Жоба . Қазақтың тыйым сөзі - ұлттық тәрбие көзі

"Қостанай қаласы әкімдігі білім бөлімінің Физика-математикалық лицей" ММ

«Қазақтың тыйым сөзі - ұлттық тәрбие көзі»

тақырыбы бойынша

жинақ

Жұмыстың авторы:

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Сабыкова Гүлшат Қайроллақызы

Ырым :

• Халқымыздың тәлім, тәрбиелік қызметі бар салт- дәстүрлерінің ішіндегі қызық, әрі ойланарлық ғұрыптарының бірі.

Ырым сөздер :

Белгілі бір наным салдарынан адамдардың санасында қалыптасып қалған алда болуы мүмкін істерге психологиялық – эмоциялық сезім күйлерін, нанымдарын білдіреді

Тыйым :

• Халықтың тәлім – тәрбие берудегі тәрбие құралдарының бірі.

• Балаларды жаман әдет, әдепсіз істерден сақтандыруда маңызды қызмет атқарады.

• «Ұлға отыз үйден тыю, қызға қырық үйден тыю» - деген мақал осыған байланысты шыққан.

• Жаман істеуден жиреніп, жақсылыққа еліктеу, бейімдеу мақсатында шыққан халықтық педагогикалық ұғым.

Тыйым сөздер:

• Белгілі бір іс - әрекеттерді тыю мақсатында ырымдармен байланысты айтылатын сөздер.

Тыйым сөздер мазмұны мен мақсатына қарай:

Экология , шаруашылық, танымдық, этикалық, адамгершілік, ар- намыс, тазалық, тұрмыстық болып, бірнеше түрге бөлінеді.

Нанға қатысты тыйым сөздер. Тұзға қатысты тыйымдар.

• . Қазақта «ас атасы — нан» деген сөз бар, яғни астың, дәмнің үлкені — нан. Бала ақ пен қараны ажыратып танымай тұрып-ақ оған оң қолына нан ұстауды, нанды баспауды, тастамауды үйретеді. Нан қасиетті.

• Нанды бір қолмен үзбе - деген сөздің барлығы — сол нанның қасиетіне орай айтылған тыйымдар.

•  Қазақ тұзды бейберекет шашпайды. Себебі, барлық тағамның дәмін келтіріп тұрған тұз. Сол үшін тұз төгілсе, ырыс төгіледі, үйден ас кетеді .

• Тұз сұрап келген адамға тұз берсең, үйден берекең, байлығың кетеді.

Тұрмысқа қатысты:

• Отқа су құюға да болмайды, ал отқа сүт тамызу үлкен күнә.

• Әсіресе адам шашын отқа жағуға болмайды.

• Отты сөндіру - отбасын жамандыққа бастайды деп есептелген. Ошақтағы от өзі сөнуі керек, оны қолдан сөндіру әдетте жоқ.