Жасанды интеллект арқылы математикалық ойлауды дамыту

Аннотация:
Бұл мақалада жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын математика сабақтарында қолдану арқылы оқушылардың математикалық ойлау қабілетін дамыту жолдары қарастырылады. Қазіргі цифрлық дәуірде ЖИ құралдарын тиімді пайдалану оқушылардың логикалық, алгоритмдік және сын тұрғысынан ойлау дағдыларын арттыруға мүмкіндік береді.

Кіріспе

Бүгінгі таңда білім беру жүйесінде цифрлық трансформация белсенді жүріп жатыр. Сол үдерістің басты бағыттарының бірі – жасанды интеллектті (ЖИ) білім беруге енгізу. Математика пәні – оқушылардың аналитикалық және логикалық ойлауын қалыптастыратын негізгі сала болғандықтан, ЖИ құралдарын пайдалану оның мазмұнын жаңа деңгейге көтере алады.

ЖИ технологиялары мұғалімге оқу процесін даралауға, оқушының деңгейіне сәйкес тапсырмалар ұсынуға және күрделі ұғымдарды көрнекі түрде түсіндіруге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде оқушылардың математикалық ойлау мәдениетін дамытуға әсер етеді.

Негізгі бөлім

1. Жасанды интеллект және математикалық ойлау ұғымдары

Жасанды интеллект – адам интеллектісінің кейбір функцияларын орындай алатын компьютерлік жүйелер жиынтығы. Ал математикалық ойлау – талдау, жалпылау, дәлелдеу, логикалық қорытынды жасау қабілеттерін қамтитын танымдық процесс.

ЖИ мен математикалық ойлау арасында тығыз байланыс бар: ЖИ алгоритмдері – математикалық логика мен дәлелдеудің нақты үлгісі.

2. Математика сабағында ЖИ қолдану мүмкіндіктері

Математика сабақтарында ЖИ құралдарын қолдану бағыттары:

• Бейімделген оқыту (adaptive learning): мысалы, ChatGPT, Khanmigo, Sokrat сияқты платформалар оқушының деңгейіне сәйкес есептер ұсынады;

• Математикалық модельдеу: ЖИ көмегімен күрделі есептердің шешімін визуализациялау (мысалы, графиктер, 3D модельдер құру);

• Автоматтандырылған кері байланыс: оқушының жауабына талдау жасап, нақты ұсыныстар беру;

• Ойын арқылы оқыту: ЖИ элементтері бар математикалық ойындар оқушылардың қызығушылығын арттырады.

3. Математикалық ойлауды дамытудағы ЖИ-дің рөлі

ЖИ құралдарын жүйелі қолдану нәтижесінде:

• оқушылардың логикалық ойлау қабілеті артады;

• алгоритмдік және дәлелдеу мәдениеті қалыптасады;

• өздігінен іздену және талдау жасау дағдылары дамиды;

• креативті шешім қабылдау қабілеті жетіледі.

Мысалы, ChatGPT сияқты модельдер арқылы оқушы есептің шешу жолын ғана емес, оны шешудің әртүрлі тәсілдерін салыстырып талдай алады. Бұл – сын тұрғысынан ойлауды дамытудың тиімді әдісі.

Қорытынды

Жасанды интеллект математиканы оқытуда тек көмекші құрал емес, сонымен қатар ойлау мәдениетін қалыптастырудың инновациялық тетігі болып табылады. Мұғалімнің міндеті – ЖИ мүмкіндіктерін орнымен пайдалана отырып, оқушыны тек есеп шығаруға емес, математикалық тұрғыдан ойлауға, дәлелдеуге, талдауға және шығармашылық ізденіске бағыттау.

Болашақта ЖИ технологияларын тиімді қолдану — математикалық білім берудің сапасын жаңа деңгейге көтерудің басты шарты болмақ.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. ҚР Білім беру цифрландыру тұжырымдамасы, 2022 ж.

2. Polya, G. How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. Princeton University Press, 1957.

3. UNESCO. Artificial Intelligence and Education: Guidance for Policymakers, 2021.

4. Құдайбергенова, Д. “Жасанды интеллект және цифрлық сауаттылық.” Білім берудегі инновациялар журналы, №2, 2023.

5. Мырзабаева, А. “Математика сабақтарында ЖИ құралдарын қолданудың тиімділігі.” Қазақстан мектебі, №4, 2024.