Тақырып бойынша 16 материал табылды

Жердегі тіршіліктің қалыптасу кезеңдері

Материал туралы қысқаша түсінік
Қмж 4 тоқсан
Материалдың қысқаша нұсқасы

Бөлім

9.4С Эволюциялық даму

Педагогтың аты-жөні


Күні


Сынып:9

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдері.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

9.2.5.7 - Жердегі тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдерін оқып білу

Сабақтың мақсаты


1. Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдерін сипаттау;

2. Алғашқы тіршілік процестерін тіршіліктің пайда болуы кезеңдеріне сай орналастыру;

3. Тіршіліктің пайда болу идеяларын түсіндіру.


Құндылықтар СӘУІР- ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК АЙЫ

Негізгі орта мектеп түлегі үшін:

Еңбекті, өзінің және басқалардың еңбек нәтижелерін бағалау • Еңбекті, мамандықтарды практикалық тұрғыда зерттеуге қызығушылық таныту • Кәсіби өзін-өзі жетілдіру үшін еңбек қызметінің дағдылары жинақтау, еңбексүйгіштік, еңбекке баулу, табысты еңбектің маңыздылығын түсіну

Уақытты тиімді жоспарлай білу және кез-келген іс-әрекеттің нәтижелеріне қол жеткізу және жақсарту үшін күш салу


Аптаның дәйек сөзі СӘУІР- ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК АЙЫ

«Болашағы зор мамандықтар жоқ, тек болашағы зор мамандар бар».

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

2 мин

І. Ұйымдастыру кезеңі:

а) «Ақ көгершін» әдісі бойынша жағымды психологиялық ахуал орнатады

«Кazmath» платформада оқушылар топтарға бірігеді.

«Адал азамат» Біртұтас тәрбие бағдарламасындағы құндылықтарды оқыту процесінің ұйымдастыру кезеңінен бастап, сабақтың әрбір кезеңінде жүргіземін.

Құндылық: ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК АЙЫ

құндылыққа дәріптейтін бейне жазба көрсетемін.

Сұрақ жауап,

Оқушылар шеңберге тұрып «Ақ көгершін» тәсілі арқылы сыныпта жағымды ахуал орнатады .

«Кazmath» платформада оқушылар топтарға бірігеді

https://qazmath.net/quraldar/topka-bolu/

Өткен тақырыпқа байланысты сұрақтарға жауап береді.

Кері байланыс:

Мадақтау арқылы бағаланады.

Түрлі түсті стикерлер

Презентация ЖИ арқылы құндылыққа дәріптейтін бейне жазба көрсетіледі

Жаңа сабаққа кіріспе


8 мин


Ұжымдық жұмыс –«Суреттер сөйлейді». Берілген суреттерге назар аударып, сұраққа жауап беріңіз.

- Суреттегі ағзалар туралы не айта аласыз?

- Тіршілікте бар ағзалар ма?


Саралау тәсілі; Ресурсты қолданамын

-Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай деп ойлайсыңдар?




Ұжымдық жұмыс –«Суреттер сөйлейді».




Бағалау: «Үш шапалақ»

интербелсенді тақта


Видео ақпарат:

https://youtu.be/r-prt40l_Co

Ортасы

20 мин


(Топтық жұмыс) Тапсырма 1- «Болжам картасы» әдісі. Оқулықтағы ақпаратпен танысып, болжам картасын толтырыңыз.



(і) Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдері атауын, сипаттамасымен сәйкестендіріп көріңіз.


1-в, 2-г, 3-а, 4-д, 5-б

Саралау тәсілі: Тапсырманы орындау арқылы, пәнге деген қызығушылығы артады. Сабақтың мазмұны мен мақсатын түсінеді.

Құндылық тапсырма орындай отырып, қалыптасады.

(Топтық жұмыс) Тапсырма 1- «Болжам картасы» әдісі. Оқулықтағы ақпаратпен танысып, болжам картасын толтырыңыз.


Болжам

Жаңа ақпарат

Тақырып бойынша бұрыннан не білемін? Бұл туралы не білуім керек?

Бұл туралы енді не білдім? Қандай маңызды сәттерді мененді анықтадым?


(і)



1. Архей кезеңі (4-тен 2,5 миллиард жылға дейін)

а. Жерді отарлау басталады. Көптеген организмдер топтары, соның ішінде балдырлардың, Тамырлы және тұқымдық өсімдіктердің, балықтардың, жәндіктердің, қосмекенділердің, бауырымен жорғалаушылардың және басқалардың көптеген түрлері пайда болды.

2. Протерозой эоны (2500-ден 542 миллион жыл бұрын)

б. Сүтқоректілер, құстар, жабықтұқымдылардың және жәндіктер құрлықта кең таралған. Алғашқы приматтар пайда болды. Мұз дәуірі 2,6 миллион жыл бұрын мамонттар мен алғашқы адамдардың пайда болуымен басталды.

3. Палеозой дәуірі (542-251 миллион жыл бұрын)

в. Бір жасушалы прокариоттар алғаш рет 3500 миллион жыл бұрын пайда болды. Олар келесі 1,5 миллиард жыл ішінде жер бетіндегі жалғыз тіршілік иелері болды. Сондай-ақ, осы дәуірде кейбір организмдер фотосинтез жасай бастады.

4. Мезозой дәуірі (251-65 миллион жыл бұрын)

г. Алғашқы эукариоттар 1,8 миллиард жыл бұрын табылған. Содан кейін, 1,2 миллиард жыл бұрын, алғашқы көп жасушалы организмдер пайда болды, олар кішкентай қызыл балдырлар болды. Осы дәуірдің соңында алғашқы жұмсақ денелі қарабайыр жануарлар пайда болады.

5. Кайнозой дәуірі (65 миллион жыл бұрын - қазіргі уақытқа дейін)

д. Сүтқоректілердің шығу тегі ең басында. Осы дәуірдің көп бөлігінде гимноспермалар мен динозаврлар көп болды. Ақырында динозаврлар жойылып кетті, бірақ жабықтұқымды өсімдіктер пайда болды.







Дескриптор:

- Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдері атауын, сипаттамасымен сәйкестендіреді

Жалпы балл -4


«Бағалау парағы» әдісі арқылы бағалайды.




















Оқулық

Жұмыс дәптерлері.


(жұптық жұмыс) Тапсырма 2 – «Алғашқы ...». Алғашқы тіршілік процестерін тіршіліктің пайда болуы кезеңдеріне сай орналастырыңыз.

Саралау тәсілі: : Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады.

Құндылық тапсырма орындай отырып, қалыптасады.



(жұптық жұмыс) Тапсырма 2 – «Алғашқы ...».

1. Фотосинтездің басталуы .......................

2. тірі организмдер құрлықта қозғала бастайды .........................

3. алғашқы көп жасушалы организмдердің пайда болуы ...............

4. алғашқы сүтқоректілер ...............................................................

5. алғашқы адамдар ..........................................................................

Дескриптор:

- Алғашқы тіршілік процестерін тіршіліктің пайда болуы кезеңдеріне сай орналастырады

Жалпы балл -2

«Өзін –өзі бағалау»

АКТ құралдары




(Жеке жұмыс) Тапсырма 3 – «Talk about …». Берілген мәтінмен танысып, сұрақтар жауабын талқылап көріңіз.

Өмірдің пайда болуы

Біздің планетамыздағы тіршіліктің пайда болуы туралы дәлелденген теориялар жоқ. Бірақ бірнеше идеялар бар:

- "Панспермия" теориясы Жердегі тіршілік ғарыштан шыққан дейді;

- "Креационизм" барлық тіршілік иелерін Құдай жаратқан деп мәлімдейді;

- "Биохимиялық эволюция" тірі заттар әртүрлі молекулалардан өздігінен пайда болғанын айтады.



(Жеке жұмыс) Тапсырма 3 – «Talk about …».

.

- Бұл идеялардың қайсысы шындыққа жанасады?

- Сіз қандай идеяны ұстанасыз? Түсіндіріп көріңіз.

Дескриптор:

- Тіршіліктің пайда болу идеяларын түсіндіреді (2 б).

Жалпы балл -2

«Өзін –өзі бағалау»

Оқулық

Жұмыс дәптерлері.


Функционалдық сауаттылықты арттыруға негізделген тапсырма.

Мән-мәтін: ғаламдық

Мазмұны: әлемді тану, жаратылыстануды зерттеу

Құзіреттілігі: ғылыми тұрғыдан түсіндіру

Зерттеу сұрағы: Тіршлік дүниеге қалай келді?

Мәтін: Геохронологиялық шкала бұл – жер қыртысын құрайтын тау жыныстарының уақыт тәртібімен түзілу реті, жасы туралы ілім болып табылады.


Сұрақ:

  1. Ғалымдар жер ғаламшарымыздың тарихын қалай бір қалыпқа келтіргенін анықтаңыз:

Жауабыңыз: ____________

Дәлелдеңіз:_____________

(ii) Олар бұған қандай әдістерді пайдаланды.

Себебі:___________________________

(iii) Уақыт сызығын негізге ала отырып, әр адам кезеңдері дамуының қанша уақытқа созылғанын есептеңіз:

Дескриптор:

Жер ғаламшарымыздың тарихын анықтайды Ғалымдардың зерттеулерінде қолданған әдісті анықтайды антропогенез кезеңдерін тіршілік ету уақыты бойынша есептей алады

Жалпы балл -2



Сабақтың соңы

5 мин

Рефлексия

«Менің атым - Қожа»:


Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Мұғалім оқушылардың сабаққа қатысқан белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды.

Рефлексия парағы







Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
04.05.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12