Тақырып бойынша 11 материал табылды

ЖИТС-тің (жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромы) алдын алу (8 сынып)

Материал туралы қысқаша түсінік
биология пән мұғалімдеріне арналған
Материалдың қысқаша нұсқасы

Сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: Ағзаның ішкі ортасы

Мектеп: «Теміртау қ. №4 ЖББОМ» КММ

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Рахимова Анар Сайлауовна Сынып: 8 сынып

Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

ЖИТС-тің (жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромы) алдын алу (8 сынып)

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

Ауру қоздырғыш микробтар мен вирустық жұқпалардың әсерінен болатын аурулардың түрлерін, олармен күресу шараларын түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Барлығы: ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын білу

Көпшілігі: ЖИТС туралы функциональдық тапсырмаларды толық орындай алу

Кейбіреуі: ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын сипаттайды.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушы істеуге дағдыланған: ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын біледі

Оқушылардың көпшілігі істей алады: ЖИТС туралы функциональдық тапсырмаларды толық орындай алады

Кейбіреуі істеуге қабілетті:

Бағалау критерийі

ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын біледі

Тілдік мақсаттар

Оқушылар істей алады:

Пәндік лексика және терминология: вирус, ЖИТС, ИТИС, ЖҚТБ, АИВ

Сұхбатқа (хатқа және диалогқа арналған) пайдаланған :


Құндылықтарға баулу

зайырлы қоғам және жоғары руханиятеліміздің ұлттық қауіпсіздігі, бүкіләлемдік , өңірлік мәселелерді шешуге жаһандық тұрғыдан қатысуы.


Пəнаралық байланыс

Әліппе (альфавит), ДШ (сапқа тұру, серуен), әдебиет (жұмбақ), математика (есеп шығару), сызу (сурет салу), ӨӨТ (СӨС),

Алдыңғы білім

Иммундық жүйенің мүшелері. Иммунитет

Сабақ барысы

Сабақтың жоспар ланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар


Сабақтың басы

(2 мин)


(3мин)



(5мин)

Ұйымдастыру кезеңі.

Сәлемдесу. Жағымды оқу атмосферасын қалыптастыру.

«Хрустальная композиция» атты жағымды психологиялық ахуал өткізу

(Б) (Альфавит бойынша бір сапқа тұру)

(ДШ) (Сапта тұрған жас мамандар 1-3-ге санау арқылы үш топқа ( ІІ, ІІІ, ІҮ) бөлінеді)

(М) Тапсырма 1. Әр топқа «ИТИС» сөзін түсіндіру (3мин)

(ТЖ) «ИТИС» тақырыбын сурет(мәтін) арқылы түсіндіреді.

Дескрипторлар:

«ИТИС» сөзін түсіндіру - 1 ұпай

К/Б: Бас бармақ.

- дұрыс болса - аздап қате болса - қате болса

Сабақтың тақырыбын, мақсатын ашу.



видео






постер,


Сабақтың ортасы

15 мин


(ТЖ) «Ойлан-жұптас-бөліс» әдісі арқылы тақырыпты жеке, жұп, топ болып талқылайды.

(М) Топтқа мәтін беріледі.

(№1 тапсырма. Мәтінмен жұмыс. Топта отырып мәтінді оқып, талдайды. Тапсырма орындайды.

ІІ топ. Белгісіз хандықта болған оқиға

ІІІ топ. ЖИТС ауруының пайда болуы

ІҮ топ. ЖИТС-тің Қазастанда таралуы

Дескриптор

-мәтінді толық оқиды;

- ЖИТС туралы ақпаратты біледі.

К/Б: Бағдаршам

Shape1 -толықтай түсінсе, сенімді болса

Shape2 -түсінуге жақын болса, аздап білсе

Shape3 -түсінбесе, сенімді болмаса



Презентация



Таратпа материал

Қосымша №1


Электронды оқулық

8 сынып


Сабақтың соңы

15 мин



1 мин
















2мин









5 мин

















































5 мин




















2 мин

Қалыптастырушы бағалау тапсырмалары

(Ж) Блум таксономиясы (сатысы) бойынша жасалған тапсырмалар

Білу сатысы .

