Пәні/ Модуль

Дүниежүзі тарихы

Бөлім:

IIІ Бөлім. Қазіргі қоғамның рухани-адамгершілік құндылықтары.

Педагогтің

аты-жөні:

Кобланова А.Н

Күні:

22.12.2025ж.

Жалпы мәліметтер

Курс,топ:

Қатысушылар саны: 22, 1 курс студенттері, СПР-25-1

Қатыспағандар саны: 3

Сабақтың түрі:

Аралас сабақ

Сабақтың тақырыбы:

Жалпыадамзаттық адамгершілік құндылықтардың қалыптасуы және тарихи оқиғалар контекстіндегі құндылықтардың өзгеруі.

Сабақтың мақсаты, міндеттері:

• Жалпыадамзаттық құндылықтардың мәнін түсіндіреді;

• Қазақстан тарихындағы негізгі кезеңдерді тарихи контекстімен байланыстырады;

• Әр кезеңдегі құндылықтардың өзгеру себептерін талдайды;

• Тарихи деректерді, құжаттарды, оқиғаларды қолдана отырып, тұжырым жасайды;

• Өз ойларын дәлелдеп, рефлексия жасай алады.

Күтілетін нәтижелер:

1. Адамгершілік құндылықтардың түрлерін ажыратады;

2. Тарихи кезеңдердегі құндылықтарды салыстырады;

3. Қазақстан тарихындағы оқиғаларды құндылықтармен байланыстырады;

4. Сыни тұрғыдан талдау жасайды;

5. Өз көзқарасын мәдениетті түрде білдіреді.

Құндылықтар:

• Құрмет

• Ынтымақтастық

• Адалдық

• Әділдік

• Азаматтық жауапкершілік

• Патриотизм

Пәнаралық байланыс:

1.Әдебиет — тарихи тұлғалардың адамгершілік бейнесі

2. Азаматтық білім — құқық, еркіндік ұғымдары

3. География — тарихи оқиғалар болған аумақтар.

Қажетті ресурстар:

1. Карта

2. Маркер, ватман

3. QR-код (бейнематериалдар, құжаттар)

4. Қазақстан тарихы кітабынан үзінділер

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері

Оқытушының оқу іс-әрекеті

Студенттің іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақ басы.

І. I. Ұйымдастыру кезеңі (5 мин.)

• Амандасу

• Топқа бөлу (3–4 топ): «Еркіндік», «Әділдік», «Адамгершілік», «Бейбітшілік».

• Психологиялық ахуал:

«Саған маңызды 1 құндылықты ата» — әр оқушы 1 сөз айтады.

Студенттер амандасады.

Топ кезекшісі ақпарлама береді.

Таңлау арқылы үш немесе төрт топқа атау беріледі.

А4 қағаз.

II. Үй тапсырмасы:

Студенттер үй тапсырмасына өздері таңдаған таратпа қағаз арқылы жауап береді.

1. Қандай тарихи дәуірде «модернизм» ұғымымен біріккен ағым пайда болды?

2. Модернизм басты ерекшелігі неде?

3. Өнерде қандай ағым авангардизмге жатады?

4. Қандай авангардтық ағымдар сәулет өнерінде ерекше көрініс тапты?

5. Сюрреализмнің негізінде қандай ғылыми теория бар?

6. Бұқаралық мәдениет дегеніміз не?

7. Неліктен ғаламтор бір мезгілде бұқаралық ақпарат құралы да, жаппай әсер ету құралы да, және техникалық коммуникация құралы да болып табылады?

8. Жарнама мен сән үлгісі қандай жағдайда жалпы тұтыну қоғамын қалыптастыруға ықпал етеді?

1.Студенттер амандасады.

2.Үй тапсырмасына өздері таңдаған таратпа қағаз

арқылы сұрақтарға жауап береді.

Мадақтау.

Ең үздік жауап

Жарайсың!

Қазақстан тарихы, 10-сынып, Оқулық, Алматы, «Мектеп», 2019ж. З.А.Джандосова.

Презентация.

Үй тапсырмасын бекіту. 2 мин.

Модернизм ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың соңында мәдениетте кең таралған бағыт. Ол ақиқат пен шындыққа жақын қағидаларды сипаттайтын көркемдік ағым, мен шығар машылықтың жаңа түрлерін қамтыдык.

Модернизмнің маңызды бағыттары импрессионизм, модерн және экспрессионизмдегі авангардистік ағым, сюрреализм, абстракционизм болып табылады.

Дадаистердің негізгі эстетикалық принципі иррационалдық және жүйесіздік болса, ең басты көркемдік формасы болып кездейсоқ заттардың комбинациясы, коллажы саналды.

Авангардизм термині бағдарламалық, пікірталастық форманы бейнелейтін, өзін дәстүрге және айналадағы әлеуметтік таптаурын көзқарастар сипатына қарсы қоятын көркемдік ағымдарды біріктірді.

Өнердегі дәстүрлі формадан қол үзіп, форма мен ақиқаттан толық бас тартқан абстракцио-низм жүйедегі бояу, форма, түстік таңбаларды қолдануда еркіндікті ұсынды.

Бұқаралық мәдениет бұл адамдардың басым бөлігінің талғамына лайықталған, түрлі үлгілер арқылы көбейетін және заманауи технологиялар көмегімен таралатын мәдениет.

Бұқаралық мәдениет жоғары талғамның және рухани ізденістің көрінісі болып саналмайды.

Модернистік прозада «сана ағымы» стилі, яғни ойлар ағымы мен сезімдерді адал, ақылмен қабылдау және басты кейіпкерлердің көңіл күйінің өзгеруін мазмұндау пайда болды (М. Пруст, Дж. Джойс).

Жарнама мен сән үлгісі, қай кезенде болмасын, жаппай тұтыну жүйесін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Индустриалды қоғамның соңғы кезеңі, көбінесе «жаппай тұтыну қоғамы» деп аталады, өйткені қазіргі қоғамдағы үздіксіз тұтыну адам тіршілігінің басты мақсатына айналған.

Ғаламтор мәдениеті сонғы онжылдықта коммуникациялық құралдардың дамуы нәтижесінде пайда болды.

Үй тапсырмасын бекітіп, термин сөздермен қорытындылайды.

Интерактивті тақта

Жұмыс дәптері.

Үй жұмысының тақырыбын жаңа тақырыппен байланыстыру.

Бұқаралық коммуникациялық құралдардың әсер етуі нәтижесінде әрбір мемлекетте немесе әлемде бұқаралық мәдениет қалыптасты, олар идеология мен экономикада маңызды рөл атқаруда. Бұқаралық мәдениет халықтың басым бөлігін қамтып, оларға белгілі бір тобырлық мәдениеттің жетістіктері мен қара дүрсін образдарды ұсынуда. Сонымен қатар ол қоғамдық пікірді жаулаудың механизмдерін жүзеге асырып, орта талғамның қалыптасуына ықпал етуде.

Жалпыадамзаттық адамгершілік құндылықтардың қалыптасуына әсері барма?

Студенттер жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшеді.

Үй жұмысының тақырыбын жаңа тақырыппен байланыстырады.

Презентация.

Сабақ ортасы.

ІI. Қызығушылықты ояту (5–7 мин).

Экранда сұрақ:

«Тарих өзгерсе, құндылықтар да өзгере ме?»

Оқушылар 1 минут жеке ойланады → 2 минут жұптық талқылау → сыныппен ортақ пікір.

«Тарих өзгерсе, құндылықтар да өзгере ме?»

Оқушылар 1 минут жеке ойланады → 2 минут жұптық талқылау → сыныппен ортақ пікір айтады.

Мадақтау арқылы жауап берушілерді бағалау.

Интербелсенді тақта.

III. Жаңа білімді меңгерту (15–20 мин.)

1. Жалпыадамзаттық адамгершілік құндылықтар

• Адам өмірінің қадірлі болуы

• Құрмет

• Әділдік

• Еңбек

• Еркіндік

• Бейбітшілік

• Төзімділік

• Үміт

• Ынтымақтастық

Талқылау:

«Қандай құндылықтар барлық дәуірлерге ортақ?»

Жаңа сабақтың мақсатымен танысады.

Презентациядағы өзіне қажетті мағұлматты дәптерлеріне түртіп алады.

Оқулықтан шолу жасайды.

Оқытушы студент

тер жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады.

Презентация.

Қазақстан тарихы, 10-сынып, Оқулық, Алматы, «Мектеп», 2019ж. З.А.Джандосова.

2. Қазақстан тарихындағы құндылықтардың өзгеруі (кеңейтілген)

I кезең. Қазақ хандығы

• Бірлік — Жәнібек пен Керейдің хандық құруы

• Ерлік — сыртқы жауларға қарсы күрес

• Әділдік — «Жеті Жарғы»

• Қонақжайлық

Құжат: «Жеті жарғы» үзінділері: «Құн төлеу», «Жесір дауы».

II кезең. Ресей империясы ықпалы (XVIII–XIX ғ.)

• Құндылықтар трансформациясы:

o Қайрат, намыс

o Дәстүрді сақтау

o Елдік сана

• Ағартушылық құндылықтар (Шоқан, Ыбырай, Абай):

o Білім

o Мәдениет

o Адамгершілік

Әдеби дерек: Абайдың «Адам бол» қағидасы.

III кезең. Кеңес дәуірі

• Ұжымшылдық

• Еңбекқорлық

• Тәртіп

• Интернационализм

• Алайда:

o Саяси қуғын-сүргін

o Адам құқығының шектелуі

o Дінге қысым

Тарихи оқиғалар:

• 1931–33 жж. ашаршылық

• 1937–38 жж. репрессия

• Тың игеру.

IV кезең. 1986 жылғы Желтоқсан

• Еркіндік құндылығының күшеюі

• Ұлттық сана

• Жастардың азаматтық батылдығы

V кезең. Тәуелсіз Қазақстан (1991–қазіргі уақыт).

• Демократиялық құндылықтар

• Заң үстемдігі

• Бейбітшілік және этносаралық келісім

• Адам құқықтары

• Инновация мен білім құндылықтары

Мысал:

• 1995 ж. Конституциядағы негізгі құқықтар;

• Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылуы.

Қазақстан тарихындағы құндылықтардың өзгеруі

І кезеңдегі қазақ хандығы,

II кезеңдегі Ресей империясы ықпалы (XVIII–XIX ғ.),

III кезеңдегі Кеңес дәуірі,

IV кезеңдегі 1986 жылғы желтоқсан,

V кезеңдегі Тәуелсіз Қазақстан (1991–қазіргі уақыт) керекті деректерді түртіп алады.

Оқытушы студенттермен кері байланыста болып отырады.

Интербелсенді тақта.

Презентация

Жұмыс дәптері.

IV. Топтық жұмыс (15 мин.)

Әр топқа тарихи кезең беріледі.

Тапсырма: төмендегі 3 сұрақ бойынша постер немесе кластер дайындау.

Бағыттаушы сұрақтар

1. Бұл кезеңдегі басты тарихи оқиғалар қандай?

2. Сол оқиғалар қандай құндылықтарды күшейтті немесе өзгертті?

3. Құндылықтардың өзгеруіне қандай факторлар әсер етті? (саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени)

Топтық жұмысқа арналған нақты үлгі

Берілген кезең: Кеңес дәуірі

Оқушы мысал:

• Оқиға: индустрияландыру → еңбекқорлық, тәртіп құндылықтары күшейді.

• Оқиға: репрессия → еркіндік құндылығы шектелді.

• Оқиға: соғыс жылдары → бірлік, төзімділік артты.

Оқушылар осындай талдау жасайды.

Студенттер өз ойларын ортаға салады.

3 сұрақ бойынша постер немесе кластер дайындайды.

Оқытушы студент

тер жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады.

Презентация.

Жұмыс дәптері.

V. Топтардың қорғауы (7–10 мин.)

Әр топ 2–3 минут ішінде жұмысын ұсынады.

Студенттер сұрақ қояды.

Бағалау критерийлері:

• Тарихи дәлдік

• Құндылықтармен байланыс

• Дәлел

• Көрнекілік.

Студенттер өз жұмысын топ бойынша қорғайды.

Дерек көзді бағалай алады.

Мадақтау арқылы жауап берушілерді бағалау.

Ең үздік жауап

Жарайсың!

Топтық жұмыс.

Жұмыс дәптері.

Сабақ соңы.

VI. Қорытынды талқылау (5 мин.)

Сұрақтар:

• «Қай тарихи оқиға адамгершілік құндылықтарды ең көп өзгертті?»

• «Қазіргі қоғам қандай құндылықтарға мұқтаж?»

• «Өз өміріңде ең маңызды 3 құндылықты ата және неге?»

Тақырыпты талқылап қорытындылайды.

Сабақта алған әсерімен бөліседі.

Бағалау

Презентация.

VII. Рефлексия (3 мин.)

«Бес саусақ» әдісі:

1 саусақ – жаңа не білдім

2 саусақ – қызықты болған нәрсе

3 саусақ – қиын болған тұс

4 саусақ – сабақтағы эмоциям

5 саусақ – ұсынысым.

Рефлексия жасайды.

Тапсырманы жазып алады.

Рефлексия жасау.

Интербелсенді тақта.

IX. Үй тапсырмасы (таңдау бойынша)

1-вариант: Эссе

«Тарихи оқиғалар жалпыадамзаттық құндылықтарды қалай қалыптастырады?»

10–12 сөйлем.

2-вариант: Мини-жоба

Қазақстан тарихынан бір тарихи кезең таңдап, оның басты құндылықтарын инфографика түрінде көрсету.

3-вариант: Мұрағат дерегін талдау

Мысалы: «Желтоқсан-1986» куәгерінің естелігін оқып, құндылықтарды анықтау.

Студенттер үй тапсырмасын таңдаған вариантына дайындалып келеді.

Мадақтау.

Интербелсенді тақта.

VIII. Бағалау

Формативті бағалау:

• Топтық жұмыс

• Постерлер

• Жауаптың мазмұны

• Сабақтағы белсенділік.

Сабақта белсенді оқушыларды бағалайды.