен тұрса 12 кг, 2 аяғымен тұрса неше кг? Жауабы 12 кг

№3 - есеп.
Мотоцикл жүргізушісі ауылға келе жатқанда жолдан өзіне қарсы үш жеңіл машина және бір камазды кездестірді. Ауылға неше машина бара жатыр? Жауабы: Бір ғана мотоцикл
№4 - есеп.
Бір жылда ең көп дегенде неше жексенбі болуы мүмкін? Жауабы: 53
№5 - есеп.
Жанұяда бес ұл бар және олардың әрбіреуінің қарындасы бар. Сонда бұлар неше адам?Жауабы:алтау
№6 - есеп.
Қараңғы бөлмеде майшам мен керосин лампасы бар. Бірінші не жағасыз? Жауабы: шырпы
№7 - есеп.
Екі қарға ”. Екі қарғаның біреуі оңтүстікке, біреуі солтүстікке қарап отыр. Олар біріне –бірі:
– Достым, мен сені көріп отырмын, – дейді.Олар бірін – бірі қалай көреді?
Жауабы: Қарғалар бір-біріне бетпе-бет отырғандықтан, олар бірін – бірі көреді.

№8 - есеп.
Мұраттың 10 қойы бар. Тоғызынан басқасы өліп қалды. Қанша қойы қалды? Жауабы: 9 қой
 №9 - есеп.
Үш тауық үш күнде 3 жұмыртқа тапса, 6 тауық 6 күнде неше жұмыртқа табады? Жауабы 6

№10 - есеп.
Бір баланың жасы үш жылдан соң бұрынғы жасынан 2 есе артық болады. Ол қанша жаста?

 Жауабы үште

№11 - есеп.

Үш ат жегілген шана бір сағатта 15 км. жүріп өткен. Әрбір аттың жылдамдығы қандай еді? 

Жауабы 15 км/сағ

№12 - есеп.

5 адам кездесіп қалып бір – бірімен қол алысып амандасты. Барлығы қол алысу саны қанша? 

Жауабы 10

7-кезең “Түсін мені” Екі топтан бір-бір оқушы шығып, суретке қарап сол бейнені сөйлеместен тобына ыммен түсіндіру. Дұрыс тапқан топ 5 баллдық ұпаймен бағаланады.

8-кезең: «Кім жылдам» бұл кезеңде  берілген торкөздердегі әріптерден көрсетілген сөзжұмбақта  жасырылған сөздерді табу керек 5 минут ішінде.

Әр тапқан сөзге 1 ұпай беріледі.

Жауабы:Жасырылған сөздер: микропроцессор, тышқан, мәтін, плоттер, принтер, сөз,байт,пиксель, архив,жад, абонент, модификация,ұя,файыл, монитор, модем, интернет, байт, антивирус.

9- кезең. «Құпия жәшік» сұрағы. Екі топқа да бірдей тапсырма ,жәшіктің ішінде бөлек - бөлек информатика пәніне  қатысты заттар бар.«Құпия жәшік»- тің ішінде не тұрғанын тапса онда 10 ұпаймен бағалаймыз.

10-кезең «Сөз тапқанға қолқа жоқ». Бұл айналымда әр топ ұяшық таңдау арқылы сол әріптен келетін информатикаға байланысты терvинді сөздер айту керек. Әр дұрыс сөзге 5 ұпай беріледі.

Сонымен бүгінгі сайысымыз өз мәресіне де келіп жетті. Келесі кезек, бүгінгі сайысымыздың жеңімпазы кім екенін анықтау үшін, сөз кезегі әділқазылар алқасына беріледі.
Осыменен бұл ойынды тамамдасақ
Бұл жайды айтамыз ба жаман болсақ,
Үйрендік білмегенді осы жолы,
Тағы үйренеміз аман болсақ
Шыңымыз биік болар, білім қусақ

Осымен «Информатика әлеміне саяхат» атты сайсын «Білім марапатқа жету үшін емес, парасатқа жету үшін керек» деген керемет сөзін есімізге берік ұстанып, сайысымызды аяқтаймыз. Жеңімпаздар марапатталады! Сау болыңыздар!

1)Лездік сұрақтары: «Компьютер» тобына
1. Белгілі бір атпен сақталатын ақпараттар жиыны. (файл)
2. Қандай архиватор бағдарламалары бар? (Win RAR, WinZip)
3. Мазмұндық мәні бойынша топтасқан тізбектелген қатар. (абзац)
4. Компакт дискіні оқуға арналған құрылғы? (CD - ROM)
5. Алгоритм атауы кімнің есімімен байланысты? / араб математигі Әл - Хорезми/
6. Арифмометр қай жылы құрастырылды? (1694 ж)
7. 1М байтта қанша К байт бар? (1024).
8. Буып - түйілген файл (архив)
9. Енгізу пернесі? (enter)
10. Экранда жыпылықтап тұратын тік сызықша (курсор)
11. Монитормен бірігіп дербес компьютерді ішкі бейнежүйесін не құрайды? (бейнекарта)
12. Сол жақтан бір символды өшіру үшін қандай перне қолданылады? (Backspace)
13. Қағаздағы көріністі экранға түсіруші? (сканер)
14. Paint қандай редактор (графикалық)
15. Ең ерте заманғы есептеу құрылғысы (есепшот)

 2)Лездік сұрақтары «Internet» тобына:
1. Файлдар жиыны. (папка)
2. Мәтінмен жұмыс істеуге арналған Microsoft Office - тің құрамына кіретін программа. (MS Word)
3. Вирустың кері әсерін жоятын программа. (антивирус)
4. Сандардың аталу және жазылу әдісін не деп атайды? (санау жүйесі)
5. Қандай программалау тілдерін білесіңдер?(Паскаль, Вейсик,Фортран,Алгол)
6. Мәтінді жою пернелерін атаңыз - (Delete, Backspace)
7. Интернетпен қосылуды жүзеге асыратын заңды тұлға - (Провайдер)
8. Сегіз биттен тұратын өлшем бірлік (байт)
9. Компьютерлік алфавит символдарының кез келген тізбегі (мәтін)
10. Компьютерде орналастырылған барлық жүйелерді, программаларды басқарады және компьютер мен адам арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.  (операциялық жүйе)
11. Компьютерлік ойындарда қоданылатын қолмен басқарылатын тетік - (джойстик).
12. Дүниежүзілік ғаламдық тор. (интернет)
13. Ең алғашқы программаны жасаған әйел кісі(Ада Аувгуста Лавлейс)
14. Қарапайым есептеулер жүргізетін бағдарлама (калькулятор)
15. Әр түрлі амалдар бойынша мәтіндік құжаттардың көркемделуін қалай атайды? (пішімдеу)

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.

Жұмбақ  есептер

Математиканы ұқпас адамға 

Құбыжық боп көрінген

Дұрыс,бұрыс ,аралас деп

Түрлері оның берілген /______________/

Оң сандарға қол шатырдай

Калпақ болған беделі

Квадраттасаң егер оны

 Белгісі оның кетеді (____________)

            Екі бұрыш ежелден

                Тату көрші болған екен

                 Бірін – бірі толықтырып

                 Бір түзуде жатады екен(_________________)

                Екі түзу қатар жүріп

                  Үшіншісін  қияды

                Сонда шыққан бұрыштарды

                 Кімдер айтып жияды.            (______________)

                Қарама-қарсы қабырғалары

                Параллель боп қосылған

         Оқыңызшы аталуында

          Параллель , грамм сөзі қосылған (_________)

Нүктеден, екі сәуледен

Фигура ол құралды.

Айтыңдаршы канекі

Қалай ғана аталды  (__________)

Шелекке ұқсайтын дене

Біліңдерші сіз қане? /____________/

                            ҚЫЗЫҚТЫ ӘЗІЛ  ЕСЕПТЕР

• 2 сантиметрлі 16 таяқша,1 сантиметрлі 12 таяқша және 3 сантиметрлі 13 таяқша бар. Осы таяқшалардан тік төртбұрыш құрастыруға бола ма?

• Марат екінші қабатта тұрады. Самат сол подъезде тұрады,бірақ оған 2 есе артық көтерілуге тура келеді. Бірінші қабатқа дейін баспалдақ жоқ, Самат қай қабатта тұрады?

• 3 минуттық және 7 минуттық құм сағаттар бар. Жұмыртқаны 4 минут пісіру керек. Құм сағаттардың көмегімен жұмыртқаны қалай пісіріп алуға болады?

• Дәрігер Айгүлге 3 дәрі берді.Әрбір дәріні 20 минуттан кейін ішу керектігін айтты. Дәрі қанша уақытқа жетеді?

• Такси ауылға келе жатыр.Жолда 5 жүк машинасы және 3жеңіл машина кездесті. Неше машина ауылға келді?

• 1кг ет бір сағатта піседі, ал жарты кг ет қанша уакытта піседі?

• Қоймада 5 цистернамен 6 тоннадан жағармай болды. Екі цистернадан колхозшыларға жағармай берілді. Қоймада қанша жағар жанармай қалды?

• 10 насос 10 минутта 10 тонна су тартады. 20 насос 20 тонна суды неше минутта тартады.

• Құмырска көрші илеуге қонаққа барды. Ол барарында жаяу, ал қайтқанда жолдың бірінші жартысында жұлдызқұртқа мініп жаяу барғаннан екі есе акырын жүрді, ал жолдың екінші жартысында инелікке отырды да жаяу жүргеннен 5 есе артық жүрді. Құмырсқа қонаққа барғанда аз уақыт жұмсады, жоқ қайтқанда ма?

• Периметрі 26 см, ауданы 12 см,кв тіктөртбұрыштың қабырғалары қанша?

• 3 бірдей қарбызды бірдей етіп 4 балаға бөлу керек. Аз тілік жасап қарбызды қалай бөлуге болады?

• Себетте алма екі таңбалы сан. Алманы бірдей етіп 2,3 және 5 балаға бөліп беруге болады. 4 балаға бөлуге болмайды. Себетте неше алма?

• Бөтелкеде,стақанда және құмырада және банкіде сүт, қымыз, шұбат және су бар. Су мен сүт бөтелкеде емес екендігі белгілі,қымыз құйылған ыдыс құмыра мен шұбат құйылған ыдыстың арасында тұр. Банкіде қымыз да,суда емес. Стақан банкы мен сүт құйылған ыдыстың жанында тұр.

Сұйықтардың әрқайсысы қандай ыдысқа құйылған?

14)жолдас үш баланың жастарының қосындысы 29-ға тең.

    5 жылдан кейін олардың жастары бірге алғанда канша болады?

• 8 наурызда екі шешей мен екі қызына,әжей мен немересіне үш орамал сыйға тартылды. Бұл қалай?

• Қайрат,Алма,Сәуле дойбы ойнады,Әрқайсысы 2 партиядан ойнады. Олар барлығы неше партия ойнады.

• Бесінші қабатқа көтерілу үшін 80 басқышқа көтерілу керек. Үшінші қабатқа көтерілуге неше басқышқа көтерілесіз?

• Кенгуру ата-аналарының 3 кішкентай қыздары бар. Әр кенгуру кызының екі кенгуру інілері бар. Кенгуру от басында неше мүше?

• Балықшыдан неше балық ұстадың десе:

• Жиырманың жартысын, бассыз екеуін, құйрықсыз үшеуін -деді. Балықшы неше балық ұстады?

19)Алмұрт алмадан екі есе қымбат, 8 алма қымбатпа, әлде 4 алмұрт қымбат па?

20)Үлестірме қағазбен 9 + 2 + 9= 20 екенін таптық. Енді осы үлестірме қағаздардың көмегімен 14 болатындай етіп қалай шығарып алуға болады?

ӨМІРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРЫЛҒАН ЕСЕПТЕР

• Әпке - сіңілдер  

15 жыл алдын Нүргүл өзінің сіңлісі Нуриядан 5 есе үлкен және 20 жылдан соң 1,5 есе үлкен болса, әпке сіңлілердің жасын тап.

• Ата және немересі

Немере неше айлық болса, ата сонша жаста. Ата және  немере бірге 91 жаста. Ата және  немеренің жасы нешеде?

• Фермада

Фермада қояндар мен тауықтар бағылады. Олардың  бастары біргелікте 740 , аяқтары 1980 болса, фермада қанша қояндар және тауықтарының саны қанша?

                              Пайдаланылған  әдебиеттер

1. Ә. Наурызбайқызы,Қ Әубәкірқызы,С Мұқанбетқызы Математикадан дидактикалық материалдар мен ойындар және қызықты тапсырмалар.

2. http:// matem.kz.

