ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

Жұмыс орны:

Түркістан облысының білім басқармасы

Шардара ауданының білім бөлімі

«Айлин» бөбекжай бақшасы МКҚК

Тақырыбы: Жасыл әлемге қадам

Дайындағандар: Ж. Нурдилдаева

А.Абдраймова

Г. Чернаева

Г. Абилдаева

Г.Шамшиева

Ф.Мырзабекова

Г.Исахова

К.Кулбекова

А.Мұсабекова

С.Табакабылова

Р.Тыныштықбаева

Ш.Тулегенова

С.Сугралиева

А. Мырзақұл

Лауазымы: тәрбиеші, педагог

Еңбек өтілі: 10 жыл

Түркістан облысы Шардара ауданы

Көксу ауылы «Айлин»

бөбекжай бақшасы МКҚК

Көксу ауылы– 2026 жыл

МАЗМҰНЫ

1. Кіріспе -----------------------------------------------------------------3

2. Жасыл әлем туралы түсінік ---------------------------------------4

3. Мақсаты мен міндеттері --------------------------------------------5

4. «Жасыл әлем» тақырыбы бойынша дидактикалық ойындар----------6

5. Жасыл әлем бойынша мультфильм стиліндегі көрнекілік құралдар----7

6. Дидактикалық ойындар сценарийлері ---------------------------------------11

7. Ұйымдастырылған іс-әрекет үлгілері (күнтізбелік жоспар)------15

8. Ұйымдастырылған іс-әрекетке қойылатын талаптар-----------------------26

9. Күтілетін нәтиже-------------------------------------------------------------------27

10. Қорытынды-------------------------------------------------------------------------28

11. Сараптамалық бағалау парағы--------------------------------------------------29

12. Пайдаланылған әдебиеттер----------------------------------------------------------------------30

2

1. КІРІСПЕ

Қазіргі таңда адамзат алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі – қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану. Ғылыми-техникалық прогрестің қарқынды дамуы, өндіріс орындарының көбеюі, табиғи ресурстардың шамадан тыс пайдаланылуы қоршаған ортаға кері әсерін тигізуде. Осындай жағдайда табиғатты қорғау, экологиялық мәдениетті қалыптастыру және жас ұрпаққа экологиялық тәрбие беру мәселелері ерекше маңызға ие болып отыр.

Экологиялық тәрбие – тұлғаның табиғатқа деген дұрыс көзқарасын қалыптастыруға бағытталған үздіксіз үдеріс. Бұл үдеріс баланың туған жерге, қоршаған ортаға, өсімдіктер мен жануарлар әлеміне деген сүйіспеншілігін арттырып, табиғат байлықтарын қадірлеуге тәрбиелейді. Сондықтан экологиялық білім мен тәрбие беру жұмыстары мектепке дейінгі кезеңнен басталуы қажет.

Мектепке дейінгі жас – баланың қоршаған ортаны танып-білуге деген қызығушылығы ерекше дамитын кезең. Осы уақытта бала табиғаттағы өзгерістерді бақылап, айналасындағы құбылыстар туралы алғашқы түсініктерін қалыптастырады. Ол ағаштың жапырақ жаруын, гүлдің бүршік атып өсуін, құстардың тіршілігін, жыл мезгілдерінің ерекшеліктерін байқап, табиғаттың сұлулығын сезіне бастайды. Мұндай танымдық әрекеттер баланың ойлау қабілетін дамытып қана қоймай, табиғатқа деген қамқорлық сезімін де қалыптастырады.

Балаларды табиғатпен таныстыру барысында олардың жас ерекшеліктері мен қызығушылықтары ескерілуі тиіс. Экологиялық тәрбие тек білім берумен шектелмейді. Ол балалардың табиғатқа қамқорлық жасау әрекеттері арқылы жүзеге асады. Мысалы, гүлдерді суару, бөлме өсімдіктеріне күтім жасау, құстарға жем шашу, аула тазалығына қатысу сияқты жұмыстар балалардың табиғатқа деген жауапкершілігін арттырады.

Мектепке дейінгі ұйымдарда экологиялық тәрбие беру жұмыстары әртүрлі әдістер арқылы ұйымдастырылады. Атап айтқанда, бақылау, әңгімелесу, тәжірибе жасау, зерттеу жұмыстары, дидактикалық ойындар, серуендер, табиғат бұрышындағы еңбек әрекеттері және жобалық жұмыстар кеңінен қолданылады. Осындай жұмыстардың нәтижесінде балалар табиғат заңдылықтарын түсініп, қоршаған ортаға ұқыпты қарауды үйренеді.

«Жасыл әлем» әдістемелік құралы мектепке дейінгі ұйым педагогтеріне арналған. Құралдың мазмұны балалардың табиғат туралы білімдерін кеңейтуге, экологиялық мәдениетін қалыптастыруға және табиғатты қорғауға тәрбиелеуге бағытталған. Әдістемелік құралда экологиялық тәрбие берудің тиімді әдіс-тәсілдері, ұйымдастырылған іс-әрекет үлгілері, технологиялық карталар, зерттеу жұмыстары, дидактикалық ойындар мен ата-аналармен жүргізілетін жұмыс түрлері қамтылған.

Әдістемелік құралдың басты ерекшелігі – балалардың табиғатты тек бақылаушы ретінде емес, оны қорғаушы әрі қамқоршысы ретінде сезінуіне жағдай жасау. Құралда ұсынылған тапсырмалар мен іс-әрекеттер баланың табиғатпен тікелей қарым-қатынас жасауына, зерттеушілік қабілеттерін дамытуына және экологиялық мәдениетті меңгеруіне мүмкіндік береді.

Табиғатты қорғау – әрбір азаматтың борышы. Ал осы жауапкершілікті бала бойына ерте жастан сіңіру – педагог пен ата-ананың ортақ міндеті. Сондықтан «Жасыл әлем» әдістемелік құралы мектепке дейінгі ұйымдардағы экологиялық тәрбие жұмыстарын жүйелі ұйымдастыруға көмектесіп, балалардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін арттыруға, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді деп сенеміз. Бүгінгі бүлдіршін – ертеңгі ел болашағы. Табиғатты сүйіп өскен бала болашақта қоршаған ортаны қорғауға белсенді атсалысатын, туған жерінің байлығын қадірлейтін саналы азамат болып қалыптасады. Сондықтан мектепке дейінгі кезеңнен бастап экологиялық мәдениет негіздерін қалыптастыру – уақыт талабы әрі қоғам алдындағы маңызды міндеттердің бірі болып табылады.

3

2. Жасыл әлем т уралы түсінік

Жасыл әлем – табиғаттағы барлық өсімдіктер дүниесін қамтитын ұғым. Оған ағаштар, бұталар, гүлдер, шөптесін өсімдіктер және қоршаған ортаның көркеюіне ықпал ететін барлық жасыл желектер жатады. Жасыл әлем – жер бетіндегі тіршіліктің негізгі көзі, табиғаттың ажырамас бөлігі және адамзаттың баға жетпес байлығы.

Өсімдіктер қоршаған ортаны оттегімен қамтамасыз етіп, ауаны тазартады, жердің құнарлылығын сақтайды және көптеген жануарлар мен құстарға мекен болады. Сонымен қатар, жасыл желектер табиғаттың әсемдігін арттырып, адамдардың денсаулығына оң әсер етеді. Ағаштар мен өсімдіктер шаң-тозаңды азайтып, ауаның тазалығын сақтауға көмектеседі.

Мектепке дейінгі жастағы балаларды жасыл әлеммен таныстыру олардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін қалыптастырудың маңызды жолдарының бірі болып табылады. Балалар өсімдіктердің өсуін бақылау арқылы табиғат заңдылықтарын түсінеді, оларды күтіп-баптауды үйренеді және қоршаған ортаға қамқорлықпен қарауға тәрбиеленеді.

«Жасыл әлем» ұғымы балаларға табиғатты қорғау, өсімдіктерді аялау, ағаш отырғызу және қоршаған ортаның тазалығын сақтау сияқты құндылықтарды меңгертуге мүмкіндік береді. Табиғатқа деген жанашырлық пен жауапкершілік сезімі бала бойында ерте жастан қалыптасқанда ғана қоршаған ортаны қорғауға қабілетті тұлға тәрбиелеуге болады.

Сондықтан жасыл әлемді сақтау, көбейту және қорғау – әрбір адамның міндеті. Табиғатты аялау арқылы біз болашақ ұрпаққа таза ауа, көркем табиғат және салауатты өмір сүру ортасын қалдырамыз. Жасыл әлем – өмірдің сәні ғана емес, тіршіліктің негізі, табиғаттың баға жетпес қазынасы.

4

3. Мақсаты мен міндеттері

МАҚСАТЫ

Балалардың табиғат туралы білімдерін кеңейту және қоршаған ортаға қамқорлықпен қарау мәдениетін қалыптастыру.

МІНДЕТТЕРІ

• Табиғат туралы қарапайым түсініктер қалыптастыру;

• Экологиялық мәдениетті дамыту;

• Табиғатты қорғау қажеттілігін түсіндіру;

• Танымдық қабілеттерін жетілдіру;

• Еңбек әрекеттеріне баулу.

ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТӘРБИЕНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Экологиялық тәрбие – балалардың табиғатқа деген дұрыс қарым-қатынасын қалыптастыруға бағытталған педагогикалық үдеріс.Экологиялық тәрбиенің негізгі бағыттары:

• танымдық;

• тәрбиелік;

• дамытушылық;

• тәжірибелік.

