Қазақ білімінің қара шаңырағына айналған Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің тарих пен өркениетте алар орны зор,өресі биік.Талай жылдарға созылған ұлы дүрбелеңдер кейін ұлан далада бой көтерген керегесі биік ҚазҰУ-бүгінгі күні Алматының төрінде,әлемдік университеттер арасында шарықтап тұр.Қара шаңырағымыздың бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері мен мерейлі жеңістері де аз емес.Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Елбасы Н.Ә.Назарбаев тапсырған және Қазақстан Республикасының білім және ғылым саласын дамытудың мемлекеттік бағдарламасына енгізілген 2020 жылы әлемнің ең үздік 200 жоғары оқу орындарының қатарына кем дегенде 2 қазақстандық ЖОО-ның кіруі міндетін абыроймен орындап шықты. Қазақстандық университет QS жаһандық рейтингісінде 165-орынға көтеріліп, феноменалды серпіліс жасады. ҚазҰУ халықаралық ғылым және білім кеңістігіндегі өзінің әлемдік көшбасшы университеттер қатарында екендігін дәлелдеді. Жаһандық ең танымал және беделді Quacquarelli Symonds (QS) рейтингтік агенттігі әлемнің жоғары оқу орындары бойынша зерттеудің биылғы жылғы нәтижелерін жариялады. QS аналитикалық есебінде атап өтілгендей, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ 42 орынға ілгерілеп, жаһандық рейтингте 165-орынды иеленді және «әлемнің ең үздік 200 университеттерінің қатарына енген алғашқы қазақстандық жоғары оқу орны болды». Посткеңестік елдерден тек екі университет қана осы топқа еніп отыр – М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті.

Әлемдік жоғары білім беру тарихында бұрын-соңды болмаған қарқынды дамуды көрсете отырып, 9 жыл ішінде университет шамамен 500 орынға алға жылжыды. Әлемдік рейтингте қысқа уақыт ішіндегі бұндай бірегей ілгерілеу «әл-Фараби атындағы ҚазҰУ феномені» деп аталып шетелдік сарапшылар назарын өзіне аудартты. Қазақстандық жоғары оқу орны қарқынды дамуының жарқын үлгісі халықаралық академиялық ортада белсенді түрде талқылануда. Көптеген шетелдік жоғары оқу орындары ҚазҰУ-дың оң тәжірибесін қолданысқа енгізуде.

Әлемдік рейтингте жеткен биік жетістікте университет ректоры, академик Ғалым Мұтановтың басшылығымен ҚазҰУ-дың жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша университет ұжымы атқарған қыруар жұмыстар тұр. Кластерлік тұрғыдан кешенді құрылымдық модернизациялау жүзеге асырылып, нәтижеге бағытталған басқару жүйесі енгізілді. Алдыңғы қатарлы шетелдік университеттермен бірлесе қос диплом бағдарламасы және ағылшын тілінде білім беру бағдарламалары жүзеге асырылуда, соның нәтижесінде Қазақстан бойынша ең көп шетелдік студенттер ҚазҰУ-да білім алуда. Тек соңғы жылдың өзінде олардың саны 15 есеге өсті.Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Орталық Азия ЖОО-ларынан жалғыз болып QS «World University Rankings» халықаралық рейтингісінде ең үздік университеттер арасында 210 орынға ие болды. Алға 13 қадам жылжып, 207 орынды бағындырды. Бұл топқа посткеңестік аймақтан тек екі университет: ҚазҰУ және Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті (РФ) енді.

Іскерлік қарым-қатынас принциптері.

Іскерлік қарым-қатынас барысын басқаратын жалпы қағидаттарға тұлғааралық, фокустық, сабақтастық және көп өлшемділік жатады.

Тұлғааралық. Негізінен іскерлік бағытқа қарамастан, іскерлік қатынас субъектілердің бір-біріне деген жеке қызығушылықтарына негізделген тұлғааралық қарым-қатынас сипатына ие болады. Кез-келген жағдайда іскерлік қарым-қатынасты жүзеге асыру тек нақты істе немесе талқыланатын іскерлік мәселеде ғана емес, сонымен бірге серіктестердің жеке қасиеттері мен олардың бір-бірімен қарым-қатынасында да анықталады. Сондықтан, іскерлік қарым-қатынаста іскери байланыстарды қолдау, іскери ақпарат беру және серіктеске эмоционалды қатынасты (жағымды немесе жағымсыз) беру сияқты аспектілер ерекше маңызды.

Мақсаттылық. Кез-келген іскерлік қарым-қатынас бағытталған. Сонымен қатар, іскерлік қарым-қатынастың табиғаты көп мақсатты болуы мүмкін. Сонымен, баяндамашы аудиторияға статистика туралы есеп беріп, проблемалық аймақтағы объективті жағдайды суреттегісі келеді. Сонымен қатар, ол бейсаналық деңгейде өзінің аудиториясына өзінің ақылдылығын, білімділігі мен шешендігін көрсеткісі келеді.

Үздіксіздік. Қарым-қатынас ауызша және вербальды емес элементтерді қамтығандықтан, біз үнемі мінез-құлық хабарларын жіберіп отырамыз, оған біздің әңгімелесушіміз белгілі бір мағына бере алады және тиісті қорытынды жасай алады. Сонымен, серіктестің үнсіздігі қарым-қатынас актісіне қосылады, егер бұл басқа адам үшін маңызды болса. Мұның себебі, біздің кез-келген мінез-құлқымыз жағдай туралы және айналамыздағы адамдарға реакция білдіретін нәрсе туралы ақпараттандырады. Тәжірибелі қатынасушылар үнемі берілетін ашық және жасырын хабарламалар туралы білулері қажет.

Көп өлшемділік. Іскери өзара әрекеттесудің кез-келген жағдайында адамдар ақпарат алмасып қана қоймай, олардың қарым-қатынастарын да реттейді. Мәселен, егер Леонид сапарға аттанса, Дениске: «Бізбен бірге карта алу керек», - деп мәлімет беріп қана қоймайды. Леонидтің қалай сөйлейтіні өте маңызды, өйткені оның үніне байланысты оның хабарламасы әр түрлі нәрсені білдіруі мүмкін (айт: «Мен сенен маңыздымын: егер ол мен үшін болмаса, біз сапар үшін маңызды нәрсені ұмытар едік»).

Іскери қарым-қатынас бойынша серіктестер арасындағы қатынастар (позиция) түрлері

Іскерлік қатынастар серіктестік (бизнеске тең қатысу), бәсекелестік (кез-келген жағдайда өзінің позициясын қою / қорғауға ұмтылу) немесе үстемдік (серіктесті өзіне бағындыру ниеті) негізінде құрылады. Мұның бәрі біздің өзін-өзі бағалауымызға, сондай-ақ серіктесті қабылдау мен бағалауға байланысты.

Серіктестік дегеніміз - басқа адамға тең болу, оның кім болуға құқығы бар және оған есеп беру құқығы. Мұнда бір-біріне әсер етудің негізгі тәсілдері біріктіру құралы ретінде де, өзара бақылау құралы ретінде де қызмет ететін қоғамдық немесе бейбіт келісімге негізделген.

Серіктестіктің жағымды жағы, әдетте, тараптар одан айтарлықтай пайда алады. Негізгі кемшілігі, егер серіктес, мысалы, бәсекелестікке бағытталған болса, оған жету үшін ұзақ уақыт кетуі мүмкін.

Бәсекелестік жағдайында екінші жағы қауіпті және алдын-ала болжалмайтын болып көрінеді, сондықтан онымен қарым-қатынаста оны қайталап, бір жақты басымдылыққа жетуге деген ұмтылыс басым болады. Екінші жақтың мүдделері бұл бәсекелестік логикасымен анықталатын дәрежеде ескеріледі.

Бәсекелестік серіктестердің бірі айқын артықшылықтарға ие болғанда ғана жеңіске жетелейді. Егер қарама-қарсы тарап сіздің артықшылықтарыңызды танымаса және сіз сияқты бәсекелестікке бейім болса, онда мәселе қақтығысқа немесе қатынастардың толық бұзылуына әкелуі мүмкін.

Үстемдік көзқараста серіктестің мүдделері мен ниеттері ескерілмейді, бастысы сіздің мақсатыңызға жету керек. Үстемдікке бейім адамдарда бақылау, біржақты артықшылықтар алуға деген ұмтылыс басым болады. Үстемдік толықтырушы және симметриялы.

Қосымша қатынастарда қатысушылардың бірі жетекші рөл атқарады, ал екіншісі өз еркімен

құл рөлін алады. Мысалы, жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы қарым-қатынас бірін-бірі толықтырады: иесі бақылаушы позицияны алады.

Симметриялы қарым-қатынаста адамдар жағдайды кім басқаратыны туралы алдын ала келіспейді. Бір адам жағдайды бақылауды талап ете бастауы мүмкін, бірақ басқалары оны көшбасшылық құқығын мәлімдеуге итермелейтін қиындық ретінде қабылдайды. Немесе керісінше, біреуі биліктен бас тартуы мүмкін, ал басқалары оны қабылдағысы келмеуі мүмкін.

Психология — жеке тұлғаның рухани болмысы. Дәлірек айтсақ ішкі жан дүниесі мінез-құлқы, түрлі сезімдері, ниеті, ақыл-ойы, құндылықтары. Қай уақытта болмасын психология адам өмірінде маңызды рөл атқарады. Психологияның пайдасы адамның дүниетанымын қалыптастыруға, адамдармен жақсы қарым-қатынаста болуға көмектеседі. Қазіргі таңда білікті психология мамандары мен өзінің өміріне бейжай қарамайтын, психология іліміне жүгінетіндердің қатары көбейіп келеді. Жеке тұлғаның сана-сезімінің дамуына әсер етіп жүрген жандардың бірі Алмас Ақынды мысал ретінде алсақ: «Кез-келген адамның өз өмірінің ораторы, көшбасшысы, жеңімпазы және бай болып қалыптасуы үшін оған 3 үлкен фактор әсер етеді:

1. Сенімділік. Ішкі блоктардан толығымен айығу

2. Өз бағытын білу. Өзіңіздің тұлғалық моделіңізді анықтау

3. Бойыңыздағы талантты ортада қолдану құралдарды игеру яғни, осы сенімділік арқылы психологиялық тұрғыдан қалыптасамыз», — дейді.

Егер де сіз өміріңіздің жақсы жаққа өзгергенін қаласаңыз ішкі жан дүниеңізден бастағаныңыз жөн және В. Синельниковтың «Возлюби болезнь свою» және К. Бекжігітованың «Ойыңды өзгертіп, өміріңді өзгерт» атты кітаптарын оқуға кеңес береміз.Бұл өзіңіздің ішкі жан дүниеңізбен жұмыс жасау жолында мол септігін тигізеді.

Авторы:Тленчиева Н.С.,Стасюк А.А.,Ниязбек Ш.Б.