400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 18 материал табылды

Жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтары

Материал туралы қысқаша түсінік
Қазақстанның қазіргі жер бедеріні қандай күштердің әсерінен қалыптасқанын біледі; жаңа тектоникалық қозғалыстар дегенді түсінеді жер сілкіну кестесі мен оның күштерін анықтайды; сейсмикалық аудандастыру картасына қарап жер сілкінудің таралған аудандарын талқылайды; өз өлкелеріндегі сейсмикалық аудандар туралы болжам айтады
Материалдың қысқаша нұсқасы

Күні: Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж.


Сынып: 8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақта іске асатын оқу мақсаты (оқу бағдараламасынан сілтеме)

8.3.1.1 жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтарын зерттейді

Сабақтың тақырыбы

Жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтары


Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: Қазақстан Республикасының Жер бедерінің қалыптасуы мен даму заңдылықтары туралы білімдерін дамытады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Қазақстанның қазіргі жер бедеріні қандай күштердің әсерінен қалыптасқанын біледі;

жаңа тектоникалық қозғалыстар дегенді түсінеді

жер сілкіну кестесі мен оның күштерін анықтайды; сейсмикалық аудандастыру картасына қарап жер сілкінудің таралған аудандарын талқылайды;

өз өлкелеріндегі сейсмикалық аудандар туралы болжам айтады

Кейбір оқушылар:

Қазіргі жер бедері қалай қалыптасқанын үйренеді

Постер қорғайды. Картаны оқиды, кестелермен жұмыс жүргізеді, талдайды саралайды,өз ойын жүзеге асырады,білген білімдерін өмірге жаратады.


Тілдік мақсат






Оқушылар:

Карталарды және мәтіндерді қолдана отырып,  Жердің тектоникалық құрылымы мен литосфералық плиталардың және сейсмикалық аймақтарды орналасуын картадан көрсетеді  және сипаттайды

Пәнаралық байланыстар

Физика, математика , химия, биология

Алдыңғы білім


Оқушылар жер бедерінің қалыптасу заңдылығын білу қажет.

Карта,  тірек-сызба, фотосуреттермен жұмыс істей алу керек.

Дерек көздер:

«Қазақстанның физикалық география» оқулығы; интернеттен материалдар, әдеби оқулықтардан табиғатты болжау туралы қысқаша деректер

Критерийлер бойынша,топты бағалау және өзін- өзі бағалау: Кері байланыс,.

Ұйымдастыру кезеңі

(2 минут)










  1. Шаттық шеңбері: Сәттілік тілеу

. І. Ұйымдастыру кезеңі:

А. Оқушыларға «Вlob tree» парағы ұсынылады. «Сіз өзіңізді қай жерден көресіз?»

Б. Оқушыларды «Сандар» әдісі арқылы жер бедері бойынша топтарға бөлу /жазықтар, таулар/


Жақсы тілек айту.

Оқушылар шеңбер бойына қол ұстасып тұрып;

«Бүгінгі сабақта бір-бірімізге сәттілік тілейміз!»

Топқа бөлу

(2 минут)










Сағаттар бойынша:

1. І топ «Жазу орталығы»


2. ІІ топ «Оқу орталығы


3. ІІІ топ «Білім орталығы»



Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Үй тапсырмасын

Көпір




Ой шақыру:

Жалпылама сұрақ

1сұрақ. Геолгтардың негізгі мақсаты не?

2 сұрақ. Полезой жыныстары қай жерлерде кездеседі?

3 сұрақ. Шу, Іле, Зайсан қазан шұңқырларын кім картадан көрсетеді?

4 сұрақ.Мұздық шөгінділер яғни қазіргі мұз басқан қандай таулар?




Жаңа сабақ

І Білу

ІІ Түсіну7 минут




ІІІ Қолдану

Бейнефильм көру (4 минут)

постер орындау (3 миут)

қорғау 9 минут





ІҮ Саралау

Топпен жұмыс































Жинақтау







Қорыту























Бағалау








Кері байланыс



















Тақырыпты оқып шығу (7 минут)

ІІ.Тақырыпқа шығу.   Мұғалім жаңа сабақты бастау үшін  оқушыларға таулар мен жазықтардың фотосуреттерін береді. Фотосуреттер арқылы не ойлайтындығы сұралады:

  1. Суреттерде не бейнеленген?

  2. Олардың басты ерекшеліктері қандай?

Фотосурет арқылы таулар мен жазықтардың айырмашылықтарын ажыратады. Жұппенен  өз ойларын бөліседі, бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтайды. Мұғалім оқушыларға сұрақтар қою арқылы, оқу мақсаттарын анықтауға жетелейді.

  • Жер қыртысымен жер бедері арасында байланыс бар ма? Егер болса ол қандай?

Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып, топпен  өз ойларын бөліседі. Мұғалім әртүрлі идеяларды қорындылап, жер бедерінің қалыптасу заңдылығын түсіндіреді. Мұғалім оқушыларға жер бедерінің қалыптасуы туралы ақпарат таратады (мәтін, сызба-нұсқа).


ІІІ. Оқушылардың іс-әрекеті.

Топпен жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс

Картамен жұмыс:

1- тапсырма: Тектоникалық карта мен физикалық картаны салыстырыңыз және жер бедерінің қалыптасу заңдылығын анықтаңыз.

Мұғалім оқушыларға тапсырма орындау үшін атлас картаның тектоникалық және физикалық картасымен жұмыс жасауды ұсынады.

Оқушылар мәтін бойынша жер бедерінің қалыптасу заңдылығын анықтайды, тектоникалық және физикалық картаға сипаттама береді. Мұғалім оқушылардың біліміне қолдау жасап, өзектендіріп отырады.

Тапсырманы қорғау

Оқушылар өз жұмыстарын ұсынады. Топпен  өз ойларын бөліседі, тыңдалым, айтылым дағдысын қалыптастырады.

Бағалау: Оқушылар бір-бірінің топтарын «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы бағалайды.

Жұппен жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс

2- тапсырма: Тауларды  абсолют биіктіктері бойынша атлас картадан тауып жазыңыз.

Аласа таулар

Орташа таулар

Биік таулар




Оқушыларға таулардың суреттері беріледі, суреттерге қарап таулардың шығу тегін, тау элементтерін, биіктіктеріне қарай ажыратады. Атлас картаны және суреттерді пайдалана  таулардың шығу тегіне талдау жасай алады, жазылым дағдысын қалыптастырады.

Бағалау: Оқушылар жұппен парақтарын ауыстырып, бірін бірі «+»және «-» таңбаларын көрсету арқылы бағалайды. Мұғалім оқушылардың біліміне қолдау жасап, өзектендіріп отырады.

Жеке жұмыс. Қалыптастырушы жұмыс

4-тапсырма: Жазықтарды биіктіктеріне қарай гипсометриялық профильге (қима) бейнелеңіз.

Оқушыларға  сурет және мәтін беріледі, мәтін бойынша жазықтарды биіктіктеріне қарай жіктелуін гипсометриялық профильде (қимаға) бейнелейді. Жазықтықтардың биіктігіне қорытынды жасай алады.

Бағалау: Оқушылар бірін бірі «Бас бармақ» тәсілі арқылы бағалайды

Мұғалімдерге








Құрметті әріптестер, бүгінгі сабақ бойынша алған керекті ақпараттарыңызды чемоданға салыңыздар, ( не екенін жазыңыздар),










Осы ақпараттың ішінде өзіме қажет, әлі толықтыруым керек дегендері болса, еттартқышқа салыңыздар (жазыңыздар)









Ал бүгіні сабақтағы керек емес болған, артық дүниені қоқыс жәшігіне салыңыздар (оның не екенін жазыңыздар).


Рефлексия Мұғалім оқушыларға сабақтың басында ұсынған «Вlob tree» парағы қайта толтыруды ұсынады. «Сіз өзіңізді қай жерден көресіз?»

«Мен үшін бүгінгі сабақта өзімді ......







Интернет материалы

Критерий бойынша топ бір-бірін ауызша бағалайды







Светаформен топты бағалайды




Ө те жақсы


Жақсы


Қанағат










Бармақпен бағалау























Ауызша


Бөлім:

Литосфера

Мектеп:


№5 орта мектеп



Күні:

__________2019ж

Мұғалімнің аты-жөні:

Дүйсенбай Н.Ж.



Сынып:

Сабақ

8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:



Сабақтың тақырыбы

Жер бедері түрдерінің жіктелуі



Сабақта іске асатын оқу мақсаты (оқу бағдараламасынан сілтеме)

8.3.1.2 жер бедері түрлерін жіктейді

8.3.1.3 жер бедері түрлерін жоспар бойынша сипаттайды



Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Жер бедері түрдерінің жіктелуі ні жинақтайды

Оқушылардың басым бөлігі:

Тақырып бойынша мәліметтерді жинақтап, презентация түрінде ұсыну Кейбір оқушылар:

Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.



Бағалау критерийі

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Оқушы

Литосфералық плиталардың қозғалысына байланысты болатын жер бедерінің түрлерін анықтай алады, картада көрсетеді.






№ 1


Жер бедерінің қалыптасу және таралу заңдылықтарын зерттеу;


1



Географиялық дерек көздерімен жұмыс істеу ұсынады;


1










Тілдік мақсаттар

Оқушылар:

Карталарды және мәтіндерді қолдана отырып,  Жердің тектоникалық құрылымы мен литосфералық плиталардың және сейсмикалық аймақтарды орналасуын картадан көрсетеді  және сипаттайды.

Сызбаларды,  карталарды және мәтіндерді қолдана отырып, литосфералық плиталардың қозғалыс түрлерін  ажырата алады және салдарын түсіндіреді.

Жердің геохронологиялық кестесін ауызша сипаттай алады (айтылым, тыңдалым, жазылым дағдылары) дамытады.




Пәнаралық байланыс

Биология



Сабақ барысы



Жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекеттер


Дереккөздер



Сабақтың басы

7 минут











Қызығушылықты ояту кезеңі.

Ықпалдастыру тренингі: «Табиғат аймақтарын адасқан объектілерін атау» (іс-қимыл арқылы ойнатылады)

1.Шығыс Еуропа жазығы.

2.Тұран жазығы.

3. Солтүстік қазақ жазығы.

Миға шабуыл: «Түрткі сұрақтар»

(суреттер көрсетіліп, музыка қойылады)
1.Суреттен қандай жер бедерін көріп тұрсыздар?

Picture 2 Picture 3


Picture 4 Picture 5

1 Жер бедері дегеніміз не?

2 Жер бедері қандай күштер әсерінен қалыптасады?

3 Ішкі күштер әсеріне не жатады?

4Үгілу түрлеріне мысалдар келтіріп жауап бер

1 Тест тапсырмалары

2 Дәптерге семантикалық карта толтыру

3.Картамен жұмыс: Жанартаулы аймақтардың,Аппалач тауындағы Флинт –Мамонт үңгірінің географиялық координатын табу

4.Кескін картаға нысандарды белгілеу





Сабақтың ортасы

30 минут







Мағынаны тану кезеңі. (Сұрақтармен жұмыс жасау)


«


Қолдану. Жұптық жұмыс. Жаһандық жылыну мәселесінің алдын алу үшін қандай ұсыныстар бере аласыз?


Топ алдында өз презентацияларын ұсынады.

Бағалау жүргізіледі.




















































Сабақтың соңы

3 минут



Кубизм» стратегиясы бойынша жұмыс

  • Түсіндір

  • Анықтама бер

  • Сипатта

  • Суретте

(мәтін бойынша «Т- тізбегі» әдісі «иә», «жоқ» игерген жауаптарын береді)



Рефлексия

Бүгінгі сабақ қандай пәнмен байланысты болды?

Қандай қосымша жаңа сөздермен таныстыңыз?

Сабақтан қандай әсер алдыңыз?

Сабаққа бір ұсыныс.












Мектеп: №5 орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің есімі: Дүйсенбай Н.Ж.


СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу

мақсаты

8.3.1.4 материктер мен мұхиттарда орналасқан ұқсас орографиялық бірліктерді салыстырады

Тақырыбы

Материктер мен мұхиттардың ірі орографиялық нысандары

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

 Материктер мен мұхиттар туралы алған білімдерін жинақтайды

Оқушылардың басым бөлігі:

Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады.

Кейбір оқушылар:

Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.

Бағалау критерийі

 6 материк және 4 мұхит және аралдар туралы түсінеді, өз бетімен оқып білуге үйренеді

география ғылымының дамуына қомақты үлкен үлес қосқан ғалымдар жайлы,географиялық зерттеулердің кезеңдерге бөлінуімен танысады.

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде

жоспарланған жаттығулармен қатар,

ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 5 минут


Топқа бөлу 2 минут

Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет алуларын сұраймын. Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.


Психологиялық ахуал қалыптастыру:

3 минут

Сұрақ: Карталар қанша түрге топтастырылады?

Жауап: 4; қамтылытын аумағына, мазмұнына, масштабына, қолдану сипатына қарай топтастырылады

Сұрақ: Кешенді карталар дегеніміз не?

Жауап:  Көп жағдайда тақырыптық крталар бірнеше компоненттерді және олардың өзара байланысын көрсетеді. Мұндай карталар кешенді карталар деп аталады.

Сұрақ: Глобус дегеніміз не?

Жауап: Жер шарының бірнеше есе кішірейтіліп берілетін нақты бейнесі глобус деп аталады.


1-топ «Сары кәмпиттер»

2-топ «Көк кәмпиттер»

3-топ «Қызыл кәмпиттер»



Ортасы 20 минут

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Топтарға тапсырма:


.181ер шары бетінің жалпы ауданы 510, 2 млн. км - ге тең. Ол материктер мен мұхиттарға бөлінген. Құрлықты құрайтын материктер мен аралдар үлесіне шамамен 149, 1 млн км немесе бүкіл Жер бетінің 29, 2%- ы келеді.
Жер шарында барлығы алты материк бар. Материктер қалыптасуы мен қазіргі табиғат ерекшеліктеріне сәйкес, солтүстік және оңтүстік жарты шар материктеріне топтастырылып, мынадай тәртіппен қарастырылады: Еуразия (54 млн км астам), Солтүстік Америка (24, 2 млн км), Оңтүстік Америка (18, 3 млн км), Африка (30, 3 млн км), Аустралия мен Мұхит аралдары (9, 0 млн км - ге жуық), Антарктика (14 млн км).

Дүниежүзілік мұхит. Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы 316 млн км, бұл Жер беті ауданының 70, 8%- ын құрайды. Ол материктер арқылы төрт мұхит айдынына бөлінеді: Тынық, Атлант, Үнді және Солтүстік Мұзды мұхиттары.
Дүниежүзілік мұхиттың ең терең жері – Тынық мұхиттағы Мариана шұңғымасы (11 022м). Мұхиттар құрлықтың бөліктерімен тығыз байланыста бола отырып, ондағы табиғат жағдайларының қалыптасуына зор ықпал жасайды.

Дескрипторлар:

- Мәтінді оқып отырып, мәліметтерді түртіп отырады;

- Жинақталған мәліметтерден 4 маңызды ақпаратты анықтайды;

- Анықталған ақпараттарды кластерге түсіреді.


(жеке жұмыс, топқа бөлінген бойынша

Жанрлық ерекшеліктеріне сай ресімделуі мен құрылымын сақтап"РАФТ" әдісін қолданып хабарландыру, хат, жарнама құрастырып жазады.

Р-рөл

А-аудитория

Ф-форма(мәтіннің түрі)

Т-тақырып

Рөл

Аудитория

Форма

Тақырып



Хат

Жарнама

Хабарландыру








«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріледі. Топта президент қалады. Келген өзге топ мүшелеріне берілген білім мазмұнын түсіндіреді.







«Интервью» әдісі


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


«Қыдырып қайтайық!» биі


Аяқталуы 20 минут

Талдау 10 минут Постер жасау

«Ой қорыту 1.Географиялық ғылымның дамуына қомақты үлес қосқан ғалымдар жайлы әңгімелеңдер. 2.Географиялық зерттеулер қандай кезеңдерге бөлінді? 3.Жаңа жерлер қандай мақсатпен ашылды және кімдер ашты? 4.Қазіргі географиялық зерттеулердің бағыты қандай?Дәптермен жұмыс 



Рефлексия 3 минут

Рефлексиялық эссе

Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:

  • Алдымен біз былай деп ойладық.....

  • Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............

  • Проблеманы шешу үшін......жасадық.

  • Бұдан біз..................көрдік.

  • Демек, бұл мынаны білдіреді.................

  • Сонымен біз.................деген шешімге келдік.

Үш топқа арналған ватман, маркерлер, оқулық.

(Әр топ тапсырмаларын орындап болған соң түсіндіреді, басқа топ мүшелері өз ұсыныстарын стикерге жазып жұмыстың астыңғы жағына жабыстырады.)

Рефлексиялық эссе жазылған парақшалар таратамын. Оқушылар өз топ мүшелерімен бірлесіп жазады.

















Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж .

СЫНЫП:8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:


Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы

Тау жыныстары мен минералдардың жіктелуі

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.1.8 тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін түсіндіреді

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Жер қыртысын түзетін тау жыныстары, олардың тузілу жағдайы, түрлері жөнінде түсінік алады

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Тау жыныстары және минералдардың жіктелуі туралы білім негіздерін қалыптастырады

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.

Бағалау критерийі

Тау жыныстары, минералдар, олардың түрлері, түзілу жағдайы туралы біледі.

. Бір – бірінің пікірін тыңдап, өз ойларын еркін жеткізе алады.

Алған білімдерін өмірде қолданады

Тілдік құзіреттілік

Өзгеру, үрей туғызу, болжау, жылыну, жағдай жасау, кері әсер, жағымды әсер, ауыл шаруашылығы, құрдымға жіберу

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Бағалау парақшасымен таныстыру

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу.Мазайка бойынша топқа бөліну.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

Бағалау критерийі:

Тірек сөздер мен жетекші сұарқтар арқылы негізгі ойды анықтайды.

Үй тапсырмасын сұрау

Миға шабуыл.

1.Литосфера қандай қабыт ?

 2. «Литос»қандай мағына береді?

  3. Жердің ішкі құрылысын ата ?

  4. 3500 км дейін қандай қабат орналасқан?

5.Литосфералық тақталарды ата?



Тапсырманы орындаған әр балаға конфеттер беріп отырамын.

Жаңа білім

10 минут




Білу және түсіну


Минералдар

Минерал (ескі лат. mіnera – кентас кесегі) – химиялық құрамы және физикалық қасиеттері бір текті табиғи дене. Ол жер бетіндегі немесе жердің (ғарыш денелерінің) қойнауындағы физикалық - химиялық процестерге байланысты пайда болып, тау жыныстарын, кентастар мен метеориттерді, т.б. құрайды. Минерал негізінен қатты денелер. Олар кристалды (пирит, галенит), аморфты (опал, лимонит) және метамикты (сырты кристалл тәрізді, ішкі құрылысы аморфты, шыныға ұқсас) болып жіктеледі. Әр Минерал өзіне тән құрамды, кристалды құрылымы бар табиғи қосынды. Жекелеген кристалдар, дәндер және басқа денелер Минералдық индивид деп, ал Минералдық индивидтердің бірігіп түзілгендері минералдық агрегаттар деп аталады.

Рисунок 1

Криолит

Криолит —Na3AlF6 . Грекше криос — мұз деген сөзден шыққан. Химиялық құрамы: А1 12,8%, Na 32,8%, Ғ 54,4%. Кейде үш валентті темір қоспасы болады. Қаттылығы 2—3, меншікті салмағы 3, жымдастығы жоқ . Сингониясы моноклиндік; призма формалас; қызғанда 500° шамасында кубқа айналады. Кристалдық бейнесі көбінесе куб пішіндес. (110) беті бойынша қоспақтары болады. Олар көбінесе тұтас біріккен зат түрінде кездеседі. Түссіз мөлдір немесе ақшыл сұр, сарғылт қызғылт, кейде қоңырқай түсті минерал. Шыныдай жылтыр.





Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







Қолдану


1.Тау жыныстарының жіктелуі бойынша берілген тау жыныстарын жүйелеңдер: гранит,базальт, құм, ас тұзы, көмір, мәрмәр, алмас, пемза, саз, гипс, мұнай,гнейс, кварц, қиыршық тастар, газ, кварцит, қойтас, әктас, малта тас, бор.

Магмалық

жыныстар

Шөгінді жыныстар

Метаморфтық

жыныстар

Орга

ника

лық


Хи

мия

лық

Ке

сек









2. Географиялық диктант.

Жер қабығында бірнеше тектен

қосылған минералдық____________

тау жыныстары, минералдардың

 немесе органикалық заттың

қатқан немесе қатпаған жиынтығы-______________деп аталады. Жер қырытысының беткі қабатында _____________-тау жыныстары

таралған. Магмалық тау жыныстары________________________ пайда болады. Жер қыртысының терең қабаттарында өзгеріске ұшыраған тау жыныстарын _________________________ деп атайды..

3.Картамен жұмыс.

Берілген минералдардың шартты белгілерін таралуы бойынша кескін картаға орналастыру.



Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер



Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


Оқушылар би билеп сергіп қалады.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

БББ кестесі

Білемін

Білдім

Білгім келеді







Жұптық  жұмыс

«Географиялық диктант»

1.Тау жыныстары ......және .......тау жыныстары болып бөлінеді.

2.Шөгінді жыныстар ......,.........,............ деп бөлінеді.

3.Қатты жыныстардың үгіліп,ағын су,желдің тасымалдануынан............ пайда болады.

4. Құрлық пен судағы өсімдік пен жануарлар қалдықтарынан п.б................. шөгінділер.

5.Температураның әсерінен өзгергенжыныстар...............деп аталады.










Бағалау


5 минут







Кері байланыс

3 минут

Бағалау. Бағалау парағы арқылы жүргізіледі.


Рефлекция «Рефлекция пирамидасы»


Кері байланыс кемесі



































Бөлімі: Литосфера Мектеп:№5 орта мектеп

Күні: Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.

Сынып: 8 а, б, в, г Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы


Пайдалы қазбалардың таралу заңдылықтары

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.3.1.8 тау жыныстарының жасын анықтау әдістерін түсіндіреді

Сабақтың мақсаты



пайдалы қазбалары туралы жалпы түсінік беру

пайдалы қазбалары, соның ішінде жанатын пайдалы қазбалар олардың таралу заңдылықтарымен танысады.

Бағалау критерийі

еліміздің пайдалы қазбалары, соның ішінде жанатын пайдалы қазбалар олардың таралу заңдылықтары жөніндегі түсініктері кеңейеді.

Тілдік мақсаттар

кесте, диаграмма, көрсетілген, ілгері динамика, төмен көрсеткіш, өзгеріссіз, өсу, байқау, жіктеу, жоспарлау.

Пәнаралық байланыс


Минералды заттар

Сабақ барысы


Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

10 минут


М: Кіріспе сөз

  1. Биік таулы өлкеге қандай таулар жататынын сұрау және оны картадан таптыру

  2. Алтай тау жоталарын картадан таптыру оның биік шыңы қалай аталады биіктігі

қанша? ( Неге Батыс немесе кенді Алтай деп аталады?)

  1. Сауыр мен Тарбағатайдың ұқсастығы мен айырмашылығын сұрау

  2. Жоңғар немесе Жетісу Алатауы таулы өлкесі жайлы түсініктерін сұрау

  3. Солтүстік, Батыс Тянь-Шань тау ларын картадан табу.

Өткенді қайталау: «крестик-нөлдік-үшбұрыш» ойыны» бойынша жұмыс.

«Х» (крестиктер), «О» (нөлдіктер), «Δ» (үшбұрыштар) ойыны арқылы. Әр топ өзінің белгісіндегі сұрақтарды таңдай отырып жауап береді. Дұрыс жауап берсе, өз белгілерін қояды. Ал жауап бере алмаса, басқа топ жауап беріп өз белгілерін қоюға болады. Қай топтың белгісі көп жиналса және көп ұпай жинаса сол топ жеңіске жетеді.

Крестиктер «Х»

Нөлдіктер «О»

Үшбұрыштар «Δ»

10

10

10

20

20

20

30

30

30

Крестиктер тобының сұрақтары:

10 – Жетісу Алатауының ең биік нүктесі? (Бесбақан шыңы 4622 м)

20 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қазақстан ойпаттарын тиісінше орналастыр)

30 – Ұзынқара (Кетпен) жотасы, Күнгей Алатау, Іле Алатауы және Шу-Іле таулары (Желтау-Айтау), Қырғыз Алатауы қай тау жүйесіне кіреді?

(Солтүстік Тянь-Шанға )

Нөлдіктер тобының сұрақтары:

10 – Тарбағатай тауының ең биік нүктесі? (Тастау 2992 м)

20 – Батыс Алтайды кейде Кенді Алтай деп те атайды. Неліктен? (Өйткені Батыс Алтай пайдалы қазбаларға бай болып келеді. Одан мыс, мырыш, қалайы қорғасын, вольфрам, күміс, алтын т.б металдар табылған )

30 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қыраттар мен үстірттерді тиісінше орналастыр)

Үшбұрыштар тобының сұрақтары:

10 – Алтай тауының ең биік нүктесі (Мұзтау 4506 м)

20 – Сауыр мен Тарбағатайдың қандай айырмашылықтары бар? (Сауырдың төбелерінде мұздықтар бар, ал Тарбағатайда мұздықтар жоқ. Тарбағатай Сауырға қарағанда алас, бірақ одан ұзынырақ)

30 – Электрондық оқулық тапсырмасы (Қазақстанның биік шыңдарын тиісінше орналастыр)



Оқулық 5 сынып (жоба)


Сабақтың ортасы

25 минут

. Пайдалы қазбалар — техниканың қазіргі жағдайында халық шаруашылығына табиғи күйінде немесе байытқаннан кейін пайдаланғанда жеткілікті экономикалық нәтиже бере алатын жер қойнында кездесетін табиғи минералдық заттар.

Тапсырма:
1. Пайдалы қазбалардың халық шаруашылығында алатын орнын көрсет.
2. Көмір, темір, мұнай кен орындарын картадан көрсет.
Тапсырма:
1. Мұнай мен газдың ел экономикасына тигізетін әсері қандай?
2. Аталған кен орындарын картадан көрсет.
Тапсырма:
1. Қарағанды және Екібастұз көмір алаптарын салыстыр.
2. Кескін картаға аталған кен орындарын түсір.
Тапсырма:
1. Қаныш Сәтбаевтың Қазақстанның пайдалы қазбаларын игеруге қосқан еңбектері жайлы баянда.
2. Картадан Қаныш Сатпаевтың зерттеген аумақтарын көрсет.







І топ. Дәптермен жұмыс: Мұнай мен газ кенін салыстыру


Овал 1

Ұқсастығы



Овал 5

Мұнай



Овал 6

Газ












Кенді пайдалы қазбалардың кен орындарын кесеге толтыр

.

Кенді пайдалы қазбалар

Кен орындары

Темір


Марганец


Мыс


Алтын


Хром


Никель


Алюминий


Полиметаль











































Оқулық 5 сынып (жоба)






Сабақтың соңы

10 минут


Ой толғаныс. «Бұл мәлімет шындық па, жалған ба?» стратегиясы

1-топ.

1.Еліміз жер қойнауында Менделеев кестесіндегі 105 элементтің 70-нің мол қоры барланған және 60-тан астамы өндіріледі.

2-топ

1. Мұнайдың мол қоры Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтөбе, Батыс Қазақстан аймақтарында шоғырланған.

3-топ

1.Дүние жүзіндегі ең ірі «Алып» кеніші Қарағанды көмір алабында орналасқан.

.

Рефлексия.

БББ әдісі

Б

(Мен не білемін)

Б (менің не білгім келеді)

Б

(Мен не білдім)






Оқулық 5 сынып (жоба)















Мектеп:№5 орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің есімі: Дүйсенбай Н.Ж.

СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Тақырыбы

Тау жыныстары мен минералдардық қасиеттері

Сабақ негізделген оқу мақсаты

8.3.1.7 тау жыныстары мен минералдардың қасиеттерін анықтайды

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

тау жыныстары туралы білімдерін анықтайды.

Оқушылардың басым бөлігі:

Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады.

Кейбір оқушылар:

Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады.

Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдікмақсаттар

Сабақ барысында қолданылатын сөздермен жұмыс жасау

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде

жоспарланған жаттығулармен қатар,

ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 5 минут


Топқа бөлу 2 минут

Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет алуларын сұраймын. Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.

Сөйлемді толықтыр.
1. Жер қыртысын толтырып жатқан денелер ... ... деп аталады?
2. Табиғатта тау жыныстары ... , ... , ... күйінде кездеседі.
3. Тығыз тау жынысына ... , ... , ... , жатады. 
4. ... қазақша “түйіршікті” деген сөз.
5. Құм түйіршіктерінің бірігіп қатуынан ... пайда болған.

1-топ «Сары кәмпиттер»

2-топ «Көк кәмпиттер»

3-топ «Қызыл кәмпиттер»



Ортасы 20 минут

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Топтарға тапсырма:



«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріледі. Топта президент қалады. Келген өзге топ мүшелеріне берілген білім мазмұнын түсіндіреді.

«Интервью» әдісі


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


«Қыдырып қайтайық!» биі


Аяқталуы 20 минут

Талдау 10 минут Постер жасау

«Сен маған, мен саған әдісі»


Дәптермен жұмыс 

Рефлексия 3 минут

Рефлексиялық эссе

Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:

  • Алдымен біз былай деп ойладық.....

  • Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............

  • Проблеманы шешу үшін......жасадық.

  • Бұдан біз..................көрдік.

  • Демек, бұл мынаны білдіреді.................

  • Сонымен біз.................деген шешімге келдік.

Үш топқа арналған ватман, маркерлер, оқулық.

(Әр топ тапсырмаларын орындап болған соң түсіндіреді, басқа топ мүшелері өз ұсыныстарын стикерге жазып жұмыстың астыңғы жағына жабыстырады.)

Рефлексиялық эссе жазылған парақшалар таратамын. Оқушылар өз топ мүшелерімен бірлесіп жазады.



































Мектеп:№5 орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж .

СЫНЫП:8 а,б,в,г

Қатысқандар:

Қатыспағандар:жоқ

Тақырыбы

Геологиялық жыл санау мен геохронологиялық кесте

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

8.3.1.9 геологиялық жылсанау мен геохронологиялық кестені талдап, жер қыртысының және тіршіліктің дамуындағы ірі кезеңдері мен геологиялық оқиғаларды ажырата алады


Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады: жердің жасы мен даму ,эраларды

  • ,ғаламшарлық уақыт ,жердің пайда болғаны туралы гипотеза

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

карта бойынша әр кезеңдерде пайда болған географиялық нысандарды

Кейбір оқушылар орындай алады:

Бағалау критерийі

Жердің даму тарихы туралы біледі,тау жыныстарының жасын анықтау жолдарын түсінеді және геологиялық жылды санау үшін геохронологиялық кестені қолданады

Жоспар

Жоспарланған уақыт есебі

Жоспарланған жаттығу түрлері (төмендегі жазбаларды сіз жоспарлаған жаттығу түрлерімен ауыстырыңыз)

Ресурстар

Басы


Ұйымдастыру:1.Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу. (5 минут)

2.Топқа бөлу: санамақ арқылы топқа бөлінеді (2 минут)

І.Үй тапсырмасы:


1.Эссе-литосфералық тақталардың қозғалысы әсерінен қазіргі материктер саны өзгеруі мүмкінбе ?

2.Жер деген тақырыптағы Синквейн

3.Тақтадағы сөздік сөздерді талдатам

Геология

Геоморфология

Стратиграфия

Металлогения

Геохимия

Тектоника

1-топ Жер бедері деген не?

2-топ Жер бедерінің негізгі пішіндерін атап,картадан көрсетіңдер?

3-топ Қазақстанның жер бедерінің негізгі сипаты қандай?

  1. Семантикалық картамен жұмыс


Тақтаға ілінген сөздер А4

Ортасы

Топтық жұмыс

1-топ. Жердің ғаламшарлық және геологиялық даму кезеңдері

Жердің қандай даму кезеңдері бар?

2-топ. Тау жыныстарының салыстырмалы жасын анықтау.

Геохронологиялық кесте қай жылы Дүниеүзілік конгресте бекітілді?

3-топ. Тау жыныстарының абсолюттік жасын анықтау

Тау жыныстарының абсолюттік және салыстырмалы жасын анықтаудың айырмашылықтары


Оқулық

Қағаз маркерлер


Соңы

Кім жылдам А тобы


№

индекс

аталуы



AR



PR



PZ



Втобы

№

индекс

аталуы

катпарлықтар

1


AR



2

PR



3

PZ




С тобы

№

Индекс

аталуы

ұзақтығы

катпарлықтар

1


AR



2

PR



3

PZ





Картамен жұмыс


Рефлексия

Бүгінгі сабақ қандай пәнмен байланысты болды?

Қандай қосымша жаңа сөздермен таныстыңыз?

Сабақтан алған әсеріңіз

Сабаққа бір ұсыныс.




Кесте таратпалы

Мектеп №5 орта мектеп

Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н. Күні:17.10.2019

СЫНЫП: 8 а.б.в,г

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы

Жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.1.10 жер бедерінің адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға береді (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде).

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: адам өмірі мен оның шаруашылық әрекетіне тигізетін әсері туралы білімдерін қалыптастырады Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

адам өмірі мен оның шаруашылық әрекетіне тигізетін әсері туралы білімдерін толықтырады

Тілдік құзіреттілік

Қазіргі кезде жердің даму тарихы ғаламшарлық және геологиялық даму кезеңдері,геологиялық даму кезеңдерінде тау жыныстары эффузиялық,интрузиялық болып бөлінетінің,тау жыныстарының салыстырмалы,абсолютті жасын анықтау тәсілі бар екенін, Радио-логиялық әдістерді қолдану арқылы көптеген тау жыныстарының жасын анықтауға болатынын, салыстырмалы, абсолюттік әдістер геохронологиялық кестені құрастыруға мүмкіндік бергені туралы оқып,біледі.

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Оқушылармен амандасу. Түгендеу. Сабаққа дайындығын тексеру.Оқушылардың сабаққа қандай көңіл-күймен келгенін анықтау

  • Егер сіз сабаққа жақсы көңіл- күймен келсеңіз,оң қолыңызды көтеріңіз

  • Егер сіз адамның шыншылдығын бағаласаңыз, алға адымдаңыз.

  • Егер сіз өз біліміңізге сенсеңіз , аяғыңызды қозғаңыз.

  • Егер сізге география пәні ұнаса, шапалақтаңыз.

  • Егер де сіз мемлекет болашағы біздің қолымызда деп сенсеңіз, қолдарыңды жоғары көтеріңіз.

-Жер бедері пішіндері арқылы топқа бөлу

«Қыраттар», «Ойпаттар», «Жазықтар»

1) Қазақстан аумағында ауа температурасының таралуына қандай факторлар әсер етеді?

2) Қазақстан аумағында орташа жылдық температураның таралуы, оның себептері.

3) Суық және ең жылы айлардағы ауа температурасының таралу заңдылығын қалай анықтауға болады?




1-топ:

Жазушылар

2-топ: Зерттеушілер

3-топ: Суретшілер


«Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут







Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.








Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







Қолдану

Мәтінді оқиды. Жұптасып әңгіме құрайды тапсырманы орындайды. Әр топ өздеріне берілген тапсырмаларды орындайды, мәліметтерді толықтырады.

Оқушылармен диалогқа түсу.


Құрғақшылық аңызақ

Shape4 Shape3


Үсік Shape5 атмосфералық

Shape6 Shape7 құбылыстар


шаңды дауыл көктайғақ


1-топ құрғақшылық

2-топ аңызақ

3-топ үсік

4-топ шаңды дауыл

5-топ көктайғақ


олардың қаншалықты шындық екенің анықтайды.

  1. Бұл табиғат құбылысы көп жағдайда аязды ауа райынан кейін сіркіреме жауын жауғанда қалыптасады.

Көмек: әдетте көктемде және күзде ауа райы салқындап, жер беті 0 С-қа дейін суынып, мөлдір және көгілдір жұп-жұқа мұзбен жабылады.

  1. Көктемнің аяқ кезінде, күздің басында, кейде теріскей жақта жазды күндері арктикалық ауа массасының енуіне байланысты болатын құбылыс.

Көмек: Ауаның температурасы қысқа мерзімді 0 С –тан төмендеп, топырақ беті тоңазып кетеді.

  1. Бұл құбылыс желдің жылдамдылығына және топырақ жамылғысының сипатына тығыз байланысты.

Көмек: Ауа құрғақ кезде, борпылдақ топырақты алапта соғатын қатты жел.

  1. Бұл табиғат құбылыстарына қарсы күресу үшін қар тоқтату, орман алқаптарын отырғызу, жер суару және арнайы агротехникалық шаралар қолданылады

Көмек: Бұл ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты



Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер


«Ыстық орындық» орындық әдісі, сұрақтар, орындық.

Сергіту сәті

2 минут

https://www.youtube.com/watch?v=mvolys8aLaw


миды шынықтыруға арналған логикалық сұрақтар.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Синтез «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі


Топтық жұмыс. Сәйкестендіру тесті Тестті сәкестендіреді. 1 Егін шаруашылығымен айналысуға мүмкіндік беретін аудандар Шаңды дауыл 2 Атмосфералық құбылыстар Балқаш көлінің оңтүстігіндегі шаңды дауыл 3 Қазақстанда жылдың жылы мезгілінде байқалатын құбылыс Мақта, жүзім, т.б. 4 Аңызақ желдің ең ұзақ соғатын жері Қаратау жотасы, Іле Алатауы 5 55 – 60 күн Қуаңшылық, аңызақ 6 10 жылда 4 жыл үсік қаупі бар Қауырт атмосфералық құбылыс 7 22 мм – ге дейін барады Солтүстік және орталық 8 Үсік Қызылқұмдаh










«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі








Бағалау


5 минут











Кері байланыс

3 минут

Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.


Оқушының аты-жөні

«Жариялау» әдісі

«Салыстыру кестесі»

«Ыстық орын

дық» орындық әдісі

«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

Балл































«Рефлексиялық шеңбер»

Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

  • Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

  • Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

  • Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

  • Сабақта қандай қиындықтар туындады?

  • Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?



Бағалау парақшасы













Рефлексиялық шеңбер














































Бөлім: Атмосфера

Мектеп: №5 орта мектеп

Күні:

Мұғалімніңаты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж.

Сынып: 8 а,б,в,г

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Климат түзуші факторлар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.3.2.1 климат түзуші факторларды талдайды

Сабақтың мақсаты

Барлығы:

Климат құрушы факторлар туралы білімдерін жүйелеу. «Күн радиациясы» ұғымын

қалыптастырып, оның түрлерімен (тура, шашыранды, жиынтық) таныстыру

Көбі:

Жергілікті жердің климатымен таныстыру..

Кейбірі:

Жергілікті жер климатын білу, ауа райын бақылауды меңгеру,шартты белгілермен танысу. .

Бағалау критерийі

Климат құрушы факторлар. Жергілікті жер климатының қалыптасуын анықтайды

Климат қалыптастырушы факторлар мен жергілікті жер климатын меңгереді. Шартты белгілерді біледі.Ауа температурасын анықтайды.

 Диалогке түсіп, тілдік қарым-қатынасқа түседі

Тілдік мақсаттар


Қазақстанның физикалық картасы, Қазақстан аумағындағы жиынтық күн радиациясы картасы.
Негізгі ұғымдар: климат, климат құрушы факторлар: географиялық ендік, ауа массалары, климатқа мұхиттар мен ағыстардың, жер бедері мен биіктіктің әсері.
Номенклатура: Астана, Петропавл, Қарағанды, Жезқазған, Тараз, Шымкент және Солтүстік Қазақстан облысы, Алматы, Владивосток.

Құндылықтарды игерту:

Өзіне және өзгелерге құрмет мұғалім мен оқушылардың бір-бірімен амандасуында, сыпайы, ойын ашық білдіріп, тыңдауда, сабақты уақытында бастап, аяқтауда, тапсырмаларды нұсқалық бойынша орындауда, бір-біріне қолдау көрсетуінде көрініс табады. Патриотизм мен азаматтық жауапкершілік уақытты пайдамен өткізу қажеттігін түсіну арқылы жүзеге асырылады.

Пәнаралықбайланыс

Биология


Сабақбарысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері:




Сабақтың басы





5минут.












3 мин


Психологиялық ахуал туғызу

Оқушылардың орындықтарының арқасында жасыл, сары, қызыл, көк, ақ түсті стикерлер ілінеді.Түстері сәйкес келген оқушылар бір- бірімен амандасады.

1 қатар -(көк түстілер) Сәлем! деп екі қолдарын жоғары көтеріп амандасады

2 қатар-(сары түстілер) Нai- деп оң қолдарын көтеріп амандасады

3 қатар- (қызыл түстілер) қолдарын кеуделеріне қойып бастарын иеді.

4 қатар –(ақ түстілер) бір –бірімен қол алысып амандасады

Үй жұмысын тексеру:Мәтінді оқып келу.

« «Миға шабуыл».

1. Қазақстанның шекарасының жалпы ұзындығы.

2. Қазақстанның орталығында орналасқан.

3. Қазақстанның кембрийге дейінгі даму кезеңі.

4. Орталық Қазақстанда қандай морфоструктура типтері тараған.

5. Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру.

«Пазл» әдісімен 4 топқа бөлу

Бүгінгі сабағымызда біз сендермен топқа бөлініп жұмыс жасаймыз.

Ресурстар


Түрлі түсті стикерлер







Кофе араластырғыш таяқшалар.









Интербелсенді тақта





оқулық

























флипчарт , фломастер




А4 қағаз

Сабақтың ортасы



3 мин





7 мин






















5 мин





6 мин








3 мин

«Ой шақыру» 
1.Ауа райы дегеніміз не? 
2.Климат деген не? Климаттың географиялық ендікпен қандай байланысы бар?

3.Климатқа мұхиттар мен теңіздердің әсері неден байқалады?

4. Ауа массасы деген не? Ауа массаларының қандай түрлері бар? 

1 топ. Солтүстік Қазақстан облысына бір жылда Күннен 1 см ² ауданға түсетін жылу мөлшерін анықтаңыздар.
Картадан бір жылғы жұтылған күн радиациясының көрсеткіші анықталады. СҚО ауданы солтүстігінде (90 ккал/см ²), ал оңтүстігінде (100 ккал/см ²) изосызықтары аралығында орналасқан:
Рж= (90 + 100): 2 = 95 ккал/см ²
2 топ. СҚО ауданы солтүстігінде (90ккал/см²), оңтүстігінде (100 ккал/см²) изосызықтары аралығында орналасқан. Бір жыл ішінде 1м² жерге жұтылған радиация түрінде қандай жылу мөлшері түседі?
95 ккал/см ² ∙ 10 000 см ² = 950 000 ккал.
3 топ. Бір жылда 1 м² жерге жұтылған радиация түрінде түсетіндей мөлшерде жылу алу үшін қаншама жоғары сапалы көмір жағу қажет?
(1 кг. жақсы көмір жанғанда 7 500 ккал/кг жылу береді). СҚО ауданына бір жылда 95 ккал/см.² жылу мөлшері түседі.
950 000 ккал: 7 500 ккал/кг = 127 кг.
Жер бетінің бір га – ға түскен бір жылғы жұтылған радиацияның орнын толтыру үшін қаншама жоғары сапалы көмір жағу қажет?
127 кг ∙ 10 000 м² = 1 270 000 кг немесе 1 270 тонна.
Мұншама жүкті тасу үшін, 50 тонна жүк алатын үлкен вагондардың қаншасы керек болар еді?
1 270 т.: 50 т. = 25 вагон.
4 топ. Картадан Петропавл, Астана, Алматы, Тараз, Шымкент қалаларының жиынтық күн радиациясының мөлшерін анықтаңыз.

Топтық тапсырма 
1.топ Эссе жазу «Ауа тіршілік көзі»

2. топ Бір шумақ өлең

3. топ Ассосация құру «Климат»


Жаңа тақырыпты бекіту:

1. Қазақстан аумағындағы жиынтық күн радиациясы картасымен жұмыс істеу.


Топпен жұмыс.

І топ- Петропавл, Астана, Қарағанды, Жезқазған, Тараз және Шымкент қалаларыны жиынтық күн радиациясының мөлшерін анықтау.

ІІ топ- Қазақстан аумағындағы 660 меридианы бойынша оңтүстіктен солтүстікке қарай жиынтық радиация мөлшері қалай өзгереді?

ІІІ топ- Бір ендіктің бойында орналасқан Алматы және Владивосток қалаларында жиынтық радиацияның мөлшері не себептен әр түрлі?


Тақырыптың қорытындысы:

  1. Қазақстанның климаты климат түзуші факторлардың – күн сәулесінің құлау бұрышы, атмосфера циркуляциясы мен жердің беткі қабатының әсерінен қалып-тасады.

  2. Қазақстанның солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатуына байланысты күн радиациясының мөлшері ауытқып отырады. Солтүстікте 100 ккал, оңтүстікте 155 ккал-ға дейін

Сабақтың соңы






3 мин

Рефлексия

Оқушыларға үш түрлі суреттер беріледі. Үш суреттен біреуін таңдап алып, қаламмен дөңгелектеп белгілейді.


- толық түсіндім;



- сұрақтарым бар.



- түсінбедім;

Флипчарт


1 мин

Үй тапсырмасы:

Мәтінді жоспар бойынша мазмұндау





















Бөлім:Атмосфера Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж.

Мектеп:№5 орта мектеп Күні:

Сынып: 8 а,б,в,г Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Атмосфераның ғаламдық циркуляциясы

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.3.2.2 атмосфераның ғаламдық циркуляциясын талдап, түсіндіреді

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар орындай алады:

Атмосферадағы ауа айналымы, фронталды зоналарды білу, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсіну, суреттерді қолданады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

. Климат картасы арқылы ауа массаларының қозғалыстырына сипаттама беру арқылы картамен жұмыс істеу дағдыларын дамытады.


Кейбір оқушылар орындай алады:

Ауа қысымы мен желдердің Қазақстан аумағында таралу ерекшеліктерін түсінеді.


Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Коммуникативтік жағдаятқа сай көркем бейнелеуіш, эмоционалды–экспресивті сөздерді және мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді еркін қолданып, диалогке қатысады, пікір таласта тез және дұрыс шешім қабылдай біледі. Тақырып бойынша проблемалық сұрақтар құрастырады.

Пəнге қатысты сөздік қор мен терминдер: ауа, церкуляся, фронтальды

Диалогтер мен жазу үшін қолданылатын тіркестер:

Қазақстан аумағында қалыптасқан ауа массаларының түрлерін, олардың ел аумағына әсерін, фронталдық зоналар дегеніміз не, циклон мен антициклонның ерекшеліктері мен олардың суреттері арқылы ажырату, сипаттама беруді үйренеді

Бағалау критерийі

Фронталды зоналарды, атмосферадағы ауа айналымы біледі, циклон мен антициклондардың айырмашылықтарын түсінеді, суреттерді қолдану арқылы жұмыс жасай алады

Пікірталасқа қатысып, тез әрі дұрыс шешім қабылдайды.

Құндылықтарға баулу

Өз идеялары мен көзқарастарына ой тастайтын, жаңа идеяларға және көзқарастарға ашықтық

Пəнаралық байланыс

Биология

Тақырып бойынша алдыңғы білім

Климат туралы

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері


Ресурстар


Сабақтың басы


Оқушылармен амандасу, түгелдеу.

Сыныпта психологиялық ахуал туғызу, көңіл- күйін көтеру мақсатында оқушыларды топқа бөлу.

Үй тапсырмасы: «Кім жылдам?» І қатар оқушыларына қойылатын сұрақтар

  1. Қазақстан климатының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?

  2. Әр жерде неге күн радициясының түсу ұзақтығы әртүрлі.

  3. Жиынтық күн радиациясының келуі қандай факторларға байланысты болатынын ата.

  4. Жұтылған радиацияға ықпал ететін негізгі факторларды ата.






Сабақтың ортасы





I -тапсырма:

  1. Климат дегенеміз не?

  2. Қазақстан климатының қалыптасуына қандай факторлар әсер етеді?

ІІ-тапсырма:

Оқулық «Мектеп»баспасы 100 бет 2 –кестені толтыру.

Миға шабуыл.

1.Ауа массалары дегеніміз не?

2.Ауа массаларының қасиеттері

3.Атмосфераның жалпы алмасуы дегеніміз не?

4.Ауа массаларының трансформациясы дегеніміз не?

Қазақстан және басқа аумақтарда жүретін атмосфералық циркуляцияның әсеріне байланысты.

Қазақстан климатына әсер етеді






І-топ – Арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

ІІ-топ –Қоңыржай ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

ІІІ- топ – Тропиктік арктикалық ауа массасының еліміздің аумағының климатын өзгертудегі әсерін анықтау;

Жұмыс дәптер: Сызбалармен жұмыс жасап, циклон мен антициклонның қозғалысына сипаттама береді




http://massaget.kz/layfstayl/Zdorove/36936


А4 парақтары

Сабақтың соңы








«Бір минут» әдісі

Өз ағзаларыңда жаңа бір сырқаттың басталып келе жатқанын сезсеңіз, қандай шара қолданасыңдар?

Оқушылар «Шығу парағы» тәсілі арқылы сабаққа рефлексия жасайды.

интербелсенді тақта


А4 парақтары
























Бөлім: Атмосфера

Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж. Күні:

СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Климаттық белдеулер

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.2.3 климаттық белдеулерді талдайды

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Климаттық белдеулердің ерекшеліктері мен маңызына тоқтала отырып, тез ойлануға, шешімдерін дұрыс айтуға дағдыланады.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

климаттық белдеулерді талдайды

Бағалау критерийі

Жас ұрпақтың салауатты өмір салтын қалыптастырудағы ой өрісін дамытады

Климаттың адам өміріндегі қажеттіліктерін білуге, табиғаттағы өзгерісті анық байқауға болатынын түсінеді


Тілдік мақсаттар

Сабақ тақырыбына қатысты жаңа сөздер мен жаңа ұғымдар беріледі. Таырыптаға терминдермен жаңа сөздер талаптарға сай құрылуына назар аударылады.


Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу.

Тірек сөздер бойынша топқа бөліну.

Оқушыларға сөздер қиындыларын беремін. Әріп қиындыларда бақыт,қуаныш,шаттық деген сөздер болу керек.

Оқушылар сол сөздер бойынша топтарға бөлінеді.

«Миға шабуыл» әдісі бойынша сұрақ жаупап ұймдастыру

Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы диалогқа түсіру

1)Күн радиациясының таралу заңдылықтары қандай?

2) Бірдей ендікте орналасқан Қостанай және Мәскеу қалаларында не себептен күн сәулесінің түсу ұзақтығы әртүрлі?

3)Қазақстандағы ашық және бұлтты күндердің таралу заңдылығы күн радиациясына қалай әсер етеді?




1-топ: бақыт

2-топ: қуаныш

3-топ: шаттық


Тренинг жазылған парақшалар

Жаңа білім

10 минут







Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.

«Стикердегі диалог» әдісі

Оқулық. Кеспе мәтіндер.


Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер.

Ортасы

10 минут













Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.

Ортақ тапсырма: «Пкірлер» парағы әдісі

Климаттық белдеулер негізгі және өтпелі болып бөлінеді. Негізгі климаттық белдеулер төрт ауа массаларына бөлінеді:

  1. Экваторлық белдеу - қысым төмен, жыл бойы экваторлық ауа массалары әсер етеді. Күн сәулесінің мол түсуіне байланысты бұл белдеуде бүкіл жыл бойы ауа температурасы жоғары болады. Жауын-шашщын мол түседі, ауа райы ыстық, ылғалды әрі қапырық болады.

  2. Тропиктік белдеу - жыл бойы тропиктік ауа массаларының ықпалында болады. Сондықтан бұл белдеуде тұрақты жоғарғы қысым мен төмен бағытталған ауа қозғалысы басым. Жазда температурасы өте жоғары, ал қыста салқын болып келеді. Тропиктік ауа массалары әдетте өте құрғақ

  3. Қоңыржай белдеу - жыл бойы қоңыржай ауа массалары мен батыс желдері басым болады. Мұнда едәуір салқын, жыл мезгілдері айқын байқалады. Жауын-шашынның жылдық мөлшері жалпы алғада біршама мол болғанымен, белдеу ішінде әркелкі таралады.

  4. Арктикалық және антарктикалық белдеу - жыл бойы арктикалық ауа массалары әсер етеді. Жыл бойы ауа температурасы төмен болады. Полюске жақындаған сайын табиғат жағдайы қолайсыз сипат алады.

Өтпелі климаттық белдеулер негізгі белдеулердің аралығында орналасқан. Олардың аттарындағы «суб» сөзі латынның «таяу, маңы» деген мағынаны білдіреді.


«Пкірлер» парағы әдісі, сұрақтар жазылған парақшалар,қалам.



Оқулықтағы мәтінді оқып алады.


Сергіту сәті

2 минут

«Қызыл гүлім-ай» биі

Би билейді

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

«Карточкадағы терминдер» әдісі



Карточкада жазылған терминдер



Бағалау


5 минут
















Кері байланыс

3 минут


Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.


Оқушының аты-жөні

«Стикер

дегі диалог» әдісі

«Пкірлер» парағы әдісі

«Броундық қозғалыс»

«Карточкадағы терминдер» әдісі

Балл






































Рефлексия парағы


Сабақтағы жетістіктерім

Оның себептері

Сабақтағы жетістіктерім

Оның себептері










Бағалау парақшасы

















Қағаз қиындылары.

Бөлім:Атмосфера

Мектеп:№5 орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің есімі: Дүйсенбай Н.Ж.

СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Тақырыбы

Материктердің климаттық ерекшеліктері.

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

8.3.2.4 әр материкте орналасқан ұқсас климаттық белдеулерді салыстырады

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Топтық, жұптық, диалогтік жұмыс арқылы білім алмасып, оқушылар бір-бірінен үлгі алады, географиялық материалды қалай оқу керектігіне назар аударады, өзіндік баға бере алу тиімділігі артады

Оқушылардың басым бөлігі:

оқылып отырған мәселенің негізгі идеясын зерттеліп отырған құбылысын, фактінің заңның айқын, материктер жайлы нақты түсінік алады

Кейбір оқушылар:

сыни көзқарасын білдіру арқылы география пәніне білімі молаяды, өз бетінше ізденіп, жоба қорғауға үйренеді, жаңа ұғымдар мен атауларды меңгеруге талпынады. .

Бағалау критерийі

Бағалаукритерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Оқушы

Ж4

. Материктердің климаттық ерекшеліктері туралы мәліметтерді жинақтау

№ 1


Суреттер бойынша тапсырма құрастырады;


1



Сюжетті презентация түрінде ұсынады;

1





Тілдік мақсаттар

Сабақ барысында қолданылатын сөздермен жұмыс жасау

Құндылықтар

Өмір бойы білім алу, ынтымақтастық, құрмет, азаматтық жауапкершілік

Жаһандық азаматтыққа тәрбиелеу

Бейнебаяндағы байланыс туралы сөйлесу.

Пәнаралық байланыс

Физика мен биология

Алдыңғы тақырып

Ағзаның дабылы

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар


Ресурстар

Басталуы 5 минут


Топқа бөлу 2 минут

Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет алуларын сұраймын. Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.

«Кім шапшаң» ойынын пайдалану арқылы сұрақ жауап сәтін өткізу

Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы әр топты диалогқа түсіру,

Кіріспе сұрақ:Материктің жер бедері неліктен қатпарлы-жақпарлы ?

Анықтаушы сұрақ: Материктердің орналасуы

Нақтылаушы сұрақ: Африка материгі не себепті шығысқа қарай беттейді?

Тікелей сұрақ: Африка материгінің негізгі проблемасы

Түсінік беруші сұрақ:Африка жер бедерінің басқа материктерден айырмашылығы
Ассоциацияларың: Еуразия материгінде қандай плиталар жатыр?

Жабық сұрақ:Материктің жер бедрінің қандай өзіне тән ерекшелігі бар

Ашық сұрақ;Материкте қандай пайдалы қазбалар кездеседі?


1-топ «Сары кәмпиттер»

2-топ «Көк кәмпиттер»

3-топ «Қызыл кәмпиттер»



Ортасы 20 минут

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Топтарға тапсырма: Мәтінді талдау

«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріледі. Топта президент қалады. Келген өзге топ мүшелеріне берілген білім мазмұнын түсіндіреді.

«Интервью» әдісі


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


«Қыдырып қайтайық!» биі


Аяқталуы 20 минут

«Сен маған, мен саған әдісі»

Дәптермен жұмыс 
Жүрегің ауырса,  ... көрін.

Тісің ауырса, ... бару керек.

Тұмауың болса, ... бару керек.

Көзің ауырса, ... бар.

Құлағың ауырса,  ... бару керек.

Дәрі керек болса, ... бар.

Емделсең, ... жазыласың.

Жазылсаң, ... шығасың, сабаққа  барасың

Рефлексия 3 минут

Рефлексиялық эссе

Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:

  • Алдымен біз былай деп ойладық.....

  • Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............

  • Проблеманы шешу үшін......жасадық.

  • Бұдан біз..................көрдік.

  • Демек, бұл мынаны білдіреді.................

  • Сонымен біз.................деген шешімге келдік.

Үш топқа арналған ватман, маркерлер, оқулық.

(Әр топ тапсырмаларын орындап болған соң түсіндіреді, басқа топ мүшелері өз ұсыныстарын стикерге жазып жұмыстың астыңғы жағына жабыстырады.)

