Жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтары

Тарау 5.3В Тірі табиғаттағы үдерістер

Мектеп: Алматы облысы,Балқаш ауданы, « Жиделі орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен, Орақбалға шағын жинақталған бастауыш мектебімен» мемлекеттік коммуналдық мекемесі

Күні:

География және тарих пәнінің мұғалімі: Аланова Дилдахан Баймұқанқызы

Сынып:5

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтары

Оқытумақсаты

5.4.2.6 өсімдіктердепигменттердіңболуынзерттейді

5.4.2.7фотосинтездіңжүруіүшінқажеттіжағдайларынзерттейді

Сабақмақсаттары

өсімдіктердепигменттердіңболуынзерттейді,

фотосинтездіңжүруіүшінқажеттіжағдайларынбіледі.

Бағалаукритерийлері

өсімдіктердепигменттердіңболуынзерттейалсажәнефотосинтездіңжүруіүшінқажеттіжағдайларынбілсе

Дағдылар

Білімінқолдану, түсіну

Тілдікмақсаттар

Алдыңғыбілімі

Өсімдіктердің жарыққа жауап қайтаруы, көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөлетінін білу (3сынып).

Фотосинтез үдерісін білу және түсіну. Өсімдіктер бөлген оттегінің тірі ағзалар үшін мағызын түсіну. (3 сынып).

Оқытудыңтілдікмақсаты

Оқушыларорындайалады:

• Фотосинтез формуласынжазады

• Фотосинтез үдерісінтүсіндіреалады

• өсімдіктердепигменттердіңболуынзерттейді

Қысқашашолу

Бұл бөлімде тірі табиғаттың құрылымдық деңгейлері және қасиеттері жайлы ұғымдарын дамытады. Оқушылар тірі табиғаттың құрылымдық деңгейлерінің үлгісін жасайды. Оқушылар өсімдіктердің оттегіні бөлуі мысалында фотосинтез үдерісін зерттейді. Бұдан әрі олар алдын –ала өздерінің микропрепараттарын дайындау арқылы жасушаның құрамдас бөліктерін анықтау үшін микроскопты қолданады.

Сабақбарысы

Сабақтыңжоспарланғанкезеңдері

Сабақтағыжоспарланғаніс-әрекет

Ресурстар/ Оқушылардыңіс- әрекеті

Амандасу. Өзбекхалқындайамандасады.

Оқушылардыңзейінінсабаққааударуүшінбілімгедегентақпақтыоқыпбереңіз.

Сабақтыңтақырыбы менмақсатынсыныпқатаныстыру,оқушыларменбіргеталдауарқылызейіндеріншоғырландыру

Презентация

(Э) Оқушылар жапырақтардағы пигменттерді бөлу үшін қағазда хроматографияны қолданулары тиіс. Жапырақтарды үккіш пен түйгіш көмегімен ұсатып эталонмен араластырулары тиіс (немесе веб-сайттағы нұсқауларды қолданулары тиіс). Тамшылар хроматография немесе сүзгіш қағазға салынады. Сонан соң қағазды пигменттер бөліну үшін этанолға салады (ерітінді ретінде).

Этанолды қолдану кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету.

Сонымен қатар оқушылардан табиғи пигменттерді бояу ретінде қолдануларын сұрау. Олар пияз бояуын алып, ұлпаны бояу үшін пигментті қолдана алады, немесе жеміс cығындыларын бояу ретінде қолдана алады.

Оқушыларға әдістеме ретінде ұсынуға болады:

1. Түрлі жапырақтан 3 г өлшеп алу.

2. Қайшымен жапырақтарды ұсақтап,үккішке салу. 2г кварц құмын салып, езу.

3. Езілген жапырақтар жұмсағына 3мл этил спиртін қосып араластыру.

4. Сүзгіш қағаздың төменгі ұшынан 10мм жерде қарындашпен көлденең бастау сызығын сызу. Сызықтың тең ортасын белгілеу.

5. Белгіленген орынға 1 тамшы пигмент ерітіндісін тамызу.

6. Стаканға 3мм шамасында этил спиртін құю.

7. Пигмент ерітіндісі тамызылған қағаздың бір шетін малып, стақанға орналастыру.

Пигменттердің таралуын бақылау.

(С) Оқушылардан өсімдік пен жануарлардың айырмашылықтарын: өсімдіктерде пластидтің болуы туралы еске түсіруді сұраңыз.

(С) Фотосинтез кезінде күн энергиясының көмегімен заттар түзілетіндігі туралы білімдеріне сүйеніңіз.

(Э) Оқушылар қараңғы ортада 2 күннен астам уақыт бойы тұрған жапырақты көріп, жарықсыз крахмалдың болуы мүмкін еместігін айтады.

.

(С) Оқушыларға фотосинтез процессінің анықтамасын беріп, ол үшін оттегі, су және көмірқышқыл шазы мен хлорофиллдің қажет екендігіне тоқталыңыз.

(Э) Оқушылар жапырақта крахмалдың бар-жоқтығын алдымен оны қайнап жатқан суға салып, сосын ыстық су құйылған химиялық стаканға салынған алкоголі бар қайнап жатқан түтікшеге салып тексереді.

Бірнеше минут өткен соң жапырақ ақ түске енеді. Жапырақты жұмсарту үшін ыстық суға салыңыз. Сосын жапырақты ақ тақташаға қойып, бетіне йод ерітіндісін құяды.

Мынасайттарданнұсқаулардытабуғаболады:

http://www.hsu.edu/pictures.aspx?id=1653

Келесісайттаросындайэксперименттердісипаттайды.Оларәртүрліертінделердіқолданатынанназараударыңыз:

http://www.biologycorner.com/worksheets/plant_pigments.html

Өсімдікпигменттерінқолданубойыншаидеялардызерттеуүшін:

http://www.ehow.com/info_12053286_natural-plant-dyes-activities-children.html

Құрал-жабдықтар:

Түрлі жапырақтар, үккіш, қайшы, этил спирті, сүзгіш қағаздың ұзынша кесіндісі, тамшуыр, пинцет, қағазды стаканның шетіне бекітенін қысқыш, стакан, кварц құмы.

Тәжірибелерді мына жерден табуға болады:

http://www.biology-resources.com/biology-experiments2.html#Photosynthesis

Жапырақта крахмалдың болуын тексеру әдістемесі:

http://www.nuffieldfoundation.org/practical-biology/testing-leaves-starch-technique

Қажетті жабдықтар:

Сынып үшін:

• су қайнату үшін шағын газ плитасы немес электр шайнегі

Әр топ үшін:

• крахмалсыздандырылатын өсімдік, яғни герань

• оқшаулаушы лента

• ақ плитка

• йод

• тамызғыш

сорғыш қағаз

Үй жұмысы

• Фотосинтез туралы қосымша ақпарат табу

Рефлексия

Жеміс ағашы

«Плюс» - оң әсер еткен фактілерді жазыңыз;
«Минус» - “қолымнан келмей жатыр” немесе “ түсініксіз болып тұрған ” сұрағыңызды жазыңыз;

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру

деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Кейбір оқушылар нұсқаулық бойынша өте жақсы жұмыс жасайды. Әр оқушының сөйлеуі олардың тілдік қорын дамытады.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2: Сабақта оқу атмосферасы өте жақсы деңгейде болды,

Сабақтыжақсартуға не ықпалетеалады (оқытутуралы да, оқутуралы да ойланыңыз)?

1:

2: Сабақбарысындасыныптуралынемесежекелегеноқушылардыңжетістік/қиындықтарытуралыненібілдім, келесісабақтарда неге көңілбөлуқажет?