5.2А Ежелгі көшпелілер өмірі (8 сағат)
Сабақтың тақырыбы:
Көшпелі мал шаруашылығы неліктен шаруашылықтың негізгі түріне айналды?

Мектеп:

Уақыты: 2 сағат

Мұғалімнің аты-жөні:

Сыныбы: 5

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Осы сабақ арқылы жүзеге асырылатын оқу мақсаттары

5.4.1.2 – көшпелі мал шаруашылығы мен егіншіліктің қалыптасуын түсіндіру

5.2.2.6 – көшпелілердің әлемдік өркениетке қосқан үлесін білу

Сабақтың мақсаттары

• Көшпелілердің әлемдік өркениетке қосқан үлесін білу

Бағалау критерийлері

• Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы туралы біледі

• Көшпелі мал шаруашылығының тиімділігін дәлелдейді

• Картадан шаруашылықтың дамыған аймағын тауып белгілейді

• Көшпелілер өміріндегі мал шаруашылығының маңыздылығын анықтайды

Пәнаралық байланыс

География, дүние тарихы.

Құндылықтарды дарытуы

Басқа өркениеттер мен құндылықтарға құрмет қалыптастырылады;

Қазақстан тарихы мен дүние тарихын байланыстыра отырып қарастыру арқылы ұлттық мәдениетке құрмет қалыптастырылады

АКТ дағдылары

Интерактивті тақта және материалды көркемдік тұрғыда көрсету үшін презентациялық бағдарлама қолданылады

Тілдік міндеттер

Пәндік лексика мен терминология:

Көшпелі мал шаруашылығы, отырықшылық, егіншілік, тебіндеу, жайлау, күзеу, қыстау, көктеу, киіз басу, арқан есу, жіп иіру, ауыздық, ер тоқым, үзеңгі.

Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер:

Мен келесі өзгерістерді байқадым....

Көшпелі мал шаруашылығы адам өмірін өзгертті/өзгертпеді себебі....

Төрт түлік малдарға жатады.....

Біздің топтың ойынша....

Алдыңғы білім

Темір өңдірудің адам өміріне әкелген өзгерістерін біледі.

Жоспар

Уақытты жоспарлау

Жоспар бойынша орындалуы тиіс тапсырмалар

Ресурстар

Басы

5 мин

10 мин

5 мин

Б Амандасу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушыларды 4 топқа түстерді таңдату арқылы бөлу. Яғни, түрлі – түсті қағаздар тарату арқылы,

1 топ – сары түс - күзеу,

2 топ – ақ түс - қыстау,

3 топ – көк түс - көктеу,

4 топ – жасыл түс - жайлау.

Топтарға «Тарихи диктант» жаздыру арқылы өткен сабақтарда игерген білімдерін тексеру.

1 топ:

Адамзат баласы тарихының _______ үшке бөлінеді; тас ғасыры, қола дәуірі, темір дәуірі. Тас құралдарының пайдаланылған кезеңі – _________, қола құралдары ________ енген кезең – қола дәуірі. Адам баласы темірді ойлап тауып, одан _________ жасаған. кезеңді темір дәуірі деп атаймыз. Біздің еліміздің тарихында ____________б.з.б. 8 ғасырдан б.з-дың 5ғасырына дейінгі аралықты қамтиды.

2 топ:

Темір дәуірінде Қазақстан жерін _____ , ______ қаңлы, ғұн, сармат сияқты тайпалық одақтар мекендеген. Қазақстан аумағын мекендеген адамдардың өндірісте____________ пайдалануына және көшпелі мал шаруашылығының. дамуына байланысты б.з.б. 8 ғасыр көптеген тайпалар үшін темірді ашу және _______ кезеңі болды. Сонымен қатар, сыртқы жаудан қорғану үшін де темір ____________ жасауда да қолданысқа ие болды. Ерте темір дәуірінде қазақ жерін мекендеген тайпалар мыңдаған ____________ескерткіштер қалдырды.

3 топ:

Темірден жасалған құралдар тас және қоладан жасалған құралдарға қарағанда әлдеқайда __________, төзімді болып келеді. Темірді ертеде «Аспан тасы» не «Жұлдыз тасы» деп атаған. Темір дәуірі 2 кезеңге бөлінеді: _________ темір дәуірі – б.з.б. VIII-III ғасырлар, __________ темір дәуірі – б.з.б. III - б.з V ғасыры . Темір ________жердің бетінде өте сирек кездеседі. Тек метеориттен пайда болған пайда болған темір ғана _________ күйінде ұшырасады.

4 топ:

Ертеде темір қарапайым тәсілмен, ___________ өндірілетін. Ол үшін тастан не шикі ___________ пеш салады. Темірді пеш-көрікпен -1530^о температурада өндірген. Темір дәуірінде түсті металл қорыту, ____________ ісі жақсы дамыды. Шеберлер металл құюдың техникалық әдіс – тәсілдері арқылы бұйымдарға түрлі пішіндер бере алды. Адамдар _________ илеу мен дәнекерлеу әдісін меңгеріп, қолаға құйылған алтын ___________ пайда болды.

Тапсырма

Оқушыларға бір сөз жасырынған анаграмма беріледі. Оқушылар анаграммада берілген әріптердің бір-бірімен орындарын ауыстыру арқылы көлденең жасырынған сөздерді тауып, оларға анықтама береді.

1. Әшекей (шәйеке)

2. Сармат (рамтас)

3. Метеорит (ретотиме)

4. дәнекерлеу (кәдернелеу)

Ежелгі Қазақстан тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.Тұрлығұл, Ә.Төлеубаев, Қ.Құнапина. –Алматы: Атамұра, 2002. – 144 бет.

Ежелгі Қазақстан тарихы:

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.С. Садықов, Ә.Т. Төлеубаев, Ғ. Халидуллин, Б. Сәрсекеев. – алматы: Атамұра, 2011. – 176 бет.

https://yandex.kz/images/search?text=темір%20дәуірі%20тайпалары%20карта&img_url

Ортасы

8 мин

7 мин

5 мин

5 мин

10 мин

5 мин

12 мин

М Ал енді бүгінгі сабағымызға көшу үшін тақтаға назар аударайық. Тақтада берілген суреттерге назар аударындар.

Б Сіздер қазір, төрт топ төрт сурет бойынша дәптерлерінізге осы суреттерге байланысты 10 сөз жазыңыздар.

Енді, жазғандарынызды топта талқылап, бір ортақ пікірге келініздер.

Балалар мына суреттерден нені көруге болады?

Балалар бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай болуы мүмкін?

Сұрақ қойып, оқушылардың жауаптары арқылы сабақ тақырыбына шығу.

М Сабақтың тақырыбымен, оқу мақсаттарымен, бағалау критерийлерімен таныстырады.

Біздің бүгінгі сабағымыздың зерттеу сұрағы: Көшпелі мал шаруашылығы неліктен шаруашылықтың негзігі түріне айналды?

Ж Презентацияны пайдалана отырып, көшпелі мал шаруашылығы туралы қысқаша мағлұмат беріледі.

Мәтінмен жұмыс

Тапсырма 1 (топтық жұмыс). 1 қадам

М Мәтінді оқып, топта талқылап төменде берілген сұрақтарға жауап беріңіздер:

1. Көшпелі мал шаруашылығының дамуы адамдарға қандай мүмкіндіктер бергенін анықтаныздар.

2. Осы кезеңде егіншілік қалай дамыды?

Тапсырма 2

• «Климаттың өзгеруі шаруашылыққа қалай әсер етті?» - логикалық тізбекті құрастырады

Тапсырма 3

Төменде берілген кестені сәйкестендіріңіздер

Тапсырма 4 (2 қадам)

Қазақстанда мал шаруашылығының дамуы мәтінін оқып, мал шаруашылығы түрлері кестесін толтырыңыздар.

Тапсырма: «Қазақстандағы ежелгі тұрғындардың ерте темір дәуірінде көшпелі мал шаруашылығына өту себептері» сызбасын толтырыңыздар.

Тапсырма 5 (3 қадам)

Қазақстанда шаруашылықтың дамуы мәтінін оқып, картадан шаруашылық дамыған аймақтарды тауып, белгілеңіздер. Бұл аймақтарда малдың қай түрінің өсірілгенін анықтаңыздар.

Ежелгі Қазақстан тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.Тұрлығұл, Ә.Төлеубаев, Қ.Құнапина. –Алматы: Атамұра, 2002. – 144 бет.

Ежелгі Қазақстан тарихы:

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.С. Садықов, Ә.Т. Төлеубаев, Ғ. Халидуллин, Б. Сәрсекеев. – алматы: Атамұра, 2011. – 176 бет.

https://yandex.kz/images/search?text=темір%20дәуірі%20тайпалары%20карта&img_url

Соңы

5 мин

3 мин

Топ басшыларына берілетін бағалау парағы:

Бекіту сұрақтары:

Ойлан: неліктен көшпелілер өмірінде мал шаруашылығы маңызды болды?

Үйге тапсырма:

• қазіргі шаруашылық түрлері ақпарат жинау

өздерін тұратын өңірлерде шарушылықтың қай түрінің жақсы дамығандығы туралы мәлімет жинау.

Кері байланыс

Ежелгі Қазақстан тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.Тұрлығұл, Ә.Төлеубаев, Қ.Құнапина. –Алматы: Атамұра, 2002. – 144 бет.

Ежелгі Қазақстан тарихы:

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық

Т.С. Садықов, Ә.Т. Төлеубаев, Ғ. Халидуллин, Б. Сәрсекеев. – алматы: Атамұра, 2011. – 176 бет.

https://yandex.kz/images/search?text=темір%20дәуірі%20тайпалары%20карта&img_url

Қосымша ақпарат

Дифференциация – Сіз қолдауды көбірек көрсетуді қалай ұйымдастырасыз?

Сіз қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырмалар беруді жоспарлайсыз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды меңгеру деңгейін тексеруді қалай қалай ұйымдастырасыз?

Денсаулық және қауіпсіздік

Сабақтың мазмұнын жеңілдету жолдарын қарастыру. Мысалы, оқушыларға өз ойларын тірек-кесте түрінде, графикалық органайзер түрлерін қолданады. Топтық жұмыс кезінде мұғалім әрбір оқушыға немесе топқа қолдау көресету мүмкіндігі бар. Топтық жұмыс кезінде әлді оқушылар әлсіз оқушыларға қолдау көрсетеді

Жоғарыда тізбектелген барлық әрекеттер қалыптастырушы бағалау мүмкіндіктерін береді, өйткені мұғалім әрбір оқушы және топты қолдауға мүмкіндігі бар.

Тең бағалау мүмкіндіктері бар, алдына берілген немесе сыныппен ортақ талқылау негізінде құрастырылған критерийлер негізінде оқушыларға бір-бірін бағалау мүмкіндіктері бар

Қауіпсіздік ережелерін сақтау

Сабақтың рефлексиясы

Сабақтың мақсаттары/оқу мақсаттары қолжетімді болды ма? ОМ барлық оқушылар қол жеткізді ме? Менің дайындаған дифференциациям жүзеге асты ма? Уақытты ұтымды пайдана алдым ба? Сабақ жоспарынан ауытқушылықтар болды ма? Неліктен?

Төмендегі орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сол жақ бағанда берілген сұрақтардың ішінен Сіздің сабағыңызға қатысы бар ең маңызды сұрақтарға жауап беріңіздер?

Жалпы бағалау

Сабақтың қандай екі аспектісі сәтті өтті (оқу туралы да, оқыту туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Қандай екі жағдайда сабақтың тиімділігі арта түсер еді (оқу туралы да, оқыту туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында келесі сабаққа дайындалуда ескеретіндей сынып туралы немесе жеке оқушы туралы қандай да бір қажетті ақпарат алдым ба?