Құрметті әріптестер!

Бүгін біз заман талабына сай, өте өзекті тақырыптардың бірі – **жасанды интеллект** туралы сөз қозғамақпыз.

Жасанды интеллект – бұл енді тек ғылыми фантастика емес.

Ол біздің өміріміздің түрлі салаларына, әсіресе **білім беру жүйесіне** де еніп үлгерді.

Бүгінгі оқушылар – цифрлық технологиямен бірге өсіп келе жатқан ұрпақ. Олар үшін ақпаратқа қол жеткізу жылдам әрі оңай. Ал біз, ұстаздар, бұл үдерістен шет қалмауымыз қажет.

Жасанды интеллект құралдары арқылы біз:

* оқушының білім деңгейін саралап,

* жеке оқу траекториясын құра аламыз,

* тапсырмаларды автоматты түрде тексеріп,

* шығармашылық жұмыстарды жетілдіруде жаңа әдістерді қолдана аламыз.

Бұл технология – **мұғалімді алмастырушы емес**,

керісінше **оның көмекшісі мен серіктесі**.

ЖИ бізді механикалық жұмыстан босатып, шынайы педагогикалық қарым-қатынасқа, шығармашылық ізденіске көбірек уақыт бөлуімізге мүмкіндік береді.

Бүгінгі мақсатымыз – ЖИ ұғымына қысқаша шолу жасап, оның мүмкіндіктерін білім беру саласында тиімді пайдалану жолдарын қарастыру. Әріптестер, сіздерден белсенділік танытып, ой бөлісуді сұраймын. Себебі болашақтың мектебі – бүгіннен қалыптасады.

Жасанды интеллектіні қолдану барысындағы жиі кездесетін терминдерге тоқталайық:

ГЛОССАРИЙ

Адамның ойлау, шешім қабылдау, үйрену сияқты интеллектуалды қабілеттерін имитациялайтын жүйелер.

? Siri, Alexa, Alisa, ChatGPT сияқты виртуалды көмекшілер.

Machine Learning (ML) – Машиналық оқыту/Машинальное чтение

Компьютердің тәжірибеден үйренуіне мүмкіндік беретін ЖИ әдісі.

? YouTube сізге қандай видео ұнайтынын болжап ұсынады.

Deep Learning (DL) – Терең оқыту

Көп қабатты нейрондық желілерге негізделген машиналық оқыту түрі.

? Google Translate мәтінді бір тілден екіншісіне аудару.

Neural Network – Нейрондық желі/Нейронная сеть

Мидың нейрондарына ұқсас құрылым. Ақпаратты өңдеп, шешім қабылдауға қолданылады.

? Бет-әлпетті тану жүйелері.

Computer Vision – Компьютерлік көру/Компьютерное видение

Суреттер мен бейнелерді тану және түсіну.

? Автокөліктегі "автоматикалық тежегіш жүйесі" жаяу жүргіншіні көріп тоқтайды.

Algorithm – Алгоритм

Белгілі бір тапсырманы орындауға арналған қадамдар жиынтығы.

? Google іздеу жүйесі нәтижелерді сұрауға байланысты алгоритм арқылы шығарады.

Chatbot – Чат-бот

Пайдаланушымен диалог құратын бағдарлама.

? Kaspi.kz мобильді қосымшасындағы виртуалды көмекші.

Robotics – Робототехника

Роботтарды жасау және басқару ғылымы.

? Boston Dynamics робот иттері, зауыттағы құрастырушы роботтар.

Платформа

Бұл жасанды интеллект (ЖИ) модельдерін құруға, үйретуге, сынауға және қолдануға арналған бағдарламалық орта немесе қызметтер жиынтығы.

? https://emle.kz/ , https://www.socratica.com/, mergeedu.com т.б.

Cloud AI – Бұлттық жасанды интеллект/Облачный ИИ

Бұлтта орналасқан ЖИ қызметтері, интернет арқылы қолданылады.

? Google Cloud AI, Microsoft Azure AI.

Prompt – Промпт

Қажетті нәтижені алу үшін нейрожүйеге берілетін сұрау, сауал, не нұсқау. Промпт нақты әрі толық қалыптастырылған сөйлемнен болса, жауап та толық болады.

? ChatGPT.

Галлюцинация

Нейрожүйе сенімді, нақты жауап беріп отырады, алайда факитілерді ойдан шығаруы мүмкін.

ChatGPT.

Ерекшеліктері мен маңыздыларын түртіп қояйын:

1. Тіркелу міндетті емес, алайда тіркелген педагогтің мүмкіндіктері зор.

(создать учетную запись – адрес электронной почты – егер пошта болмаса, Google, Apple аккаунттары арқылы тіркелу қажет)

2. Чаттардың тарихы (история) сақталады.

Тіркелген пайдаланушылар алғашқы чатпен диалогтарға қайта орала алады, мәселен сабақ жоспарлары, әдістемелік құралдар т.б.

3. Кеңейтілген функцияларына қол жетімділік.

Ең күшті модельдер мен суреттерді генерациялаудың зор мүмкіндіктеріне ие, ауқымды мәтіндер, файлдар мен құжаттармен жұмыс істеу мүмкіндігі бар.

4. Қауіпсіздік және персоналдылық.

Сіздің мәліметтеріңіз, қызығушылықтарыңыз, ескерушіліктеріңіз оның тарихында я базасында сақталып қалады. Кейін ол жүйеде сізге қарай бейімделуге, сіз үшін нақты жауап беруге мүмкіндігі бар.

5. Кез-келген құрылғыдан қолдануға болады.

Тіркеуден өткеннен кейін өз аккаунтыңыз арқылы кез-келген гаджеттен ноутбук, планшет, телефоннан кіруге болады.

SWOT-талдау

Күшті жақтары

Уақытты үнемдейді, мұғалімдерге сабаққа дайындалуда, заманауи техниканы қолдануда біраз жеңілдіктер береді.

Әлсіз жақтары

Мәселен оқушы қандай да бір тақырыпта эссе жазу керек болатын. Оны ЖИ жүйесімен генерациялады. Егер сіз оны анықтай алмасаңыз, оның біліін емес, машинаның білімін тексертініңіз анық. Осыдан шығатын нәтиже Оқушының өз бетімен өмір сүру дағдыларына қажетті біліктері мен дағдыларын дамытуда әлсіздік танытамыз.

Мүмкіндіктері

ЖИ жүйесі мәтінмен жұмыс, шығарманы өңдеу, көлемді жазу, мақала жазу барысында антиплагиат жүйесінен өтуге мүмкіндігі бар.

Қауіп

Мүмкін болатын теріс нәтижелер

Этикалық аспектілерді не болмаса ЖИ жүйесін дұрыс емес бағытта қолданса, теріс әсер тудыру мүмкін.

Мәселен оқушылар шамадан тыс ЖИ тапсырманы орындауда қолданып, өздерінің сын тұрғысынан ойлау дағдыларын, сонымен қатар ақпаратты анализдеу және синтездеу дағдысы төмендейді.

Қазақ тілін оқытуда пайдалы платформалар жүйесі: