«Жаратылыстану сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту»

Ақмола облысы

Зеренді ауданы

Сейфуллин ауылының жалпы

орта білім беретін мектебі КММ

Бастауыш сынып мұғалімі

Дайырбекова Гүлфия Бекжанқызы

1. Аннотация

Бұл мақалада жаратылыстану сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға арналған әдістер қарастырылады. Бастауыш сынып оқушыларының өз білімін пайдалану қабілетін арттыру маңызды, себебі бұл олардың өмірде кездесетін нақты мәселелерді шешуге деген дағдыларын қалыптастырады. Оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың оқу процесіне белсене қатысуын қамтамасыз ету үшін интерактивті әдістер, тәжірибелік тапсырмалар және проблемалық оқыту әдістері қолданылады. Бұл әдістер оқушылардың сыни ойлауын, шығармашылық қабілеттерін және зерттеу дағдыларын дамытуға бағытталған. Осы мақалада ұсынылған тәсілдер оқушылардың өзіндік білім алуына және оны өмірде қолдануға мүмкіндік береді.

Кілт сөздер

Функционалдық сауаттылық, жаратылыстану сабағы, бастауыш сынып, өзіндік білім алу, сыни ойлау, шығармашылық қабілеттер, зерттеу дағдылары, интерактивті әдістер, тәжірибелік тапсырмалар, проблемалық оқыту.

2. Кіріспе

Мақсаты

Жаратылыстану сабағында оқушылардың өз білімін пайдалана отырып, олардың функционалдық сауаттылығын дамыту жолдарын зерттеу.

Міндеттері

1. Оқушылардың жаратылыстану пәніндегі білімдерін практикада қолдану деңгейін анықтау, олардың функционалдық сауаттылығын бағалау үшін тиімді әдістерді ұсыну.

2. Мектеп бағдарламасы аясында жаратылыстану пәніндегі функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған әдістемелік нұсқаулықтарды әзірлеу.

3. Оқушылардың жаратылыстану пәнінен алған білімдерін күнделікті өмірде пайдалануын қамтамасыз ету үшін оқу үдерісін тиімді ұйымдастыру жолдарын зерттеу.

4. Жаратылыстану сабағындағы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға ықпал ететін инновациялық әдістер мен технологияларды интеграциялау.

Кіріспе

Жаратылыстану сабағы оқушыларға қоршаған әлемді тануға және түсінуге мүмкіндік беретін маңызды пәндердің бірі ретінде танылған. Қазіргі таңда білім беру жүйесінде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Функционалдық сауаттылық оқушының алған білімін іс жүзінде қолдануға қабілеттілігін білдіреді, бұл өз кезегінде олардың күнделікті өмірдегі мәселелерді шешуіне мүмкіндік береді. Бұл бағытта жаратылыстану пәні ерекше рөл атқарады, себебі ол табиғи құбылыстарды түсіндіру, ғылыми әдістерді қолдану және қоршаған ортаға саналы түрде қарау дағдыларын қалыптастырады.

Аудиторияның практикалық маңыздылығы тек қана оқушылардың білім деңгейін арттырып қоймай, олардың жеке тұлғалық қасиеттерін дамытуға да ықпал етеді. Қазіргі қоғамда жаратылыстану пәні бойынша функционалдық сауаттылықты дамыту әрбір азаматтың экологиялық санасының қалыптасуына, ғылыми-техникалық прогрестің мүмкіндіктерін дұрыс пайдалануға, және табиғатты қорғауға деген саналы көзқарасына негіз болады.

Жаратылыстану сабақтарын тиімді ұйымдастыру арқылы оқушылардың ғылыми көзқарасын қалыптастыру, олардың аналитикалық ойлау қабілетін дамыту, және шешім қабылдау дағдыларын жетілдіру мәселелері шешілуі мүмкін. Сонымен қатар, жаратылыстану пәнін оқытуда инновациялық әдістер мен технологияларды қолдану оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың пәнге деген ынтасын күшейтеді.

Осылайша, жаратылыстану сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту қазіргі қоғамның қажеттіліктеріне сай келетін, болашақ ұрпақтың жан-жақты дамуына ықпал ететін маңызды бағыттардың бірі болып табылады.

3. Негізгі бөлім

Функционалдық сауаттылықтың маңызы

Функционалдық сауаттылық қазіргі білім беру жүйесінің басты бағыттарының бірі болып табылады. Бұл оқушылардың алған білімдерін күнделікті өмірде тиімді қолдану қабілетін білдіреді. Жаратылыстану пәні осы мақсатқа жетуде маңызды рөл атқарады, себебі ол табиғат заңдылықтарын түсіндіру арқылы оқушылардың қоршаған ортаға деген көзқарасын қалыптастырады. Оқушылардың функционалдық сауаттылығы олардың ғылыми ақпаратты талдау, түсіну және қолдану дағдыларының дамуымен тікелей байланысты.

Теориялық негіздер мен практикалық маңыздылық

Жаратылыстану сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту үшін оқу үдерісінде инновациялық әдістер мен технологияларды қолдану қажет. Мысалы, интерактивті тақталар, виртуалды зертханалар және ғылыми жобаларды жасау оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырады. Бұл әдістер оқушыларға теориялық білімдерін практикада қолдануға мүмкіндік береді.

Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, оқушылардың жаратылыстану пәніндегі функционалдық сауаттылығын дамыту олардың аналитикалық ойлау қабілетін және шығармашылық ойлау дағдыларын жетілдіруге әсер етеді. Мысалы, Финляндиядағы мектептерде оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға ерекше көңіл бөлінеді, бұл олардың халықаралық деңгейдегі білім көрсеткіштерінің жоғары болуына ықпал етеді.

Мәселенің өзектілігі

Жаратылыстану пәні қазіргі қоғамда экологиялық сананың қалыптасуына, ғылыми-техникалық прогрестің мүмкіндіктерін дұрыс пайдалануға және табиғатты қорғауға деген саналы көзқарас қалыптастыруға негіз бола алады. Бұл аспектілер қазіргі заманның өзекті мәселелері болып табылады, себебі экологиялық проблемалар, климаттың өзгеруі және табиғи ресурстардың сарқылуы сияқты мәселелер адамзатты алаңдатып отыр.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Функционалдық сауаттылықты дамыту оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерінің дамуына ықпал етеді, бірақ бұл үдеріс белгілі бір қиындықтармен де байланысты. Жаңа әдістер мен технологияларды енгізу үшін мектептердің материалдық-техникалық базасы жеткілікті болуы керек. Сонымен қатар, мұғалімдердің де инновациялық әдістерді қолдануға дайын болуы маңызды.

Қорытынды пікірлер

Жаратылыстану сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту болашақта жан-жақты дамыған тұлғаларды тәрбиелеу үшін қажет. Бұл бағыттағы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру арқылы оқушылардың ғылыми көзқарасын қалыптастыруға, аналитикалық және шығармашылық ойлау қабілетін дамытуға, шешім қабылдау дағдыларын жетілдіруге қол жеткізуге болады. Осылайша, жаратылыстану пәні арқылы қоғамның экологиялық және ғылыми-техникалық сауаттылығын арттыруға үлес қосуға болады.

4. Қорытынды

Функционалдық сауаттылықтың маңыздылығы

Функционалдық сауаттылық - қазіргі білім беру жүйесінің маңызды бағыттарының бірі. Жаратылыстану пәні осы мақсатқа жетуде ерекше рөл атқарады, себебі ол оқушылардың қоршаған ортаға деген көзқарасын қалыптастырып, ғылыми ақпаратты түсіну және қолдану дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Бұл оқушылардың аналитикалық және шығармашылық ойлау қабілеттерін жетілдіруге мүмкіндік береді.

Теория мен практика байланысы

Жаратылыстану сабағында функционалдық сауаттылықты дамыту инновациялық әдістер мен технологияларды қолдануды талап етеді. Интерактивті тақталар, виртуалды зертханалар және ғылыми жобалар оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, теориялық білімдерін практикада қолдануға мүмкіндік береді. Бұл тәсілдер оқушылардың аналитикалық ойлауын және шығармашылық қабілеттерін жетілдіруде маңызды рөл атқарады.

Өзектілік және болашаққа көзқарас

Жаратылыстану пәні экологиялық сананың қалыптасуына және ғылыми-техникалық прогрестің мүмкіндіктерін дұрыс пайдалануға негіз бола алады. Қазіргі экологиялық проблемалар мен табиғи ресурстардың сарқылуы сияқты мәселелерді шешу үшін функционалдық сауаттылықты дамыту аса маңызды. Бұл бағытта мектептердің материалдық-техникалық базасын нығайту және мұғалімдердің инновациялық әдістерді қолдануға дайындығы қажет.

Қорытынды және ұсыныстар

Жаратылыстану сабағында функционалдық сауаттылықты дамыту болашақта жан-жақты дамыған тұлғаларды тәрбиелеу үшін қажет. Оқушылардың ғылыми көзқарасын қалыптастыру, аналитикалық және шығармашылық ойлау қабілеттерін дамыту арқылы қоғамның экологиялық және ғылыми-техникалық сауаттылығын арттыруға үлес қосуға болады. Болашақта бұл бағытта мектептер мен мұғалімдер инновациялық әдістерді қолдануды жалғастырып, оқушылардың өмірлік дағдыларын дамытуға басымдық беруі тиіс. Қоғамда экологиялық және ғылыми сауаттылықты арттыруға бағытталған бағдарламаларды енгізу маңызды.

5.Пайдаланылған дереккөздер

1. Жұмаділова А.Б. Жаратылыстану негіздері. – Алматы: Мектеп, 2015. – 150 б.

2. Әбілқасымова А.Е. Функционалдық сауаттылықты дамыту жолдары // Бастауыш мектеп. – 2019. – №3. – 12-18 б.

3. Сейітова Г.Ж. Бастауыш сынып оқушыларының танымдық белсенділігін арттыру // Педагогика және психология. – 2020. – №2. – 34-38 б.

4. Мұқашев Р.Т. Оқушылардың білімін пайдалану әдістері. – Астана: Фолиант, 2018. – 200 б.

5. Баймұратова Қ.Қ. Жаратылыстану сабағында шығармашылық тапсырмалар құрастыру // Білім әлемі. – 2021. – №7. – 45-49 б.

6. Қайырбекова Л.М. Бастауыш сыныптағы жаратылыстану пәні [Электронды ресурс]. – Қолжетімді: http://edu.kz/jaratiliştanu – Қаралған күні: 12.10.2023.

7. Нұрғалиева С.С. Жаратылыстану пәнін оқыту әдістемесі. – Шымкент: Нұрлы әлем, 2017. – 180 б.