1 тапсырма

Сұрақ : Тимур АҚТҚ-жұқтырып алды ма?

1. Иә

2. Жоқ

1 ұпай Жауабы: Жоқ

2 тапсырма

Тимур «хаңдықтағы » қандай ағзаның ішкі ортасына түсті

  1. Ұлпа сұйықтығы

  2. Жүрек

  3. Қан

  4. Лимфа

1 ұпай

Жауабы: С

Түсіну сатысы.

3 тапсырма АҚТҚ/ЖҚТБ немесе АИВ / ЖИТС –сөзі дегеніміз не?

2 ұпай


Жауабы: АҚТҚ- адамның қорғаныш тапшылық қоздырғышы , ЖҚТБ -жұқтырылған қорғаныш тапшылық белгісі немесе АИВ- адамның иммундық тапшылық вирусы , ЖИТС-жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромы

Қолдану сатысы

4 тапсырма Сызбанұсқаны аяқтаңыз.


АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтыру жолдары және алдын алу

Shape7 Shape6 Shape5 Shape4







4 ұпай

Жауабы:


АҚТҚ/ЖҚТБ-ның жұқтыру жолдары

Shape11 Shape8 Shape10 Shape9




Қолданылған шприц

Қан Анадан балаға

Жыныстық қатынастан

5 тапсырма . Сұрақтарға (+) белгісі бойынша жауап жазыңыздар. 7 ұпай

Қауіп-қатер дәрежесі

АҚТҚ жұқтыру қауіпінің дәрежесі

Иә

Жоқ

1

Бетінен сүю



2

Ауру адамның тіс щеткасын пайдалану



3

Жөтелу, түшкіру



4

Шприцтерді бірлесіп пайдалану



5

Тексерілмеген қанды құю



6

Жәндіктердің шағуы



7

АҚТҚ-жұқтырған адам дайындаған тағамды жеу



Жауабы:

Қауіп-қатер дәрежесі

АҚТҚ жұқтыру қауіпінің дәрежесі

Иә

Жоқ

1

Бетінен сүю


+

2

Ауру адамның тіс щеткасын пайдалану

+


3

Жөтелу, түшкіру


+

4

Шприцтерді бірлесіп пайдалану

+


5

Тексерілмеген қанды құю

+


6

Жәндіктердің шағуы


+

7

АҚТҚ-жұқтырған адам дайындаған тағамды жеу


+

Жинактау сатысы.

1 сарамандық жұмыс: «Қарапайым генетикалық есептер шығару»

Перзентханада екі баланы ауыстырып алған. Бірінші жұп ЖИТС-пен ауратын ата- ананың қан тобы 1 және 2, ал екінші жұп сау қан тобы 2 және 4. Бір бала 2 қан тобынан болса, екіншісі 1 қан тобынан. Екі баланың да ата-анасының қан тобын және қайсысы ЖИТС-пен ауратының анықта.

Бағалау сатысы. Эссе жазу немесе есеп шығару «Өзінің қан тобына»

6 тапсырма


Жас қыз қауіпті жыныстық қатынаста болды. 7 күннен кейін ол АҚТҚ-ға тексерілуге бел буды. Сендер бұл туралы не ойлайсыңдар? Жас қызға қандай кеңес бересіңдер? Бұнда «қарсымын» және «келісемін» аргументтерінің болуы мүмкін.

2 ұпай

Жауабы: «Қарсымын» Себебі, отбасы, жора-жолдастыры ЖИТС ауруымен ауратыныңды біліп қойса, сенен теріс айналып кетуі мүмкін.

«Келісемін» Себебі, бұл қауіпті ауру. Өзінің қасындағы отбасынды, жора-жолдастарынды сақтандырып жүресін.



Дескриптор /қосымша - №2/

Үйге: Бағалау сатысы. Эссе жазу немесе өзінің тобына есеп шығару

Рефлексия. Кері байланыс кестесін стикерге толтырады.

Білемін

Білдім

Білгім келеді









Таратпа материал


Қосымша №2

































Жүрек

Дәрі кобдишасы

Кофе кесесі мен тарелкасы

















































Электронды оқулық

10 сынып



Саралау–Сіз қандай тəсілмен көбірек қолдау көрсетесіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқу шыларға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Кері байланыс кестесін стикерге толтырады.

Білемін

Білдім

Білгім келеді








Денсаулық жəне қауіпсіздік техника

- сын сақтау


Қабілеті жоғары оқушы: ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын сипаттайды. Қабілеті орта оқушы: ЖИТС туралы функциональ дық тапсырмаларды толық орындай алады Қабілеті төмен оқушы: ЖИТС-тің пайда болуы мен алдын алу шараларын біледі





Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақ- саттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма? Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткіз ді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпе ген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта са ралау дұрыс жүргізілді ме?Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайда ландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқу лар болды ма және неліктен?

Оқушылардың көпшілігі істей алады:

1.Оқушылар мәтінді оқып, талдау арқылы тақырыпты түсінеді.

2. Блум таксономиясы бойынша өзіндік жұмысын орындап, білімдерін мониторингтік жүйе арқылы өздері бағалап, диагностикалауға қол жеткізеді. Өзін басқамен салыстырады...

Кейбіреуі істеуге қабілетті

3.Оқушылардың пәнге деген қызығушылығы арттады. Оқушының ойлауын, есте сақтауын, белсенділігін, дағдысын, білім сапасының дамуын қамтамасыз етеді.

4. Мен жоспарланған саралау шаралары тиімді болды.

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1: Оқушы функционалдық тапсырмаларды тиімді орындады, оқушыларға өте ұнады

2: Өздік жұмысын орындап, білімдерін мониторингтік жүйе арқылы өздері бағалап, диагностикалауға қол жеткізеді

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1: функционалдық тапсырмалар

2: арнайы бағалау критерийлерінің болуы

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

1: өмірден алынған тапсырмалардың санын көбейту.
















«ЖИТС» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сынып ________________ Күні____________________

Оқушының аты-жөні ________________________________________________________________

1 тапсырма . Мәтінді оқыңыздар.

Сұрақ : Тимур АҚТҚ-жұқтырып алды ма? 1 ұпай

1. Иә

2. Жоқ

2 тапсырма

Тимур «хаңдықтағы » қандай ағзаның ішкі ортасына түсті 1 ұпай

  1. Ұлпа сұйықтығы

  2. Жүрек

  3. Қан

  4. Лимфа

3 тапсырма АҚТҚ/ЖҚТБ немесе АИВ / ЖИТС –сөзі дегеніміз не? 2 ұпай

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 4 тапсырма Сызбанұсқаны аяқтаңыз. 4 ұпай

Shape13 Shape12 Shape14 Shape15 АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтыру жолдары





5 тапсырма . Сұрақтарға (+) белгісі бойынша жауап жазыңыздар. 7 ұпай

Қауіп-қатер дәрежесі

АҚТҚ жұқтыру қауіпінің дәрежесі

Иә

Жоқ

1

Бетінен сүю



2

Ауру адамның тіс щеткасын пайдалану



3

Жөтелу, түшкіру



4

Шприцтерді бірлесіп пайдалану



5

Тексерілмеген қанды құю



6

Жәндіктердің шағуы



7

АҚТҚ-жұқтырған адам дайындаған тағамды жеу



6 тапсырма №1 сарамандық жұмыс: «Қарапайым генетикалық есептер шығару» 3 ұпай

Перзентханада екі баланы ауыстырып алған. Бірінші жұп ЖИТС-пен ауратын ата- ананың қан тобы 1 және 2, ал екінші жұп сау қан тобы 2 және 4. Бір бала 2 қан тобынан болса, екіншісі 1 қан тобынан. Екі баланың да ата-анасының қан тобын және қайсысы ЖИТС-пен ауратының анықта.










Жауап: Бірінші жұп екінші баланың ата-анасы. Екінші жұп бірінші баланың ата-анасы.


Жас қыз қауіпті жыныстық қатынаста болды. 7 күннен кейін ол АҚТҚ-ға тексерілуге бел буды. Сендер бұл туралы не ойлайсыңдар? Жас қызға қандай кеңес бересіңдер? Бұнда «қарсымын» және «келісемін» аргументтерінің болуы мүмкін.

Үйге тапсырма Эссе жазу немесе есеп шығару «Өзінің қан тобына»







Бағалау критериясы

Дескриптор

Ұ.

Білу сатысы

1

Тимур АҚТҚ-жұқтырып алды ма деген сұраққа жауап береді

1

Ағзаның ішкі ортасына анықтайды

1

Түсіну

2

АҚТҚ/ЖҚТБ сөздерін түсіндіреді

1

АИВ / ЖИТС сөздерін түсіндіреді

1

Қолдану

3

АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтырудың бірінші жолын көрсетеді

1

АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтырудың екіінші жолын көрсетеді

1

АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтырудың үшінші жолын көрсетеді

1

АҚТҚ/ЖҚТБ-ны жұқтырудың төртінші жолын көрсетеді

1

Талдау

4

Бетінен сүю дәрежесін жазады

1

Ауру адамның тіс щеткасын пайдалану дәрежесін жазады

1

Жөтелу, түшкіру дәрежесін жазады

1

Шприцтерді бірлесіп пайдалану дәрежесін жазады

1

Тексерілмеген қанды құю дәрежесін жазады

1

Жәндіктердің шағуы дәрежесін жазады

1

АҚТҚ-жұқтырған адам дайындаған тағамды жеу дәрежесін жазады

1

Жинақтау

5

Есептің шартын құрастырады

1

Есептің шартына сәйкес өрнек құрастырады

1

Амалдарын орындайды

1

Барлығы

11







«ЖИТС» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың

нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика



Пәні _________________ Күні _______________ Білім алушының аты-жөні ______________________________


Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Түсіну сатысын зерделейді

АҚТҚ/ЖҚТБ және АИВ / ЖИТС сөздерін түсіндіруге қиналады

Shape16

АShape17 ҚТҚ/ЖҚТБ және АИВ / ЖИТС сөздерін анықтауда қателіктер жібереді

АShape18 ҚТҚ/ЖҚТБ және АИВ / ЖИТС сөздерін дұрыс түсіндіреді

Жинақтау сатысын шығарады

Shape19 Есептің шартына сәйкес өрнек құрастырып, амалдарын шығаруда қиналады

ЕShape20 септің шартына сәйкес өрнек құрастырып, амалдарын шығаруда қателіктер жібереді

Shape21 Есептің шартына сәйкес өрнек құрастырып, амалдарын дұрыс шығарады





Ата-ананың аты-жөні______________________________________________ қолы ________________________











1978 жылы АҚШ-тың Танзания штатында ЖИТС аурудың белгілері бар бірнеше науқас тіркеліп, бұл ауруға 1982 жылы «СПИД» деген атаумен анықтама беріледі. Сол күннен бастап бұл жұқпалы дерт әлем жұртшылығын алаңдатқан індетке айналып отыр. Осыған байланысты әлемдік денсаулық сақтау ұйымдарының мәліметтеріне жүгінсек, дүниежүзінде АИВ инфекциясын жұқ- тырғандар саны бүгінде 40 миллион адамға жетіп отыр. ЖИТС-тен және АИВ инфекциясынан 20 миллион адам қайтыс болған. Жалпы алғанда,АИВ - инфекциясын жұқтырғандар: Теміртау қаласы бойынша — 2050 адам, Қарағанды қаласы бойынша — 498 адам, аудандық, ауылдық жерлерде 226 адам бары анықталып отырса, олардың ішінде 14-інің бала екені анықталған. Бұл тек тіркелгендер саны ғана. Шын мәнінде, ауруын жасырып жүргендер қаншама. Тек Теміртау қаласының өзінде 2014 жылы АИВ инфекциясын жұқтырған 145 адам тіркелген. Олардың 58%-ы ерлер болса, 42%-ы әйелдер екен. Сол себептен мен осы тақырыпқа байланысты тапсырмалар құрастырдым.