Балалар табиғатпен танысу арқылы:

• бақылау жүргізеді;

• қорытынды жасайды;

• зерттеу әрекеттерін орындайды;

• табиғатты қорғауға үйренеді.

ТАБИҒАТ БҰРЫШЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ

Табиғат бұрышында:

✓ бөлме гүлдері

✓ аквариум

✓ табиғи материалдар

✓ бақылау күнделігі

✓ өсімдік күтіміне арналған құралдар

✓ маусымдық көрмелер орналасады

5

4. «Жасыл әлем» тақырыбы бойынша дидактикалық ойындар

1. «Жасыл әлемді құрастыр»

Мақсаты: Өсімдіктер туралы білімдерін бекіту.

Ойын шарты: Балалар ағаш, гүл, шөп, бұта суреттерін таңдап, табиғат көрінісін құрастырады.

2. «Қай жапырақ қай ағаштікі?»

Мақсаты: Ағаш түрлерін ажыратуға үйрету.

Ойын шарты: Балалар жапырақтарды сәйкес ағаш суреттерімен сәйкестендіреді.

6

«Гүлдерді баптайық»

Мақсаты: Өсімдіктерге күтім жасау дағдыларын қалыптастыру.

О йын шарты: Балалар гүлге күтім жасау ретін анықтайды: суару, топырағын қопсыту, жапырағын сүрту.

4. «Табиғат жанашыры»

Мақсаты: Экологиялық мәдениетті қалыптастыру.

О йын шарты: Балалар табиғатты қорғауға қатысты жақсы және жаман әрекеттерді ажыратады.

7

5. «Жасыл әлемнің достары»

Мақсаты: Өсімдіктер мен жануарлар арасындағы байланысты түсіндіру.

Ойын шарты: Балалар жануарларды олардың тіршілік ортасымен сәйкестендіреді.

6. «Артық затты тап»

Мақсаты: Логикалық ойлау қабілетін дамыту.

Мысалы:

• Ағаш, гүл, шөп, теледидар.

• Қайың, терек, шырша, тоңазытқыш.

Балалар артық затты анықтайды.

8

7. «Кім жылдам отырғызады?»

Мақсаты: Еңбекке баулу.

Ойын шарты: Балалар қағаздан жасалған гүлдерді «гүлзарға» орналастырады.

«Табиғат жұмбақтары»

Мақсаты: Балалардың ойлау қабілетін дамыту.

Мысалы:

Жазда жайнап тұрады,
Күзде жерге құлайды.
(Жапырақ)

9

«Жеміс пе, көкөніс пе?»

Мақсаты: Өсімдік түрлерін ажырата білуге үйрету.

10. «Мен табиғатты қорғаймын»

Мақсаты: Табиғатты қорғау ережелерін бекіту.

Ойын шарты: Балалар табиғатты қорғауға байланысты өз әрекеттерін әңгімелеп береді.

Ұран

«Жасыл әлем – өмірдің көркі, табиғаттың байлығы, болашақтың кепілі!»

Ұйымдастырылған іс-әрекетке арналған қанатты сөздер

• «Табиғатты аялау – туған жерді құрметтеу».

• «Бір тал кессең, он тал ек».

• «Жасыл әлем – жарқын болашақтың бастауы».

• «Табиғат – адамзаттың алтын бесігі».

• « Жердің сәні – жасыл желек, елдің сәні – білімді ұрпақ».

10

5. Жасыл әлем бойынша мультфильм стиліндегі көрнекілік құралдар .Мультфильм стиліндегі көрнекілік құралдар – балалардың назарын ұстап, оқу процесін қызықты әрі тиімді етуге арналған визуалды материалдар. Олар 3–4 жастағы балалардың танымдық қабілеттерін, сөйлеу дағдыларын, логикалық ойлауын, қимыл-қозғалысын және табиғатқа деген сүйіспеншілігін дамытуға бағытталған.

Бұл құралдар «Жасыл әлем» тақырыбы бойынша ұйымдастырылған іс-әрекеттерде, дидактикалық ойындарда және бақылау жұмыстарында қолданылады. Әр көрнекілікке қысқаша мәтіндік сипаттама беріледі

11

6. «Жасыл әлемге қадам» тақырыбы бойынша дидактикалық ойындар сценарийлері

I. Танымдық ойындар (10 ойын)

1. «Гүлді тап»

Мақсаты: Гүлдерді ажырата білуге үйрету.
Ойын барысы: Тәрбиеші гүлдердің суреттерін көрсетеді. Балалар атын айтып, сәйкес гүлді табады.

2. «Ағашты таны»

Мақсаты: Ағаш түрлерімен таныстыру.
Ойын барысы: Балалар ағаштардың суреттерін қарап, ерекшеліктерін атайды.

12

3. «Жапырақты сәйкестендір»

М ақсаты: Жапырақ пен ағашты сәйкестендіру.
Ойын барысы: Балалар жапырақтарды тиісті ағаштарға орналастырады.

4. «Не өседі?»

М ақсаты: Өсімдіктер туралы білімдерін кеңейту.
Ойын барысы: Балалар бақшада және орманда өсетін өсімдіктерді ажыратады.

13

5. «Жемісті ата»

М ақсаты: Жемістерді тану.
Ойын барысы: Сурет бойынша жемістердің атауын атайды.

6. «Көкөністі тап»

М ақсаты: Көкөністерді ажырату.
Ойын барысы: Көкөністерді себетке жинайды.

14

7. «Табиғат дыбыстары»

М ақсаты: Табиғат дыбыстарын тану.
Ойын барысы: Құстардың, желдің, жаңбырдың дыбыстарын тыңдап ажыратады.

8. «Кім қайда өмір сүреді?»

Мақсаты: Жануарлардың мекенін анықтау.
Ойын барысы: Жануарларды орманға, далаға орналастырады.

12

9. «Түстер әлемі»

Мақсаты: Түстерді ажырату.
Ойын барысы: Гүлдер мен жапырақтарды түстері бойынша топтайды.

10. «Табиғатқа саяхат»

Мақсаты: Табиғат туралы түсініктерін бекіту.
Ойын барысы: Суреттер арқылы табиғат нысандарын атайды.

II. Сөйлеуді дамыту ойындары (10 ойын)

1. «Гүл туралы әңгімеле»

Мақсаты: Байланыстырып сөйлеуді дамыту.
Ойын барысы: Бала гүл туралы бірнеше сөйлем құрайды.

2. «Сурет бойынша сөйлейік»

Мақсаты: Сөздік қорын байыту.
Ойын барысы: Табиғат суреті бойынша әңгіме құрастырады.

3. «Жапырақ не дейді?»

Мақсаты: Қиялын дамыту.
Ойын барысы: Жапырақтың атынан сөйлейді.

4. «Кім жылдам атайды?»

Мақсаты: Өсімдік атауларын бекіту.
Ойын барысы: Гүлдер мен ағаштарды жылдам атайды.

13

5. «Жұмбақты шеш»

Мақсаты: Ойлау және сөйлеу қабілетін дамыту.
Ойын барысы: Табиғатқа қатысты жұмбақтарды шешеді.

6. «Сөйлемді аяқта»

Мақсаты: Сөйлем құрау дағдысын дамыту.
Ойын барысы: «Ағашта ... өседі» сияқты сөйлемдерді аяқтайды.

7. «Қандай?»

Мақсаты: Сын есімдерді қолдану.
Ойын барысы: Гүлдің түсін, көлемін сипаттайды.

8. «Ертегі құрастыр»

Мақсаты: Шығармашылық сөйлеуді дамыту.
Ойын барысы: Табиғат кейіпкерлері туралы ертегі ойлап табады.

9. «Дұрыс жауап бер»

Мақсаты: Сұраққа толық жауап беру.
Ойын барысы: Табиғат туралы сұрақтарға жауап береді.

13

10. «Құстар сөйлейді»

Мақсаты: Дыбыстарды дұрыс айту.
Ойын барысы: Құстардың дыбыстарын салып көреді.

III. Логикалық ойындар (10 ойын)

1. «Артығын тап»

М ақсаты: Логикалық ойлауды дамыту.
Ойын барысы: Берілген суреттерден артық затты табады.

14

2. «Ретін сақта»

Мақсаты: Реттілікті анықтау.
Ойын барысы: Тұқым–өскін–гүл тізбегін орналастырады.

3. «Көлеңкесін тап»

Мақсаты: Заттарды салыстыру.
Ойын барысы: Суретті көлеңкесімен сәйкестендіреді.

15

4. «Жұбын тап»

М ақсаты: Ұқсастықтарды анықтау.
Ойын барысы: Бірдей гүлдерді табады.

5. «Кім тез жинайды?»

Мақсаты: Зейінді дамыту.
Ойын барысы: Берілген түстегі жапырақтарды жинайды.

16

6. «Үлкен-кіші»

Мақсаты: Өлшемдерді ажырату.
Ойын барысы: Үлкен және кіші ағаштарды салыстырады.

7. «Түсі бойынша топтастыр»

Мақсаты: Жіктеу дағдысын қалыптастыру.
Ойын барысы: Заттарды түстеріне қарай бөледі.

17

8. «Санап көр»

Мақсаты: Санай білу.
Ойын барысы: Гүлдердің санын анықтайды.

9. «Қайда жасырынды?»

Мақсаты: Кеңістікті бағдарлау.
Ойын барысы: Заттың орнын анықтайды.

10. «Табиғат пазлы»

Мақсаты: Бөліктерден бүтін құрастыру.
Ойын барысы: Табиғат суретін құрастырады

18

7. Ұйымдастырылған іс-әрекет үлгілері (күнтізбелік жоспар)

20

1. Жасыл әлемге саяхат

Мақсаты: Балаларды табиғат әлемімен таныстыру.

Білім беру саласы: Қоршаған ортамен таныстыру

Қажетті құралдар: Табиғат суреттері, ағаш, гүл, құс бейнелері.

Іс-әрекет барысы:

• Шаттық шеңбері.

• Табиғат туралы әңгімелесу.

• «Табиғатта не бар?» ойыны.

• Суреттермен жұмыс.

• Қорытындылау.

2. Гүлдер әлемі

Мақсаты: Гүлдердің атауларын үйрету.

Қажетті құралдар: Гүлдердің суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Гүлдерді бақылау.

• Гүлдердің түстерін атау.

• «Гүлді тап» ойыны.

• Сергіту сәті.

• Қорытынды.

3. Әдемі жапырақтар

Мақсаты: Жапырақтардың ерекшеліктерімен таныстыру.

Қажетті құралдар: Әртүрлі жапырақтар.

Іс-әрекет барысы:

• Жапырақтарды қарастыру.

• Түстерін, көлемін салыстыру.

• «Қай ағаштың жапырағы?» ойыны.

• Қорытынды.

4. Ағаштар біздің досымыз

Мақсаты: Ағаштардың табиғаттағы маңызын түсіндіру.

Қажетті құралдар: Ағаш суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Әңгімелесу.

• Ағаштың бөліктерін таныстыру.

• «Ағашты құрастыр» ойыны.

• Қорытынды.

5. Көкөністер бағы

Мақсаты: Көкөністерді ажырату.

Қажетті құралдар: Көкөніс муляждары.

Іс-әрекет барысы:

• Көкөністермен танысу.

• Түстерін атау.

• «Себетке жина» ойыны.

• Қорытынды

21

6. Жемістер әлемі

Мақсаты: Жемістердің атауларын үйрету.

Қажетті құралдар: Жемістер суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Жемістерді көрсету.

• Дәмі мен түсі туралы айту.

• «Жемісті тап» ойыны.

• Қорытынды.

7. Үй гүлдеріне қамқорлық

Мақсаты: Өсімдіктерді күтуге үйрету.

Қажетті құралдар: Бөлме гүлдері.

Іс-әрекет барысы:

• Гүлдерді бақылау.

• Суару тәсілін көрсету.

• Практикалық жұмыс.

• Қорытынды.

8. Көбелек пен гүл

Мақсаты: Жәндіктер туралы түсінік беру.

Қажетті құралдар: Көбелек пен гүл суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Көбелекті таныстыру.

• Қимылды ойын.

• Суретпен жұмыс.

• Қорытынды.

9. Құстарға қамқорлық

Мақсаты: Құстарды қорғауға тәрбиелеу.

Қажетті құралдар: Құс суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Құстар туралы әңгіме.

• Құстардың дауысын тыңдау.

• «Құсты тап» ойыны.

• Қорытынды.

10. Табиғаттағы түстер

Мақсаты: Түстерді ажырату.

Қажетті құралдар: Түрлі түсті гүлдер мен жапырақтар.

Іс-әрекет барысы:

• Түстерді қайталау.

• Сәйкестендіру ойыны.

• Сергіту сәті.

• Қорытынды.

11. Күн мен бұлт

Мақсаты: Табиғат құбылыстарымен таныстыру.

Қажетті құралдар: Күн мен бұлт суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Әңгімелесу.

• Бақылау.

• «Күн шықты – бұлт келді» ойыны.

• Қорытынды.

22

12. Жаңбыр жауды

Мақсаты: Жаңбырдың табиғаттағы маңызын түсіндіру.

Қажетті құралдар: Жаңбыр суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Жаңбыр туралы әңгіме.

• Дыбысын тыңдау.

• Қимылды ойын.

• Қорытынды.

13. Тұқымнан гүлге дейін

Мақсаты: Өсімдіктің өсу кезеңдерін көрсету.

Қажетті құралдар: Өсу кезеңдері бейнеленген суреттер.

Іс-әрекет барысы:

• Кезеңдерді таныстыру.

• Ретін орналастыру.

• Бақылау жұмысы.

• Қорытынды.

14. Орман тұрғындары

Мақсаты: Орман жануарларын таныстыру.

Қажетті құралдар: Жануарлар суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Жануарларды атау.

• Мекенін анықтау.

• Ойын ұйымдастыру.

• Қорытынды.

15. Табиғатты қорғайық

Мақсаты: Табиғатты қорғауға тәрбиелеу.

Қажетті құралдар: Тақырыптық суреттер.

Іс-әрекет барысы:

• Әңгімелесу.

• Жақсы және жаман әрекеттерді ажырату.

• Дидактикалық ойын.

• Қорытынды.

16. Гүл отырғызамыз

Мақсаты: Еңбек әрекетіне баулу.

23

Қажетті құралдар: Топырақ, гүл көшеті.

Іс-әрекет барысы:

• Көшет отырғызу.

• Суару.

• Бақылау.

• Қорытынды.

17. Жапырақтарды жинайық

Мақсаты: Еңбекке баулу.

Қажетті құралдар: Жапырақтар.

Іс-әрекет барысы:

• Жапырақ жинау.

• Түстерін ажырату.

• Қимылды ойын.

• Қорытынды.

18. Менің сүйікті гүлім

Мақсаты: Сөйлеу тілін дамыту.

Қажетті құралдар: Гүл суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Әңгімелесу.

• Сипаттау.

• Сурет бойынша сөйлеу.

• Қорытынды.

19. Табиғат сыйы

Мақсаты: Табиғаттың адамға пайдасын түсіндіру.

Қажетті құралдар: Табиғи өнімдер суреттері.

Іс-әрекет барысы:

• Әңгімелесу.

• Суреттермен жұмыс.

• «Пайдасын айт» ойыны.

• Қорытынды.

20. Жасыл әлем мерекесі

Мақсаты: Өткен тақырыптарды бекіту.

Қажетті құралдар: Көрнекіліктер, ойын материалдары.

Іс-әрекет барысы:

• Сұрақ-жауап.

• Дидактикалық ойындар.

• Ән, би.

• Балаларды мадақтау.

• Қорытындылау.

24

Апталық жоспар үлгісі

I апта. «Гүлдер әлемі»

• Дүйсенбі – Гүлдермен танысу

• Сейсенбі – Гүлдердің түстері

• Сәрсенбі – Гүлдерді санау

• Бейсенбі – Гүлдерді күту

• Жұма – «Көңілді гүлдер» ойыны

II апта. «Ағаштар әлемі»

• Дүйсенбі – Ағаш түрлері

• Сейсенбі – Жапырақтарды зерттеу

• Сәрсенбі – Ағаштың пайдасы

• Бейсенбі – Жапырақтарды сәйкестендіру

• Жұма – «Ағашты тап» ойыны

III апта. «Жануарлар мен құстар»

• Дүйсенбі – Құстар әлемі

• Сейсенбі – Орман жануарлары

• Сәрсенбі – Үй жануарлары

• Бейсенбі – Жануарларды топтастыру

• Жұма – Қорытынды ойын

IV апта. «Табиғатты қорғайық»

• Дүйсенбі – Табиғатты аялау

• Сейсенбі – Қоқысты сұрыптау

• Сәрсенбі – Гүл отырғызу

• Бейсенбі – Құстарға қамқорлық

• Жұма – «Жасыл әлемге қадам» мерекелік іс-шарасы

25

8. Ұйымдастырылған іс-әрекетке қойылатын талаптар

Мектепке дейінгі ұйымдағы ұйымдастырылған іс-әрекет балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес жоспарланып, олардың жан-жақты дамуына бағытталуы тиіс. Іс-әрекетті ұйымдастыру барысында төмендегі талаптар сақталады:

1. Мақсаттың нақтылығы

• Іс-әрекеттің мақсаты мен міндеттері нақты, түсінікті болуы керек.

• Балалардың жас ерекшеліктері мен даму деңгейіне сәйкес анықталады.

2. Жас ерекшелігін ескеру

• Оқу материалы 3–4 жастағы балалардың қабылдау мүмкіндігіне сай болуы қажет.

• Тапсырмалар қарапайымнан күрделіге қарай беріледі.

3. Көрнекілікті тиімді пайдалану

• Суреттер, карточкалар, ойыншықтар, табиғи материалдар кеңінен қолданылады.

• Көрнекіліктер балалардың қызығушылығын арттырып, материалды жеңіл меңгеруге көмектесуі тиіс.

4. Ойын технологияларын қолдану

• Іс-әрекет барысында дидактикалық, қимылды және сюжеттік-рөлдік ойындар ұйымдастырылады.

• Ойын арқылы баланың белсенділігі мен танымдық қызығушылығы дамытылады.

5. Баланың белсенді қатысуын қамтамасыз ету

• Әр бала тапсырмаларды орындауға қатысуы керек.

• Сұрақ-жауап, пікір алмасу, тәжірибелік жұмыстар ұйымдастырылады.

6. Дамытушы орта құру

• Оқу ортасы қауіпсіз, тартымды және баланың дамуына қолайлы болуы қажет.

• Материалдар балалардың өздігінен әрекет жасауына мүмкіндік береді.

7. Денсаулық сақтау талаптарын сақтау

• Санитарлық-гигиеналық талаптар орындалуы тиіс.

• Қимыл-қозғалыс белсенділігі мен сергіту сәттері ұйымдастырылады.

• Баланың шаршауына жол берілмейді.

8. Сөйлеу тілін дамыту

• Балаларды өз ойын еркін жеткізуге ынталандыру қажет.

• Жаңа сөздерді меңгерту және сөздік қорын байыту жұмыстары жүргізіледі.

9. Танымдық қабілеттерді дамыту

• Байқағыштық, есте сақтау, зейін, логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға бағытталған тапсырмалар беріледі .

• Зерттеу және бақылау элементтері қолданылады.

10. Тәрбиелік бағыттылығы

• Балаларды табиғатты аялауға, үлкендерді құрметтеуге, достыққа және еңбекқорлыққа тәрбиелеу көзделеді.

• Экологиялық мәдениет пен жауапкершілік сезімі қалыптастырылады.

11. Қауіпсіздік талаптарын сақтау

• Қолданылатын құрал-жабдықтар балалар үшін қауіпсіз болуы тиіс.

• Тәрбиеші балалардың қауіпсіздігін үнемі бақылап отырады.

12. Нәтижеге бағытталуы

• Іс-әрекет соңында балалардың меңгерген білімдері мен дағдылары бағаланады.

• Қорытындылау, мадақтау және кері байланыс жүргізіледі.

Қорытынды

Ұйымдастырылған іс-әрекет баланың тұлғалық, танымдық, әлеуметтік және шығармашылық дамуына ықпал ететіндей ұйымдастырылуы тиіс. Тәрбиеші әр баланың қызығушылығы мен мүмкіндігін ескеріп, білім беру процесін ойын арқылы тиімді жүзеге асыруы қажет.

26

9. Күтілетін нәтиже

«Жасыл әлемге қадам» тақырыбы бойынша ұйымдастырылған іс-әрекеттер мен дидактикалық ойындарды меңгеру нәтижесінде балаларда төмендегідей білім, білік және дағдылар қалыптасады:

Танымдық нәтиже

• Табиғат туралы қарапайым түсініктерді меңгереді.

• Гүлдерді, ағаштарды, жапырақтарды, жемістер мен көкөністерді ажырата алады.

• Табиғат құбылыстарын (күн, жаңбыр, бұлт, жел) таниды.

• Жануарлар мен құстардың атауларын біледі.

• Өсімдіктің өсу кезеңдері туралы түсінік қалыптастырады.

Сөйлеу дағдылары бойынша нәтиже

• Табиғатқа қатысты сөздерді дұрыс қолданады.

• Қарапайым сөйлемдер құрастырып, өз ойын жеткізе алады.

• Сурет бойынша әңгіме құрастырады.

• Сұрақтарға толық жауап беруге дағдыланады.

• Сөздік қоры молаяды.

Логикалық ойлау нәтижесі

• Заттарды түсі, көлемі және пішіні бойынша салыстырады.

• Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтайды.

• Қарапайым логикалық тапсырмаларды орындайды.

• Реттілік пен себеп-салдар байланыстарын түсінеді.

Әлеуметтік дағдылар бойынша нәтиже

• Құрдастарымен бірлесіп ойнайды.

• Өзара көмек көрсетуге және достық қарым-қатынас жасауға үйренеді.

• Топтық жұмыстарға белсенді қатысады.

• Қоғамдық орындардағы тәртіп ережелерін сақтайды.

Шығармашылық нәтиже

• Табиғат туралы өз қиялын сурет, ойын және әңгіме арқылы жеткізеді.

• Түрлі материалдардан қарапайым бұйымдар жасай алады.

• Шығармашылық тапсырмаларға қызығушылық танытады.

Экологиялық тәрбие нәтижесі

• Табиғатты қорғаудың қарапайым ережелерін біледі.

• Өсімдіктер мен жануарларға қамқорлық жасау қажеттігін түсінеді.

• Қоршаған ортаға ұқыпты қарауға дағдыланады.

• Табиғатқа деген сүйіспеншілік сезімі қалыптасады.

Қимыл-қозғалыс дағдылары бойынша нәтиже

• Қимылды ойындарға белсенді қатысады.

• Негізгі қимыл-қозғалыс әрекеттерін орындайды.

• Қолдың ұсақ моторикасы дамиды.

• Кеңістікте еркін бағдарлай алады.

Қорытынды нәтиже

Жыл соңында балалар табиғат нысандарын танып, олардың ерекшеліктерін ажырата алады, табиғатқа қамқорлық жасау қажеттігін түсінеді, өз ойын еркін жеткізіп, қарапайым танымдық және логикалық тапсырмаларды орындайды. Табиғатқа деген қызығушылығы мен сүйіспеншілігі артып, экологиялық мәдениеттің бастапқы негіздері қалыптасады.

