Алматы қаласы, №215 ЖББМ

МАҚАЛА

ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ САБАҚТА ҚОЛДАНУ:
ЖАҢА БІЛІМ БЕРУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Автор: Боранбаева Жадыра,
қазақ тілі пәні мұғалімі

ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ САБАҚТА ҚОЛДАНУ:
ЖАҢА БІЛІМ БЕРУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Боранбаева Жадыра,
қазақ тілі пәні мұғалімі
КГУ «№215 мектеп», Алматы қаласы

Аннотация

Бұл мақалада білім беру үдерісінде жасанды интеллект технологияларын қолданудың өзектілігі мен педагогикалық мүмкіндіктері жан-жақты қарастырылады. Қазіргі цифрлық қоғам жағдайында оқыту әдістерін жаңарту, білім сапасын арттыру және оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру басты міндеттердің бірі болып табылады. Осы тұрғыда жасанды интеллект құралдары білім беру мазмұнын жаңғыртуда тиімді ресурс ретінде сипатталады.

Мақалада қазақ тілі сабақтарында жасанды интеллектіні қолданудың әдістемелік негіздері ұсынылып, оның оқушылардың оқылым, жазылым, айтылым және тыңдалым дағдыларын дамытудағы рөлі айқындалады. Сонымен қатар, жасанды интеллект көмегімен оқыту процесін жекелендіру, оқу материалын саралау және оқушыларға жедел кері байланыс беру мүмкіндіктері нақты мысалдар арқылы сипатталады.

Зерттеу барысында жасанды интеллектіні қолдану оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, олардың өздігінен білім алу дағдыларын қалыптастыруға ықпал ететіні анықталды. Сонымен қатар, оқушылардың сыни ойлау қабілеті дамып, тілдік құзыреттілігі мен шығармашылық әлеуеті артады.

Мақалада жасанды интеллектіні қолданудың артықшылықтарымен қатар, оның шектеулері мен педагогикалық тұрғыдан тиімді пайдалану шарттары да қарастырылады. Атап айтқанда, оқушылардың дайын ақпаратқа тәуелділігін болдырмау, мұғалімнің бағыттаушы рөлін сақтау және цифрлық сауаттылықты дамыту мәселелері талданады.

Жалпы алғанда, жасанды интеллектіні білім беру процесіне енгізу – оқытудың сапасын арттырудың, оқушылардың заманауи құзыреттіліктерін қалыптастырудың және білім беруді жаңа деңгейге көтерудің маңызды құралы болып табылады.

Кіріспе

Қазіргі цифрлық қоғамда білім беру жүйесі қарқынды өзгерістерді бастан кешіруде. Соның ішінде жасанды интеллект технологиялары оқыту процесіне жаңа серпін беруде. Жасанды интеллект – оқыту мазмұнын жекелендіруге, оқушылардың қажеттілігіне бейімдеуге және оқу сапасын арттыруға мүмкіндік беретін заманауи құрал.

Қазақ тілі пәнін оқытуда ЖИ қолдану – оқушылардың тілдік құзыреттілігін дамытуда, шығармашылық қабілеттерін арттыруда және өздігінен білім алуға бағыттауда маңызды рөл атқарады.

Жасанды интеллект ұғымы

Жасанды интеллект – компьютерлік жүйелердің адам ойлауына ұқсас әрекеттерді орындау қабілеті. Оған мәтінді өңдеу, сөйлеуді тану, деректерді талдау сияқты мүмкіндіктер жатады.

Білім беру саласында ЖИ:

• оқыту процесін автоматтандыру;

• жеке оқу траекториясын құру;

• кері байланысты жедел беру;

• оқушылардың білім деңгейін талдау сияқты қызметтерді атқарады.

Қазақ тілі сабақтарында ЖИ қолдану жолдары

Өз тәжірибемде мен жасанды интеллект құралдарын келесі бағыттарда қолданамын:

1. Мәтінмен жұмыс

ЖИ көмегімен оқушылар мәтінді талдайды, негізгі ойды анықтайды, сұрақтар құрастырады. Бұл олардың оқылым дағдыларын дамытады.

2. Жазылым дағдыларын дамыту

Оқушыларға эссе немесе шағын мәтін жаздыру кезінде ЖИ құралдары идея ұсынуға, құрылымды сақтауға көмектеседі.

3. Сөздік қорды байыту

ЖИ арқылы жаңа сөздердің мағынасы, синонимдері, қолданылуы түсіндіріледі.

4. Диалог құру

Оқушылар ЖИ-мен диалог жүргізу арқылы сөйлеу дағдыларын жетілдіреді.

Жаңа білім беру мүмкіндіктері

Жасанды интеллект білім беруде келесі мүмкіндіктерді ашады:

• Жекелендірілген оқыту – әр оқушының деңгейіне сай тапсырмалар беру;

• Уақытты үнемдеу – мұғалімнің тексеру жұмыстарын жеңілдету;

• Интерактивтілік – сабақтың қызықты әрі тартымды өтуі;

• Үздіксіз кері байланыс – оқушы қателерін бірден түзете алады.

Артықшылықтары мен шектеулері

Артықшылықтары:

• оқушылардың қызығушылығын арттырады;

• өздігінен білім алу дағдыларын дамытады;

• ақпаратты жылдам өңдеуге мүмкіндік береді.

Шектеулері:

• дайын жауапқа тәуелділік қаупі;

• техникалық құралдардың қолжетімділігі;

• мұғалімнің бақылауының қажеттілігі.

Нәтижелері

Жасанды интеллектіні сабақта қолдану нәтижесінде:

• оқушылардың оқу мотивациясы артты;

• тілдік дағдылары жақсарды;

• шығармашылық қабілеттері дамыды;

• функционалдық сауаттылық деңгейі көтерілді.

Қорытынды

Жасанды интеллект – білім беру жүйесінің ажырамас бөлігіне айналып келеді. Оны қазақ тілі сабақтарында тиімді қолдану оқушылардың сапалы білім алуына, заманауи дағдыларды меңгеруіне ықпал етеді.

Мұғалім үшін басты міндет – ЖИ-ді дұрыс бағытта пайдаланып, оқушыны ойлануға, талдауға және өз бетімен шешім қабылдауға үйрету.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының білім беру стандарты.

2. Цифрлық білім беру ресурстары туралы әдістемелік нұсқаулықтар.

3. Жасанды интеллект негіздері бойынша ғылыми еңбектер.