Белгісіз хандықта болған оқиға

Біз сіздерге айтатын жағдай кәдімгі балалар мен қарапайым қалада болған. Жазғы күн. Дина мен Тимур есік алдында «ролик» теуіп жүрді. Кенеттен Тимур аяғын қайырып алып, құлап қалды. Аяғы қатты ауырып, тізесінде қан тамшылары көбейіп кетті.Тимур басының айналғанын сезді. Біраз уақыттан кейін оны қоршаған әлем жоқ болып кетті, ол өзі бір хандыққа келді. Хандық «адам ағзасы» деп аталады. Бұл хандықта ми, жүрек, бауыр, өкпе, асқазан және т.б. ағзалар өмір сүрді. Әр ағза өзінше жұмыс атқарды бірақ ,біреуі екіншісінің көмегінсіз жұмыс істей алмайтын еді. Тимур адам ағзалары бір-бірімен көптеген қан тамырлары арқылы байланысатынын білген.

-Ал олар бір бірін қалай естиді және сезеді? – деп Тимур жүріп келе жатыр, ойланып қан тамырлар зақымданған жерге қалай жетіп қалғанын байқамай қалды. Ол оны тез таныды. Ол оның жараққаттанған тізесі еді. Бұл жерде не болып жатқан! Онда қызыл және ақ киім киген әскер солдаттары қызмет етіп жатқан. Кейбір солдаттардын атағы жоғары, басқалары төмен болды. Қызыл солдаттар оттегін тасымалдады, ақ солдаттар шайқасып ағзаны зақымданған тері арқылы еніп жатқан жау микробтардан қорғады. Шайқас аяқталған кезде Тимур әскер басшысына келіп, таңғалып айтты:

-Қандай үлкен әскер!Өз солдаттарыныз туралы айтып беріңізші деді.

-Жарайды, жақсы, - деп жауап берді қатаң генерал.-Мына қызыл солдаттар ол эритроциттер.Олар өз аспаларында оттегін ағзаларға тасиды. Ал мынау, ақ солдаттар олардың ішіндегі адам ағзасының ең қайраткерлері Т-лимфоциттер. Осылар нағыз аурудан қорғану қалқанын құрайды. Оның аты қорғаныш (иммунитет). Жаулар пайда болғанда біздің қорғанышымыз жедел түрде шауып келеді. Бірақ бірнеше жыл бұрын ең қауіпті жау пайда болды. Оның аты АҚТҚ- адамның қорғаныш тапшылық қоздырғышы. Ол жау адам ағзасына түскен кезде өсіп Т-лимфоциттерді зақымдайды. Т-лимфоциттердің көбі өледі. Адам ағзасы қорғанышсыз қалатындықтан оған енетін вирус өлімге әкелуі мүмкін.

-АҚТҚ-на қарсы дәрі жоқ па?- деп Тимур қорқып кетті.

-Қанша өкінішті болғанымен, бүгінгі күні АҚТҚ-ын жоятын дәрілер жоқ. Қу АҚТҚ адамның ағзасында тыныш өмір сүріп, өзінің бар екендігін бірнеше жылдар бойы білдірмей, өз жұмысын бітіре береді. Қорғаныш әбден әлсіз болған кезде , адам ағзасы ешбір жаумен күресе алмай қалады. Сөйтіп, ЖҚТБ басталады. ЖҚТБ - жұқтырылған қорғаныш тапшылық белгісі



Чемодан

Еттартқыш

Қоқыс жәшігі




- «Чемодан»- өзіңіздің көніл-күйінізден шықан ,өзіңізге алатыныз

- «еттартқыш»- әлі де өзіңіздің ойыңыздан өткізесіз

- «қоқыс жәшігі» -өзіңізге керек жоқ



Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
05.06.2018
778
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12