У.Атамбаев атындағы 8 орта мектебі

Ғылыми жоба жұмысы

Тақырыбы:

«Интернеттің жасөспірімге деген пайдасы мен зияны»

Бағыты: «Ғылыми-техникалық прогрестің экономикалық өсудегі негізгі буыны»

3-секция: информатика

Орындаған: У.Атамбаев атындағы 8 орта мектебі

6 а сынып оқушысы Талас Зере Бекболатқызы

Жетекшісі: У.Атамбаев атындағы 8 орта мектебінің педагог-модератор информатика пәнінің Ж.Н.Матеуова

Атырау қаласы 2026 жыл

Аңдатпа

Қазіргі таңда интернет бүкіләлемдік қауымдастықтың негізгі ақпараттық-коммуникациялық құралына айналыуда.Бұл тұрғыда интернеттің жасөспірімнің күнделікті өмірдегі байланысқа деген қажеттілігі туып отыр.

Интернеттің арқасында қазіргі кезде ел орталығы мен шет аймақтар арасындағы ақпараттық алшаңдық жойылады.Ғылыми–танымдық ізденістерге көмектеседі.Online режимінде араласуға және көптеген ойындар ойнауға болады.

Дегенмен де интернеттің жақсылықтарымен бірге келеңсіз жақтары да бар, сондықтан интернетті меңгеруіміз керек деп, интернетті білмеген заман көшінен қалды деп,таңертеннен қара кешке дейін заман техникасымен шұғылдана бергеніміздің адамзат өміріне тигізетін өзіндік пайдасы мен зияны бар екенін зерттеп, әрқашан әр нәрсенің жақсысын үйреніп, жаманнан жиреніп, пайдасын көріп - біліп, ал зиянынан сақтану керек деген тұжырымға келдім.

Аннотация

На сегодняшний день интернет является средством всемирной основой информационно-коммуникационной ассоциацией. На этом подходе у подростка рождается необходимость ежедневной интернетной связи. Благодаря интернету связь внутри страны и за рубежом стала доступной. Помагает научно позновательным поискам. Через интернет можно общаться Online режиме и играть в игры.

Но интернет имеет свои позитивные и неготивные стороны.Поэтому, пользоваться интернетом нужно в разумных пределах.

Anatation

Today the Internet is means the world basis information and communication association. On this approach at the teenager need of daily internet communication is born. Thanks to the Internet communication within the country and abroad became available. Pomagayet to scientifically informative searches. On the Internet it is possible to communicate online a mode and to play games.

But the Internet has the positive and negative sides. Therefore, it is necessary to use the Internet reasonably.

Жоспары:

І. Кіріспе

Зерттеу мақсаты:

Интернеттің жасөспірімнің психологиясына ықпалын анықтау.

Зерттеу кезеңдері:

Интернеттің шығу тарихы

Интернеттің қолдану тәсілдерін анықтау

Интернеттің пайдалы және зиянды ықпалын анықтау

Зерттеу әдістері:

Сұрау әдістері ( анкеталау, сұхбаттасу)

Әдебиетермен танысу (рефераттау)

Статистикалық әдіс ( диаграмма)

ІІ. Негізгі бөлім

1. Интернеттің шығу тарихы

2. Интернетті қолдану тәсілдерін анықтау

3. Интернеттің пайдалы және зиянды ықпалын анықтау

ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер

І. Кіріспе

Бүгінде интернет дүниежүзілік информациялық-комуникациялық ассоциация болып табылады.Осындай жетістіктердің арқасында жасөспірімнің интернетті күнделікті қолдануға бейімделгіш келеді. Интернеттің көмегімен адамдар елдің ішінде де елден тыс жерлерде байланыс орната алады.Сонымен қоса интернет ғылыми қызығушылықтарды ақтай алатындығы белгілі.Ол Online режимінде араласуға және әр-түрлі ойындарды ойнауға, түрлі сайттарға кіруге жол ашады.Бірақ интернетте де өзінің жағымды және жағымсыз жақтары болады. Сол себептен интернетті ақылды шектерде қолдану керек. Өткені интернетті қолданудағы шекті білмеу қазіргі таңда ғаламдық проблемаға айналып жатыр.Әсіресе бұл жасөспірімдердің арасында кең етек алған проблема.Психологтарда бұл тақырыптарды қозғап жеткізуге тырысады.Себебі интернетті көп мөлшерде қолдану баланың психикасына зияның тигізеді.Қазір біздің алдымызда интернетті қолдану немесе қолданбау сауалы туып жатқан жоқ.Қазір біздің алдымызда интернетті қолдана отырып, түрлі зиянды ықпалдан қалай сақтану керектігін білу және егер қалыпты қолдануды ескермесек, қандай жағдайлардың басымызда болатын немесе болмайтын мүмкіндігін білу.Статистикаға назар аударатын болсақ: АҚШ пен Еуропаның 90%-тен астам жасөспірімдері интернет тәуелділікке душар болып жатыр. Қазақстанда бұл пайыз көрсеткіштер әзірше қалыпты жағдайда, бірақ олардың алдағы жылдарда өзгермеуіне кім кепіл? Сол себептен менің бүгінгі тақырыбым-”Интернет жасөспірімнің психологиясына пайдасы мен зияны”.Біз интернетті өмірімізден толықтай жоя алмаймыз.Өткені интернеттің жақсы пайдалы жақтары да толып жатыр.Менің басты мақсатым: интернеттің жасөспірімге деген пайдасы мен зиянын анықтап, интернетті қалыпты жағдайда қолдануға жол ашу!

ІІ. Негізгі бөлім

1. Интернеттің шығу тарихы.

1957 жылы Кеңес Одағы Жердің жасанды серігін ұшырғаннан кейін, АҚШ Қорғаныс министрлігі ақпаратты тасымалдаудың сенімді жүйесі қажет деп шешті. АҚШ алдыңғы қатарлы зерттеу жобаларының агенттігі (ARPA) осы мақсатта компьютерлік желі құруды ұсынды. Бұл желіні құру Лос-Анджелестегі Калифорния университетіне, Стэнфорд зерттеу орталығына, Юта штатының университетіне және Санта-Барбара қаласындағы Калифорния штатының университетіне тапсырылды. Компьютерлік желі ARPANET деп аталып, 1969 жылы аталған төрт ғылым орталықтарын біріктірді, барлық жұмыстарды АҚШ Қорғаныс министрлігі қаржыландырып отырды, одан соң, ARPANET желісі жылдам дамып, оны ғылымның әр түрлі салаларындағы ғалымдар қолдана бастады.

ICANN-ның  Марина Дель Рейдегі  штаб-пәтері, Калифорния штаты, АҚШ.

Web server.

Алғашқы ARPANET сервері 1969 жылдың 1 қыркүйегінде Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде орнатылды.«Honeywell 516» компьютерінде 12 КБ оперативті жад бар болатын.

1971 жылы желі арқылы электронды почта жіберуге мүмкіндік беретін алғашқы компьютерлік бағдарлама жасалып, ол кеңінен таралды.

1973 жылы бұл желіге трансатлантикалық телефон сымы көмегімен Ұлыбритания және Норвегияның ұйымдары қосылып, желі халықаралық сипат алды.

1970-жылдары интернет желісі негізінен электронды почтаны жіберу үшін пайдаланылды. Бірақ, интернет желісі басқа техникалық стандарттар негізінде жасалған желілермен байланыс орната алмайтын еді.

1970-жылдардың соңында мәліметтерді тасымалдау стандарттары кеңінен тарай бастады, олар 1982-83-жылдары бір стандартқа келтірілді. 1983 жылдың 1қыркүйегінде  ARPANET  желісі  NCP  протоколынан  TCP/IP  протоколына көшірілді, бұл протокол қазіргі кезге дейін желілерді біріктіру үшін қолданылуда. 1983 жылы «Интернет» термині ARPANET желісіне байланысты айтылатын болды.

1984 жылы домендік аттар жүйесі (DNS) жасап шығарылды.

1984 жылы ARPANET желісіне бәсекелес пайда болды. АҚШ Ұлттық ғылыми қоры (NSF) университетаралық ауқымды NSFNet (|National Science Foundation Network) желісін құрып, оған көптеген шағын желілерді (сол уақыттарда-ақ танымал болған Usenet және Bitnet желілерін қоса) біріктірді, бұл желінің ақпарат тасымалдау қабілеті ARPANET желісіне қарағанда, біршама артық еді.Бір жыл ішінде бұл желіге 10 мыңдай компьютер қосылды.

1988 жылы Интернет Relay Chat (IRC) протоколы жасалып, Интернетте нақты уақытта сөйлесу (чат) мүмкіндігі пайда болды.

1989 жылы Еуропада, Ядролық сынақтар бойынша еуропалық кеңес (CERN) қабырғаларында Бүкіләлемдік тор концепциясы пайда болды. Оны әйгілі ағылшын ғалымы Тим Бернерс-Ли ұсынды, ол екі жыл ішінде HTTP протоколын, HTML тілін және URI идентификаторларын ойлап тапты.

1990 жылы ARPANET желісі NSFNet желісімен бәсекелестікке шыдай алмай, өз жұмысын тоқтатты. Осы жылы Интернетке телефон арқылы қосылудың сәті түсті (Dialup access).

1991 жылы Бүкіләлемдік тор Интернетте пайда болды, ал 1993 жылы әйгілі NCSA Mosaic браузері пайда болды.

1995 жылы NSFNet желісі бастапқы зерттеу мақсаттарына қайта оралды, енді Интернеттің барлық траффигін маршрутизациялаумен Ұлттық ғылыми қордың суперкомпьютерлері емес, желілік провайдерлер айналыса бастады. Осы жылы Бүкіләлемдік тор FTP арқылы файлдарды тасымалдау протоколын трафик жөнінен басып озып, интернеттегі ақпарат тасымалдаудың негізгі көзі болып саналды, Бүкіләлемдік тор консорциумы (W3C) құрылды. Бүкіләлемдік тор интернетті өзгертіп, оның қазіргі заманғы бет-бейнесінің қалыптасуына қатты әсер етті деп айтуға болады. 1996-жылдан бастап, Бүкіләлемдік тор Интернет түсінігін толықтай ауыстырды деп айтуға болады.

1990-жылдары Интернет сол уақыттағы желілердің көпшілігін біріктірді (Фидонет сияқты кейбір желілер интернет құрамына кірген жоқ). Интернеттің техникалық стандарттары ашық, ал оны басқаратын белгілі бір компания жоқ болғандықтан, интернеттің дамуы жекелеген желілердің бірігуіне көп әсерін тигізді.1997 жылы Интернетте 10 млн компьютер болды, 1 миллионнан астам домендік аттар тіркелді. Интернетте ақпарат алмасудың ең танымал құралына айналды.

1998 жылы рим папасы  Иоанн Павел  II Бүкіләлемдік Интернет Күнін 30 қыркүйек деп бекітті.

2.Интернеттің қолдану тәсілдерін анықтау

Интернет

Э лектронды пошта WORLD WIDE WEB Интернеттің ( WWW)

басқа да қызметтері

Пошталық сервер Web парақ Мәлімет базасы

Пошталық бағдарлама Web сервис Телеконференция

Пошта жәшігі Тікелей сөйлесу

Электрондық адрес Интернет телефония

Электрондық хат

Қазіргі кезде Интернетпен тек қана компьютерлік желілер арқылы емес, сонымен қатар, байланыс спутниктері, радио сигналдар, кабельдік теледидар, телефон, ұялы байланыс, арнайы оптикалық-талшықтық желілер және электр желілері арқыы да байланысуға болады.

Интернеттің жетістіктері

Интернет технологиясы жылдам өзгеріп отырады.Интернетпен жұмыс істеу оңай болғандықтан , қазіргі өзгерістер торапты кім немесе қандай мақсатпен қолдануында болып отыр. Дегенмен, " Web-тен білгім келген нәрсе туралы, информация таба аламын ба?"-деген сұрақ туындайды. Сол себепті бір жаққа телефон соғудан бұрын немесе кітапханаға барар алдында Web-тен информация алады.

Адамдарды іздеу. Егер қажетті адамыңыздың қайда екенің білмесеңіз, оны қайда болмаса да сіз қазіргі уақытта тауып алу мүмкіндігіңіз бар. Ол үшін сіз қызмет каталогын немесе телефон кітапшасын қолдана аласыз.

Компанияларды, өнімдерді немесе басқа да қызметтерді іздеу. Сары парақ (Yellow Page) атты жаңа каталог қызметі- сізді қызықтыратын мамандықтары бар компанияларды іздеуге мүмкіндік береді. Оның адресін тез табу үшін сіз сол облысқа сәйкес кодты бере аласыз. Осылайша өзіңіз қолыңыз жетпей жүрген затынызды тез әрі оңай табасыз.

Зерттеу. Заң кенселері бұрын қажетті информациялар үшін сағатына $8600 төлесе, қазір олар оны интернеттен өте аз бағаға сатып ала алады. Жылжымайтын заттармен айналысатын фирмалар, олардың бағасын бағалау үшін интернетте сай келетін демографиялық мәліметтерді пайдаланады.Ғалымдар өздерінің соңғы зерттеу нәтижелерімен бөлісе отырып, Интернет көмегімен бизнесмендер болашақтағы нарықтарды үйренуге тырысады.

Білім.Мектеп мұғалімдері бүкіл әлемдегі оқыту программаларын бақылап, өз шанырақтарымен электрондық почта арқылы хабарласып, сонымен қатар телефонмен сөйлесу ақысын үнемдейді. Оқушылар немесе студенттер компьютерде рефераттарын немесе курстық жұмыстарын жасайды. Сонымен қатар, диалогтық режимде энциклопедияның соңғы басылымын және басқа да қажетті материялдарды алуға болады.

Сапар.Үлкен, кіші қалалар, штаттар және бүкіл мемлекеттерді Web-те туристік және басқа да қажетті информациялардан табуға болады. Желіде сапар шегушілер ауа райы туралы мәліметтерді, транспорт қозғалысының уақыт кестесін немесе мұражайдың жұмыс уақыттары туралы мәліметтер ала алады.

Маркетинг және сауда. Мұнда программалық жабдықтарды шығарушы компаниялар өз өнімдерін сатып, желіде жаңа нұсқаларын ұсынады. Желі көмегімен басқа да түрлі өнімдер сатылады. Электронды кітап және грампластинка дүкендерді оперативті режимде істейді.Клиент өзіне қажетті мәліметті каталогтардан көре алады.

Денсаулық сақтау. Науқас адамдар мен дәрігерлер денсаулық сақтау облысындағы соңғы ашылған жаңалықтарды біліп отырады. Өз білімдерімен алмасып және медициналық мәселелерді шешуде бір-біріне көмектесіп отырады.

Инвестиция. Адамдар акция сатып алып, ақшаларын пайдалы айналымға жібереді. Кейбір компаниялар өздерінің акцияларын оперативті режимде ұсынады.Осылайша инвесторлар жаңа өнеркәсіптерді, ал өнеркәсіптер капитал табады.Конференция және аукциондарды ұйымдастырушылар хабарлама жасау, өтініш жинау немесе қатысушыларды тіркеу, т.б. жұмыстарды Web-те жасайды. Мұнда ақпарат барлық уақытта жаңарып отырады, мұнда қағазды және транспорт шығынын әлдеқайда үнемдеуге болады.

Дін. Дін немесе басқада қоғамдық ұжымдар Web-те өздері туралы айтып, басқа адамдарды ұжымдарына шақыратын өз парақтары бар.

Қазақстандағы Интернет 1998 жылы наурыз айының басында Республика телекоммуникациялық компанияларының басқаруымен телекомуникация ассоцияциясы деген жаңа ұйым пайда болды .

Коммерциялық емес құрылымның шығу мақсаты-кәсіпорынның іскерлігін байланыстыру, желілер телекоммуникациясының дамуын, ақпараттық технологияны пайдалану және байланыс қызметін ұсынады.

Ассоцияның негізгі сан есебінде : отандық және шетелдік операторлар арасындағы құжат қатынастарын құруға практикалық көмек көрсету көзделген.Осыған орай-тұтынушылар мен қолданушылар арасындағы қызметі де қамтиды.Мұнда-электрондық World Wide Wed - тің өсуімен қоса, көптеген қызықты және арнайы сайттар пайда болуда.Соңғы уақытта, әртүрлі анықтамалар, каталогтар және мәліметтер қоры (солардың ішінде неше түрлі керекті тақырыптар ақпараты бар) кіре бастады. Мысалы, сайтта өзіңізге керекті Голливудта түсірілген фильмді таңдап алып, сол фильм туралы толық анықтама алуға болады.Оның жанрын, актерлік бөлімін, режисерлік және де фильмнен бірнеше кадрларын көрсетіп шығарады.Сол жерден сізді қызықтыратын кино актерлері, режисерлері және де дауыс операторлары жайында толық мәлімет ала аласыз.

World Wide Wed - қазіргі заманғы интернеттің ең танымал қызметі . Оны көбіне интернетпен теңдестіреді, бірақ шын мәнінде бұл оның көптеген қызметтерінің бірі.Бір Wed -серверде бірнеше сайттар болуы мүмкін.

Электронды Wed - құжаттар принтерде басу үшін емес, компьютер экранында қарап шығуға арналған және сонымен бірге оның қайсысында екені алдын ала белгісіз.Wed-парақтарды қарап шығуға арналған программалар броузерлер деп аталады .

World Wide Wed түп-түгел гипермәтіндерден тұрады.Гипермәтін-мәтінің дара блоктарымен байланысты ассоциациялық түрде ұсынылған мәтін.

3. Интернеттің пайдалы және зиянды ықпалын анықтау

П

Әлемдік жаңалықтар мен оқиғалардан хабардар болып отыруға көмектеседі. Алыста жүрген ата-аналар мен туған туыстармен емін-еркін байланыс ұстап, сөйлесіп, хабарласасыз.

айдасы:Қазіргі кезде әр үйде компьютердің бар екені анық. Балалардың басым бөлігі интернет жалғанған компьютерде немесе ұялы телефонда көп уақыттарын өткізеді. Интернетсіз адам өмірін елестету өте қиын. Күн өткен сайын адамдар интернетке тәуелді болып барады.Ал енді интернеттің пайдалы жақтарын айтатын болсақ, интернеттің пайдасы өте көп. Интернет ғылым мен техниканың шынайы жетістігі.Мысалы, интернет арқылы кез-келген адам өзіне қалаған ақпарат пен мағлұматтарды тауып, қажетіне жарата алады.

Кітапханаға барып, том-том кітаптарды қопармай-ақ, интернеттен табуға болады.

Коммуналдық төлемдерді үйде отырып, интернет арқылы төлеуге болады.

Банкке бармай, үйде отырып, бір-бірімізге ақша аудара аламыз.

Одан бөлек интернет–табыс көзіне айналып отырған сала.

И

Edu Mark платформасы арқылы оқушылар бағасын көреді, сабақ кестесін қарайды, қашықтықтан оқыған уақытта «Edu Mark» платформасы арқылы оқушылар тапсырмалар орындайды.

нтернетпен табыс тауып отырғандарда аз емес.Күнделікті тұрмыста интернетті дұрыс пайдалана білсеңіз, оның пайдасы ұшан теңіз.Ал егер біз оқушыларға интернеттің пайдасы туралы айта кететін болсақ, мысалы,

Edu Mark арқылы ата-аналар балаларының сабақ үлгерімін қадағалайды.Үйден шықпай-ақ, ата-аналар «ZOOM» платформасы арқылы жиналыстарға қатыса алады.

Үйден шықпай-ақ, ата-аналар «ZOOM» платформасы арқылы жиналыстарға қатыса алады.

Инстаграм, электронды почта, sms, facebook, вконтакте, ватзап желісі арқылы реалды уақытта тіл қатысуға да, бейне байланыс орнатуға да болады.

Зияны: Интернеттің пайдалы тұстары да сан алуан.Дегенмен оның зиянды жақтарында ескерген жөн.Әрине интернеттің пайдасы мол екендігі даусыз.Алайда оның зияны да аз емес.Интернеттің зияны жайлы сөз болғанда ең бірінші қозғалатын тақырып–интернетке тәуелділік.

Қазір интернет желісін пайдаланбайтын бала кемде-кем шығар.Қаншама жасөспірім интернет ойындарынан шыға алмай жүр.Әр түрлі құмар ойындардың, зиянды бағдарламалардың көптігі.

Ондағы алуан түрлі ойындар жеткіншек балалар мен бүлдіршіндердің денсаулығы мен жүйке жүйесіне зақым келтіреді.Одан бөлек компьютерді шамадан тыс пайдаланса, зиянды сәулелерге ұшырауы мүмкін.

Компьютер алдында ұзақ отырған адамның денсаулығы да нашарлай түседі. Көру қабілеті төмендейді, бел, арқа, омыртқа ауруларына әкелуі мүмкін.

Алаяқтар мен хакерлер, жастарды интернетке тәуелді етіп, виртуалды әлемге қызықтырып, ақыл-ойы әлі қалыптаспаған ұл-қыздарымызды еліктіріп, есінен айырады.

Мамандардың сөзіне қарағанда осы интернет желісінің балалардың психикасына қаншалықты зиянын тигізіп жатқанын көп ата-ана біле бермейді, білсе де одан балаларын қорғаудың жолдарын меңгермеген. Ал мұның салдары балалары өскенде маскүнем, зиянқор, жауыз болып өсуіне әкеліп соғады.

Жасөспірім балалар барлық уақытын компьютерде өткізіп сабаққа көңіл аудармайды, ата ананың сөзіне құлақ аспайды, өзін-өзі тоқтата алмай депрессия, көңіл күйдің күйзелуіне ұшырайды.Сезімдік, жүйке жүйесі ауруларына шалдығады.Интернетті өте көп мөлшерде қолдану әрине өзінің зиянды ықпалын жасайды, мысалы сабақ барысында интернетті тез әрі ыңғайлы анықтамалық құрал ретінде қолдану " Эффект Google " секілді ауруға соқтыруы мүмкін.Бұл ауру жастардың арасында қең етек алған проблема.Сабақ барысында берілген тапсырманы ойланбай-ақ интернеттен көшіріп алуға бала тез бейімделіп, баланың ақыл-ойының дамымай қалып, ой-өрісін кемітеді.Мұндай кезде баланың қабылдауы нашарлап тез ұғып алуға мүмкіндік бермейді.

Қорытынды

Бүгінде интернет өмірімізге дендеп кірді.Ол алысты жақындатып, әлемді бір–бірімен байланыстыру мүмкіндігі болып тұр.Интернет–тек байланыс көзі ғана емес, сонымен қатар зулаған қарқынды даму кезеңінде пайдасы мол екенін мойындауға тура келеді. Әрине, интернеттің пайдасы мен зияны да жетерлік. Алайда оның пайдасы басымырақ.Ал егер әр әрекетіңізді ақылға сала отырып жасасаңыз,интернеттің зиянын көрмессіз деген пікірдеміз.Бұл күнде Интернетті тұрақты пайдаланушылар саны бүкіл әлем бойынша 1, 5 млрд адамнан асыпты. Бұл - жер шарын мекендейтін халықтың төрттен бір бөлігі интернет игілігін өз кәдесіне жаратуда деген сөз. Интернетке жүгініп, үйреніп кеткен бала, яғни интернет арқылы хат алысып, сөйлесу - баланың айналасындағы адамдармен бетпе - бет сөйлесуіне де әсер етеді, сөйлеу мәдениетінен айырылады. Компьютерден бөлінетін ультра - күлгін сәулесі көзге кері әсер етеді. Ал одан сорақысы - ұлттық, адами қасиеттерге нұқсан келтіретін материалдардың интернет бетінен орын алуы. Қазірде шығарма, эссе жаза алмайтын оқушылар бар. Бұның бәрі көп уақытын кітап оқумен емес, интернетке кіріп түрлі ойындар ойнап, уақытын тиімсіз өткізудің зардабы.Интернетті дұрыс бағытта пайдалансаң, ісің де оңынан болады, құлашың де кеңге жайылады. Ал егер теріс бағытқа, пайдакүнемдікке, қарау ойлы мақсатқа т.с.с. жасөспірімдерді аздыруға қолдансаң, оның жайы бір басқа. Яғни, терроршылдық, экстермистік, дінбұзарлық, қоғамға жат сананы насихаттау секілді әрекеттер үшін интернетке цензура енгізу қажет-ау деп ойлайсың... Бірақ демократияның орнаған саласы –осы интернет екенін интернетті қолданушылар жақсы түсінеді. Өйткені, мұнде қандай ой, пікір айтсаң да қалай а йтсаңда тек өзіңе, адамгершілік арыңа сын. Ендігі бір мәселе –Интернетке. Осының барлығын қорытып, ой тұжырымдар болсақ, дамыған, пайдалы екенін растаймын, зиян шекпеу шарааларын, заманның білімді адамы саналы түрде өзін бақылай білсе, бәрі де орнымен болады деп ойлаймын. Ғарышты бағындыратын ұрпақ үішн, бұл шешімі табылмас мәселе бола қоймайды. Болашаққа ұмтылған білімді жан үшін алынбайтын қамал жоқ.

Енді компьютерлік ойындарға келсек, олардың қаншалықты зиянды екенін айта кетейік. Интернеттегі онлайн ойындары атыс-шабыс, тағы басқа қантөгу, жауыздық тақырыбында болады. Осы ойындарды бала ойнап, оның психологиясына қандай жаман әсер беретінін өздеріңізде білесіздер. Ұдайы ойнаған баланың миында ойынның мазмұны, әдіс-тәсілдері еніп, жаман қылық, тіпті қылмысқа да баратын болады. Қалалы жерде ақша табу үшін компьютерлік ойындарды жарнамалап, оқушы балаларды өздеріне тарта бастап, жаман қылықтарға бағыттайды. Интернет ойындарынан басқа да өзіміздің ұлттық ойындарымыз бар, соны неге ойнамасқа? Асық ойнау, күрес, қол күресі, волейбол, футбол сияқты көп ойындар бар. Біз бөлмеде тығылып компьютерлік ойынды ойнағанша, далада таза ауа жұтып, көпшілікпен көңіл көтеріп, денемізді шынықтырып, сау болғанымызға не жетсін.

