Жалпы және қолданбалы психология кафедрасы туралы имидждік мақала

Қазақ ұлттық университеті – еліміздегі ғылым мен білімнің алтын бесігі. Ал оның құрылымындағы Жалпы және қолданбалы психология кафедрасы — қазақстандық психология ғылымының қалыптасуы мен дамуының негізгі орталықтарының бірі. Кафедраның тарихы – тұлғаларға, жаңашылдыққа, ғылымға деген адалдықтың жарқын үлгісі.

Кафедра тарихы: академик Төлеген Тәжібаевтан басталған жол

Жалпы және этникалық психология кафедрасының бастауы ұлт ғылымының көрнекті өкілі, академик Төлеген Тәжібаевтың есімімен тығыз байланысты. Ол 1948–1954 жылдары ҚазҰУ ректоры бола жүріп, психология ғылымының қалыптасуына зор үлес қосты.

1946 жылы КСРО мектептерінде логика мен психологияны оқыту туралы қаулыға сәйкес, академик Тәжібаев филология факультетінде психология және логика бөлімін ашып, Қазақстандағы ұлттық кадрлар даярлау ісін 1947 жылдан бастады. Бұл – еліміздегі психология мамандарын дайындаудың алғашқы тарихи қадамы еді.

1947–1954 жылдары кафедра 100-ден астам кәсіби психологты даярлап, жоғары оқу орындары мен арнайы орта білім жүйесіне білікті мамандарды жіберді. Сол кезеңдегі түлектердің бір бөлігі қазақстандық педагогикалық ғылым мектебінің негізін қалаушыларға айналды.

Даму кезеңдері және кәсіби мектептің қалыптасуы

1980 жылы психология кафедрасы дербес құрылым ретінде бөлініп шығып, оның алғашқы меңгерушісі К.Б. Жарықбаев болды.

1988 жылы университетте алғаш рет базалық психологиялық білім беретін бөлім ашылып, бұл Қазақстан психология ғылымындағы жаңа кезеңнің басталуына жол ашты.

1993 жылы Қазақстандағы алғашқы кәсіби психологтар легі дәл осы ҚазҰУ қабырғасынан түлеп ұшты.

1991 жылы қазақ бөлімінің ашылуы – ұлттық кадрларды өз ана тілінде даярлаудың маңызды кезеңі. Оның алғашқы түлектері Ж. Сейтнұр мен Э.Қ. Қалымбетова бүгінде кафедраның тәжірибелі доценттері, ғылым кандидаттары.

Кейінгі жылдары кафедраны әр бағытта толықтырған көптеген білікті мамандар: С.К. Құдайбергенова, А.Т. Садыкова, А.М. Болтаева, К.Е. Басыбекова, С.М. Ілүсизова, Ф.С. Ташимова, М.П. Кабакова, Ж.А. Смирнова — қазақ бөлімінің дамуына өлшеусіз үлес қосты.

Магистратура, диссертациялық кеңес және ғылыми серпіліс

1996 жылдан бастап университет психологтарды көпдеңгейлі жүйе бойынша – бакалавриат және магистратура – дайындай бастады. 1998 жылы алғашқы магистранттар түлеп шықты.

2002 жылы кафедра бастамасымен Қазақстанда тұңғыш рет психология мамандығы бойынша диссертациялық кеңес ашылды. Оның төрағасы, профессор С.М. Жақыпов, екі мерзім қатарынан кеңесті басқарып, еліміздегі психология ғылымының жаңа бағытын – этнопсихология арнайы мамандығын енгізуге бастамашы болды.

Кафедраның қайта құрылуы және жаңа дәуір

2009 жылы екі кафедра біріктіріліп, Жалпы және этникалық психология кафедрасы болып қайта құрылды. Оған профессор, психолог-ғалым Сатыбалды Мұқатаевич Жақыпов жетекшілік етті. Ғалымның 300-ден аса ғылыми еңбегі психология ғылымының дамуына елеулі үлес қосып, кафедраның ғылыми әлеуетін күшейтті.

2014 жылдан кафедра Жалпы және қолданбалы психология кафедрасы деген атаумен жұмысын жалғастыруда.

2016 жылдан бері кафедраны Қазақстанның жетекші психологтарының бірі — Забира Бекешқызы Мадалиева, психология ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, арт-терапия және когнитивтік психотерапия саласындағы сарапшы басқарып келеді. Оның жетекшілігімен кафедра жаңа ғылыми жобаларға, халықаралық ынтымақтастыққа, қолданбалы зерттеулерге бет бұрды.

Кафедраның заманауи келбеті

Бүгінде Жалпы және қолданбалы психология кафедрасы:

• ұлттық психология ғылымының қалыптасу жолын жалғастырып,

• жаңа зерттеу бағыттарын дамытып,

• жоғары білікті мамандарды көптілді форматта даярлап,

• қолданбалы психология бойынша инновациялық жобаларды жүзеге асырып келеді.

Кафедраның бай ғылыми мұрасы, кәсіби мектебі, білікті профессорлық-оқытушылық құрамы – ҚазҰУ-дың ғана емес, жалпы қазақстандық психология ғылымының стратегиялық бағдары болып табылады.

Жалпы және қолданбалы психология кафедрасының тарихы — ғылымның, тұлғалардың, үздіксіз дамудың тарихы. Академик Төлеген Тәжібаев негізін қалаған бұл мектеп бүгінде жаңа буынға заманауи психологиялық білімнің тереңдігі мен құндылығын жеткізіп, ұлттық ғылымның болашағын қалыптастыруды жалғастыруда.

Мен үшін, жас ғалым ретінде, осындай бай тарихы бар кафедраның дәстүрін көру – үлкен құрмет әрі шабыт көзі.

Жалпы және қолданбалы психология кафедрасының аға оқытушысы: Г. Н. Борбасова

Механика-математика факультетінің математика кафедрасының докторанты: Г. А. Аубакирова