Рефлексиялық эссе жазылған парақшалар таратамын. Оқушылар өз топ мүшелерімен бірлесіп жазады.









































Бөлім: Атмосфера

Мектеп: №5орта мектеп

Мұғалімнің аты-жөні:

Күні:

СЫНЫП:8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:


Климат және Адам

Климаттың адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсері.

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.2.5 климаттың адамзат тіршілігі мен шаруашылығына тигізетін әсеріне баға береді (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Қазақстан аумағында климаттың адам өмірі мен оның шаруашылық әрекетіне тигізетін әсері туралы мағлұмат алады

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

. Тақырыптың мазмұнын түсінді.

Климаттың адам өмірі мен шаруашылық әрекеттеріне тигізетін әсері туралы қалыптастырады .

Картамен жұмыс істеу шеберлігін арттырады .


Тілдік мақсаттар

Сабақ барысында қолданылатын сөздермен жұмыс жасау

Құндылықтар

Өмір бойы білім алу, ынтымақтастық, құрмет, азаматтық жауапкершілік

Жаһандық азаматтыққа тәрбиелеу

Бейнебаяндағы байланыс туралы сөйлесу.

АКТ дағдысын қолдану

Интербелсенді тақта аудиовизуалды материалды демонстрациялауға қолданылады.

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Бағалау парақшасымен таныстыру

Топтарға бөлу.

Мозайкаі әдісі бойынша, сурет арқылы сыныпты топқа бөлу

Оқушылардың мұндағы мақсаты суреттер арқылы өз жұптарын тауып, бір топ болып құралу.

Композициялық талдау жасау арқылы сұрақ жауап өткізу

Үй тапсырмасын кайталау

Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы оқушылар өзі бір- біріне қоя отырып өткен сабақ туралы не білгендерін ортаға салады

1) Қазақстан аумағында ауа температурасының таралуына қандай факторлар әсер етеді?

2) Қазақстан аумағында орташа жылдық температураның таралуы, оның себептері.

3) Суық және ең жылы айлардағы ауа температурасының таралу заңдылығын қалай анықтауға болады?

«Сұрақ менен жауап сенен», сұрақ-жауап жұмысы Қазақстанда жыл бойында жауын-шашын қалай таралған? Себебін түсіндіріңдер.

  1. Қалай ойлайсыңдар, Қазақстанның жазықты жерлерінің қай аймағына қар жамылғысы көп түседі?

  2. Жауын-шашын мөлшері тауларда биіктеген сайын не себептен көбейеді?

  3. Өздерің тұратын жердің жауын-шашын мөлшері қандай?



Тапсырманы орындаған әр балаға конфеттер беріп отырамын.

Жаңа білім

10 минут




Климаттың ауыл шаруашылығына тигізетін әсері. Көп жағдайда бір дақылдларға жылу, екіншілеріне ылғал,үшіншілеріне жарық көбірек қажет. Республиканың солтүстік және орталық аудандарындағы климат жағдайлары егін шаруашылығымен айналысуға мүмкіндік береді, ал оңтүстік аудандарда суармалы егіншілік дамыған.

Бірақ климат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетіне барлық уақытта қолайлы емес. Қолайсыз, тіпті зиянды атмосфералық құбылыстарға қуаңшылық, аңызақ,үсік,көктайғақ, шаңды дауылдарды жатқызуға болады.

Қазақстанның климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60º-70ºС-қа дейін қызады. Мұндай климат жағдайы солтүстік аудандарда да жиі болып тұрады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел- аңызақ тән.

Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрліше болады; Дала зонасында жылына 5-10 күн,

Шөлейт зонасында-40,

Қызылқұмда-100 күн.

Қазақстан жерінде соңғы 20 жыл ішінде қуаңшылық 4рет болды. Қуаңшылық пен аңызаққа қарсы күресу үшін қар тоқтату, орман алқаптарын отырғызу, жер суару және т.б. арнайы агротехникалық шаралар қолданылады.





Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







Топтарға мәтінді бөліп беру.Мәтіндерді өз бетінше оқып, талқылайды, жаңа мағлұматтармен толықтырады.Суреттерге түсініктемелер береді.

1-ші топтың мәтінмен жұмысы

Қазақстанның климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60 -70 градусқа дейін қызады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел - аңызақ тән . Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрлеше болады. Дала зонасында 5-10 күндей, шөлейт зонасында 40 күн, шөл зонасында яғни Қызылқұмда -100 күн . Қазақстан жерінде қуаншылық соңғы 20 жылда 4 рет болды..

2-ші топтың мәтінмен жұмысы

Қазақстанда жылдың жылы мезгілінде байқалатын ерекше атмосфералық құбылыстың бірі-- шаңды дауыл. Олар желдің жылдамдығына және топырақ жамылғысының сипатына тығыз байланысты. Шанды дауыл ауа құрғақ кезде , борпылдақ топырақты алапта соғатын қатты жел. Олар топырақтың ұлпаларын ұшырып, өсімдік тамырларын ашып тастайды, ауыл шаруашылығына көп зиян келтіреді . Қазақстанның дала зонасында орташа есеппен жылына 20-38 күн шаңды дауыл болады. Республиканың оңтүстігінде құмды шөлдерде, Балқаш көлінің оңтүстігіндегі шаңды дауыл 55-60 күн болады .

3-ші топтың мәтінмен жұмысы

Табиғат - адамзаттың тіршілік ететін ортасы, сондықтан оның көптеген сүраныстарын қанағаттандыратын шикізат көзі болып саналады. Қоршаған ортаның табиғат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетінің түрін анықтайды. Сонымен қатар қоршаған орта адам денсаулығына да әсерін тигізеді. Ауаның тазалығы , қоршаған ортаның басқа құрам бөліктеріндегі тепе-теңдіктің сақталуы адамның жұмыс қабілетіне, ұзақ өмір сүруіне жағдай жасайды. ТАмаша табиғат ,таза климат адамның күш- қуатының қалпына келіп, тынығуына көмектеседі.Ядролық жаылыстар, ұшырылған зымырандар, заводтардан шыққан қалдықтар атмосфераны ластап климаттың өзгеруне алып келді Ал климаттың өзгеруі адамның денсаулығына кері зардабын тигізуде.


Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер



Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


Оқушылар би билеп сергіп қалады.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Картамен жұмыс :

  1. топ: Ормандары кесілген аймақты картадан көрсету.Оның нәтижесін түсіндіру.

  2. Топ: Қолдан жасалған су қоймаларын картадан көрсету. Оның климатқа әсерін түсіндіру.

  3. Топ: Антарктида мен Гренландияның және тау мұздықтарын картадан көрсету. Мұздықтардың еру себептерін түсіндіру.

  4. топ: Қазақстанның қай бөлігіндегі климат астық шаруашылығын дамытуға жағдай жасайды.Сол бөлікті картадан көрсету.

5. Құндылықтар спекторы : Жаңа тақырып бойынша меңгерген құнды білімдері мен пікірлерін айту


БББ кестесі

Білемін

Білдім

Білгім келеді








Бағалау


5 минут







Кері байланыс

3 минут

Рисунок 2

Кері байланыс кемесі




Бөлім: Атмосфера

Мектеп: №5 орта мектеп

Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж.

Күні: 19.11.2019

СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:


Қатыспаған оқушылар саны

Сабақтың тақырыбы:


Адамзат әрекетінің атмосфераға тигізетін кері әсері

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.2.6 адамзат әрекетінің атмосфера мен климатқа тигізетін кері әсерін топтастырып, шешу жолдарын ұсынады

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

 Жақсылыққа ұмтылу, мейірімділік, қамқорлық, адамгершілік қасиеттерін дамытады. Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды. Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады.

Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік

Сүйіспеншілік – сағыныш

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу.

Тірек сөздер бойынша топқа бөліну.

Оқушыларға сөздер қиындыларын беремін. Әріп қиындыларда бақыт,қуаныш,шаттық деген сөздер болу керек.

Оқушылар сол сөздер бойынша топтарға бөлінеді.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

-1 « Менің білетін деректерім »

1-сұрақ: Қазақстан жерінде жауын-шашынның аз түсуі мен әркелкі түсу себептері.

2-сұрақ: Қазақстанда жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері.

3-сұрақ: Қазақстанда жауын-шашынның ең көп және ең аз жауатын аймағы.

4-сұрақ: Ылңалдану коэффициенті дегеніміз не? К=1, К↓,К↑.





1-топ: бақыт

2-топ: қуаныш

3-топ: шаттық





Тренинг жазылған парақшалар

Жаңа білім

10 минут







Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.

«Пошта» ойыны

(Тақтаға үш пошта жәшігін іліп қойылады. Жәшіктің ішінде түрлі түстес қиылған сөздер жазылады. Жәшіктің ішіндегі сұрақтар арқылы үй тапсырмасы бекітіліп жаңа сабақтың тақырыбы ашылады.)

1. Жауын-шашын

2. Ылғалдану коэффициенті

3. Адамның шаруашылық әрекетіне барлық уақытта қолайлы емес нәрсені атаңыз?

Жауабы: «Климат» Климаттың адам өмірі мен оның шаруашылық әрекетіне тигізетін әсері.


Оқулық. Кеспе мәтіндер.


Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер.

Ортасы

10 минут













Қолдану


«Пкірлер» парағы әдісі, сұрақтар жазылған парақшалар,қалам.



Оқулықтағы мәтінді оқып алады.


Сергіту сәті

2 минут

«Қызыл гүлім-ай» биі

Би билейді

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Синтез


«Карточкадағы терминдер» әдісі



Карточкада жазылған терминдер



Бағалау


5 минут











Кері байланыс

3 минут


Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.


Оқушының аты-жөні

«Стикер

дегі диалог» әдісі

«Пкірлер» парағы әдісі


«Броундық қозғалыс»

«Карточкадағы терминдер» әдісі

Балл






































Рефлексия парағы


Сабақтағы жетістіктерім

Оның себептері

Сабақтағы жетістіктерім

Оның себептері
















Бағалау парақшасы
















Қағаз қиындылары.













Бөлім: Гидросфера

Мектеп:№5 орта мектеп

Пән: география

Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж.

Күні:

Сынып 8 а,б,в,г

Оқушы саны:

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі

2.1. Физикалық география. Гидросфера

Сабақтың тақырыбы

  • Құрлық суларының түрлері мен қалыптасуы

Бастапқы білім

Гидросфераның құрамы мен құрылысы туралы меңгерген

Кәсіби даму мақсаты

Географиялық деректердегі тұтас емес мәтіндерді қолдану арқылы оқушылардың жазылым дағдысын дамыту.

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

8.3.3.5 құрлықсуларыныңэкологиялықпроблемаларынжіктеп, шешужолдарынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

8.3.3.6 су апаттарыныңалдыналушараларынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

Сабақтың

мақсаттары

Құрлық суларының экологиялық проблемаларын жіктеп, шешу жолдарын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Су апаттарының алдын алу шараларын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

құрлық сулары жайлы ұғым беру, д.ж. су айналымы және оның маңызы жайлы оқушылардың білімдерін кеңейту және тереңдету.


Тілдік мақсаттар


Оқушылар ішкі су түрлерін аңықтау үшін топпен жұмыс істейді (айтылым, оқылым, жазылым дағдылары)

Жер асты суы,канал,градиент,су ағыны,жылдық ағыс, өзен алабы, өзен режимі, су тасқыны, өзен аңғары, алқап, құрал, адамның әсері


Құндылықтарды

дарыту

Адалдық, серіктестік, толеранттылық, үштілділік, денсаулық, құрмет, жауапкершілік және үздіксіз оқу.

Оқушылар коллаборативті ортаны құрып, топтық және жұптық жұмыстаруақытында бір-бірін құрметтеу.


Жаһандық азаматтық

Сабақтың тақырыбына сәйкес дүние жүзі аймақтарындағы құрлық суларының экологиялық жағдайына әсер ететін факторларды талдайды

Пәнаралық байланыстар

Пән

Кезең

Биология, химия

Топтық тапсарма барысында.

Мәтінмен жұмыс барысында

АКТ қолдану

дағдылары

Осы сабақта оқушылар қандай интернет ресурстарынан қажетті ақпарат іздейді.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет


Ресурстар

Сабақтың басы

0-3мин


Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Амандасу. Оқушыларды топқа бөлу:

Оқушылармен амандасу. Жағымды орта қалыптастыру. Топтарға бөлу

  1. топ құрлық суы

  2. топ халық

  3. топ экология

  4. топ шаруашылық

Өткенге шолу: 1 сөйлеммен өткенге шолу.

Сабақ тақырыбын сурет арқылы анықтау. Сабақ мақсаты мен бағалау критерийімен танысу.


Таныстырылым,

белсенді тақта.


Сабақтың ортасы

3-8 мин



8-12 мин


























Гидросфера – жердің су қабығы.

Гидросфера – табиғи су қоймаларынан (мұхиттардан, теңіздерден, көлдерден, өзендерден) құралады. Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр. Гидросфераның көлемі 400 млн шаршы км.



Күн сәулесінің әсерінен мұхиттар мен теңіздер бетінен жыл сайын 450 мың км3 мөлшерде су буланады. Жоғары көтерілген су булары салқындап, бұлт түзеді. Оларды жел ылғи бір жерден екінші жерге айдап алып барады. Бұлттардан мұхитқа да, құрлыққа да жауын–шашын жауады. Мұхит бетінен буланған судың бір бөлігі оған қайта қосылады. Мұны кіші су айналымы д.а.

Құрлық бетіне жауған жауын–шашынның бір бөлігі буға айналып, қайтадан атмосфераға көтеріледі, ал екінші бір бөлігі өзенге, көлге барып қосылады, жерге сіңеді, сол сияқты мұздықтарды да қалыңдата түседі. Үлкенді–кішілі көптеген өзендер құрлық бетімен ағып барып мұхитқа құяды. Мұны үлкен су айналымы д.а.


Топтық жұмыс

іі) Судың ластануы мен апаттарына қатысты қандай ұғымдарды білеміз?

  1. Суреттерді ұғым атауы және мағынасымен сәйкестендіріңіздер.

Дескриптор

Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біле алады

Дайындық уақыты: 2 мин

Пікір алмасу уақыты: 3 мин

Кері байланыс: өзара тексеру арқылы дұрыс бұрыстығын тексеру.

Топтық жұмыс

ііі) Құрлық суының экологиялық мәселелерін талдай аламыз ба?

Мәтін арқылы берілген мәселені анықтап, құрлық суының экологиялық мәселесін POERTY ANALYSIS арқылы талдаңыз.

Карта арқылы берілген аймақты көрсетіңіз.

Дескриптор

Экологиялық мәселені анықтайды

Экологиялық мәселенің пайда болу аймағын картадан көрсетеді.

Мәселенің себебін мысал бойынша сипаттайды

Мәселенің шешу жолдарын талдайды

Дайындық уақыты: 10 мин

Пікір алмасу уақыты: 3 мин-тан

Кері байланыс: өзара бағалау арқылы пікір және ұсыныс білдіру, белсенді оқушыларды мадақтау.

Картамен жұмыс

Кескін картаға құрлық суларының экологиялық мәселелері бар аймақтарды көрсетіп, сипаттаңыз.

Кері байланыс: карта арқылы дұрыс бұрыстығын талқылау.

Сабақты бекіту: Бүгінгі сабақ мазмұны туралы бір сөйлеммен жеткізіңіз.

Тақырыпты бекіту үшін мұғалім келесі сұрақтарды қояды:
1. Құрлық суларының қандай түрлері бар? Олардың су айналымындағы маңызы қандай?
2. Өзен жүйесі қандай құрамдас бөліктерден тұрады?
3. «Өзендер - климаттың өнімі» дегенді қалай түсінесіңдер?
Үйге тапсырма: Өз қалауың бойынша белгілі бір өзеннің сағасын, ағыс бағыты, ұзындығы мен тереңдігін, бастауын анықтау.
Жұмыс дәптері.
Өзендер ---- Бастауы --- Қайда құяды -- Салалары -- Ұзындығы --- Қоректенуі -- Таситын уақыты
Ертіс
Солтүстік
мұзды
мұхит
Алабы
Есіл
Жайық
Ембі
Сырдария
Шу
Іле

7 сынып аталас

тереңдету

http://bilim-all.kz/article/3179-ZHer-asty-qudyq-sularynyn-himiyalyq-sapalyq-quramy

http://euko.kz/publ/referaty_na_kazakhskom_jazyke/ehkologija/su_resurstaryn_or_au/37-1-0-955

http://lib.kstu.kz:8300/tb/books/2015/EP/Tabigatty%20paydalanu%20ekonomikasy/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/6.htm

http://topreferat.com.kz/referattar/ekologiya/12005-alemdik-su-resurstarynyng-zhaghdayyna-sipattama.html

http://www.inform.kz/kz/su-resurstaryn-unemdi-paydalanu-innovaciyalyk-tehnologiyalardy-engizuge-negizdelui-tiis-arman-kumashev_a2378688

https://articlekz.com/kk/article/17278

http://www.uniface.kz/index.php?post=article&section=1&id=642

https://www.youtube.com/watch?v=bMLtrucHFz4


https://www.youtube.com/watch?v=HFwI-r-wXRI

судың ластану түрлері

қиындату


Сабақтың соңы


Үй тапсырмасы: Гидросфера тарауын үйден қайталау.

Рефлексия:- нені үйрендім

- не нәрсе түсініксіз болып қалды;

- немен қайта жұмыс жасау керек








Атмосфера

Мектеп:№5 мектеп

Күні:

Мұғалімнің есімі: Дүйсенбай Н.Ж


СЫНЫП: 8 а,б,в,г


Қатысқандар саны:

Қатыспағандар

Тақырыбы

Материктердің климаттық ерекшеліктері.

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

8.3.2.4 әр материкте орналасқан ұқсас климаттық белдеулерді салыстырады

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Топтық, жұптық, диалогтік жұмыс арқылы білім алмасып, оқушылар бір-бірінен үлгі алады, географиялық материалды қалай оқу керектігіне назар аударады, өзіндік баға бере алу тиімділігі артады

Оқушылардың басым бөлігі:

оқылып отырған мәселенің негізгі идеясын зерттеліп отырған құбылысын, фактінің заңның айқын, материктер жайлы нақты түсінік алады

Источник: . .

Кейбір оқушылар:

сыни көзқарасын білдіру арқылы география пәніне білімі молаяды, өз бетінше ізденіп, жоба қорғауға үйренеді, жаңа ұғымдар мен атауларды меңгеруге талпынады. .

Бағалаукритерийі

Бағалаукритерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Оқушы

Ж4

. Материктердің климаттық ерекшеліктері туралы мәліметтерді жинақтау








№ 1


Суреттер бойынша тапсырма құрастырады;


1



Сюжетті презентация түрінде ұсынады;


1










Тілдікмақсаттар

Сабақ барысында қолданылатын сөздермен жұмыс жасау

Құндылықтар

Өмір бойы білім алу, ынтымақтастық, құрмет, азаматтық жауапкершілік

Жаһандықазаматтыққатәрбиелеу

Бейнебаяндағы байланыс туралы сөйлесу.

Пәнаралық байланыс

Физика мен биология

Алдыңғы тақырып

Ағзаның дабылы

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде

жоспарланған жаттығулармен қатар,

ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 5 минут


Топқа бөлу 2 минут

Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет алуларын сұраймын. Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.

