ЖАҚСЫ СӨЗ ЖАНДЫ ЖАДЫРАТАР

ЖАҚСЫ СӨЗ ЖАНДЫ ЖАДЫРАТАР

Жақсы сөз - жанга қуат.

Халық даналығы

Мақсаты: балаларға «жақсы сөздің» адамдарға әсері туралы түсіндіру.

Міндеттері:

- адам бойындағы қүнды қасиеттер туралы түсініктерің кеңейту;

- өзіне деген сенімділігін дамыту;

- өзін-өзі тани білуге деген қызығушылыктарын тәрбиелеу.

Көрнекі қүралдар: дәптер, түрлі түсті қарындаштар.

Шаттық шеңбері

Тәрбиеші музыка жетекшісінің сүйемелдеуімен Ә. Дүйсенбиевтің «Не деу керек?» өлеңін балалармен бірге қосылып орындайды. Өлеңнің нотасы қосымшада берілген.

Не деу керек?

Ә.Дүйсенбиев

Апаң сенің базардан

Алма сатып әкелді.

Ең үлкенін, жақсысын

Саған таңдап әперді.

Не деп барып жеу керек?

Балалар жүр көшеде

Естіледі шу, айқай,

Сен де шықтың, көршіңді,

Қағып кеттің байқамай.

Мүндайда не деу керек?

Әжең сенің түскі асқа

Қанттарды салды мол.

Жүрттан бүрын ыдысқа

Әй-шэйі жоқ салдың қол

Жөн еді не айтқаның?

Добын апар Назардың –

Деді ағаң, бармадың.

Тапжылмадың, сазардың.

Аға тілін алмадың.

Сен қай сөзді айтпадың?

Әңгімелесу

- Балалар, қазір орындаған «Не деу керек?» өлеңінен не

тұсіндіңдер?

Педагог күнделікті өмірде жиі қолданылатын сғЛаматсыз ба, кешіріңіз, ракмет және т.б. сөздерді есгперіне түсіру мақсатында шыгарма желісі бойынша сүрактар ңойып, қай кезде не істеу керек екендіктері ^уралы әңгіме өрбітеді.

Балалардың жауаптары тыңдалады.

- Дүрыс айтасыңдар, балалар! Бүл өлеңнен сыпайылык доне әдептілікті білдіретін сөздерді есімізге түсірдік.

- Сендердің өлеңдегі бала сияқты жолдастарың бар ма? Болса оларға қандай ақыл айтасыңдар?

- Отбастарыңда ата-аналарың немесе туысқандарың сендерге қандай жақсы, жылы сөздер айтады?

Балалардың жауаптары тыңдалып, тәрбиеші қоры-тындылайды:

-Біз бугінгі сабағымыздабіздің эрбір сөзіміз айналамызға калай эсер ететіндігі туралы, адамдармен қалай сөйлесу керектігі жөнінде эңгімелесеміз.

Әңгімелеу

Педагог балаларга сөздің күшін үгындыру мацсатында «Сыпайы цоян» ертегісін оқып береді. Ертегі желісі бойын-ша сүрақтар қояды.

Сыпайы қоян

Мексика ертегісі.

Бір күні мейірімді жэне кішіпейіл қоян көрші бақшада қырыққабатқа тойып алып, үйіне жиналып жатқанда, кенет-тен түлкіні көріп калады. Қоянның жүрегі дір етті. Қашу керек, бірақ қайда. Ойланбастан бір үңгірге кіріп кетті. Қоян өте сыпайы, кішіпейіл, тэрбиелі еді. Үңгірге рүқсатсыз кіргеніне ыңғайсызданып амандасу қажет екендігін түсі-неді.

- Сэлеметсіз бе, мейірімді үңгір. Сенің кеңдігің және тьіныштығың жанға рақат сезім сыйлағандай. Маған кіруге Рүқсат етші, - дейді.

Ал үңгірдің түпкірінде жылан мекендейтін. Бүл үңгірге кіргендер қайтіп шықпаушы еді...

Ол қоянның дауысын естіп, оны шакырады. Жыланның ^аУысынан оның жегісі келіп түрғанын сезген қоян:

- Сізді мазалағаныма кешіріңіз, мені Ана-қоян кү-г отыр. Сау болыңыз, —деп каша жөнеледі.

- Осы бір сиқырлы, сөздер-ай! Қоян кішіпейілділі^ эдептілік танытпағанда, маған жақсы сөз айтпағанда, мең оны ұстап алар едім, -деді жылан.

• Қоянды қатерден не кұтқарды?

• Жылан неліктен қоянға тимеді?

Педагог балаларга цосымша Б. Әбіловтің «Жащсы мен жаман» әңгімесін әңгімелеп беруіне болады.

Жақсы мен жаман

Б. Әбілов

Адам жерге Гүл экеп отырғызды. Қүнарлы жерге отыр-ғызылған ол күннен-күнге тамыр жайып, гүлдеп өсе берді. Гүл бэрін де сүйетін: мөп-мөлдір суды да, тап-таза ауаны да, күннің нүрын да. Айналаға еркелей, қүмарлана қарайтын. Ол осынау тіршілік иесі болғанына, өзін экеп отырғызған адамға да өте риза еді. Бір күні:

- Әй, сен көп асқақтама! Әлі өмірге келгеніңе өкінетін боласың, - деген дауысқа жалт қараса, төменде үсқынсыз Шөп басын қылтитып түр екен.

- Гүлдің көңілі ортайып, бір түрлі жабырқап қалды. Ештеңе демеді. Көздері жасаурап кетті. Бірте-бірте солып, сарғайып бара жатты. Амалсыз жанындағы өзінен біршама үлкендігі бар Гүлге басын сүйеді.

- Жабырқама, сабыр ет, - деп жүбатты ол. - Адамдар оны «арам шөп» деп атайды. Ол өзін ғана ойлайды. Одан элі-ақ қүтыламыз.

«Жақсы сөз жанды жадыратады» деген ғой. Оның көңілі көтеріліп қалды.

Әлгі Гүлдің айтқаны рас болып шықты. Ертесіне бір еңбекқор бала келіп, арам шөпті жүлып тастады.

Гүл қайтадан қүлпырып өсе бастады.

• Гүлдің жабырцауына не себеп болды?

• Арам шөптің қылыгын цалай багалар едіңдер? Балалардың жауаптары тыңдалып, тәрбиеші цорытындылайды.

Дәйексөз

«Жақсы сөз - жанға қуат» деген нақыл сөзді тэрбиеші бүгінгі сабақтың дэйексөзі ретінде түсіндіреді.

Айналамыздағы туған-туыстарымызды, отбасымызды, достарымызды, туған жерімізді жақсы көру сүйіспеншілік д6п аталады. Ал сүйіспеншілік жүрегімізде туындайды.

Тыныштық сәті

- Балалар, денелеріңді түзу үстап, бастарыңды жоғары көтеріп, ыңғайланып отырыңдар. Көздеріңді жүмсаңдар да болады. Ауаны терең жүтып, еркін тыныс алыңдар. Өз-деріңнің тыныс алуларыңды бақылап, бақытқа, махаббат пен тыныштыққа толы таза, шипалы ауаның түла бойларыңа толғанын сезініңдер. Ал енді, көздеріңді ашсаңдар да бола-ды.

Ойын. «Не деу керек?

Тәрбиеші сабацта үйренгендерін күнделікті өмірде пай-далана білуге жаттъщтыру мацсатында «Не деу керек?» ойынын үйымдастыруына болады.

Ойынның шарты: балалар шеңберге түрады. Ойынга доп керек. Ойынды бастаган бала допты жолдасына лац-тырып, цагып алган балага күнделікті өмірден түрлі жагдайларды айтып сүрац цояды. Ал кагып алган бала сол жагдайда айтылатын сыпайы, әдепті сөздерді айтып, допты көршісіне үсынады. Мысалы:

Үйге цонац келді.

Сәлеметсіз бе. Қош келдіңіз! Сізді көргеніме цуаныш-тымын!

Жолдасыңның аягын басып кеттің. Кешіріңіз, кешірім өтінемін жэне т.б. Ойын осылай с¥рац, жауап түрінде жалгаса береді.

Ғажайып сөздер

Балалар сабацта айтып үйренген өнегелі сөздерді цай-^палап айтады.

- Жолың болсын;

- Қүтты болсын;

- Аман бол;

- Қайырлы күн;

- Күнің сэтті болсын.

Қорытындылау

- Біз бүгінгі сабақта бір-бірімізге жақсы сөз айтудың қажеттігін ұғынып, жақсы сөздің адамға куаныш, шаттьіқ: экеліп, көңілін көтеретінін білдік. Сондықтан ылғи да эдепті сөйлеп, бір-бірімізге жақсы сөздер айтып жүрейік.

Жүректен жүрекке

Балалар шеңберге жиналады. Бір-біріне «Сүйіспеншілік жүрегін» сыйлай отырып, жүректерінен шыщан жацсъі сөздерін айтады.

Бүгінгі күніміз сәтті болды деп ойлаймын! Сендермен тагы да бір күнімді бірге өткізгеніме цуаныштымын. Қараңдаршы, бәрің сондай қуанышты, бір-біріңе күлЫ қарап, жайдары, ацжарцын болып түрсыңдар. Сендердің көздеріңненмейірімділіктің, жацсылықтың, цамцорлыцтың, сүйіспеншіліктің белгісін көріп түрмын. «Жақсы сөз жанды жадыратады», - демекші біз бүгін бір-біріміздің жацсы цасиеттерімізді айтайыц.