9-сынып.

Сабақтың тақырыбы: Митоз жыныссыз көбеюдің негізі екендігі.Митоздың биологиялық мәні.
Сабақтың мақсаты: Жасушаның бөлінуін және бұл кезде жүретін жасушаішілік процестердің себептерін түсіндіру.
Сабақтың міндеттері:
Білімділік - оқушыларды митоздық көбеюдің сатыларымен, ерекшеліктерімен, маңызымен таныстыру, білімін арттыру, түсінігін кеңейту.
Тәрбиелік – оқушыларды ізденімпаздыққа, өз бетінше еңбектенуге тәрбиелеу, дүниетанымын, қоршаған ортаға көзқарасын қалыптастыру.
Дамытушылық – оқушыларды сабаққа белсенділігін арттыру, ойлау, саралау, жүйелеуге бейімділіктерін дағдыландыру.
Көрнекіліктер: интерактивті тақта, слайдтар, бағалау парағы, электронды оқулық
Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгеру сабағы.
Әдіс - тәсілдер: АКТ, СТО стратегиялары, тірек - сызба
Пәнаралық байланыс: математика, химия, география.

Сабақтың кезеңдері:

І. Ұйымдастыру бөлімі- Саламатсыңдарма , балалар!

-Бәріміз бір-бірімізге қарап күлімдейікші!

Күлкі – жанның қуанышы, күлкі –өмірімізді ұзартады.

Бәріміздің көңіл – күйіміз жақсы сияқты.

Бүгінгі сабақ тағы бір жаңа білімнің бастауы болмақ. Ал біз жаңа ілімді қайдан аламыз?

Білімді терең меңгеру үшін,оны сүйсіне оқу керек.Сонда ғана оқу,білім алу оңай болады. Бүгінгі сабақта сендерге сәттілік, жаңа тақырыпты жақсы меңгерулеріңді тілеймін.

Сыныпты 3топқа бөлу. (Мен кез келген санды айтамын сол сан бойынша сонша оқушы орнынан тұру керек мысалы: 9,7,15,3)

Топ аттары: Митоз, Амитоз, Мейоз.

Бағалау парағын әр топ басшысы әр кезең соңында толтырып отырады, соңында қорытындысын шығарады.

ІI. «Білім минуты»  

«Біз өмір бойына жететін білім алу» моделінен «өмір бойы білім алып өту» моделіне көшуге тиіспіз. Болашаққа біліммен қадам басып,  лайықты  қолтаңбамызды  қалдырайық.

 Елбасы Н. Ә.Назарбаев

Үй тапсырмасын сұрау
1.Бейне сұрақтар қойылады. (Басқа мектептердің биология пәні мұғалімдерінің сұрақтарын интерактивті тақтадан тыңдату арқылы қоямын)

2.Гүл сыйлау (оқушылар өзі қалаған оқушыға сұрақтар қояды)

3.  Зымыран сұрақтары қойылады.

 1.Нәруыз биосинтезі деген не?

 2.Трансляция қай кезде басталады?

 3.Гендік инженерияның қандай жетістіктері бар?

 4.Транскрипцияның реттелуін қалай түсіндіресің?

 5.Жасушалық инженерия дегеніміз не?

Шығармашылық тапсырма- жасушаның бөлінуі туралы ертегі құрастырып, оны сахналап көрсетеді.
Ертегі
Әлемдегі өте кішкене ел бар. Оны тек микроскоп арқылы көруге болады. Бұл ел жасуша деп аталады. Оның тұрғындарын органоидтер дейді. Органоидтері барлығы тату – тәтті өмір сүрді. Олардың әрқайсысының атқаратын қызметтері бар. Жасушаның үкімет бастығы – ДНК.
ДНК – сарайда өмір сүрді. Сарай дегеніміз ядро жарғақшасы деп аталатын қорған қамал. Бір күні ел көбеюге дайындалады, ол дайындығы – интерфаза деп аталады. Бұл кезде ішіндегі тұрғындар саны көбейді, үкімет бастығы ДНК екі еселенді. Сонда кейін нағыз бөліну – митоз басталды.

II. «Білу теориясы» Жаңа сабақ  

   Электронды оқулықтан мәтінді тыңдату,кесте арқылы түсіндіру.

Жасушаның бөлінуі

    1.Амитоз                               2. Митоз                            3. Мейоз

  (Тікелей бөліну)     дене жасушаларының  бөлінуі   жыныс жасушаларының бөлінуі

         Митоз немесе дене жасушаларының бөлінуі 3 кезеңнен тұрады

                Интерфаза                     Кариокинез                        Цитокинез

ІІІ. «Түсіну» теориясы

Оқулық мәтінін игерту. Оқулық бойынша жұмыс. Мәтінмен жұмыс. Түртіп алу. Тақырыптың басты идеясын табу. Постер қорғау

1 - топ – «Митоз» тобы –Жасушаның тіршілік циклін сипаттайды.
Бөліну нәтижесінде пайда болған жасушаның тіршілігі тоқтағанға дейінгі немесе оның келесі бөлінуіне дейінгі кезеңі тіршілік циклі болады.
ДНҚ синтезі бактерияларда бірнеше минут, сүтқоректілерге 6 - 12 сағатқа созылып жүреді.

2 - топ оқушылары «Амитоз» тобы «Митоздың фазаларын» орналастырады, салыстыра отырып баяндайды.

Фазаларды ретімен орналастыр

Профаза Метафаза Анафаза Телофаза

3- топ «Мейоз» тобы- Митоздың биологиялық маңызын баяндайды.
Ұрпақтан – ұрпаққа тұқым қуалау материалының тұрақты сақталуын қамтамасыз етеді.
Хромосомалар саны тұрақты сақталады.
Ұрпақтық даму, өсу, жарақаттанған ұлпалар қалпына келуі.
Жойылған орнына жаңа жасушалардың түзілуі.
Нәтижесінде диплойдты жиынтығы бар жасушалар түзіледі.
Сергіту сәті «Саусақтар арқылы митоздың фазаларын құру)

Белсенді тапсырма:

«Жұптасу» ойыны. Оқушылар гаплоидты дегенде дара тұрады. Диплоидты дегенде жұптасады, триплойдты дегенде үштен тұрады, тетраплоидты дегенде төрттен тұрады, кейін диплоидты дегенде жұптасады. Кейін осы жұптасқан оқушылар жұптық жұмыс орындайды.

ІV.«Қолдану» теориясы Алған білімдерін қолдану. Іс-тәжірибе дағдысын қалыптастыру.

І топ. Митоздың фазаларын сәйкестендір

V «Талдау » теориясы ІІ топ

Қандай фазаға жатады, құрылысын талда

ІІІ топ. Егер дұрыс жауап болса «+» таңбасын, қате болса «-» таңбасын қою

1.Митоздың бөлінуге дайындык кезеңі метафаза сатысында жүреді.

2.Аяқталуды білдіретін фаза –ол телофаза

3.Митоздык бөлінудің ешқандай биологиялык мәні жоқ

4. Митоз жыныс жасушаларында жүреді.

5.Митоздық бөліну 0,5-3 сағатқа созылады.

Бекіту.
1. Жасушаның бөліну кезіндегі дайындығы?
2. «Жіп» сөзінің синонимі;
3. Аяқталуды білдіретін фаза;
4, Жыныс жасушалары түзелу үшін бөлінуі;
5. Жасушаның бөлінуі;

1.Қызыл -тақырыпты толық меңгердім.

2. Көк- бәрі түсінікті болды.

3. Жасыл –түсінбедім.

Оқушыларды бағалау.

Бағалау парағы: