Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығындағы басты оқиғалар

ҰМЖ бӛлімі: 1С - Ислам тарихы

Мектебі:

Сынып:

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды?

Оқу мақсаттары

6.3.2.5 - Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қаты-настардың сипатын анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Ежелгі Араб мемлекетінің құрылуына себеп болған жағдайларды сипаттайды;

Көпшілігі: Арабтардың шаруашылығының ерекшеліктерін кӛрсетеді; Кейбірі: Арабтардың жаулап алу соғыстрының маматын лтын ғасыр» дәуірінің негізгі жетістіктерінің маңызын ӛздігінше тұжырымдайды

Ойлау дағдылары

Қолдану, Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критериі

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді; Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды талдайды

Тілдік мақсаттар

Оқушылар дәптерлеріне ӛз зерттеулерінен неліктен Кордовада Омейядтар билеген кезең ислам дәуірінде «алтын ғасыр» кезеңі деп аталғаны туралы мәліметтерді жазу тиіс.

Пәнге тән лексика мен терминология дұрыс қолдануын тексеріңіз: Бедуиндер Омейя , Аббасидтер әулеттерінің кезеңі, алтын ғасыр, құран, мешіт, пайғамбар, шариғат, халиф, халифат, халықаралық дін, ислам, джихад, обсерватория, минарет, арабески, медресе, каллиграфия

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Омейя билік құрған кездегі әр түрлі ӛзгерістермен/ жетістіктермен сипатталады...

Ең маңыздысы, Омейя басқарған кезде әлуметтік, экономикалық, саяси, мәдени, ғылыми, философиялық, архитектуралық .... болған Ең маңызды ӛзгеріс/жетістік ... болған.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Ежелгі Араб мемлекетінің құрылуына қандай жағдайлар себеп болды?

2. Арабтардың шаруашылығының ерекшелігін кӛрсетіңдер.

3. Арабтардың жаулап алу соғыстарының мақсаты неде болды?

Жазылымға арналған тапсырмалар: Ашық, жабық тесттер

Тарихи концепт

Маңыздылық, интерпретация

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Математика, ӛнер, экономика, география, әдебиет

Алдыңғы білім

Ислам туралы ешқандай пәндік білім оқытылған жоқ. Оқушыларда ислам діні туралы жалпы түсінік бар.

Жоспар

Жоспарланған

кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

3 минут

1. минут

2. минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру – түсті қағаздар арқылы: 1-топ: «Жасыл»;

2-топ: «Кӛк»; 3-топ: «Сары»; 4-топ: «Ақ» Бастапқы ынталандырушы материал:

(Ұ) «Ой атысы»:

А) неліктен кейбір тарихи оқиғалар мен заман-дәуірлер «ұлы» болып есептеледі?

«Санадағы бейнефильм»

• Сіздерде мына суреттерді кӛрген кезде ойыңызда қандай ассоциация пайда болды?

• Сіз қалай ойлайсыз: неліктен VIII-XII ғғ. Ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп аталады? ҚБ «Бармақтар»

Араб мәдени жетістерін бейнелейтін

суреттер, сл. 2

Ортасы 12 мин

7 минут

10 минут

(Т) «Аялдама»

1-аялдама: 750 ж. қарай исламның пайда болуы мен таралуындағы «бетбұрысты кезең» ретінде санайтын үш маңызды датаны анықтаңыз;

2-аялдама: Осы үш оқиғаның мазмұнын ашатын талқылау жүргізіңіз. Әр топ таңдалған жылдар не себепті маң- ызды екенін дәлелдейді, кейін сыныпта таңдалған датаның салыстырмалы маңыздылығы тӛңірегінде дебат ӛткізіп, соңында ӛзара екі жақты келісімге келеді. 3-аялдама: Омейя және Аббасидтер әулетін зерттеу негізінде 661 ж. бастап 1258 ж. дейінгі аралықтағы орын алған үш негізгі ӛзгерісті анықтау

-Исламның пайда болуы;

-Мұхаммед пайғамбардың ӛмірбаяны туралы.

ҚБ «Мен саған, сен маған»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1. Картамен жұмыс. Тақырыптық картаны қолданып, араб халифатының территориясын және астанасын кескін картада белгілеңіз.

2. Тірек сызба мен мәтінге сүйене отырып, арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайға нақты 3 дәйектеме келтіріп, оны деректермен дәлелдеңіз

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Оқулық

Оқулық

Оқулық

Кесте «3х3»

ҚБ парағы

Дескрипторлар

Аяқталуы 3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс - «Тауға шығу» 1-аймақ:

2-амақ:

3-аймақ:

Үй тапсырмасы: теориялык материалдарды қайталау және тақырыпты конспект ретінде таратпа материалдардан жазып келу. Сабақты қорыту

Стикер

Тақырып

Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды?

