Абай Құнанбаев атындағы №2жалпы орта білім беретін мектеп

«Жас ұлан» ұйымы арқылы ұлттық және отбасылық тәрбие беру

«АСЫЛ МҰРА» бағдарламасы.

Аға тәлімгер: Макажанова Сымбат

Ермаханбетовна

Екібастұз қаласы

Түсініктеме

Әр халықтың тәлім-тәрбиелік мұрасы - ұлттық мәдениетінің маңызды белгісі болып табылады. Осы арқылы ол ұлттың ұлттық тәрбиесінің ерекшеліктерін білеміз. Қазақ халқының этностық ерекшеліктерін байыптасақ, бұл халық ұрпақ сабақтастығын сақтап, алысты жақындатып, аразды татуластырып, ізетті келіннен таныған, татулықты абысыннан тапқан, дарқандықты даласынан, даналықты бабасынан, пәктікті баласынан алған халық. Қазақ адамгершіліктің басы - әділдікті ту етіп, әділдіктің басы болған адалдықты анасынан алған. Аналар ұрпақты ұлағаттылыққа баулып, дауға - дәру, жауға - қару, араздыққа - араша, татулыққа- тамыр, тазалыққа - нәр, пәктікке - пәрмен, дәстүрге - дәрмен, өнерге - тұлпар, көкте - сұңқар етіп тәрбиелеген. Қазақтар «Балаңды өз тәрбиеңмен тәрбиелеме, өз ұлтыңның тәрбиесімен тәрбиеле», - дегендей халқымыздың бойына сіңген атадан балаға жалғасып келе жатқан ұлттық тәрбиесі өзге ұлттардан ерекшеленіп, өздеріне тән қасиеттерді көрсетіп тұратындығын жоққа шығара алмаймыз. [10,8 бет]

Халқымыздың ұлттық тәрбиесі негізінен жүйелі болған деп айтуға болады. Өйткені, тәрбиеге әке-шеше, отбасынан бастап ағайын-туыс, көрші-қолаңның бәрі араласып, бәрі де халықтың баласына ортақ қамқорлылық жасаған. «Балаңа басқұр қалдырғанша, тозбас дәстүр қалдыр» деген қазақ халқы озық жұрттардың санатында болашақ қамын қатты ойластырған.

Сол себепті ұлтымыз:

«Балаң өзіңе тартса - жұбан,

Қоғамға тартса - қуан» - деп бекер айтпаған. Қазақ табиғатында отбасы иелері ең әуелі өз ұлы мен қызының алдында тәрбиелі, өнегелі, көргенді, үлгілі болуға тырысқан. Оның ең басты себебі, «ұлдың ұяты - әкеде, қыздың ұяты - шешеде» деп бағалағандықтан қызын - арға, ұлын - нарға бағалаған.

Мектеп - қазақ халықтың ұрпақтан - ұрпаққа жалғасқан адамгершілік ізгі қасиеттерін жас жеткіншек бойына сіңіретін орта. Ендеше егемендік алған елімізде мектептің философиялық тамыры тереңдеген, міндеттер жиынтығы молайған тұсында заман талаптарына сай білім беру жүйесін құру қажеттілігі заман талабы. Заңғар жазушы Мұхтар Әуезовтың: «Халықты халықпен, адамды адаммен теңестіретін білім»,- деп атап көрсеткеніндей, рухани ұлттық қажеттілікке жараған білім ғана ең мықты білім, рухани ұлттық тәрбие нәрімен сусындаған ұрпақ қана - болашақты гүлдендіріп, тәуелсіз елді нығайтушы ұрпақ. Ата-бабадан қалған өшпес мұра, мол қазынаны қабілеті жоғары ұрпақтың бойына дарыту – мектеп міндеті. Бүгiнгi қазақ мектептерінің алдында тұрған басты мiндет – окушының ұлттық сана-сезiмiн оятып, тәрбиелеп қана қоймай, оның бойына халықтық педагогиканы, ғасырлар бойы қалыптасқан тiл, дiн, тәрбие, ұлттық салт-дәстүр, үлгi-өнегенi сiңiрту, яғни тәрбие беру мен оқыту әдістемелерінің түрлерi көп. Ұлттық тәлім тәрбиенің іргетасын дұрыс қалай бiлу мұғалiмдердiң, ата-аналармен қосылып жүргiзген шараларына байланысты, өйткенi, бiрiншi ұлттық тәрбиені ошағы - отбасында, екiншiден, мектепте болғандықтан, ата-ана мен мектеп болып бiрiгiп жұмыс атқару - біздің басты мiндетiмiз. 

Ұлттың ұлт болып қалуы, қоғамның ырғақты дамуы, мемлекеттің өркендеуі ең алдымен отбасы тәрбиесіне баланысты. Бала тәрбиесінде отбасылық құндылықтарды дәріптеу мемлекеттік деңгейде қадағалануы тиіс. Отбасы дегеніміз – бұл шағын мемлекет. Мемлекеттің шаңырағы биік, керегелері тең, уықтары нық болуы үшін ұлттық бағытта тәрбие берудің маңызы жоғары. Ұлттық дәстүрлерден қол үзушілік тәрбиенің қайнар көзінен үзушілікке әкелетінін, ұрпақтар байланыстығы мен сабақтастығын бұзатынын, адамгершіліктің құлдырауын, еңбектің тәрбиелік мәнін құнсыздандыратынын тарихи тәжірибе қуаттап отыр. Демек, отбасы педагогикасымен байланысты мәселелердің маңызы ерекше. Сондықтан, қазіргі уақыттың маңызды проблемасы оқушылардың тәрбиесінде мектеп пен отбасының педагогикалық ынтымақтастығын толық жүзеге асырудың қажеттілігі туындайды.

Ел ертеңі – болашақ ұрпақтың қолында демекші Республикалық бірыңғай "Жас ұлан" балалар және жасөспірімдер ұйымы Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бастамасы бойынша құрылған. Бұл ұйым қоғамдық ұйым болып табылады. Ұйымның мақсаты: өскелең жас ұрпақтың бойында патриоттық, білім мен өзін-өзі жетілдіруге деген құштарлық,беріктік, халқының тарихы мен мәдениетін , тілін дінін, салт-дәстүрлерін қастерлейтін, бойында патриоттық сезімі бар бүгіні мен болашағына деген жауапкершілікке тәрбиелеу.

Еліміздің болашағы бала тәрбиесінде отбасылық құндылықтарды, ұлттық тәлім-тәрбиені дұрыс осы "Жас ұлан" ұйымы арқылы насихаттап жүзеге асырамыз деген ойдамын.Осы «Жас Ұлан» оқушылар ұйымында ұлттық тәрбие берудің жолдарын көрсететін “Ата мұра ” бағдарламасы әзірленіп, тәжірибелік сынақтан өткізгеліотырмын.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жолдауында жарялаған "100 қадам" бағдарламасына тоқталатын болсақ .Осы жолдау бағыттарында ұлттық отбасылық құндылық жайында баса назар аударылған . «Сол үшін де ұлттық тәрбиені жаңғырту маңызды. Ал, отбасы ұлттық тәрбиенің ұстаханасы десек, ана мен әкенің, әже мен атаның рөлін күшейту керек» . Мектеп пен жанұя бірлігі тек жиналыс, сұхбаттармен ғана емес, осындай игі шаралармен түрленсе ғана өзінің нәтижесін бермек. Ол мектеп үшін ғана емес, әр баланың жүрегіне мейірімділік шуағын төгіп, қуаныш сыйларына сеніміміз мол.

"100 қадам" бағдарламасын пайдалана отырып "Жас ұлан"  балалар мен жасөспіріп ұйымының 7бағыт бағдары арқылы “Ата мұра ” бағдарламасын енгізіледі.

Бағдарламаның мақсаты:

Мектептегі оқушылар ұйымының ұлттық тәрбие беруге негізделген жаңа моделін құру және ұлттық сана-сезімі қалыптасқан, ұлттық мүдденің өркендеуіне үлес қоса алатын, отбасылық құндылықтарды тарату мақсатында ұлтжанды тұлғаны тәр­бие­леу.

Байқаудың міндеттері:

1.Отбасы тәрбиесіндегі ұлттық жағымды құндылықтарын насихаттап,жандандыру,
 2.  Оқушылар ұйымы арқылы ұлттық тәрбие берудің жаңа моделін құру және оны іске асырудың педагогикалық шарттарын айқындау;

3. Мектеп оқушыларына ұлттық және отбасылық тәрбие беру жұмыстарын  іске асыру мақсатында “Ата мұра ” бағдарламасын құрастырып оны қолданудың кешенін жасау;

 4. “ Ата мұра ” бағдарламасы және оны қолданудың әдістемелік кешенін іс-тәжірибеден өткізу.

Жоба мынадай бағыттар арқылы жүзеге асады.

-Отан патриоттық бағыты;

-ұйымдастыру бағыты;

-еңбек бағыты;

-зерттеу бағыты;

-насихаттау, ағарту бағыты;

Зерттеу әдістері: зерттеу барысында төмендегідей әдістер қолданылды: мектептегі оқу-тәрбие үрдісін бақылау;  сауалнама, ойын-сайыстар, сұрақ-жауап, бағалау, салыстыру, бақылау және социометриялық кесте, тренингтер мен танымдық-тестік сұрақтар.

Бұл жобаның іске асыру мерзімі: 2016-2017жыл

Жобаға қатысатындар: Мектеп оқушылары; Сынып жетекшілер; Мектеп психологі, әлеуметтік педагог; Ата-аналар; Шағын аудан тұрғындары

Күтілетін болжамы:  Отбасылық ұлттық мәдениетті кіріктіре отырып, оқушылар ұйымының жаңа моделі жасалса және оны іске асырудың педагогикалық шарттары айқындалса, онда жан-жақты дамыған, ұлттық сана-сезімі оянған азамат тәрбиелеуге мүмкіндік туады, өйткені білім беру мен тәрбие ісі отбасының ұлттық мәдени құндылықтар негізінде іске асырылады.

Осы бағдарламаны жүзеге асыру барсында мынандай іс-шаралар жоспарлануда