«Кім шапшаң» ойынын пайдалану арқылы сұрақ жауап сәтін өткізу

Үйге берілген тапсырманы сұрақ-жауап арқылы әр топты диалогқа түсіру

, Кіріспе сұрақ:Материктің жер бедері неліктен қатпарлы-жақпарлы ?

Анықтаушы сұрақ: Материктердің орналасуы

Нақтылаушы сұрақ: Африка материгі не себепті шығысқа қарай беттейді?

Тікелей сұрақ: Африка материгінің негізгі проблемасы

Түсінік беруші сұрақ:Африка жер бедерінің басқа материктерден айырмашылығы


Ассоциацияларың: Еуразия материгінде қандай плиталар жатыр?

Жабық сұрақ:Материктің жер бедрінің қандай өзіне тән ерекшелігі бар

Ашық сұрақ;Материкте қандай пайдалы қазбалар кездеседі?


1-топ «Сары кәмпиттер»

2-топ «Көк кәмпиттер»

3-топ «Қызыл кәмпиттер»



Ортасы 20 минут

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Топтарға тапсырма: Мәтінді талдау

«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріледі. Топта президент қалады. Келген өзге топ мүшелеріне берілген білім мазмұнын түсіндіреді.

«Интервью» әдісі


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


«Қыдырып қайтайық!» биі


Аяқталуы 20 минут

«Сен маған, мен саған әдісі»

Дәптермен жұмыс 
Жүрегің ауырса,  ... көрін.

Тісің ауырса, ... бару керек.

Тұмауың болса, ... бару керек.

Көзің ауырса, ... бар.

Құлағың ауырса,  ... бару керек.

Дәрі керек болса, ... бар.

Емделсең, ... жазыласың.

Жазылсаң, ... шығасың, сабаққа  барасың

Рефлексия 3 минут

Рефлексиялық эссе

Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:

  • Алдымен біз былай деп ойладық.....

  • Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............

  • Проблеманы шешу үшін......жасадық.

  • Бұдан біз..................көрдік.

  • Демек, бұл мынаны білдіреді.................

  • Сонымен біз.................деген шешімге келдік.

Үш топқа арналған ватман, маркерлер, оқулық.

(Әр топ тапсырмаларын орындап болған соң түсіндіреді, басқа топ мүшелері өз ұсыныстарын стикерге жазып жұмыстың астыңғы жағына жабыстырады.)

Рефлексиялық эссе жазылған парақшалар таратамын. Оқушылар өз топ мүшелерімен бірлесіп жазады.




















































Мектеп №5 орта мекеп

Пән: география

Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж

Күні:

Сынып 8а,б,в,г

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі

2.1. Физикалық география. Гидросфера

Сабақтың тақырыбы

  • Құрлық суларының түрлері мен қалыптасуы

Бастапқы білім

Гидросфераның құрамы мен құрылысы туралы меңгерген

Кәсіби даму мақсаты

Географиялық деректердегі тұтас емес мәтіндерді қолдану арқылы оқушылардың жазылым дағдысын дамыту.

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

8.3.3.5 құрлықсуларыныңэкологиялықпроблемаларынжіктеп, шешужолдарынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

8.3.3.6 су апаттарыныңалдыналушараларынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

Сабақтың

мақсаттары

Құрлық суларының экологиялық проблемаларын жіктеп, шешу жолдарын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Су апаттарының алдын алу шараларын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

құрлық сулары жайлы ұғым беру, д.ж. су айналымы және оның маңызы жайлы оқушылардың білімдерін кеңейту және тереңдету.


Бағалау критерийлері

Дағды

Бағалау критерийі

Қолдану

Білу және түсіну

Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біледі

Қолдану

Құрлық суларының экологиялық мәселелерін жіктей алады.

Су апаттарының пайда болу себебін анықтай алады.

Талдау

Талдау

  1. Құрлық суларының экологиялық проблемаларын талдап, шешу жолдарын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

  2. Су апаттарының алдын алу шараларын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)


Тілдік мақсаттар


Оқушылар ішкі су түрлерін аңықтау үшін топпен жұмыс істейді (айтылым, оқылым, жазылым дағдылары)

Жер асты суы,канал,градиент,су ағыны,жылдық ағыс, өзен алабы, өзен режимі, су тасқыны, өзен аңғары, алқап, құрал, адамның әсері

Пайдалы сөзорамдар келесілерді кіріктіре алады:

Бұл мәліметтер жаңылдыру мүмкін, себебі…

Бұл мәліметтер …екендігін айғақтайды

Өзгерістер кеңістікте де, уақыттада жүріп жатады, өйткені…

…байланысты жалпы көрсеткіш аясында түрлі вариациялар бар

Құндылықтарды

дарыту

Адалдық, серіктестік, толеранттылық, үштілділік, денсаулық, құрмет, жауапкершілік және үздіксіз оқу.

Оқушылар коллаборативті ортаны құрып, топтық және жұптық жұмыстаруақытында бір-бірін құрметтеу.


Жаһандық азаматтық

Сабақтың тақырыбына сәйкес дүние жүзі аймақтарындағы құрлық суларының экологиялық жағдайына әсер ететін факторларды талдайды

Пәнаралық байланыстар

Пән

Кезең

Биология, химия

Топтық тапсарма барысында.

Мәтінмен жұмыс барысында

Дифференциация

- оқушыныңжекекүтілетіннәтижесінбелгілеу;

- оқушығажекекөмеккөрсету;

- оқуматериалдарыменресурстардыоқушылардыңжекеқабілеттерінескереотырыптаңдау.

Дарынды оқушылармен жұмыс: тереңдетіп, қиындатып оқыту. Мәтін мен бейнебаянды талдау барысында оқушылар өз ойларын енгізе отырып, басқа оқушылардың ойын жүйелеп, талқыға салады. (Назерке, Елеусін, Мұстафа, Думан, Қыдырәлі, Жанель, Іңкәр).

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет


Ресурстар

Сабақтың басы

0-3мин


Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Амандасу. Оқушыларды топқа бөлу:

Оқушылармен амандасу. Жағымды орта қалыптастыру. Топтарға бөлу

1топ құрлық суы

2топ халық

3топ экология

Өткенге шолу: 1 сөйлеммен өткенге шолу.

Сабақ тақырыбын сурет арқылы анықтау. Сабақ мақсаты мен бағалау критерийімен танысу.


Таныстырылым,

белсенді тақта.


Сабақтың ортасы

3-8 мин










8-12 мин

















13-23









23-35






















35-37





37-40

















40-41











Гидросфера – жердің су қабығы.

Гидросфера – табиғи су қоймаларынан (мұхиттардан, теңіздерден, көлдерден, өзендерден) құралады. Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр. Гидросфераның көлемі 400 млн шаршы км.


Күн сәулесінің әсерінен мұхиттар мен теңіздер бетінен жыл сайын 450 мың км3 мөлшерде су буланады. Жоғары көтерілген су булары салқындап, бұлт түзеді. Оларды жел ылғи бір жерден екінші жерге айдап алып барады. Бұлттардан мұхитқа да, құрлыққа да жауын–шашын жауады. Мұхит бетінен буланған судың бір бөлігі оған қайта қосылады. Мұны кіші су айналымы д.а.

Құрлық бетіне жауған жауын–шашынның бір бөлігі буға айналып, қайтадан атмосфераға көтеріледі, ал екінші бір бөлігі өзенге, көлге барып қосылады, жерге сіңеді, сол сияқты мұздықтарды да қалыңдата түседі. Үлкенді–кішілі көптеген өзендер құрлық бетімен ағып барып мұхитқа құяды. Мұны үлкен су айналымы д.а.


Сонымен, судың мұхиттан құрлыққа және құрлықтан мұхитқа үздіксіз ауысу процесін дүниежүзілік су айналымы д.а.



Топпен жұмыс: /2+3 мин/

і) Құрлық суларының экологиясы туралы не білеміз?

Білімімізді жандандыру арқылы сыныппен талқылау

Кері байланыс: өзара тексеру арқылы лайк басу.

Топтық жұмыс

іі) Судың ластануы мен апаттарына қатысты қандай ұғымдарды білеміз?

  1. Суреттерді ұғым атауы және мағынасымен сәйкестендіріңіздер.

Дескриптор

Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біле алады

Дайындық уақыты: 2 мин

Пікір алмасу уақыты: 3 мин

Кері байланыс: өзара тексеру арқылы дұрыс бұрыстығын тексеру.

Топтық жұмыс

ііі) Құрлық суының экологиялық мәселелерін талдай аламыз ба?

Мәтін арқылы берілген мәселені анықтап, құрлық суының экологиялық мәселесін POERTY ANALYSIS арқылы талдаңыз.

Карта арқылы берілген аймақты көрсетіңіз.

Дескриптор

Экологиялық мәселені анықтайды

Экологиялық мәселенің пайда болу аймағын картадан көрсетеді.

Мәселенің себебін мысал бойынша сипаттайды

Мәселенің шешу жолдарын талдайды

Дайындық уақыты: 10 мин

Пікір алмасу уақыты: 3 мин-тан

Кері байланыс: өзара бағалау арқылы пікір және ұсыныс білдіру, белсенді оқушыларды мадақтау.

Жеке тапсырма

Рас \ Жалған:

тақтада көрсетілген сөйлемдердің рас жалған екенін анықтау қажет. Тапсырманы орындау үшін қолдарыңдағы жасыл картаны көтеру арқылы «рас» және қызыл картаны көтеру арқылы «жалған» екендігін анықтау.

Мақал-мәтел арқылы сабақ мақсатын бекіту.

Сергіту сәті

Жеке жұмыс /3+5+5/


https://www.youtube.com/watch?v=bMLtrucHFz4 Ақтөбе қаласының іргесіндегі саяжайлар суға кетті

Бейнебаян және мәтін арқылы құрлық суларының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсыныңыз.

  1. Су апатын тудырған құрлық суын атаңыз.

  2. Су апатының себебін анықтаңыз.

  3. Су апатының халық тұрмысына кері әсеріне 3 аргумент келтіріңіз.

  4. Су апатының кері әсерінің алдын алу жолдарын ұсыныңыз.

Дескриптор

Су апаттарының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсынады

Картамен жұмыс

Кескін картаға құрлық суларының экологиялық мәселелері бар аймақтарды көрсетіп, сипаттаңыз.

Кері байланыс: карта арқылы дұрыс бұрыстығын талқылау.

Сабақты бекіту: Бүгінгі сабақ мазмұны туралы бір сөйлеммен жеткізіңіз.

Тақырыпты бекіту үшін мұғалім келесі сұрақтарды қояды:
1. Құрлық суларының қандай түрлері бар? Олардың су айналымындағы маңызы қандай?
2. Өзен жүйесі қандай құрамдас бөліктерден тұрады?
3. «Өзендер - климаттың өнімі» дегенді қалай түсінесіңдер?
4. Көлдерді шығу тегіне қарай қандай түрлерге бөледі?
5. Мұздықтар қалай пайда болады? Олардың қандай түрлері бар?
6. Мұздықтардың қандай маңызы бар? Оларды пайдаланудың қандай жолдарын ұсына аласыңдар?
7. Жер асты сулары қандай топтарға бөлінеді? Олардың шаруашылық маңызы қандай?

Үйге тапсырма: §19оқу мазмұндау. Мәтін соңындағы тапсырмаларға жауап беру.
Өз қалауың бойынша белгілі бір өзеннің сағасын, ағыс бағыты, ұзындығы мен тереңдігін, бастауын анықтау.

Жұмыс дәптері.

Өзендер ---- Бастауы --- Қайда құяды -- Салалары -- Ұзындығы --- Қоректенуі -- Таситын уақыты
Ертіс
Солтүстік
мұзды
мұхит
Алабы

7 сынып аталас

тереңдету

http://bilim-all.kz/article/3179-ZHer-asty-qudyq-sularynyn-himiyalyq-sapalyq-quramy

http://euko.kz/publ/referaty_na_kazakhskom_jazyke/ehkologija/su_resurstaryn_or_au/37-1-0-955

http://lib.kstu.kz:8300/tb/books/2015/EP/Tabigatty%20paydalanu%20ekonomikasy/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/6.htm

http://topreferat.com.kz/referattar/ekologiya/12005-alemdik-su-resurstarynyng-zhaghdayyna-sipattama.html

http://www.inform.kz/kz/su-resurstaryn-unemdi-paydalanu-innovaciyalyk-tehnologiyalardy-engizuge-negizdelui-tiis-arman-kumashev_a2378688

https://articlekz.com/kk/article/17278

http://www.uniface.kz/index.php?post=article&section=1&id=642

https://www.youtube.com/watch?v=bMLtrucHFz4


https://www.youtube.com/watch?v=HFwI-r-wXRI

судың ластану түрлері

қиындату


Сабақтың соңы


Үй тапсырмасы: Гидросфера тарауын үйден қайталау.

Рефлексия:- нені үйрендім

- не нәрсе түсініксіз болып қалды;

- немен қайта жұмыс жасау керек


Сабақ тақырыбы:

Гидросфера.


Мектеп: №5 орта мектеп

Уақыты:

Мұғалім: Дүйсенбай Н.Ж

Сынып: 8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Құрлық суларының шаруашылық маңыздылығы

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

8.3.3.2 құрлық суларының негізгі түрлерінің шаруашылық маңызын түсіндіреді

Сабақтың мақсаты

Құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсіндіру


Жетістік критерийлері


Білу және түсіну

Құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсіну.

Қолдану

Атлас картаны пайдаланып, өзен градиентін: құламасы мен еңістігін

формула бойынша есептей алады.

Құрлық суының (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары) пайда болуы мен жер бетіндегі ағысын имитациялық модельдеу (түрлі материалдардан немесе түрлі техникалардан жасау) арқылы ұсынады.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар: құрлық ішіндегі су түрлерін анықтау үшін топпен жұмыс істейді (айтылым, оқылым, жазылым дағдылары) экономикалық, гидрологиялық, туристік және экологиялық құндылықтарынын дамыту

Пән бойынша сөздер мен терминдер:

Өзен ұғымы,жер асты суы,канал,градиент,су ағыны,жылдық ағыс,өзен алабы,өзен режимі, өзен аңғары, алқап

Ауызша және жазбаша сөзге арналған қажетті сөйлемдер:

Бұл мәліметтер жаңылдыру мүмкін, себебі…

Бұл мәліметтер …екендігін айғақтайды

Өзгерістер кеңістікте де, уақыттада жүріп жатады, өйткені…

…байланысты жалпы көрсеткіш аясында түрлі вариациялар бар

(айтылым және жазылым дағдылары)

Құндылықтарды дарыту

Барлығына тең құқықтар мен мүмкіндіктер туғызу, үздіксіз білім алу.

Оқушының бойына құрмет, ынтымақтастық, ашықтық, еңбек және шығармашылық, өмір бойы білім алу құндылықтарын дарыту

Пәнаралық байланыстар

Математика, технология, географияның бастапқы курстары

АКТ

Интерактивті тақта, презентация, www.bilimland.kz сайты

Алдыңғы білім

Оқушылар «гидросфера», «су ресурстары», «дүниежүзілік мұхит», «ішкі су» түсініктерін білу қажет.

Жоспар

Сабақ кезеңдері

Жоспарланған іс - әрекеттер

Деректер

Сабақтың басы





0 – 5 минут







І. Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. Оқушылармен амандасып бүгінгі сабаққа назарларын аудару.

«Есіл ағады» өзенінің әуені қойылады. Тыңдап болған соң бұл әуенмен бүгінгі сабақтың қандай байланысы бар екені сұралады.

Оқушылардан бұл әуенді тыңдай отырып, сабақтың тақырыбын анықтайды.

Сұрақ-жауап

1.Жердің сыртын неше қабық қоршап тұр?

2.Гидросфера жердің қандай қабығы?

3.Гидросфераның құрамына қандай сулар кіреді?

4.Гидросфераның ең көп бөлігін қандай сулар алып жатыр?

5.Неше мұхит бар?

  • Олай болса, бүгін біз сабақта қандай мақсаттарды

қарастыра аламыз?

Мұғалім оқушылардың жауаптарын нақтылайды.





«Есіл ағады» әуені

http://shelmedia.ru/

multimedia/konvertery/page/2/





Топтық жұмыс:

12 минут













Жұптық жұмыс:

13 минут










Топтық жұмыс:


10 минут









Жаңа сабаққа кіру. Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа топталады.

Топтық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс

Тапсырма:

Оқушыларға құрлық сулары мен шаруашылық түрлерінің тізбегі беріледі. Бір құрлық суын шаруашылықта(бір шаруашылық түрін таңдаңыздар) қалай пайдаланылатынын «Оқиғалар тізбегі» кестесі арқылы түсіндіріп жазулары қажет.

Бұл тапсырмада оқушылар құрлық суларының негізгі түрлерінің (өзен, көл, батпақ, мәңгі тоң, мұз жамылғысы, жер асты сулары), практикалық маңыздылығын түсінеді.

Бағалау:Мұғалім ауызша оқушыларға жасалаған жұмысқа сай кері байланыс береді.

Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы жұпқа отырады.

Жұптық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс

Картамен есептеу жұмысы:

Оқушылар берілген өзеннің құламасы мен еңістігін формуланы пайдалана отырып, табады.

Бұл жұмыста оқушылар математикалық білімдері мен картамен жұмыс жасау дағдыларын қолданады.

Бағалау:Презентацияда көрсетілген жауаптар арқылы оқушылар өздерін тексеріп бағалайды.

Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа отырады.

Топтық жұмыс:Қалыптастырушы жұмыс(постер жасап, қорғау)(видео материал көрсетіледі)

Бұл тапсырма оқушылардың білу және түсіну дағдыларын дамытуға бағытталған.

І топ: Оқушылар топта өзеннің құрылысын құрастырады

ІІ топ:Оқушылар топта өзен жүйесінің негізгі элементтерін құрастырады

ІІІ топ: Оқушылар топта өзеннің ағу сипатына байланысты түрлерін анықтайды (жазық,тау)

ІҮ топ: Өзенді шаруашылықта пайдалану

Географиялық картамен жұмыс.

  1. Қазақстанның ұзын өзендерін

картадан көрсет

  1. Қазақстанның ірі көлдерін картадан көрсет


1-қадам: “Білу”

1-топ

1.Каналдар деген не?

2.Елімізде салынған қандай каналдар бар?

2-топ

1.Жасанды су қоймаларын қашан,кімдер салған?

2.Қазақстан аумағында қандай бөгендер салынған?

3-топ

1.Жер бетіндегі суды ұқыпсыз пайдаланудың зардабы қандай?

2.Өзен, көлдердің суларын ластанудан сақтау үшін не істеу керек?


2-қадам: “Түсіну“

      Географиялық диктант

  1. Арал теңізінің тартылу себебі неде?

Себебі оған құятын …………………………………. мен …………………………………. суын егіншілікке орынсыз ысырап жасау әсерінен болған.

  1. Суы таза өзендер мен көлдер не себепті азаюда?

  Себебі қалдықтар мен егін шаруашылығында пайдаланатын……………………………………………………………… адамдардың ұқыпсыздығынан суға қосылып, суы таза …………………………………………. мен …………………………………… азаюда

  1. Қазақстан аумағында……………………………………… өзеніне………………………….., Сырдария өзеніне ……………………..,

Іле өзеніне…………………………….. бөгендері салынған


“Талдау”

1-топ: Каналдар

2-топ: Бөгендер

3-топ: Суды қорғау


Тапсырма-карточкалар

1-топ:Өзен жағасында демалып болған соң қалдық қоқсықты қайда жібересіңдер?

  1. Өзенге лақтырып тастаймыз.

  2. Жағада қалдырып кетеміз

  3. Басқаша әрекет жасаймыз (Қандай?)

2-топ:Жазғы су тасуынан кейін өзен жағасында балықтар қалып қойды

       делік. Сендердің әрекеттерің қандай болмақ?

  1. Ол-табиғаттың өзінің әрекеті, біз ештене істей алмаймыз.

  2. Балықтарды аулап, үйге алып кетеміз.

  3. Балықтарды және олардың құртшабақтарың сүзіп алып өзенге жібереміз.

3-топ: Өзен жағасында үй салу үшін сендер қандай әрекет жасайсындар?

  1. Құрлысқа қажет емес ағаштарды кесіп тастаймыз

  2. Судан шамамен 300метрдей қашықтағы ағашы жоқ ашық жерді таңдап аламыз.



Бағалау: Оқушылар видео материалы арқылы өздерін бағалайды.






«Оқиғалар тізбегі» кестесі










Атлас карта










Плакат , маркер




http://bilimland.kz/kk/#lesson=14032




h ttp://www.bilimland.kz/kk/home#lesson=14029



2минут

3 минут




20 минут





5 минут

Судың дыбыстары қойылып, судың түрі анықталады.

Тапсырманы таныстырып өту. Шығармашылық жұмыс

Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа отырады.

Оқушыларға презентация корсете отырып, құрлық суының имитациялық моделін жасау (түрлі материалдардан немесе түрлі техникалардан жасау) ұсынылады.

Оқушылар топта ақылдаса отырып, өзен бөліктерінің (жоғарғы ағыс, ортаңғы ағыс, төменгі ағыс) имитациялық моделін жасайды.

Бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек» Топтар бір біріне баға береді

Қорытынды

Өзен жүйесі қаңқасын толтыру

https://www.youtube.com/watch?v=vdZHviWRW1Q (су дыбыстары)


https://www.youtube.com/watch?v=W8LU9p6tJco


Сабақтың соңы



Сабақ соңында оқушыларға кері байланыс парағы беріледі, тыңдалады.

Оқушылардан бүгінгі сабаққа кері байланыс алынады.

Сабақты қалай атар едіңіз?

Сабақта ең маңызды не болды?

Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай болды?

Сабақтың мақсаты қандай?

Сен үшін ең оңай (ең қиын) не болды?

Өзіңнің жұмысыңа қанағаттанасың ба?

Өзіңді немесе сыныптастарыңның бірін не үшін мақтар едің?





























Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж Күні:

СЫНЫП: 8а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:


Қатыспаған оқушылар саны:


Сабақтың тақырыбы

Көлдер мен мұздықтар

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.3.5 көлдер мен мұздықтарды жоспар бойынша сипаттайды

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Көлдер туралы оқушылардың білімдерін кеңейтіп,тілдесуге үйрету.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: көлдер туралы алған мағлұматтарын естеріне түсіре отырып,  білімдерін бекіту.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

Берілген ақпаратпен жұмыс жасай алады.

Тақырып бойынша сөйлем құрастыра алады.

Мен тақырып бойынша жаңа сөздерді меңгеремін.

Мен осы тақырып бойынша сөйлем құрастыра аламын.


Тілдік құзіреттілік

Түсіндірмелі Қазақстанның физикалық картасы

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Алдыңғы оқу

Достық, татулық – өмірдің қызығы

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Сәлемдесу.

Топқа бөлемін : «Билеттер арқылы» топқа бөлінеді. Оқушыларды кассадан билеттер алып, 1,2,3 вагондарға бөлініп отрады.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: «Қызыл гүлім-ай» би

Сынып реттілігін қадағалау.

Оқушыларды түгелдеу. Оқу құралдарын байқау.

Бір-бірімізді тыңдаймыз десек 1 рет қол шапалақтаймыз!

Ұйымшыл боламыз десек 2 рет

Белсенділік танытамыз десек 3 рет шапалақтаймыз!

1-топ:

«Бақыт» вагоны

2-топ:

Сүйіспеншілік» вагоны

3-топ:

«Жарқын өмір» вагоны

«Қызыл гүлім-ай» би билету.

Жаңа білім

10 минут






Білу және түсіну

Қазақстан өзендерінің негізгі су көздерінің бірі – мұздықтар. Мұздықтар тұщы судың орасан зор қоймасы. Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясы География институтының ғалымдары республика мұздықтарының каталогін құрастырды. Соның нәтижесінде Қазақстанның тау мұздықтарының картасы жасалды. Қазақстан жерінде қазіргі мұздықтары таралған аудандары шығыс және оңтүстістік – шығыс аймақтарындағы – Алтай, Сауыр жоталары, Жоңғар (Жетісу) Алатауы, Қырғыз Алатауы, Іле Алатауы, Күнгей Алатау,Теріскей Алатау жоталары. Республиканың барлық тауларында 2724 мұздық бар. Олардың алып жатқан ауданы – 2033,3км². Бұл мұздықтардағы мұздың жалпы көлемі 100км³. Ол – Қазақстан жерінде жиналатын өзен аңғарының жылдық мөлшерінен екі есе артық тұщы су қоры.

Мұздықтардың пайда болуы үшін, олардың орналасатын жер бедерінің болуы және жауын - шашын қатты күйінде жеткілікті түсуі шарт. Мұздықтар құрлық бедер пішіндерін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Мұздықтар қалыптасатын алқап жер бетіндегі ерекше белдемде – хионосферада (грекше – қар қабаты) орналасады, оның төменгі жағы қар сызығы деп аталатын шекарамен шектеледі.

Қазақстан тауларында қар сызығы ауаның құрғақтығы мен климаттың континенттігінен байланысты бір сыпыра биікте жатыр. Қар сызғы оңтүстікте биік болады, солтүстікке қарай едәуір төмендейді. Қар сызығының орташа биіктігі Тянь – Шань тауларында 3800 м-ден, Алтай тауларында 2600м аралығында жатыр. Бір тау жотасының оңтүстік және солтүстік беткейлерінде қар сызығының биіктігі 200 – 400м айырма жасайды. Тіпті бір беткейдің өзінде де батысы мен шығысында қар сызығының биіктігі жүздеген метр биік не төмен болуы мүмкін.

Алтай тауларында қар сызығының орташа биіктігі солтүстік беткейде 2300 – 2800м, оңтүстікте 2500 – 3000м, Сауырда – 3300м. Қар сызығы Жоңғар (Жетісу ) Алатауының солтүстігінде 3300 – 3500 м, оңтүстік беткейде 3300 – 3900м, ал Тянь – Шань тау жүйесінің солтүстік жоталарында, атап айтқанда, Іле Алатауының солтүстік беткейінде ол 3700-3900м биікте, оңтүстікте 3900 – 4200 биікте өтеді.

Мұздықтар тауларда әркелкі орналасқан. Ең көп шоғырланған ауданы Жоңғар (Жетісу) Алатауындағы 1369 мұздықтың ауданы 1000км². Оның 996км² солтүстік беткейде 1009 мұздықтары 857км² жерді алып жатыр. Қазақстан Алтайында мұздану ауданы 89.6км² жететін 328 мұздық бар. Сауыр жотасында 18 мұздық орналасқан.

Таулы бөлікте мұздықтар типтерінің үш түрлі негізгі топтары бар:

  1. Тегістелеген төбе мұздықтары

  2. Тау беткейлерінің мұздықтары







Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







Қолдану

Деңгейлік тапсырмалар әр топқа беріледі.

ІІІ деңгей. 1-топ: Мәтіннен сан есімдерді теріп,мағыналық түрін анықтау,сөйлем құрастыру.

2-топ: Семантикалық картаны толтыру.

Сөздер

Атау септік

Ілік септік

Барыс септік

Табыс септік

Жатыс септік

Шығыс септік

Көмектес септік

Табиғат








Өзеннің








Тауды








Ағаштан








Шатқалда








Көлге








Батыста








Жайықпен








3-топ:Мәтіннің мазмұнын бойынша сұрақтар құрастыру.

ІІ деңгей.1. Берілген сөзге морфологиялық талдау жасау.

1-топ: 48 мың (көл)

2-топ:1620 (метр)

3-топ:5 (мемлекеттің)

2. Кестені толтыру.

Көлдің атауы

көлемі

ерекшелігі

пайдасы









І деңгей. Көлдер туралы эссе жазу.


Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер


«Ыстық орындық» орындық әдісі, сұрақтар, орындық.


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


Оқушылар би билеп сергіп қалады.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

-Қорытынды ретінде кластер толтырайық

Shape8

Көлдер мен мұздықтар










: Синквейн 
«Орман» «Тау» сөздері бойынша 
1. Зат есім 
2. Екі сын есім 
3. Үш етістік 
4. Төрт сөзден сөйлм 
5. Синоним, ассоциация 
V. Үйге тапсырма: Эссе «Табиғаты қорғау»




Кестені толтыру

Бағалау


5 минут











Кері байланыс

3 минут

«Білім қоржыны» кері байланыс

Picture 5


Сабақтан алған әсерлерін стикерге жазып, қоржындарға жабыстырады.


































Мектеп: №5 орта мектеп

Пән: география

Мұғалімнің аты-жөні: Дүйсенбай Н.Ж

Күні: 05.12.19ж

Сынын: 8 а,б,в,г

Оқушы саны:

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі

2.1. Физикалық география. Гидросфера

Сабақтың тақырыбы

  • Құрлық суларының экологиялық мәселелері

Бастапқы білім

Гидросфераның құрамы мен құрылысы туралы меңгерген

Кәсіби даму мақсаты

Географиялық деректердегі тұтас емес мәтіндерді қолдану арқылы оқушылардың жазылым дағдысын дамыту.

Оқыту мақсаттары

8.3.3.5 құрлықсуларыныңэкологиялықпроблемаларынжіктеп, шешужолдарынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

8.3.3.6 су апаттарыныңалдыналушараларынұсынады (жергіліктікомпоненттіқосымшақамтунегізінде)

Сабақтың

мақсаттары

Құрлық суларының экологиялық проблемаларын жіктеп, шешу жолдарын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Су апаттарының алдын алу шараларын ұсыну (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Бағалау критерийлері

Су апаттары және құрлық суының ластануына қатысты ұғымдарды біледі

Құрлық суларының экологиялық мәселелерін жіктей алады.

Су апаттарының пайда болу себебін анықтай алады.

Құрлық суларының экологиялық проблемаларын талдап, шешу жолдарын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Су апаттарының алдын алу шараларын ұсына алады. (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Тілдік мақсаттар


Оқушылар ішкі су түрлерін аңықтау үшін топпен жұмыс істейді (айтылым, оқылым, жазылым дағдылары)

Жер асты суы,канал,градиент,су ағыны,жылдық ағыс, өзен алабы, өзен режимі, су тасқыны, өзен аңғары, алқап, құрал, адамның әсері

Пайдалы сөзорамдар келесілерді кіріктіре алады:

Бұл мәліметтер жаңылдыру мүмкін, себебі…

Бұл мәліметтер …екендігін айғақтайды

Өзгерістер кеңістікте де, уақыттада жүріп жатады, өйткені…

…байланысты жалпы көрсеткіш аясында түрлі вариациялар бар

Құндылықтарды

дарыту

Адалдық, серіктестік, толеранттылық, үштілділік, денсаулық, құрмет, жауапкершілік және үздіксіз оқу.

Оқушылар коллаборативті ортаны құрып, топтық және жұптық жұмыстаруақытында бір-бірін құрметтеу.


Жаһандық азаматтық

Сабақтың тақырыбына сәйкес дүние жүзі аймақтарындағы құрлық суларының экологиялық жағдайына әсер ететін факторларды талдайды

Пәнаралық байланыстар

Биология, химия

Топтық тапсарма барысында.

Мәтінмен жұмыс барысында

АКТ қолдану

дағдылары

Осы сабақта оқушылар қандай интернет ресурстарынан қажетті ақпарат іздейді.

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Оқу мақсаттары оқушылардың жас ерекшелігіне негізделген.

Топтарға бөлу арқылы сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері ұйымдастырылады.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет


Ресурстар

Сабақтың басы

0-3мин


Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Амандасу. Оқушыларды топқа бөлу:

Оқушылармен амандасу. Жағымды орта қалыптастыру. Топтарға бөлу

Сабақ тақырыбын сурет арқылы анықтау. Сабақ мақсаты мен бағалау критерийімен танысу.

Өткенді еске түсіру

«Ортада қаламсап» стратегиясы

Мұғалім әр топ мүшелеріне қаламдарын ортаға қоюын сұрайды. Мұғалім таңдаған қалам иесі сұраққа жауап береді. Жауап бере алмаса топ мүшелері көмектеседі

  1. Табиғат ресурстарына нелер жатады?

  2. Табиғат ресурстары нещеге бөлінеді?

  3. Өз өлкеңде қандай табиғат қорлары бар және олар қалай пайдаланылады?

  4. Табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға қандай үлес қоса алар едің?




Таныстырылым,

белсенді тақта.


Сабақтың ортасы

3-8 мин



8-12 мин

























Топпен жұмыс: /2+3 мин/

і) Құрлық суларының экологиясы туралы не білеміз?

Білімімізді жандандыру арқылы сыныппен талқылау

Кері байланыс: өзара тексеру арқылы лайк басу.

Топтық жұмыс

) Оқушылар алдын ала берілген қозғалыс парағы арқылы топқа отырады.

Топтық жұмыс: Қалыптастырушы жұмыс(постер жасап, қорғау)(видео материал көрсетіледі)

Бұл тапсырма оқушылардың білу және түсіну дағдыларын дамытуға бағытталған.

І топ: Оқушылар топта өзеннің құрылысын құрастырады

ІІ топ: Оқушылар топта өзен жүйесінің негізгі элементтерін құрастырады

ІІІ топ: Оқушылар топта өзеннің ағу сипатына байланысты түрлерін анықтайды (жазық,тау)

ІҮ топ: Өзенді шаруашылықта пайдалану

Бағалау: Оқушылар видео материалы арқылы өздерін бағалайды.

.

Жеке тапсырма

Рас \ Жалған:

тақтада көрсетілген сөйлемдердің рас жалған екенін анықтау қажет. Тапсырманы орындау үшін қолдарыңдағы жасыл картаны көтеру арқылы «рас» және қызыл картаны көтеру арқылы «жалған» екендігін анықтау.

Мақал-мәтел арқылы сабақ мақсатын бекіту.

Сергіту сәті

Жеке жұмыс /3+5+5/

https://www.youtube.com/watch?v=bMLtrucHFz4 Ақтөбе қаласының іргесіндегі саяжайлар суға кетті

Бейнебаян және мәтін арқылы құрлық суларының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсыныңыз.

  1. Су апатын тудырған құрлық суын атаңыз.

  2. Су апатының себебін анықтаңыз.

  3. Су апатының халық тұрмысына кері әсеріне 3 аргумент келтіріңіз.

  4. Су апатының кері әсерінің алдын алу жолдарын ұсыныңыз.

Дескриптор

Су апаттарының халық тұрмысына тигізетін кері әсерін анықтап, шешу жолдарын ұсынады

Картамен жұмыс

Кескін картаға құрлық суларының экологиялық мәселелері бар аймақтарды көрсетіп, сипаттаңыз.

Кері байланыс: карта арқылы дұрыс бұрыстығын талқылау.

Сабақты бекіту: Бүгінгі сабақ мазмұны туралы бір сөйлеммен жеткізіңіз.

7 сынып аталас

тереңдету

http://bilim-all.kz/article/3179-ZHer-asty-qudyq-sularynyn-himiyalyq-sapalyq-quramy

http://euko.kz/publ/referaty_na_kazakhskom_jazyke/ehkologija/su_resurstaryn_or_au/37-1-0-955

http://lib.kstu.kz:8300/tb/books/2015/EP/Tabigatty%20paydalanu%20ekonomikasy/%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/6.htm

http://topreferat.com.kz/referattar/ekologiya/12005-alemdik-su-resurstarynyng-zhaghdayyna-sipattama.html

http://www.inform.kz/kz/su-resurstaryn-unemdi-paydalanu-innovaciyalyk-tehnologiyalardy-engizuge-negizdelui-tiis-arman-kumashev_a2378688

https://articlekz.com/kk/article/17278

http://www.uniface.kz/index.php?post=article&section=1&id=642


Сабақтың соңы


Үй тапсырмасы: Гидросфера тарауын үйден қайталау.

Рефлексия:- нені үйрендім

- не нәрсе түсініксіз болып қалды;

- немен қайта жұмыс жасау керек




































Сабақ

Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж. Күні:10.12.2019ж

СЫНЫП: 8 а,б,в,г


Қатысқан оқушылар саны:


Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы

Су апаттары

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.3.7 су апаттарының алдын алу шараларын ұсынады (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Жас жеткіншектерге судың қадір – қасиетін білуге, танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамытады

.Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: абиғат тақырыбына қатысты білім дағдыларын тереңдете тиянақтайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

сыныптастарымен тақырып аясында тілдесе алады,сөйлеу үлгілері арқылы сұхбаттаса алады

Судың физикалық химиялық қасиеттері, қолданылуы, табиғатта таралуы туралы түсінік қалыптасты.

 оқушылардың шағын зерттеу жұмыстарын жүргізуге үйрету;

-өз бетімен алған білімдерін одан әрі қосымша деректермен толықтырып, өз ұсыныстары мен пікірлерін беруге қалыптастыру;


Тілдік мақсаттар:

Оқушылар:

Су апаттарына байланысты жағдайларды зерттейді .

Пән лексикасы және терминология:

Сел, көшкін, су тасқындары ,

Жаңа сөздер мен терминология.

Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестер:

Келесі көріністе сіздер ………………………….. тамашалайсыздар.

Назарларыңызға ұсынылған қойылымда ………………… куәгері боласыздар.

Құндылықтарды игерту:

Өзіне және өзгелерге құрмет мұғалім мен оқушылардың бір-бірімен амандасуында, сыпайы, ойын ашық білдіріп, тыңдауда, сабақты уақытында бастап, аяқтауда, тапсырмаларды нұсқалық бойынша толық орындауда, бір-бірінеқолдау көрсетуінде көрініс табады. Патриотизм мен азаматтық жауапкершілік уақытты пайдамен өткізу қажеттігін түсіну арқылы жүзеге асырылады. Өмір бойы оқу қағидасы ақпаратты өздігінен табу, сабақ мақсатын білуде, кері байланыс беруде, рефлексия жасауда, алған білімінің практикалық мәнін түсінуде көрініс табады. Ашықтық оқушыларға ақпаратты алуында бірдей мүмкіндіктер беруде, сабақ мақсатын бірге құрастыруда, бағалау мен кері байланыс беруде, бірнеше көзқарастың бар екенін түсінуде орын алады. Еңбексүйгіштік жұмыс орынын таза сақтауда, оқушылардың белсенді жұмысында, алшығармашылық жаңа идеяларды ұсынуда көрініс табады.

АКТ дағдысын қолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Пәнаралық байланыс

Биология мен маьтематика

Алдыңғы оқу

Сүйіспеншілік – жаны ашу,

аяушылық

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу. «Қағаз қиындылары»

Бірнеше құттықтау қағаздарын топ құрамындағы оқушылар саны бойынша беске, алтыға жыртып, оларды араластырып, оқушыларға таратып беру керек. Оқушылар қиықтарды құрастырып бүтін сурет шығарады. Сол арқылы топтарға бөлінеді.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

«Өзі туралы кластер» тренинг

Оқушылар танысу үшін өздері туралы кластерлер құрастыруы керек. Олар парақтың ортасындағы шеңберге өз есімдерін жазып, одан таралатын шеңберлерге өздерінің өмірінде маңызы бар бес негізгі рөлін жазады. Мысалы: Жанұяның еркесі, адал дос т.б


1-топ:

Жазушылар

2-топ: Зерттеушілер

3-топ: Суретшілер


«Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут







Сел ( арабша сайль — жойқын тасқын ) - таулы аудандарда мұздықтардың, қардың мөлшерден артық еруінен, нөсерлі жауын-шашындардан, жер сілкінуден, тау өзендерінің арнасынан асып тасуынан пайда болатын табиғаттың жойқын құбылысы.

Сел болған жылдар

  • 1887 жылы жер сілкіну әсерінен Алматы қаласында нда көлемі 440 млн. м 3 болатын ірі тастарды ағызып әкелген күшті, лайлы сел болды.

  • 1928 жылы қатты нөсер жауын салдарынан Іле Алатауының терістік беткейінде 20-дан астам сел болып өтті.

  • Нөсер жауындардан соң 1921 жылы, 1941 жылы Кіші Алматы, 1950 жылы Үлкен Алматы, 1959 жылы.

  • Текелі өзендерінде жойқын селдер болды.

Көшкін – таудың құлама беткейімен төмен қарай орасан жылдамдықпен сырғитын қар немесе мұз массасы . Қар Көшкіні қалың қар жаууының, қардың қарқынды еруінің, жаңбыр жауудың, қар қабатының қайта кристалдануының әсерінен беткейдегі қар беріктігі бұзылғанда пайда болады.

Сырғыма – ауырлық күшінің ықпалымен өзендер мен көлдер, теңіздердің тік жағалауларынан, таулар мен сайлардың жыраларынан топырақ массасы мен тау жыныстарының төмен қарай тайғанап ығысуы (сырғанауы). Көбінесе жыралардың сумен шайылуы, оның мол жауын-шашынмен шектен тыс ылғалдануы, жер сілкіну немесе адамның іс-әрекеті (жарылыс жұмыстары және т.б.) болып табылады.

Су тасқыны - бұл қардың еруі, жауын-шашын, суды желмен айдаған және кептелу кезінде өзендердегі, көлдер мен теңіздердегі су деңгейінің көтерілуі, су қоймаларының бұзылуы нәтижесінде жерді айтарлықтай су басу.

Су тасқыны көпірлер, жолдар, ғимараттар, құрылымдардың қирауына, елеулі материалдық шығынға, адамдар мен жануарлардың опат болуына әкеліп соқтырады.









Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут








Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер


«Ыстық орындық» орындық әдісі, сұрақтар, орындық.

Сергіту сәті

2 минут

https://www.youtube.com/watch?v=mvolys8aLaw


миды шынықтыруға арналған логикалық сұрақтар.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

РАФТ жазу, .

Рөл –Су

Аудитория –көл

Форма –хат

Тақырып –«Су –өмір»


1-топ су туралы мақал -мәтелдер жазу, 
2топ Қазақстан көлдері мен өзендерін жазу.

3-топы су жануарларын атау.жазу







«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі








Бағалау


5 минут











Кері байланыс

3 минут

Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.


Оқушының аты-жөні

«Жария

лау» әдісі

«Салыстыру кестесі»

«Ыстық орын

дық» орындық әдісі

«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

Балл






































«Рефлексиялық шеңбер»

Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

  • Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

  • Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

  • Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

  • Сабақта қандай қиындықтар туындады?

  • Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?



Бағалау парақшасы













Рефлексиялық шеңбер










































Мектеп: №5 мектеп

Күні: 12.12.19 Мұғалімнің аты-жөні :Дүйсенбай Н.Ж


Сынып: 8

Сабақ

Қатысқандар:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Табиғат зоналары мен биіктік белдеулер.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.3.4.1 табиғат зоналары мен биіктік белдеулерінің қалыптасуын түсіндіреді

Сабақ мақсаттары

табиғат зоналарының ерекшелігіне талдау жасай отырып, өтілген тақырыптар бойынша оқушылардың білімін қорытындылау, білік пен дағдысын қалыптастыру, материалды меңгеру дәрежесін тексеру

Бағалау критерийлері

Табиғат зоналары мен биіктік белдеулер туралы білімдерін толықтырыды

. негізгі және аралық климаттық белдеулер мен табиғат зоналары туралы білім қалыптастыру.

Тілдік мақсаттар

Мыңызды, катаклизма, дауыл, зардап егу, табиғат апаты, төтенше жағдай режімі, енгізу, жарықсыз қалу, зардап шегу, жәрдем көрсету

Құндылықтарды дарыту



Оқушылардың топта бірлесе жұмыс істеу арқылы диалогтық, сыпайы сөйлеу дағдыларын дамыту. Бірлесе жұмыс істу дағдыларын қалыптастыру.

Пәнаралық байланыстар

Белсенді тақтадан суретті қарау арқылы АКТ пәнімен байланыс, музыка арқылы сергіту сәтін орындау арқылы музыка пәнімен байланыс орнайды.

Алдыңғы меңгерілген білім


Суретті талқылау

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақта жоспарланған іс-әрекет


Ресурстар

Сабақтың басы


(Ұ) Ертеңгілік шеңбер

Сәлемдесу. Бүгінгі сабаққа мен сендер үшін тосын сый дайындап әкелдім. Ол мына әдемі қорапшаның ішінде. Не екенін білгілерің келе ме? Ондай болса өздерің табуға тырысыңдар.Сендер маған әр түрлі сұрақтар қойыңдар, ал мен сендерге «Иә» немесе «Жоқ» деп жауап беріп, көмектесемін.

(қораптың ішінде-сюжетті сурет)

СИҚЫРЛЫ САНДЫҚ»(сұрақтарға ия, жоқ деп жауап береді)

1. Ертіс өзені Қ.ғы ең ұзын өзен ,ия

2. Қызыл қоңыр топырақта қарашірік көп болады, жоқ

3. Мұғалжар Қ.ғы ең биік тау, жоқ

4. Емдік қасиеті бар сулар Қ.ның батысында көп орналасқан , жоқ

5. Балқаш теңіз, жоқ

6. Аралдың суының деңгейі көтерілуде, жоқ

7. Тұрар ауылы солт.Қ.да орналасқан , жоқ

8. Мен саяхатшымын, көрініс

9. Мен сатушымын

10. Мен мұғаліммін

«ЕҢ-ЕҢ»

  1. Ең ұзын өзен-Ертіс

  2. Ең үлкен құмды шөл-Қызылқұм

  3. Ең кіші таб. Зонасы-орманда дала

  4. Ең құнарлы топырақ - қара

  5. Ең ірі бөген- Бұқтырма

  6. Ең өсімдікке, жануарларға бай таб. Зонасы-биіктік белдеулер

  7. Ең үлкен таб.зонасы-шөл

  8. Ең үлкен дала зонасының құсы-дуадақ

  9. Ең жауын-шашын көп түсетін жер- орманды дала зонасы



Қорапша, сюжетті сурет





Сабақ ортасы


(Ұ,ОТ) ЖЕР БЕТІНДЕ 13 КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУ БАР. СОЛАРДЫҢ ІШІНДЕ ЭКВАТОРЛЫҚ БЕЛДЕУ ҚАЙТАЛАНБАЙДЫ.. НЕГЕ?

«СУБ» СӨЗІ ҚАСЫНДА,МАҢЫНДА ДЕГЕН МАҒЫНА БЕРЕДІ.«СУБ» СОЗ! АРАЛЫҚ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕРДІҢ АЛДЫНА ҚОСЫЛЫП АЙТЫЛАДЫ. «СУБ»СӨЗІ ҚОСЫЛМАҒАН БЕЛДЕУЛЕР НЕГІЗГІ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕР БОЛЫП САНАЛАДЫ. ОСЫ АЙТЫЛҒАН АТАУЛАРДЫҢ ПАЙДА БОЛУ СЕБЕБІ:КЛИМАТТЫҢ ӘРТҮРЛІЛІГІ. КҮН СӘУЛЕСІ ЖЕР БЕТІНЕ БІРКЕЛКІ ТҮСПЕГЕНДІКТЕН ӘРТҮРЛІ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕР ҚАЛЫПТАСАДЫ.КҮН СӘУЛЕСІ ЭКВАТОРҒА ТІК ТҮСЕДІ ЖӘНЕ ПОЛЮСТЕРГЕ ҚАРАЙ КӨЛБЕУ ТҮСЕДІ.СОНДЫҚТАН ДА КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕР ЭКВАТОРДАН ПОЛЮСТЕРГЕ ҚАРАЙ ӨЗГЕРІП ОТЫРАДЫ.БАРЛЫҒЫ 13 КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУДІҢ 7-ЕУІ НЕГІЗГІ, 6-Ы АРАЛЫҚ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕР. ЭКВАТОРЛЫҚТАН БАСҚА БЕЛДЕУЛЕР СОЛТҮСТІК ПЕН ОҢТҮСТІКТЕ ҚАЙТАЛАНЫП ОТЫРАДЫ.БІРАҚ, АРКТИКАЛЫҚ БЕЛДЕУДІҢ ОҢТҮСТІКТЕГІ СЕРІГІ АНТАРКТИКА ДЕП АТАЛАДЫ.СЕБЕБІ: «АНТИ»СӨЗІ ҚАРАМА-ҚАРСЫ ДЕГЕН МАҒЫНА БЕРЕДІ.


«Табиғат зонасын құрастыр». Алған білімдерің бойынша алдарыңдағы жатқан қағазға кластер жасайсыңдар.

1 топ- орманды дала зонасы

2 топ- дала зонасы

3 топ- шөлейт зонасы

4 топ- шөл зонасы

Қорытындылау . Әр топтың жауабын ортаға салу бағалау.

«Табиғат зонасын анықта»

1 карточка

Кейбір аудандарда жылдық жауын-шашын 100 мм-ге де жетпейді. Жазда жаңбыр өте сирек жауады. Қысы суық. Аяз -40С – қа дейін жетеді.

2- карточка

Топырағы қара және қызыл қоңыр топырақ типіне жатады. Зонаның солтүстігінің топырақ қабатында жоғарғы өнім жинауға жеткілікті 6% ға жуық шірінді бар.

3- карточка

Мұнда көршілес зоналардың жануарларындай саршұнақтар, қосаяқтар, ақкіс, қояндар, сусар, түлкі, қасқыр т.б. кездеседі. Соңғы кезде бұл жерде бұландар мен сібір еліктері мекен ауыстырған.

4- карточка

Өсімдік жамылғысы негізінен бетеге, жусан, түймедақ, боздан өсімдіктерінен құралады. Кейде жусан көлемді жерді алып жатады. Мұндай жерлердің түсі біркелкі ашық болып келеді.


Бұл тапсырма бойынша әр топта әр түрлі табиғат зонасы бар екеніне көз жеткіздік.

«Табиғат зоналарының ішкі сулары»кестені толтыр


1 топ – Орманды дала зонасы

өзендер

қоректенуі

Шаруашылық маңызы














2 топ- Дала зонасы

Өзендер

қоректенуі

Шаруашылық маңызы




















3 топ-Шөлейт зонасы

Өзендер

қоректенуі

Шаруашылық маңызы




















4 топ- Шөл зонасы

Өзендер

қоректенуі

Шаруашылық маңызы

























 Табиғат зоналары дегеніміз не?
● Қазақстанда қанша табиғат зонасы бар?
● Табиғат зоналарының орналасуы қандай заңдылыққа тәуелді?
● Қазақстандағы ең үлкен табиғат зонасын ата?
● Өтпелі табиғат зоналарын ата?
2. Оқушылардың бұрынғы алған білімдерін анықтау үшін
«Табиғат зонасы» сөзіне ассоциация құрастыру. (слайд №4 )

Ассоциация жауаптары:
1. географиялық орны
2. жер көлемі
3. өсімдігі
4. жануары
5. топырағы
6. климаты
7. ішкі суы
8. адамның шаруашылыққа пайдалануы

АУЫЗША СҰРАҚТАР :

1-ТОПҚА: НЕЛІКТЕН ӘРТҮРЛІ ТАБИҒАТ КОМПЛЕКСТЕРІ ПАЙДА БОЛАДЫ?

2-ТОПҚА:НЕЛІКТЕН ЖЕР БЕТІНДЕ КЛИМАТ ӘРТҮРЛІ?

3-ТОПҚА:НЕЛІКТЕН КҮН СӘУЛЕСІ ЖЕР БЕТІНЕ БІРКЕЛКІ ТҮСПЕЙДІ?

4-ТОПҚА: ЖЕР БЕТІНДЕГІ ҚАЙСЫ БЕЛДЕУЛЕР ЫСТЫҚ, ҚАЙСЫ БЕЛДЕУЛЕР СУЫҚ? НЕГЕ?

«ОРНЫН ТАП» ОҚУШЫЛАРҒА НЕГІЗГІ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕРДІҢ АТТАРЫ ЖАЗЫЛҒАН СЫЗБАЛАР БЕРІЛЕДІ.ОҚУШЫЛАР ОЛАРДЫҢ АРАСЫНА АРАЛЫҚ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕРДІ

ОРНАЛАСТЫРЫП ШЫҒУЛАРЫ КЕРЕК.


БЕРІЛЕТІН СЫЗБА: БЕРІЛЕТІН АТАУЛАР: 1)СОЛТҮСТІК СУБЭКВАТОР.

2Shape9 ) СОЛТҮСТІК СУБТРОПИК.

3Shape10 ) СОЛТҮСТІК СУБАРКТИКА.

4 ) СУБАНТАРКТИДА.

5 )ОҢТҮСТІК СУБЭКВАТОР

6 ) ОҢТҮСТІК СУБТРОПИК.

СОНЫМЕН НЕШЕ НЕГІЗГІ, НЕШЕ АРАЛЫҚ КЛИМАТТЫҚ БЕЛДЕУЛЕР БАР ЕКЕН?

7)Оқулықты және берілген мәтінді пайдаланып сипаттама бер:

Жоба технологиясы.

1-топқа: - Экваторлық белдеу.

2-топқа: - Тропиктік белдеу.

3-топқа: - Қоңыржай белдеу.

4-топқа:- Арктикалық белдеу.

Мәтіндер: 1. Экваторлық белдеуде жыл бойы ыстық, тек жаз мезгілі үстемдік етеді.Ауасы ылғалды, күн сайын жаңбыр жауады.Ағаштар үнемі жасыл түсте.Сондықтан мұндағы ормандар ылғалды мәңгі жасыл ормандар делінеді.Мұндай ормандар Амазонка ойпатында,Африканың экваторлық белдеуінде көп.

2. Тропиктік климаттық белдеуде жыл бойы ыстық болады.Әсіресе жаз айлары өте ыстық.Мұндай шөлдерге Африкадағы Сахара, Арабия түбегіндегі Руб-эл-Хали шөлдері мысал болады.

3. Қоңыржай климаттық белдеу жыл бойы қезгілі анық байқалады.Қоңыржай ауа массасының әсерінде болады.Жылдың 4 мезгілі анық байқалады.Теңіздер мен мұхиттардан алыс-жақын орналасуына байланысты ылғалдығы әртүрлі. Біз де осы белдеуде жасаймыз.

4. Арктикалық белдеу қысы-жазы өте суық, тек қыс мезгілі ғана үстемдік етеді.Мәңгілік қар мен мұз жауып жатыр.Күннің көзі 6-7 айлап көрінбейді. Мұны поляр түні дейді




Интерактивті тақта, слайдтар, тақырыпқа қатысты альбомдар, буклеттер


Сабақтың соңы

Синквейн. Табиғат зонасы (слайд №9 )
1. Не? (Табиғат зонасы)
2. Қандай? (Әртүрлі, әдемі)
3. Не істейді?(ауысады, өзгереді, құбылады)
4. Сөйлем, сөз тіркесі (Қазақстанда 4 табиғат зонасы бар)
5. Синоним. (Географиялық кешен)Өзін-өзі бағалау: «Бас бармақ» әдісі арқылы. Бас бармақтың үстіне қарап тұрғаны тапсырманың өте жақсы немесе дұрыс орындағандарыңды білдіреді, ал төмен қарап тұрса, тапсырманың дұрыс орындамағандарың, ал бас бармақты оң немесе сол жаққа қаратсаңдар, тапсырма жақсы орындалды.

Р ефлексия.

Кері байланыс.

Барлық ақпаратты өзіммен бірге әкетемін



Ә лі қорыту үстіндемін





Мен үшін артық мәлімет









Мектеп: №5 орта мектеп

Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж

Күні: 14.01.2020ж

СЫНЫП:

8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:


Материктердің табиғи зоналары

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.4.2 табиғат зоналарын жоспар бойынша сипаттайды

8.3.4.3 әр материкте орналасқан ұқсас табиғат зоналар мен биіктік белдеулерді салыстырады

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

 Материктің табиғат зоналары түрлерінің климатын, фауна және флорасын ашып ұғынады.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: табиғат зоналарын жоспар бойынша сипаттайды

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийлері

Табиғат зоналары мен биіктік белдеулер туралы білімдерін толықтырыды

. негізгі және аралық климаттық белдеулер мен табиғат зоналары туралы білім қалыптастыру.

Тілдік мақсаттар:

Қарыштап дамиды, ескіліктің ұшқыны, діттеген, мәңгілік, электронды басқару.

Құндылықтарды дарыту

Балаларды отансүйгіштікке, елжандылыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Алдыңғы оқу

Музыка және классикалық туындылар туралы түсінік

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Бағалау парақшасымен таныстыру

Топтарға бөлу.

Себетпен конфет әкелу. Оқушыларға себеттен конфет алуларын сұраймын.Конфеттің түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.

Психологиялық ахуал қалыптастыру:

Үй тасырмасы

Сұрақ- жауап

№

Сұрақтар

Жауаптар

1

Табиғат зонасы –

температура жағдайларымен ылғалдануы, өсімдіктер мен жануарлардың дүниесі бірдей болатын ірі табиғат кешені.

2

Орманды дала зонасы –

Батыс Сібір жазығы мен Жалпы Сырт қыратының аз ғана бөлігін алып жатыр.

3

Дала зонасы –

көлемі 77 млн га.

4

Шөл зонасы –

Каспий теңізі жағалауынан Тарбағатай тауының етегіне дейін созылады.

5

Табиғат компоненттері

Өлі: топырақ, су, ауа, тау жыныстары.Тірі: өсімдік , жануар, адам.

6

Дала зонасы –

еліміздің 29%-ы.

7

Шөлейт зонасы –

Жайықтың жағасынан Алтай тауларына дейін 2900км

8

Орманды дала зонасы –

көлемі 1 млн га (0,4%).





Тапсырманы орындаған әр балаға конфеттер беріп отырамын.

Жаңа білім

10 минут








Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







Сұрақтары:

  1. Орманды дала зонасының территориясы? (Батыс Сібір жазығы мен Жалпы Сырт қыраты)

  2. Орманды дала зонасының жылдық жауын-шашын мөлшері?(300-350мм)

  3. Орманды дала зонасындағы қай ормандар мемлекет тарапынан қорғауға алынған? (Дуброва, Мамлют)

  4. Дала зонасының климаты қандай? (Континентті, жазы құрғақ, аңызақ жел соғып тұрады)

  5. Дала зонасы шөптесін өсімдіктерге бай. Ендеше өсімдіктердің қандай түрлерін білесіңдер? (Боз, бетеге, атқонақ, еркекшөп, кермек, қаңбақ)

  6. Дала зонасының жер беті сулары? (Ертіс, Есіл, Тобыл, Жайық, Нұра, Торғай, Шар, Ырғыз)

  7. Шөлейттің негізгі топырағы? (ашық қара қоңыр топырақ)

  8. Шөлейт зонасындағы қысқы ең төменгі температура? (-50°С)

  9. Шөлейт зонасы топырағының беткі қабатының шірінді мөлшері?

(2-3%)

  1. Шөлде кездесетін тек қазақстанда өсетін өсімдік? (Дермене жусаны)

  2. Шөл зонасындағы құм бетінің жаздағы температурасы? (+70°С)

  3. Шөл зонасында қандай қорықтар ұйымдастырылған?

(Барсакелмес, Үстірт)


№2 Кескін картамен жұмыс. «Зоналарға саяхат» деп аталады. Оқушыларға кескін карта және кілттік сөздер беріледі. Слайдта көрсетіледі. Оқушылар кілттік сөздің қандай зонаға қатысты екенін тауып, сол зонаның шекарасын кескін картаға  түсіру керек. Қай топ бірінші болса, сол топқа ұпай саны беріледі.


Кілттік сөздер:

«Алғырлар» тобы.

  1. 1млн га; 6 мың көл; Мамлют. (жауабы: орманды дала зонасы)

  2. +70°С; дермене жусан; Үстірт. (жауабы: шөл зонасы)

«Білгірлер» тобы

1) Жайық; 29%; 2200км. (жауабы: дала зонасы)

2) -50°; ашық қара қоңыр топырақ; итмұрын. (жауабы: шөл зонасы)


№3 Венн диаграммасымен жұмыс. (қосымша уақытқа)




Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер



Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


Оқушылар би билеп сергіп қалады.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

БББ кестесі

Білемін

Білдім

Білгім келеді






Қорытындылау:

  • Халық  музыкасы  дегеніміз  не?

  • Қандай  халық  сазгерлерін  білесің?

  • Қазақ  халқының  ұлттық  музыкалық  аспаптарын  ата.



Бағалау


5 минут







Кері байланыс

3 минут

Picture 2

Кері байланыс кемесі













































Мектеп:№5 орта мектеп

Күні:16. 01.2020ж

Мұғалімнің есімі: Дүйсенбай Н.Ж


СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Тақырыбы

Мұхиттардың органикалық әлемі

Сабақ негізделген оқу

мақсаты (мақсаттары)

8.3.4.4 мұхиттағы тіршілік дүниесінің таралуын анықтайды

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Мұхиттардың географиялық орнын білу, картадан көрсете білу, салыстырмалы талдау жасау

Оқушылардың басым бөлігі:

мұхиттағы тіршілік жайлы түсінік бере отырып, оның ерекшеліктері мен маңыздылығын және шаруашылықтағы алатын орны жайлы түсінік беру

Кейбір оқушылар:

Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.

Бағалау критерийі

мұхиттағы тіршілік туралы тапсырмалар орындауда пайдаланады

мұхиттағы тіршілік жайлы түсінік алады

Тілдік құзіреттілік

  • Ең үлкен мұхит-Тынық мұхит

  • Ең кіші мұхит-Солтүстік мұзды мұхит

  • Ең терең мұхит-Тынық мұхит

  • Ең суық мұхит-Солтүстік мұзды мұхит

Ең тұзды мұхит-Үнді мұхит

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Алдыңғы тақырып

Қазақтың ұлттық музыкалық аспаптары

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде

жоспарланған жаттығулармен қатар,

ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы 5 минут


Ұйымдастыру бөлімі:

«Мозайка» әдісі бойынша сурет арқылы сыныпты топқа бөлу топқа бөліп психологиялық ахуал қалыптастырдым

Үй тапсырмасын сұрау

Сұрақ Жауап
1 Гидросфера- жердің қандай қабығы?
Гидросфера жердің су қабығы 
2 Гидросфераға не жатады? Гидросфераға мұхиттар, көлдер жер асты сулары , батпақ сулары және мұздықтар мен атмосферадағы су булары- жердің су қабығы гидросфераны құрайды . (грек сөзінен аударсақ гидро-су)
3 1литр теңіз суының құрамында неше грамм тұз болады ? (1 литр теңіз суының құрамында 35гр тұз бар, негізінен ас тұзы мен магний тұзының ерітінділері болады
4 Арасан дегеніміз не ? Емдік сулардың шығып жатқан жерін айтамыз)
5 Қазақстанда емдік қасиеті бар қандай жерлерді білеміз? (Сарыағаш, Алмаарасан, Қапаларасан,

Географиялық диктант:


Сұрақтар

Жауабы

1

Ежелгі материк

Пангея

2

Ауақысымыбірдейнүктелердіқосатынсызық

Изобара

3

Литосфералық тақталарды зерттеген

А.Вегенер

4

Климаттық белдеулер санын ажыратықан

Б.П.Алисов

5

Өтпелі белдеу

Субарктикалық

6

Негізгі белдеу

Арктикалық

7

Гольфстрим

Ағыс

8

Мезозой

Эра


1-топ «Сары кәмпиттер»

2-топ «Көк кәмпиттер»

3-топ «Қызыл кәмпиттер»



Ортасы 20 минут

Білу және түсіну 10 минут

Дүниежүзілік мұхит сулары тереңдеген сайын, өзінің табиғаты мен тіршілік дүниесінің құпияларымен адамзатты әлі де таңғалдыруда. Олардың ғажайып сыры әлі күнге дейін ашылған жоқ. Мұхиттардың терең тұңғиықтарын зерттеу барысында қазірдің өзінде ғылымға белгісіз тірі жәндіктер бабылуда. Мұхит суында тіршілікке қажетті қолайлы жағдайлар мен қоректік заттар жеткілікті. Тіпті тіршілік дүниесі тереңдігі 11022 м болатын Мариана шұңғымасында да жаңа жер қыртысы түзіліп, ыстық магма шығып жататын жарықтарда да, температурасы мен қысымы өте жоғары аудандарда да кездеседі. Мұхиттардағы тіршілік жағдайлары полюстен экваторға және су бетінен тереңдікке қарай өзгеріп отырады. Мұхиттың өсімдіктер дүниесі көзге көрінбейтін бактериялар, біржасушалы өсімдіктер мен ұзындығы 200 м-ге дейін жететін теңіз балдырларынан тұрады. Жануарлардан көзге көрінбейтін ұсақ жәндіктерден бастап, салмағы 160 т-ға дейін жететін алып киттер тіршілік етеді.

Мұхиттағы тіршілік ұзақ геологиялық уақыт аралығында су массаларының қасиеттерін өзгертіп отырады. Судағы жасыл өсімдіктер бөліп шығарған оттегінің мөлшері артып, оның артық мөлшері ауаға шығару арқылы атмосфера құрамын өзгертеді. Тіршілік ету жағдайына байланысты мұхиттағы тіршілік дүниесі планктон (грекше «қалқыма»), нектон (грекше «жүзгіш») және бентос (грекше «тереңдік») деп аталатын 3 топқа бөлінеді.

Планктон ағыстардың әсерінен еркін қозғалатын алуан түрлі бір жасушалы балдырларда, әр түрлі қарапайымдардан, ұсақ шаяндардан, теңіз құрттарынан, ішек қуыстылардан және бақалшақтардан тұрады. Өсімдіктер планктоны – жануарлар планктонының негізгі қорек көзі. Мұхиттағы аса ірі сүтқоректілер (кит тәрізділер мен ескек аяқтылар) де планктонды азық етеді. Нектонды мұхит сулары мен оның беткі бөлігінде еркін жүзетін балықтар, теңіз сүт қоректілері, теңіз жыландары мен тасбақалар, ірі моллюскалар құрайды. Нектон неғұрлым ірі жануарлардан тұрады. Олардың жалпы биомассасы бентостың жиынтық массасынан 23 есе аз. Бентосты мұхит түбінде бекініп тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар дүниесі құрайды. Олар мұхит түбінде тіршілік етуге бейімделген әр түрлі балдырлардан, теңіз шөптерінен тұрады.

Бентостағы тіршілік дүниесі селбесіп өмір сүруге бейімделген.

Дүниежүзілік мұхит суларында жануарлардың 150 мыңға жуық, өсімдіктердің 15 мыңнан астам түрі кездеседі, олар саны жағынан өте көп болуымен ерекшеленеді.

Зерттеулер ғылым мен техниканың ең соңғы жетістіктерімен жабдықталған қуатты ғылыми-зерттеу кемелерінің, мұхит түбінде жұм



Топтық жұмыс: постер қорғау

1-топ: Тынық мұхиты

2-топ: Атлант мұхиты

3-топ Үнді мұхиты

4-топ: Солтүстік Мұзды мұхит

«Әлемді шарлау» әдісі арқылы түсіндіріледі. Топта президент қалады. Келген өзге топ мүшелеріне берілген білім мазмұнын түсіндіреді.

«Интервью» әдісі


Сергіту сәті

2 минут

«Қыдырып қайтайық!»

би билеу


«Қыдырып қайтайық!» биі


Аяқталуы 20 минут

Сұрақтар:

1. Мұхит дегеніміз не?
2. Мұхиттар жер бетінің неше пайызын құрайды?71%
3. Көлемі жағынан ең үлкен мұхитты ата?
4. Қай мұхит суының температурасы жылы?
5. Ең балыққа бай мұхитты ата?
6. Көлемі жағынан екінші мұхитты ата?
7. Тұздылығы жоғары теңізді ата?
8. Ең ауданы жағынан кіші мұхитты ата?
9. Ең тұздылығы төмен мұхитты ата?
10. Мұхитта қандай пайдалы қазбалар кездеседі?


Рефлексия 3 минут

Рефлексиялық эссе

Оқушылар мына сұрақтарға жауап бере отырып, сабақта туындаған ойларын тізбектейді:

  • Алдымен біз былай деп ойладық.....

  • Одан кейін біз мына проблемаға тап болдық.............

  • Проблеманы шешу үшін......жасадық.

  • Бұдан біз..................көрдік.

  • Демек, бұл мынаны білдіреді.................

  • Сонымен біз.................деген шешімге келдік.

Үш топқа арналған ватман, маркерлер, оқулық.

(Әр топ тапсырмаларын орындап болған соң түсіндіреді, басқа топ мүшелері өз ұсыныстарын стикерге жазып жұмыстың астыңғы жағына жабыстырады.)

Рефлексиялық эссе жазылған парақшалар таратамын. Оқушылар өз топ мүшелерімен бірлесіп жазады.







Мұғалімнің аты-жөні:Дүйсенбай Н.Ж Күні: 28.01-30.01

СЫНЫП: 8 а,б,в,г

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:


Географиялық қабықтың құрамы мен құрылысы

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

8.3.5.1. географиялық қабықтың құрамы мен құрылысын графикалық түрде көрсетіп, түсіндіреді

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

 Географиялық  қабық пен оның бөліктері арасындағы байланыстарды анықтау. Табиғат кешені туралы ұғымды қалыптастыру

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

Географиялық қабық. Табиғат компоненттермен танысады.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Табиғат кешендерінің өзіндік ерекшеліктеріне тоқтала отырып, оны қорғау жолдарын қарастыру.


Бағалау критерийі

Жер қабықтарының өзара әрекеттесуін тексереді.

Географиялық қабық. Табиғат компоненттермен танысады.

Табиғат кешенін меңгереді

Ақпараттың өзектілігін анықтай алады;

Өз пікірін өзге пікірімен салыстыра алады

Тілдік мақсаттар:

Қарыштап дамиды, ескіліктің ұшқыны, діттеген, мәңгілік, электронды басқару.

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, қазақ тілі.

Алдыңғы оқу

Қазақтың киелі домбырасы

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу. «Қағаз қиындылары»

Бірнеше құттықтау қағаздарын топ құрамындағы оқушылар саны бойынша беске, алтыға жыртып, оларды араластырып, оқушыларға таратып беру керек. Оқушылар қиықтарды құрастырып бүтін сурет шығарады. Сол арқылы топтарға бөлінеді.

Мұғалім сабақ бастамас бұрын оқушылармен «Салем тәжім би қимылымен»амандасып,.Оқушыларға құралдарын шығарып,сабаққа дайындалуларын сұрауы.

Үй тапсырмасын сұрау. Тест  10 – сұрақ

1. Жердің  тіршілік  қабығы:

а) гидросфера;  ә) литосфера; б) биосфера;  в) атмосфера

2. Жасыл өсімдіктер не себепті Күн сәулесі энергиясының  әсерінен  бейорганикалық  заттардан   органикалық зат түзеді:

а) тотығу              ә) тыныс алу              б) үгілу        в) фотосинтез

3.Бастапқы өнімді, яғни нәруыз (белок), крахмал және т.б. түзушілер:

а) микроорганизмдер;                         б) биосфералық құрамбөліктер

ә) бактериялар;                                    в) жасыл өсімдіктер

4.Ноосфера терминін енгізген француз оқымыстысы:

а) Э.Зюс                                      б) Э.Леруа

ә) В.И.Вернадский                   в) А.А.Григорьев

5.Биосфера терминін ғылымға енгізген австриялық ғалым:

а) Э.Зюс                                      б) Э.Леруа

ә) В.И.Вернадский                    в) А.А.Григорьев

6.Адам қай қабықтың бөлігі?

а) табиғат құрамбөлігінің;        б) литосфералық

ә) биосфералық                          в) гидросфералық

7.Биосфера  географиялық  қабықтың  қандай  бөлігі болып саналады?

А) организмдер  қоныстанған  және  өзгерген бөлігі;

ә) тау жыныстары, су  және табиғат құрамбөлігінің  ұштасқан бөлігі;

б) адамдар мекен ететін орта;

в) мантия, ядро және жер қыртысынан  құралған бөлігі

8.Жердегі  организмдер  қай қабаттарда  таралған?

а) жер қыртысы қабатында, гидросферада, топырақ қабатында;

ә) литосфераның  беткі, атмосфераның  төменгі қабаттары мен гидросферада;

б) стратосферада, топосферада, гидросфера  қабаттарында;

в) литосферада, стратосферада, мұхиттарда

9.Ең үлкен табиғат  кешендерін атаңдар:

а) материктер мен мұхиттар

ә) таулар мен жазықтар

б) көл қазаншұңқырлары мен өзен аңғарлары

в) теңіздер мен мұхиттар

10.Табиғат  құрамбөліктерінің  қайсысы бір-бірімен тығыз  байланысты?

а) ауа, топырақ, өсімдіктер, жарық

ә) тау жыныстары, өсімдік, жануарлар,

б) су, ауа,

в) ауа, өсімдік, топырақ



1 «Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут








                                             Географиялық  қабық

                                                 Табиғат кешендері

                                          Мұхит                 Құрлық

                                           Табиғат компоненттері

           Жер, су, ауа, топырақ             Адам, климат, жануар, өсімдік

Географиялық  қабық терминін алғаш рет орыс ғалымы А.А.Григорьев енгізген.Географиялық қабық дегеніміз-атмосфераның төменгі қабаты, литосфераның  жоғарғы қабаты, биосфера мен гидросфераның  өзара байланысымен әрекеттесу нәтижесінде түзілген табиғат кешені.

                                            Географиялық қабық

                    Биосфера      Гидросфера      Атмосфера      Литосфера










Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

10 минут







«Ыстық орындық» орындық әдісі

Мәтінмен жұмыс және суретпен жұмыс

 . «Адасқан хаттар» ойыны

Адасқан хаттарды алып,ондағы сөздерді жер қабықтарының қайсысына жататынын  конвертке салу

Мәтінмен жұмыс және суретпен жұмыс

1.Географиялық қабық  дегеніміз не?

2.Географиялық қабықтың құрамдас бөліктеріне не жатады?

3.Табиғат компоненттері дегеніміз не?

4.Табиғат кешені қалай түзіледі?

5.Антропогендік табиғат кешені деген не?

6.Табиғи табиғат кешеніне нені жатқызамыз?

7. Антропогендік ландшафт түрлерін атаңыз

8. Суреттегі табиғат кешендерін сипаттаңыз

 7. «Почта» ойыны

6 материкте  кездесетін табиғат кешенін тауып,  конвертке салу

Африка - Сахара, Ніл, Виктория, Килиманджаро, Эфиопия.

Солт.Америка –Ниагара, Миссисипи, Лабрадор, Гудзон, Мексика

Еуразия-Шығыс Европа жазығы, Мұғалжар, Ертіс, Каспий, Байкал

Оңт.Америка-Анд, Амазонка, Бразилия, Ла-Плата,Гвиана

Австралия-Эйр, Муррей, Виктория шөлі, Тасмания, Жаңа Гвинея

Антарктида-Эребус, Антарктикалық шөл, Тасты Антарктика, мұзтаулар, оазис.



Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер


«Ыстық орындық» орындық әдісі, сұрақтар, орындық.

Сергіту сәті

2 минут

https://www.youtube.com/watch?v=mvolys8aLaw


миды шынықтыруға арналған логикалық сұрақтар.

Аяқталуы

Сабақты бекіту

10 минут

Синтез «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі










Бекіту. Геодиктант

1. ..... литосфераның жоғарғы бөлігі, атмосфераның төменгі бөлігі, гидросфера, биосфераның өзара әрекеттесуіне қалыптасқан ерекше қабық.
2. Географиялық қабықтың құрамдас бөліктері..... деп аталады.
3. Географиялық  қабық құраушыларына .......... жатады.
4. Жер беті аумағының табиғат компоненттерінің жиынтығы..... деп аталады.

5. Географиялық қабық.  Жер шарының...... болып табылады.
6. Тропиктік белдеуде Жер шарының ең үлкен шөлі........ орналасқан.

7. Жер шарының ең ірі табиғат кешені...... болып саналады.
8. Географиялық қабықтан кейінгі табиғат кешендеріне..... жатады.
Жауаптары:

1. географиялық  қабық.
2. табиғат компоненттері
3. Тау жыныстары, ауа, су, топырақ, тірі ағзалар
4. табиғат кешені

5. ең үлкен табиғат кешені
6. Сахара.

7. географиялық  қабық.
8. материктер мен  мұхиттар



«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі








Бағалау


5 минут











Кері байланыс

3 минут

Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл.


Оқушының аты-жөні

«Жария

лау» әдісі

«Салыстыру кестесі»

«Ыстық орын

дық» орындық әдісі

«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі

Балл






































«Рефлексиялық шеңбер»

Оқушылар шеңберге тұрып, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

  • Сабақ барысында көңіл-күйіңіз қандай болды? Неліктен?

  • Бүгін не білдіңіз? Сіз үшін не жаңалық болды?

  • Сабаққа қатысуыңызды қалай бағалайсыз?

  • Сабақта қандай қиындықтар туындады?

  • Сабақ аяқталғанда көңіл-күйіңіз қандай? Неліктен?



Бағалау парақшасы













Рефлексиялық шеңбер




Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
3 ұстаз жүктеп алған
21 ақпан
2086
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі