Түркістан облысы, Төлеби ауданы «Ақайдар жалпы білім беретін мектеп» КММ педагог-психологы Джумабекова Анна

Жастар қауіпсіздігі – қоғам назарында
Сталкинг және некеге мәжбүрлеу мәселесі

Қазіргі қоғамда адам құқықтарын қорғау және жеке қауіпсіздікті қамтамасыз ету маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Соңғы жылдары жастар арасында кездесетін кейбір жағымсыз құбылыстарға қоғам ерекше назар аудара бастады. Солардың қатарында сталкинг және некеге мәжбүрлеу мәселелері бар. Бұл жағдайлар адамның жеке өміріне, психологиялық жағдайына және еркін таңдау құқығына кері әсер етеді.

Сталкинг – бір адамның екінші адамды үнемі мазалап, қудалауы. Мысалы, қайта-қайта телефон шалу, әлеуметтік желілерде тоқтаусыз хабарлама жазу, адамның жүрген жерін бақылау немесе рұқсатсыз кездесуге мәжбүрлеу сияқты әрекеттер сталкингке жатады. Кейбір адамдар мұндай әрекетті «қамқорлық» немесе «махаббат» деп түсінуі мүмкін. Алайда егер адам қарсы болса немесе өзін жайсыз сезінсе, бұл әрекеттер оның жеке шекарасын бұзу болып есептеледі.

Ал некеге мәжбүрлеу – адамның өз еркінсіз, қысым арқылы үйленуге немесе тұрмысқа шығуға мәжбүр болуы. Кей жағдайда ата-ана немесе туыстар баланың болашағын ойлап, өз шешімдерін дұрыс деп есептеуі мүмкін. Дегенмен әрбір адамның өмірлік таңдау жасауға толық құқығы бар. Некеге тұру – адамның өз еркімен қабылдайтын маңызды шешімі болуы тиіс.

Мұндай жағдайлар жастардың психологиялық жағдайына әсер етеді. Қорқыныш, уайым, сенімсіздік сияқты сезімдер пайда болуы мүмкін. Сондықтан қоғамда бұл мәселелер туралы ашық айтып, түсіндіру жұмыстарын жүргізу маңызды.

Мектептерде, оқу орындарында және қоғамда жастарға жеке шекараны сақтау, бір-біріне құрметпен қарау және өз құқықтарын білу туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілуі қажет. Егер адам өзін қудалау немесе қысым көру жағдайында сезінсе, ол жалғыз қалмауы керек. Мұндай кезде ата-анаға, мұғалімге, мектеп психологына немесе басқа мамандарға жүгіну маңызды.

Қорытындылай келе, әр адамның жеке өмірі мен таңдауы құрметтелуі тиіс. Сталкинг пен некеге мәжбүрлеу сияқты әрекеттерге жол бермеу – бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Тек өзара сыйластық пен түсіністік болған жағдайда ғана қауіпсіз және әділ қоғам қалыптасады.