Интернеттің оқушы психологиясына пайдасы мен зияны тақырыбын зерттеу нәтижесінде, әдебиеттермен танысып 5,6,7,8,9,10,11 сынып оқушылар арасында анкета және пікір талас жүргіздім, ата аналармен сұхбаттасып мен мынадай қорытындыға келдім:

Әр адам интернет желісін қолдану, қолданбауын өзі таңдау керек. Интернет пайдаланушы үшін көп пайдалы, ақпарат алу,ой өрісті кеңейту және уақытты үнемдеуге көмек береді. Бірақ интернеттен тәуелділіктен сақтану керек.Біздің мектеп оқушылары интернетті ақпарат алу үшін, қарым - қатынас үшін, үй жұмысын орындау үшін, фильмдер көру үшін қолданады. Мен осы тақырыпты зерттеу барысында "MS Excel"," PowerPoint" бағдармаларын меңгердім.

Интернет қазір біздің өміріміздің ажырамыстай бөлігі. Бірақ айтылып кеткендей шекті білмеу келтірілген дерттерге шалдықтыруы мүмкін. Интернет XXI ғасырдың жеткен ең үлкен жетістігі.Біз интернетті өмірімізден мүлде жойып жібере алмаймыз, ол дұрыс емес.Ата-ана да баласын интернетке шығуына жол бермеуі ақылды шешім емес.Керісінше оның дамуына жол ашып, санасының дамуына мүмкіндік беру дұрыс деп ойлаймын. Ал интернеттен келетін зиянды, ерсі мәліметтен балаларды қорғаудың ең оңай жолын ұсынамын.

Менің жобамның жаңалығы: Интернетте электрондық білім беру ресурстарын-«Edu Mark», «Zoom» платформаларын, «Күнделік.kz», «Bilimland» жүйелерін қолдануға ұсыныс жасаймын.Олар электронды түрде білім беруге арналған.Ата-ана Adult Photo Blanker, Surf Knight, Arm Adult Filter бағдарламалары арнайы интернеттің ерсі мазмұнды кинофильмдер, ақпараттарды қолдануынан шектей алады. Әзірге ата-аналар арасында танымалдылыққа ие «Компонент Родительский контроль в составе Kaspersky Internet Security» бағдарламасы. Time Boss –бұл бағдарлама жасөспірімдерге ғана емес, ересек адамдарға да қолдануына болады. Сіздің интернеттегі уақытыңызды бақылап, шектеуге мүмкіндік береді. Мұндай бағдарламалар –өте көп және бір-біріне ұқсас болып келеді.Олардың басты міндеттері бала интернетті қараған кезде оның психикасын толықтай қорғау. Бала интернет арқылы көп нәрсені біледі.Сондықтан баланы мүлдем интернетке жақындатпаудың орнына осындай қарапайым байғдарламаларды қолдану арқылы баланың психикасына ата-ананың алаңдамауына да болады.

IV. Пайдаланылған әдебиеттер

1. «Информатика негіздері» ғылыми-әдістемелік журналы:№ 6 басылымы, 2004 жыл.

2. Ермеков Н., Стифутина Н. «Информатика»: Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра баспасы 2003 ж.

3. Балапанов Е.Қ., Бөрібаев Б.Б., Дәулетқұлов А.Б. «Информатикадан 30 сабақ»: Жалпы білім беретін мектептің жоғарғы сыныптарына арналған оқулық. Алматы: ЖТИ, 2004 ж.

4. INTERNET беттері.Арестова О.Н., Бабанин Л.Н., Войскунский А.Е. Коммуникация в компьютерных сетях: психологические детерминанты и последствия // Вестник МГУ. Сер.14.1996. Вып.4.

5. Бабаева Ю. Д, Войскунский А.Е. Психологические последствия информатизации // Психологический журн. 1998.Т. 19 №1.

6. Балонов И.М. "Компьютер и подросток" М., 2002 г

7. Жичкина А.Е., Белинская Е.П. Самопрезентация в виртуальной коммуникации и особенности идентичности подростков-пользователей Интернета // Труды по социологии образования. М., 2000. Т.5. Вып.7.

8. Игер Б. Работа в Internet / Под ред. А. Тихонова; Пер. c англ. - М.: БИНОМ, 1996

9. Подросток попался «в сеть» Статья опубликована в православном журнале для родителей «Виноград» (№36, июль-август 2010).