|
№10.Қауіпсіздік сабағы (10
минут) «Жағымсыз эмоциялар мен
сөздерге қалай әрекет етеміз?»
КіріспеСіз байқаған боларсыз: басқалармен қарым-қатынас жағымды
эмоциялар ғана емес, кейде стресстің көзі болады. Бұл, әсіресе,
дөрекілікке, жаман сөзге тап болған кезде жиі кездеседі. Барлығын
жанжалсыз және заң аясында шешуге болады.
Негізгі бөлім
Мұғалім:
қазіргі қоғамда қорлау, жамандау, мазақтау жиі
кездеседі.
Мұндай
жағдайларда өз қадір-қасиетіңді сақтап қана қоймай, қарым-қатынаста
шекараны орнатуға көмектесетін тиімді қауіпсіздік әдеттерін білу
маңызды.
Қорлауға
тап болған кезде, олардың бізге әсер етуіне рұқсат беру, басқаларға
біздің эмоцияларымыз бен мінез-құлқымызды басқаруға мүмкіндік беру
екенін есте ұстаған жөн.
1. Сабырлы болыңыз және
эмоцияларыңызды басқарыңыз.
Бірінші
реакция: агрессивті немесе жағымсыз сөздермен бетпе - бет келгенде,
сіздің бірінші міндетіңіз-эмоцияларыңызды бақылау. Бірден әрекет
етпеңіз. Терең дем алып, сабырлы болуға
тырысыңыз.
Неліктен
бұл маңызды?: Қатты эмоционалды жағдайды, қақтығыстың өршуіне
әкелуі мүмкін. Тыныштық сақтаған жақсырақ бағалауға және дұрыс
шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.
2.
Өзіңізге қабылдамаңыз.
Жеке
қабылдау: көбінесе агрессивті немесе ренжітетін сөздер сізді
ашуландырады, бірақ оларды көңіліңізге амаңыз.
Бұл қалай
жұмыс істейді?: Адамдардың өз мәселеріне байланысты ашуланшақ
немесе агрессивті болуы мүмкін екенін түсіну, сізге қақтығысқа
араласпауға көмектеседі.
3.
Кідіру техникасын қолданыңыз.
Бұл не?:
Егер сіз өзіңізді ашуланғандай сезінсеңіз, біраз кідіріңіз. 10-ға
дейін санаңыз, бірнеше терең дем алыңыз немесе жағдай болып жатқан
орыннан бірнеше минутқа алыстаңыз.
Неліктен
бұл көмектеседі?: Бұл сізге ойларыңызды жинақтауға және кейінірек
өкінетін импульсивті әрекеттерді жасамауға уақыт
береді.
4.
Сыпайы және сабырлы түрде жауап беріңіз.
Ұстамды
жауап: негативке сыпайы және сабырлы жауап беруге тырысыңыз.
Мысалы, егер сізге ренжітетін сөз айтылса: «Мен сенің ашуланғаныңды
түсінемін, бірақ оны жайбарақат, сабырмен қарастырайық»деп айтуға
болады.
Неліктен
ол жұмыс істейді?: Сыпайы жауап бергенде, сіз дұрыс диалогқа дайын
екеніңізді көрсетесіз. Бұл қарсыластың агрессиясын азайтып,
қақтығысты болдырмауға көмектеседі.
5.
Агрессивті әрекеттер мен сөздерден аулақ
болыңыз.
Физикалық
зорлық - зомбылық жасау ол дұрыс шешім емес: төбелес пен физикалық
зорлық-зомбылық ешқашан мәселені шешпейді. Олар тек жағдайды
нашарлатады және ауыр зардаптарға әкеледі.
Агрессияны
тежеу: үлкен төбелесті болдыртпау үшін, өзіңізді ұстауға тырысыңыз.
Қақтығыс сіздің беделіңізге және болашағыңызға қалай әсер етуі
мүмкін екендігі туралы ойланыңыз.
6.
Әңгімені дұрыс бағытқа бағыттаңыз.Қарсыласудан аулақ
болыңыз: егер біреу сізді ренжітуге немесе ұрысқа итермелеуге
тырысса, мәселені бейбіт талқылауды ұсыныңыз. Мысалы, «бұл туралы
кейінірек сөйлесейік» деп айтыңыз. Бұл екі жаққа да сабырлы болуға
уақыт бере алады.
Бұл қалай
жұмыс істейді?: Сіз диалогқа дайын екеніңізді көрсетесіз, бірақ
агрессивті түрде емес. Бұл екі тараптан не болып жатқанын ойлауға
мүмкіндік береді.
7. Егер
жағдай шарықтау шегіне жетсе-кетіңіз.
Стратегия
ретінде кету: кейде жанжалдан шығудың ең жақсы жолы-жай үндемей
кетіп қалу. Егер сіз жағдайдың бақылаудан шығып жатқанын түсінсеңіз
және қарсылас төбелеске дайын болса, дауды жалғастырғаннан гөрі,
кеткеніңіз жөн.
Неліктен
бұл көмектеседі?: Кету сізді жағдайдың өршуінен аулақ болуға және
физикалық зорлық-зомбылықтан қорғануға мүмкіндік береді. Бұл
әлсіздіктің белгісі емес, жағдайды ақылмен бағалау
мүмкіндігі.
8.
Көмек сұраңыз.
Кімге
жүгіну керек?: Егер жағдай шарықтау шегіне жетсе немесе сіз өз
бетіңізше негативті жеңе алмайтындай сезінсеңіз, мұғалімге,
ата-анаға немесе психологқа хабарласыңыз. Олар сізге жағдайды
түсінуге көмектеседі және қолдау көрсетеді.
Неліктен
бұл маңызды?: Көмек сұрау, жанжалды бейбіт жолмен шешуге дайын
екеніңізді көрсетеді. Бұл болашақта осындай жағдайлардың
қайталануын болдырмауға көмектеседі.
9.
Эмоционалды интеллект дағдыларын дамыту.
Өзін-өзі
тану және бақылау: эмоцияларыңызды тануды және басқаруды үйреніңіз.
Мысалы, егер сіз ашулана бастағаныңызды сезсеңіз, тоқтап, бұл
жағдайда қалай әрекет ету керектігін ойлаңыз.
Басқаларға жанашырлық таныту:
адамның неліктен агрессивті немесе ашуланшақ болуы мүмкін екенін
түсінуге тырысыңыз. Оның сіз білмейтін мәселелері болуы мүмкін. Бұл
басқалардың жағымсыз эмоцияларына мән бермей, қабылдамауға
көмектеседі.
Қорытынды
«Бос микрофон» ойыны. Оқушылар
сынып сағатының тақырыбы бойынша өз пікірлерін
білдіреді.
|