Оқу мақсаты

6.3.2.5 Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың сипатын анықтау

ОДД

Қолдану

Бағалау критериі

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді

Тапсырма

Картамен жұмыс. Тақырыптық картаны қолданып, араб халифатының территориясын және астанасын кескін картада белгілеңіз.

Бағалау критериі

Дескрипторы

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді

• Араб халифатының территориясын кескін картада белгілейді;

• Араб халифатының астанасын кескін картада белгілейді

Тақырып

«Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды»

Оқу мақсаты

6.3.2.5 Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың сипатын анықтау

ОДД

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критерийі

Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды талдайды

Тапсырма

Тірек сызба мен мәтінге сүйене отырып, Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайға нақты 3 дәйектеме келтіріп, оны деректермен дәлелдеңіз.

Араб халифатының саяси жүйесі

Аббас әулеті (750-1258 жж)

1. Иран, Ирак, Шығыс Арабия, Хорасан және Орта Азия;

Әмірліктер 2. Хиджаз, Йемен, Орталық Арабия;

3. Армения және Әзірбайжан, Кіші Азияның шығыс бӛлігі;

4. Египет, Ливия, Триполи; 5. Батыс Африка және Испания

Бастапқыда халифатқа кірген әрбір ел ӛз бетінше, бұрынғы қалпымен ӛмір сүре берген болатын. Жағдай аббасилер (750 – 1258 жж.) әулетінің билікке келуімен ӛзгерді. Осы кезде барлық мұсылмандардың құқықтық жағынан теңестірілуіне байланысты халифаттың барлық аймақтарында ислам діні қарқынды түрде тарап, қасиетті Құран мен пайғамбар хадистерінің тілі – араб тілі кеңінен енгізілді. Кӛптеген жерлерде бірте-бірте жергілікті халықтың ана тіліне де айналды. Сонымен, Аббаси халифатының ыдырауы қарсаңында, яғни ІХғ. екінші жартысында оның батыс бӛлігі біржолата арабтандырылды.

Жаулап алушылардың аз ғана тобы аса кӛп жауланып алынған халықтардың арасына сіңісіп кетпегені былай тұрсын, керісінше оларды ӛз этнографиялық ықпалына бағындырды. Және де араб тілінің жеңісі араб үкіметі шараларының нәтижесінде емес, керісінше оның еркіне қарсы іске асты. Жауланып алынған халықтар арасында ислам дінінің таралуы халифаттың бүкіл қаржы жүйесін бұзды, үкімет мұсылман емес халықтардың арасында мемлекеттік тілдің тарауын тіпті де қалмаған еді.

Христиандарға арабша сӛйлеуге және ӛз балаларын мұсылман мектептерінде оқытуға тиым салынды. Соған қарамастан ислам орасан кӛп халықтың дініне айналды, және халықтың ислам дінін қабылдамаған бӛлігінің ӛзі араб тілін қабылдады (мысалы, ал-Андалустағы мосарабтар).

Араб тілі, сондай-ақ біртұтастықтың басқа да түрін қалыптастырды: ІХ ғасырдың ӛн бойында барлық ислам дінін қабылдаған халықтардың жақындасуына және “араб мұсылман мәдениеті” деп аталатын туысқан мәдениеттер кешенінің пайда болуына ықпал етті. Қоғамдық деңгейлеріндегі айтарлықтай айырмашылыққа, жергілікті халықтардың дәстүрлері мен тарихи тағдырына қарамастан, ұзаққа созылған күрделі ӛзара ықпалдастық процесі нәтижесінде, ал соңғы нәтижеде ислам иіріміне тартылған халықтардың мәдениеттерінің синтезі нәтижесінде Араб халифатына кірген елдерде біртұтас жалпымұсылмандық мәдениет қалыптасты. Бұл мәдениет оны тұтынған халықтардың дүниетанымын, психологиясын, қоғамдық мекемелері мен ӛмір сүру үлгісін алдын-ала анықтап берді. Араб-мұсылман мәдениеті, әсіресе ислам дінін ұстанған халықтардың даму жолын белгіледі және әлі күнге дейін олардың ӛміріне айтарлықтай ықпал етті.

1. дәйектеме _________________________________________________________________ _____

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

2. дәйектеме________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

3. дәйектеме________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

Бағалау критериі

Дескриптор

Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықара лық жағдайды талдайды

• Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды атайды;

• нақты 3 дәйектеме келтіреді және деректермен дәлелдейді.

Қосымша ақпарат

Саралау – оқушыларға қалай кӛбірек қолдау кӛрсетуді жоспар лайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру

деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік

техникасының сақталуы

жоспарлап отырсыз?

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың бар- лығы ОМ

қол жеткіз ді ме? Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?