Модуль /пән атауы

Жаңартылатын энергия көздерінің жабдықтарын монтаждау

Дайындаған педагог

Даулен Ақбота Ақатқызы

Өткізілген күні

2025 жылғы «08» сәуір

1.

Жалпы мәліметтер

Курс 1

Топ ВЭ-119

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

2.

Мақсаты

Студенттерге энергетикалық жүйелерде қолданылатын жабдықтарды тиімді және қауіпсіз пайдаланудың маңызын түсіндіру,

Міндеттері

Жабдықты пайдалану ережелері мен талаптарын таныстыру.

Техникалық қызмет көрсету түрлерін (күнделікті, мерзімді, ППР) түсіндіру.

3.

Күтілетін нәтижелер

Жабдықтарды тиімді пайдалану мен техникалық қызмет көрсетудің өндірістегі рөлін түсінеді;

Жабдықтарды пайдалану ережелері мен техникалық құжаттарды қолдануды біледі;

4.

Қажетті ресурстар

Оқу құралдары (оқулықтар, электронды ресурстар).

7.1. Оқу-әдістемелік жабдықталуы, анықтамалық әдебиет:

Мұхтаров, А. Б., және Жұмашев, С. Қ. Электр энергиясын жеткізу және тарату.

Ибрагимов, Р. Т. Жаңартылған энергия көздерін пайдалану технологиясы

Сарсенбаев, Б. М., және Әбдірахманов, А. Ә. Электрлік жабдықтардың құрылымы мен жұмыс принциптері.

7.2. Техникалық жабдықталуы, материалдар:

-

5.

Сабақтың барысы

Сабақтың құрылымы (ұсыныс)

5.1.

Ұйымдастыру-мотивациялық кезеңі (5 мин.):

Студенттермен сәлемдесу.

Сабақтың мақсаты мен жоспарын түсіндіру.

5.2

Үй тапсырмасын қайталау (15 мин.):

-

5.3

Жаңа білім мен дағды/ кәсіби іскерлікті қалыптастыру (40 мин.):

1. Жабдықтарды пайдаланудың маңызы мен әсері

Энергетикалық жүйелердің тиімді жұмыс істеуі көбінесе жабдықтарды дұрыс пайдалану мен оған уақытылы техникалық қызмет көрсетуге тәуелді болады. Бұл жабдықтардың ұзақ қызмет етуін, олардың жұмыс өнімділігін және қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Жабдықтың дұрыс пайдаланылмауы оның ақауына, жұмыс тоқтауына және экологиялық қауіптердің туындауына әкелуі мүмкін. Қосымша шығындар мен өндіріс тоқтаған кезеңдер көбінесе жабдықтардың дұрыс пайдаланылмауынан болады.

Жабдықтарды дұрыс пайдаланбаудың салдары:

Өндірістік тоқтаулар: Қауіпсіздікті қамтамасыз ету және техникалық ақауларды болдырмау үшін жүйелі тексерулер мен техникалық қызмет көрсету қажет.

Энергетикалық шығындар: Жабдықтың тиімді жұмыс істемеуі энергияның ысырап болуына және шығындардың артуына әкеледі.

Қауіпсіздік мәселелері: Дұрыс пайдаланбау өрт, электр тоғының соғуы, немесе механикалық ақаулар сияқты қауіптерді тудырады.

Жабдықтарды дұрыс пайдалану – өндіріс тиімділігі мен қауіпсіздігінің негізгі кепілі.

2. Жабдықтарды пайдалану ережелері мен талаптары

Жабдықты пайдалану кезінде ескерілуі тиіс бірнеше негізгі талаптар мен ережелер бар. Бұл ережелер жабдықтың толық әрі тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Жабдықтың техникалық паспорты мен нұсқауларын сақтау. Әрбір жабдықтың өзінің техникалық паспорты мен пайдалану нұсқаулығы болады. Бұл құжаттарда жабдықты пайдаланудың барлық маңызды аспектілері, оның техникалық сипаттамалары мен оны пайдалану шарттары көрсетіледі. Техникалық паспортты үнемі оқып, қадағалап отыру жабдықтың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Жұмыс жүктемесін бақылау. Жабдықтың жұмыс жүктемесі оның функционалдық мүмкіндіктеріне сәйкес болуы қажет. Артық жүктеме жабдықтың жылдам тозуына, ақаулардың пайда болуына, оның жұмыс істеу қабілетінің төмендеуіне әкеледі. Сондықтан, жұмыс жүктемесін үнемі бақылап, оның шегінен шықпау керек.

Техникалық тексерулер мен профилактикалық қызмет көрсету. Жабдықтың жағдайын үнемі тексеріп отыру өте маңызды. Күнделікті, апталық немесе ай сайынғы техникалық тексерулер мен профилактикалық қызмет көрсету жабдықтың толыққанды жұмысын қамтамасыз етеді. Бұл кезеңде жабдықтың барлық маңызды компоненттері тексеріліп, ақаулар анықталса, олар жойылады.

Қауіпсіздік шаралары мен ережелерін сақтау. Жабдықты пайдаланған кезде қауіпсіздік техникасын сақтау қажет. Бұл электр жабдықтарына да, механикалық жабдықтарға да қатысты. Қауіпсіздік шараларының дұрыс сақталуы жұмыскерлердің денсаулығын сақтауға, апаттардың алдын алуға және жалпы өндіріс тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Электр жабдықтарын пайдалану кезінде арнайы талаптар:

Қосылымдардың беріктігі мен қауіпсіздігі: Барлық электрлік қосылымдар сенімді және қауіпсіз болуы тиіс. Электр сымдарының оқшаулануы мен қосылымдарының дұрыстығын үнемі тексеріп отыру қажет.​

Жерге қосу жүйесі: Жабдықтың дұрыс жұмыс істеуі және қауіпсіздігі үшін жерге қосу жүйесінің кедергісі белгіленген нормаларға сәйкес болуы тиіс. Жерге қосу өткізгіштері мен нөлдік сымдардың қосылымдары мықты және коррозияға төзімді материалдардан жасалуы керек.​

Қорғаныс және басқару жүйелері: Автоматты ажыратқыштар, сақтандырғыштар, релелер және басқа да қорғаныс құрылғылары жабдықтың қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Бұл жүйелердің дұрыс жұмыс істеп тұрғанын үнемі бақылап отыру қажет.

3. Техникалық қызмет көрсету түрлері мен принциптері

Техникалық қызмет көрсету жабдықтың жұмыс жағдайын сақтау үшін өте маңызды. Бұл жүйелі түрде жүргізілетін қызмет көрсету шаралары жабдықтың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Күнделікті техникалық қызмет көрсету түрі әр күн сайын жүргізілуі керек. Оның негізгі мақсаты – жабдықтың жұмыс жағдайын бақылау және оның негізгі бөліктерінің дұрыс жұмыс істеп тұрғанын тексеру. Күнделікті техникалық қызмет көрсету барысында:

Жабдықтың сыртқы жағдайы тексеріледі.

Қосылымдардың беріктігі мен дұрыс орнатылуы бағаланады.

Электрлік байланыстардың қауіпсіздігі мен беріктігі тексеріледі.

Жабдықтың салқындату жүйесі мен майлау деңгейі тексеріледі.

Мерзімді техникалық қызмет көрсету – бұл жабдықтың жұмыс жағдайын ай сайын немесе тоқсан сайын тексеру. Бұл кезеңде:

Жабдықтың қосымша бөліктері мен механикалық элементтері тексеріледі.

Майлау жүйелері жаңартылып, жүйенің жұмыс қабілеттілігі бағаланады.

Электрлік компоненттер мен тізбектердің жұмыс істеуін бақылап, ақауларды анықтау және түзету жұмыстары жүргізіледі.

ППР (Жоспарлы алдын алу жөндеуі) – бұл жабдықтың үлкен жөндеу жұмыстары мен оның толық диагностикасын қамтитын кезең. Бұл жұмыста:

Жабдықтың барлық механизмдері мен жүйелері егжей-тегжейлі тексеріледі.

Қажет болса, ақаулар жойылып, бөлшектер ауыстырылады.

Қорғаныс жүйелері мен электрлік жүйелердің жұмыс қабілеттілігі толық тексеріледі.

4. Ақаулардың алдын алу және қауіпсіздік шаралары

Ақаулардың алдын алу үшін белгілі бір шаралар мен әдістер қабылданады. Бұл шаралар жабдықтың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, апаттық жағдайлардың алдын алады.

Профилактикалық тексерулер. Жабдықтың дұрыс жұмыс істеуі үшін оны жүйелі түрде тексеру қажет. Мұндай профилактикалық тексерулер жабдықтың болашақта туындауы мүмкін ақауларын ерте анықтауға көмектеседі. Бұл тексерулер арқылы мүмкін болатын ақауларды болдырмау үшін қажетті түзетулер жасалады.

Қауіпсіздік шаралары. Жабдықтың жұмыс істеу кезінде техникалық қауіпсіздік шараларын сақтау өте маңызды. Бұл шаралар жұмысшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Қауіпсіздік шараларының ішінде:

Қауіпсіздік ережелеріне сай жабдықты пайдалану.

Жеке қорғаныс құралдарын қолдану.

Апаттық жағдайлар кезінде дұрыс әрекет ету жолдары.

Жабдықтарды тиімді пайдалану мен оған техникалық қызмет көрсету жүйесін ұйымдастыру – өндірістің тиімді жұмыс істеуінің негізгі кепілі. Бұл тек жабдықтың ұзақ мерзімді жұмыс істеуін ғана емес, сонымен қатар қызметкерлердің қауіпсіздігін, экологиялық әсерді және қаржылық шығындарды төмендетуге де ықпал етеді. Техникалық қызмет көрсету, қауіпсіздік шаралары және ақауларды алдын алу бойынша жүргізілетін жұмыстар жабдықтың тиімділігін арттырып, оның қызмет мерзімін ұзартуға мүмкіндік береді.

5

Жаңа тақырыпты бекіту (15 мин.):

Сұрақтар:

Жабдықтарды дұрыс пайдаланбау өндірістік процестерге қалай әсер етеді?​

Жабдықтың техникалық паспорты қандай ақпараттарды қамтиды?​

Жұмыс жүктемесін бақылаудың маңыздылығы неде?​

Күнделікті техникалық қызмет көрсету қандай шараларды қамтиды?​

Мерзімді техникалық қызмет көрсету мен жоспарлы алдын алу жөндеуі арасындағы айырмашылық қандай?​

Жабдықтарды пайдалану кезінде қандай қауіпсіздік шараларын сақтау қажет?​

Электр жабдықтарын пайдалану кезінде жерге қосу жүйесінің рөлі қандай?​

Қорғаныс және басқару жүйелерінің жабдықтың қауіпсіз жұмыс істеуіндегі маңызы қандай?​

Профилактикалық тексерулердің ақаулардың алдын алудағы рөлі қандай?​

Жабдықтарды пайдалану кезінде жеке қорғаныс құралдарының маңыздылығы неде?​

Жабдықтың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қандай техникалық тексерулер жүргізіледі?​

Жабдықтарды пайдалану нұсқаулығының негізгі бөлімдері қандай?​

Жабдықтарды пайдалану кезінде экологиялық қауіптерді қалай азайтуға болады?​

Жабдықтардың қызмет ету мерзімін ұзарту үшін қандай шаралар қабылданады?​

Жабдықтарды пайдалану кезінде өндірістік тоқтаулардың алдын алу үшін не істеу керек?

Сөз табу тапсырмасы:

Сәйкестендіру тапсырмасы: https://wordwall.net/resource/79915411

Анаграмма: https://wordwall.net/resource/79918358

5.5

Бағалау (5 мин.):

Студенттердің сабаққа белсенді қатысуын бағалау. Олар сұрақтарға жауап берді ме, пікірталастарға қатысты ма?

5.6

Рефлексия (7 мин.):

Әр студент 1 минут ішінде сабақтан алған ең маңызды ақпаратты ауызша түрде бөліседі.

5.7

Үй тапсырмасы (3 мин.):

Конспект толықтыру