1-4 сыныпта цифрлық сауаттылық, 5,11-сыныптарда информатика пәнінің оқытылуын зерделеу туралы анықтама

«Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығына сәйкес білім беру ұйымдарында 1-4 сыныптарда «Цифрлық сауаттылық» пәні оқытылады. 2-4,5,9 сыныптарда «Цифрлық сауаттылық», информатика пәні бойынша сыныпта 24 және одан да көп білім алушы болған кезде екі топқа бөлініп оқытылады. 1-сыныпта «Цифрлық сауаттылық» пәнін оқытуда сынып бөлінбейді. Үлгілік оқу жоспарындағы оқу пәніне байланысты енгізілген өзгерістер мен толықтырулар 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500, соңғы өзгерістер мен толықтырулар 2022 жылғы 26 қаңтардағы № 25 бұйрығымен бекітілген бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. «Цифрлық сауаттылық» оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі:

1-сыныпта, аптасына 0,5 сағатты, оқу жылында 17 сағат;

2-сыныпта аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

3-сыныпта аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

4-сыныпта аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

5 сыныпта аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

10 сынып жаратылыстану –математика бағыты бойынша аптасына 2 сағатты, қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша аптасына 1 сағатты құрайды.

1-сыныпта «Цифрлық сауаттылық» оқу пәні оқу жылының ІІ жарты жылдығынан бастап аптасына 1 сағаттан оқытылады.

1-сыныптағы «Цифрлық сауаттылық» оқу пәнінің базалық мазмұны білім алушылардың алгоритмдік ойлау қабілетін ойын программалау ортасында қалыптастыруға, робототехника жиынтығының негізгі компоненттерімен таныстыруға, қарапайым роботтар жинауға және оларды басқаруға бағытталған.

2,3,4 –сыныптардағы «Цифрлық сауаттылық» оқу пәнінің базалық мазмұны білім алушылардың информатика кабинетінде тәртіп ережелерін сақтау, енгізу және шығару құрылғыларын ажырату, файл және папка ұғымдарын түсіндіру, сызықтық алгоритмді іске асыру, ойын бағдарламалау ортасында жобаны құру, сақтау және ашу (Scratch скретч), пернетақта тренажёрында мәтін теру, тармақтау алгоритмін іске асыру, циклдік алгоритмді іске асыру, желідегі ақпарат алмасу жолдарын түсіндіру «Робототехника» бөлімшесінде орта қозғалтқыш жылдамдығының мөлшерін орнату және жылдамдығын реттеу, қозғалысын ұйымдастыру үшін циклді пайдалануға бағытталған.

«МДШО бар С. Мұратбеков атындағы №9 орта мектеп» КММ-де 1-4 сыныптарда «Цифрлық сауаттылық» пәнін сабақ беретін пән мұғалімдері:

Қыдырмолданова Роза Мұратқанқызы тәжірибелі ұстаз, еңбек өтілі 9 жыл, педагог. 3 «В» сыныбында 15.04.2024 ж. күні цифрлық сауаттылық пәніне қатыстым. Сабақтың тақырыбы «Анимация мен ауысу». Сабақтың мақсаты: 3.​2.​3.​2 слайдтар арасындағы ауысуларды пайдалану; Өткен білімді еске түсіру мақсатында «Квест» әдісі.
https://joyteka.com/100240587 ұйымдастырылды.

Сабақтыңтақырыбы мен оқу мақсатын ашу мақсатында «Анаграмма» әдісін қолданды. Презентацияға анимация қою тақырыбын слайд арқылы түсіндірді. Практикалық жұмыс

Суқойма тақырыбында берілген суреттер арқылы презентация жасап слайд беттеріне ауысулар қою қажет.4-беттен кем емес, презентация жасап, дескриптор арқылы бағалады.

«Білім рюгзагі» әдісі арқылы топтық жұмыс жүргізілді. Берілген оқу құралдарына сабақтан үйренген негізгі ұғымдарды жазып, сөмкеге жинайды. Мұғалім сабақты бекіту мақсатында «Жұптық жұмыс» ретінде «Түрлі түстер» әдісін қолданды. «АУЫСУ БІР СЛАЙДТАН ЕКІНШІСІНЕ ӨТУГЕ АРНАЛҒАН АНИМАЦИЯ» тақырыбында оқушылар жұппен бірлесе отырып, тақырыпты қорғады.

Оқушылардың көңіл-күйін анықтау мақсатында «Фотография» әдісі арқылы смайлдар көрсету арқылы бағалау.

Жангушукова Шынар 2 «Г» сыныбындағы 12.04.2024 ж. күні сабақтың тақырыбы «Жоба идеясының мәтінін теру және редакциялау» атты сабағына қатыстым. Оқу мақсаты: 2.3.2.1 қосымшалар арасындағы мəліметтермен ауысу; «Жылы лебіз,ыстық тілек» әдісі арқылы психологиялық жағымды ахуал туғыза білді.Өткен тақырыпты еске түсіру мақсатында “Доп лақтыру” ойыны арқылы оқушылар бір-біріне сұрақтар қойып, үй тапсырмасын естеріне түсірді. Сөйлеу дағдыларын дамыту мақсатында «Миға шабуыл» әдісі арқылы жаңа сабақты түсіндіре білді. Практикалық жұмыс

1тапсырма. Функционалдық сауаттылыққа арналған тапсырма. Оқушыларға компьютерден практикалық тапсырма берілді.

Берілген мәтінді WordPad мәтіндік редакторында жазып, ондағы қателерді тауып, түзетулер енгізу тапсырмасы берілді. Оқушылар берілген мәтін бойынша мәтіндік редакторда жұмыс жасап, ондағы қателерді тауып, түзету жұмысын жасайды

Сөйлеу қабілетін дамыту мақсатында “Элементтерді тап” әдісі арқылы сабақты бекіту тапсырмасы берілді.

WordPad мәтіндік редакторының терезе элементтерін атап шықты.

Оқушыларға сұрақ қою арқылы доп лақтырып, қойылған сұрақтарға жауап беру арқылы ұпай жинады.

10-11-сыныптарда «Информатика» оқу пәнін оқытуға бөлінген апталық жүктеме: - қоғамдық-гуманитарлық бағытта 1 сағаттан, оқу жылында 34 сағат; - жаратылыстану-математикалық бағытта 2 сағаттан, оқу жылында 68 сағат.

Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы 10-11- сыныптарда «Информатика» пәнін оқытудың мақсаты білім алушыларды компьютерлік жүйелерді, ақпараттық объектілерді, ақпараттық процестер мен жүйелерді құру және өңдеу, қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды практикада тиімді пайдалану, жаңа қосымшалар әзірлеу үшін қажет базалық біліммен, дағдылармен қамтамасыз ету болып табылады. Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы пән мазмұны веб-жобалау, сайт құру, мобильді қосымшалар әзірлеуге қажет білім мен дағдыларды меңгеруге бағытталған. Қосымшалар дайындауда конструкторлық программалық жабдықтар қолданылады.

Білім алушыларды робототехника, программалау, 3D-модельдеу қызықтырады. Осы қызығушылықтарды жүзеге асыру үшін неғұрлым күрделі дағдылар мен құзыреттіліктер қажет.

Жаратылыстану-математикалық бағыттағы 10-11 сыныптарда "Информатика" оқу пәнін оқытудың мақсаты білім алушыларды аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету саласында терең біліммен, іскерлікпен және дағдылармен қамтамасыз ету, қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды практикада тиімді пайдалану үшін деректерді, ақпараттық процестер мен жүйелерді ұсыну, ақпараттық объектілерді, Компьютерлік желілер мен ақпараттық қауіпсіздікті құру және қайта құру болып табылады.

10 сыныптар бойынша 5 сынып комплектісі, оның 3-і қазақ сыныбы, 2-і орыс сыныбы. 10а,10ә сыныптары жаратылыстану-математика бағытында оқытылады, информатика пәні аптасына 2 сағат жүргізіледі. 10 б,10в,10г сыныптары қоғамдық –гуманитарлық бағытта оқытылады, информатика пәні аптасын 1 сағат жүргізіледі. Барлық сыныптарға информатика пәнінен М.Бекбосынова сабақ береді.

Бекбосынова Маржан Нуртолеуовна еңбек өтілі 30 жыл, тәжірибелі ұстаз. Пәннің оқытылу барысы бойынша пән мұғалімінің сабағына қатысып, оқушылардың сабаққа қатысуы, пәнді толық меңгеруі жан-жақты қадағаланды. Оқушылар практикалық тапсырмаларды жақсы меңгерген, өмірмен байланысын түсінідіріп бере алады. Мұғалім жаңа сабақты бейнекөрсетілім арқылы түсіндіріп, түсінгендерін қайта сұрап, алған білімдерін тексеріп отырды. «Сәйкестендіру» әдісі арқылы анықтамасы, формуласы, өлшем бірлігі беріліп, оны дұрыс сәйкестендіру керектігі тапсырылды. А,В,С деңгейлік есептер беріліп, оқушылар өз деңгейлеріне қарай есептер шығара білді. Сабақ соңында әр тапсырма-ның бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағаланды. Оқушылар сабаққа қызығушылықпен қатысып, оқулықтан берілген тапсырмаларды түсініп орындады.

Бекбосынова Маржан Нуртолеуовна «Форма құру» тақырыбында 10 в сыныбына сабаққа қатыстым. 10.3.2.4 Деректерді енгізуге арналған форма құру.

«Тұжырымдамалық карта» әдісі арқылы оқушылар үлкен парақтың ортасына басты тақырыпты немесе сұрақты жазады.

1. Оқушылар басты ұғымға қатысты түйінді идеяларды жазып, оларды орталықпен біріктіру үшін меңгерлерді қолданады. Оқушылар әр түйінді идея үшін әртүрлі түстерді және маңызды сөздер мен ұғымдарды сызып көрсету үшін мәтін белгілегішті (маркерді) пайдалана алады. Сонымен қатар оқушылар өз картасын көрнекі ету үшін суреттерді қолдана алады.

2. Оқушылар негізгі идеялардан туындайтын идеяларды көрсету үшін оларды меңгермен байланыстырады.

«Миға шабуыл» әдісі

• Деректерді кесте түрінен форма түріне қалай ауыстыруға болады?

• Деректерді форма түрінде ұсынудың қандай артықшылығы бар деп ойлайсың?

1-тапсырма.

Дүниежүзі өзендерінің арасынан 10 өзен ұзындығы және су бассейнінің көлемі бойынша берілген. Осы кестедегі мәліметтерден деректер базасын құрыңдар. Форма шеберінің көмегімен деректер базасының формасын құрып, компьютерде жасау керектігі тапсырылды.

2-тапсырма.

10-сынып оқушыларының деректер базасының кестесін жасап, оны формаға ауыстыру керектігі туралы тапсырма берілді.

Кері байланыс: «БББ кестесі» әдісі

Оқушылар сабақ туралы бұрыннан не білетінін, сабақта не білгенін және не білгісі

келетінін кестеге жазады.

Жалпы мектебімізде 5 сыныпта 6 сынып комплектісі, оның 4-і қазақ сыныбы, 2-і орыс сыныбы бар.

5 сыныптарда «Информатика» пәнін оқыту ҚР БҒМ 2019 жылғы 26 шілдедегі №334 «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» («Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, таңдау курстарының және факультативтердің үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы» ҚР БҒМ 2013 жылғы 3 сәуірдегі № 115 бұйрығына) бұйрығымен бекітілген «Негізгі орта білім беру деңгейінің 5-сыныптарына арналған Информатика пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы» (№9 қосымша) бойынша жүзеге асырылады.

«Информатика» оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі:

5-сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 36 сағат;

5-9 сыныптағы «Информатика» оқу пәнінен тек бөлім бойынша жиынтық бағалау жүргізіледі және олардың қорытындысы бойынша жарты жылдық баға қойылады, ал тоқсан бойынша жиынтық бағалау жүргізілмейді;

5 д,е орыс сыныптарына Бекбосынова Маржан Нуртолеуовна сабақ береді, санаты педагог

5 а, ә, б, в қазақ сыныптарына Маметова Назым Қадыржанқызы , санаты –сарапшы, Қыдырмолданова Роза Мұратқанқызы, санаты – педагог мұғалім.

5-сыныпқа арналған "Информатика" оқу пәнінің базалық білім мазмұны:

"Компьютердің құрылғылары". Ақпараттың цифрлық тасымалдаушылары;

"Компьютерлік желілер". Ортақ файлдармен жұмыс (орналастыру, редакциялау, жүктеу);

"Ақпаратты ұсыну және өлшеу". Ақпаратты әртүрлі нысандарда ұсыну. Байланыс арналары, ақпарат көздері және қабылдағыштары. Мәтіндік ақпаратты кодтау. Ақпараттың екілік көрінісі; "Ақпараттық объектілерді құру және түрлендіру". Мәтіндік редактор: беттің параметрлері, алдын ала қарау. Компьютерлік графика: растрлық кескіндерді жасау және өңдеу, векторлық суреттер жасау және өңдеу, растрлық және векторлық графиканың артықшылықтары мен кемшіліктері;

"Программалау". Роботтың бұрыштық бейімділігін анықтау. Роботты көрсетілген градусқа бұру. Робот қозғалысын ұйымдастыруға арналған түс датчигі. Объектіні табу үшін ультрадыбыстық датчик; "Робототехника". Роботты анықтау. Робот түрлерінің үлгілері және оларды қолдану салалары. Робототехника саласындағы адамзаттың техникалық жетістіктерінің мысалдары. Гироскопиялық датчик, жұмыс істеу принципі;

"Эргономика". Қауіпсіздік техникасының ережелері. "Ақпараттық қауіпсіздік". Біреудің жұмысын көшірудің заңсыздығы. Құжаттарға арналған пароль тақырыптары 1-оқу жылына қамтылған.

5 ә сыныбына Маметова Назым Қадыржанқызының сабағына «Робот түрлері және оларды қолдану» тақырыбында сабағына қатыстық. Оқу мақсаты: 5.3.4.1 робот анықтамасын тұжырымдау; 5.3.4.2 Роботтардың түрлерінің үлгілері және оларды қолдану салаларына мысал келтіру. Роботтар туралы бейнекөрсетілім көрсетіліп, роботтардың түрлері, олардың қолданылу салалары туралы әңгімелеп берді, өз ойларын айтты. «Өзіңді тексер» атты суреттер арқылы робот түрлері мен қолданылу салалары туралы қалыптастырушы бағалау тапсырмасы берілді. Оқушылар өз-өздерін дескриптор арқылы бағалап, кері байланыс бере білді.

5-сынып оқушылары информатика пәніне қызығушылықпен қатысады, белсенділіктері жоғары, тапсырманы түсініп орындайды. Пән мұғалімдері де әр түрлі әдіс-тәсілдерді қолданып, сабақта оқушылардың қызығушылықтарын арттыру үшін «Ойын» тапсырмаларын жүргізіп отырады.

«Информатика» оқу пәні бойынша оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі:

6-сыныпта аптасына 1 сағаттан, оқу жылында 36 сағат;

Жалпы мектебімізде 6 сыныпта 5 сынып комплектісі, оның 3--і қазақ сыныбы, 2-і орыс сыныбы бар.

6 д,е орыс сыныптарына Бекбосынова Маржан Нуртолеуовна сабақ береді, санаты педагог

6 а, ә, б, қазақ сыныптарына Маметова Назым Қадыржанқызы , санаты –сарапшы

6 ә сыныбына Маметова Назым Қадыржанқызының «Авторлық құқық, плагиат ұғымдары» тақырыбы бойынша сабағына қатыстым. Сабаққа негізделген оқу мақсаты: 6.3.4.5Авторлық құқық, плагиат ұғымдарын түсіндіру.

LearningApps платформасы арқылы термин сөздерді сәйкестендіру тапсырмалары берілді.

Жаңа тақырыпты ашып алу мақсатында бейнефильм көрсетіп, видео үзіндісіне байланысты сұрақ қою арқылы сабақтың мақсатын анықтап алды. Презентация арқылы тақырып бойынша қысқаша мағлұмат берілді. «Идеал» стратегиясы арқылы тақырыпты бекіту үшін  топтық жұмыс орындатқызды. «Идеал» стратегиясы бойынша талдау

• Мәселені анықтау қабілеті;

• Мәселені шешу жолдарын тұжырымдау қабілеті;

• Күшті шешім таңдау. «Идеал» стратегиясын қолданып берілген тақырыпты талқылайды.

1-топ «Авторлық құқық» тобы

2-топ «Плагиат» тобы. Оқушылар 2 топқа бөлініп, слайдта оқушыларға сурет көрсетіледі суретті сипаттау арқылы сұрақтарға жауап береді.

Әр оқушы өзі түсінгені бойынша сұрақтарға жауап береді

1.Авторлық құқық дегеніміз не?

2.Плагиат ұғымдары дегеніміз не?

3.Мәліметтер мен программаларды заңсыз таратуға қандай шаралар кедергі келтіре алады?

4.Ақпаратты құқықты қорғауды қандай заңдар қамтамасыз етеді?

3.Авторлық құқықтың нысандары қандай?

«neorpod.com» платформасы арқылы тапсырмалар орындау.

1. Сәйкестендіру тапсырмасы

2. Тест тапсырмасы

Қалыптастырушы бағалауды платформа өзі көрсетеді. Оқушылар өз деңгейлерін көре алады.

Ұсыныс:

• 1-4 сыныптарда «Цифрлық сауаттылық» пәнін оқытуда білім алушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып оқытудың белсенді формалары мен әдістері қолдану.

• Пән мұғалімдері ұғымдарды жақсы түсіну үшін өмірде жиі кездесетін нақты мысалдармен байланыстыру.

• 5-сыныптарда оқушылардың қызығушылықтарын арттыру үшін топтық, жұптық тапсырмаларды жиі қолдану керек.

• Практикалық тапсырмалардың орындалу деңгейі аз, роботтармен жұмысты жандандыру керек.

Директордың оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары С.Туткабаева