59 орта метептің  математика  пәні  оқытушысы

Кушакбаева Урингул Қалиевнаның

«Ой- жүгіртер математика» атты

түрлі есептер  жинағы.

                                 Математикалық  ребустар

• АБ + А = ББВ

• Б3 * 1 А = А 31

• 9 А : 1 А = А

• А Б * А = Б Б Б

• А Б В Г

        + А Б В Г

        В Г Д А Г

• АВ + А = ССС

• 2  2  2  2  2 = 7 қандай  таңбалар қою арқылы  7-ні

шығарып алуға болады?

• 1 2 3 4  5 сандарына таңба және жакша кою аркылы осы сандардың  мәні 1-ге тең етіп шығар.

• Екі санның қосындысы 583. Біреуі 0ден аяқталады. Егер нөлді сызып тастасақ,екінші сан шығады. Осы сандарды тап?

• 2-ге,3-ке,4-ке бөлгенде әр уақытта 1-ге тең    қалдық қалатын және 5 – ке қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал  санды  тап.

• Сандардың біреуінен баскасы белгілі бір ережеге сәйкес жазылған. Ережеге сай емес кандай сан?

1,2,5,10,13,26,29,48

• Екі таңбалы санға сондай санды тиркеп жазса, әуелгі сан қалай өзгереді?

• 1,3,7 және 2 цифрларын қолданып 3000-нан артық болатын барлық төрттаңбалы сандарды құрастыр. Олар нешеу?

• Цифрлары әртүрлі болатын екі кіші төрттаңбалы санды тап.

• 60 санының неше бөлгіші бар?

• Қандай төрт санды қосқанда және көбейткенде нәтижесінде 1 ғана сан шығады?

• Екі таңбалы санды тап. Бірлігі сол санның 7 есе кем болу керек.

• 1 4 2 8 5 7 сандарды қай санға көбейтсе мәндері біркелкі сандардан шығатын сан шығады? (0-ден баска)

• Мына сандардың көбейтіндісі қандай цифрмен аякталады? 13 * 14*15*16*17

• USA

        +USSR

          PEACE

ТАПҚЫРЛЫҚТЫ ТАЛАП ЕТЕТІН  ЛОГИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕР

• Күшіктер мен үйрек балапандарының  42 аяғы мен  12 басы бар. Қанша үйрек балапаны және қанша  күшік бар?

• Үш дүкенде 5500 кг кант бар. Екінші дүкенде біріншіге қарағанда 3 есе артық, үшіншіде біріншіге қарағанда 500 кг артық. Әр дүкенде неше кг қант бар?

3) Қарт шал базарға жұмыртқа сатуға барды .     Көршісі шалдан : -Неше жұмыртға әкелдің деп сұрады? .Сонда шал төмендегідей жауап берді . Себетте бірнеше жұмыртқа бар.Егер екі - екіден   қойсам ,біреуі артық қалады, егер де  үш-үштен қойсам ,   тағы  да біреуі артық қалады , ал егер  төрт-төрттен   қойсам онда да біреуі артық қалады, бес-бестен қойсам ,біреуі артық қалады,алты-алтыдан қойсам да біреуі артық қалады . Егер жеті -жетіден қойсам онда ешқандай жұмыртқа артық болмайды.Сонда менің себетімде неше жұмыртқа бар.

4)1. Үш турист бірге тамақтанбақшы болды. Біріншісі 2 бөлке нан берді,екіншісі 3 бөлке нан,ал үшіншісі 50тенге берді. Осы ақшадан біріншісі қанша және  екіншісі қанша  алу керек?

5) 2. 100 турист келді. Олардың 10 адамы агылшынша да, французша да білмейді. 75 адам агылшынша біледі, 83 адамы французша біледі. Неше турист екі тілді де біледі?

6) Майрада Ғалияға қарағанда  15 құттықтау хат кем болды. Қыздарға тағы 6 құттықтау хат сыйлады. Ғалияның құттықтау хаты Майраға қарағанда  2 есе артты. Қыздарда алғашқыда қанша құттықтау хаты болған?

7) Бірінші бидонда екіншіге қарағанда 3 есе артық сүт болған. Бірінші бидонға 6 литр сүт, екінші бидонға 7л сүт құйғаннан кейін,бірінші бидонда екінші бидонға қарағанда 2 есе артық сүт болды. Әрбір бидонда  неше литр сүт болған.

8)   Сыныпта 35 оқушы.  Оның  20  оқушысы математикалық кружокқа қатысады,11  оқушысы  биологиялық кружокқа қатысады, ал 10 оқушы ешқандай кружокқа қатыспайды.Сонда биологиялық кружоктағы неше оқушы математикалық кружокта

        9)   Бұл отбасында 12 бала. Анасы балдарына 70 алма әкелді . Анасы әкелген алмалардың жартысын қыздарына бөліп  бергенде ,әрқайсысы бірдей алма алды, қалған  алмалардаң  жартысын ұлдарына бөліп берді,онда да ұлдарына тепе-тең алмадан тиді.Бірақ әрбір ер бала  әрбір қыздан екі алма артық алды. Сонда бұл отбасында неше ұл,неше қыз бар.

 10) Екі ыдыста 540 литр су. Бірінші ыдыстан минутына 25 литр су ағады, екіншіден минутына 15 литр су ағады неше минутта кейін біреуінде екінішісіне қарағанда 6 есе көп ағады?

11) Ит пен торай 5 жәшіктің салмағына тең. Торайдың салмағы 4 мысықтың салмағына тең. Екі мысық және торай 3 жәшіктің салмағына тең. Неше мысық бір иттің  салмағына  тең?

12) Үш кесек металды ерітті. Бірінші кесектің салмағы екіншіден 6кг артық,екіншінің салмағы үшіншінің салмағынан 2 есе артық.

Үшіншінің салмағы біріншінің салмағынан 3 есе кем. Әр кесектегі металдың салмағын тап.

13)Дүкеншіде картопты 3кг-дық  және 5 кг- дық  дорбаларға салды. Барлығы 24 дорба болды. 5кг-дық дорбалардың салмағы 3кг – дық дорбалардың салмағына тең. 3 кг – дық дорба нешеу?

14)10 өріктің массасы 3 алма мен 1 алмұрттың массасына тең. Ал 6 өрік пен 1 алманың массасы 1 алмұрттың массасына тең. Қанша өрік 1 алмұрттың  массасына  тең?

15) Қоймада  5 бөшке толық  бензин, 11 бөшке жартылай бензин және 8 бос бөшке бар. Үш мекемеге  бөшкені де, бензинді де қалай тең етіп бөліп  беруге болады?

16) Кітап дүкенінде екі сөреде 96 кітап болды. Бірінші сөреден екінші сөреге 9 кітапты қойды, ал екінші сөреден 14 кітапты сатты. Сонда екі сөреде кітаптың саны теңесті. Алғашқы рет әр сөреде қанша кітап болған?

17) Қабырға сағаты әр бүтін сағат сайын,сол сағат санымен және әр жарты сағат сайын 1 рет көкектейді. Сонда тәулігіне барлығы неше рет көкектейді?

18) Сыныптағы оқушылардың 1 бөлігі «5» алды, 1 бөлігі «4» алды, тең жартысы «3» алды, қалғандары «2» алды. Неше оқушы «2» алды?

19) Ұлы туғанда шешесі 21 жаста болды. Егер 1969 жылы ұлы шешесінен 4,5 есе кіші болса, 1986 жылы шешесі мен баласы неше жаста болады?

20) Үш бала конструктор сатып алды. Бірінші баланың төлеген акшасының  жартысы екінші бала төлеген ақшасының 1 бөлігі. Үшінші бала біріншіден екі есе артық төледі. Үшінші бала екінші ден 96 теңге артық  төлесе конструктор қанша тұрады?

Күкірттті  пайдаланып  есептеу мысалдары

1) «Үй  құру» Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы үйді қарама -қарсы жакка аудару керек. (11 күкірт керек)

2)Арифметиалық есеп. Күкірттің бір дәнін қозғау арқылы кате теңдікке айналдыр. Есеп бірнеше шешімге ие.

VI – IV = IX

• Ойлау есебі. Бес күкірттің дәнінен, оны сындырмастан 8 санын жасау керек?

• Квадрат құру есебі. (16 күкірт керек) Бір орыннан екінші орынға 2 күкіртті қозғау арқылы төрт квадраттан сол өлшемде бес квадрат жаса.

• «Алтын балық» есебі. (8 күкірт керек) Күкірттің 3 дәнін қозғау арқылы балықтың қарама – қарсы жакка жұргізу керек.