27

10 Қорытынды

«Жасыл әлемге қадам» тақырыбы бойынша әзірленген әдістемелік құрал мектепке дейінгі ұйымдардың балаларына арналған. Құралдың мазмұны балалардың жас ерекшеліктеріне сәйкес құрастырылып, олардың танымдық белсенділігін арттыруға, сөйлеу тілін дамытуға, логикалық ойлау қабілеттерін жетілдіруге және табиғатқа деген сүйіспеншілігін қалыптастыруға бағытталған. Әдістемелік құралда ұйымдастырылған іс-әрекет үлгілері, дидактикалық ойындар, мультфильм стиліндегі көрнекілік құралдар, қимылды ойындар мен шығармашылық тапсырмалар жүйелі түрде берілді. Бұл материалдар балалардың табиғат туралы білімдерін кеңейтіп қана қоймай, қоршаған ортаға қамқорлықпен қарау, өсімдіктер мен жануарларды қорғау сияқты экологиялық мәдениеттің бастапқы негіздерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.Ойын арқылы оқыту технологияларын қолдану балалардың қызығушылығын арттырып, оқу қызметінің тиімділігін жоғарылатады. Балалар ойын барысында өзара қарым-қатынас жасауға, бірлесіп әрекет етуге, өз ойларын еркін жеткізуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға үйренеді.

Қорыта келе, «Жасыл әлемге қадам» әдістемелік құралы мектеп жасына дейінгі балалардың жан-жақты дамуына ықпал ететін, тәрбиелік және білімдік маңызы жоғары практикалық құрал болып табылады. Табиғатты танып-білу арқылы балалардың қоршаған ортаға деген жауапкершілік сезімі артып, экологиялық тәрбие берудің тиімді жолдары жүзеге асырылады.

Табиғатты аялау – болашаққа қамқорлық жасау. Сондықтан жас ұрпақтың бойында табиғатқа деген сүйіспеншілік пен қамқорлық сезімін ерте жастан қалыптастыру – бүгінгі білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі.

28

11.Сараптамалық бағалау парағы

Бағалау шкаласы

★★★★★ – Өте жақсы

★★★★☆ – Жақсы

★★★☆☆ – Қанағаттанарлық

★★☆☆☆ – Төмен

★☆☆☆☆ – Қосымша қолдау қажет

29

12. Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты. – Астана, 2022.

2. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасы. – Астана, 2022.

3. Мектепке дейінгі ұйымдар қызметінің үлгілік қағидалары. – Астана, 2022.

4. Әбенбаева С., Мадиева А. Мектепке дейінгі педагогика. – Алматы: Эверо, 2019.

5. Құлжанова Н. Мектепке дейінгі тәрбие теориясы мен әдістемесі. – Алматы, 2018.

6. Мұқанова Б., Қайырбекова А. Балабақшадағы ойын технологиялары. – Алматы, 2020.

7. Жұмабаева Ф. Мектепке дейінгі педагогика. – Астана: Фолиант, 2017.

8. Выготский Л.С. Баланың психикалық дамуы. – Мәскеу, 2018.

9. Эльконин Д.Б. Ойын психологиясы. – Мәскеу, 2019.

10. Монтессори М. Балаларды тәрбиелеу және дамыту әдістемесі. – Алматы, 2017.

11. Сухомлинский В.А. Балаларға жүрек жылуы. – Алматы, 2016.

12. Ушинский К.Д. Педагогикалық шығармалар. – Алматы, 2015.

13. Николаева С.Н. Экологиялық тәрбие негіздері. – Мәскеу, 2018.

14. Рыжова Н.А. Балабақшадағы экологиялық білім беру. – Мәскеу, 2019.

15. Белкина В.Н. Мектеп жасына дейінгі балаларды табиғатпен таныстыру әдістемесі. – Мәскеу, 2020.

16. Интернет ресурстары:

• Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми сайты.

• Мектепке дейінгі білім беру бойынша әдістемелік порталдар.

• Балабақша педагогтеріне арналған электрондық білім беру ресурстары.

17. «Жасыл әлемге қадам» тақырыбы бойынша авторлық дидактикалық ойындар мен көрнекілік материалдар жинағы.

18. Экологиялық тәрбиеге арналған мектепке дейінгі ұйымдардың әдістемелік ұсынымдары.

19. Балалардың танымдық қабілеттерін дамытуға арналған оқу-әдістемелік құралдар жинағы.

20. Мектепке дейінгі ұйымдарға арналған инновациялық педагогикалық технологиялар бойынша әдістемелік әдебиеттер.

30