Жүйке жүйесінің қызметіне алкаголь, темекі, және наркотикалық заттардың әсері.

Сабақтың тақырыбы: Жүйке жүйесінің қызметіне алкаголь, темекі, және наркотикалық заттардың әсері.				Мұғалімнің аты-жөні: Күні:
СЫНЫП: 7		Қатысқан оқушылар саны:			Қатыспаған оқушылар саны: 0
Сабақ негізделген оқу мақсаттары		7.1.7.10 – жүйке жүйесінің қызметіне алкаголь, темекі, және наркотикалық заттардың әсерін түсіндіру
Сабақ нәтижесі:		Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Оқулықта берілген және қосымша тапсырмаларды орындайды. Жазба жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды. Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады: Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды.Тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.
Бағалау критерийі		Сұраққа жауап береді, жауаптарын дәлелдейді. Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Тілдік құзіреттілік		Саламатты өмір салты, шылым шегу, алкоголизм.
Ресурстар		Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.
Әдіс-тәсілдер		Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Пәнаралық байланыс		Музыка, қазақ тілі.
Алдыңғы оқу		Адам ағзасы үшін ұйқының маңызы. Биологиялық ритмдер. Ұйқының кезеңдері: баяу және жылдам ұйқы. Жұмысқа қабілеттілік Күн тәртібі. Оқу еңбегі мен дене еңбегінің гигиенасы. Күйзеліс. Күйзелісжағдайларымен күрес және олардың алдын алу әдістері.
Сабақтың жоспары
Жоспарланғануақыт	Сабақ барысы :						Бағалау түрлері
Басталуы 5 минут	Ұйымдастыру кезеңі 2 минут Топтарға бөлу. Гүл суреттері бойынша бөліну. Ақгүл мен қызыл гүл арқылы 2 топқа бөлу Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілейді						1-топ: ақ 2-топ: қызыл
Жаңа білім 10 минут	Білу Жеке жұмыс Графикалық тест Түсіну Топтық жұмыс Оқулықтағы берілген мәтіндерді балалар оқып, түсініп постермен қорғау Есте сақтауды жақсарту әдістері. Жүйке жүйесіне әсер ететін жағымсыз факторлар						Үлестірмелі қағаздар Оқулық. ватмандар, түрлі-түсті маркерлер
Ортасы 10 минут	Қолдану Есте сақтау қабілетіңіз қандай? тест Талдау Қаншалықты есте сақтай аламыз. Ағзалар Тыныс алу Қозғалу Жүйке жүйесі өсімдіктер Бүкіл денесі Омыртқасыздар демтүтік талшықтары сатылы Құс қанаттары Адам өкпе Түтікшелі						Үлестірмелі қағаздар
Аяқталуы Сабақты бекіту 10 минут	Синтез «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі 1 .Қосымша ақпарат көздерін пайдаланып, темекі, алкоголь және есірткіге қатысты бірнеше елдің заңдарын талдаңдар. Ол неге байланысты деп ойлайсыңдар? «Шеңбердегі доп» әдісі Оқушылар шеңберлене отырып, бір-біріне кішкене допты лақтырады. Доп қолына тиген оқушы жаңа білім туралы бір сөйлем айтады.						«Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі Шеңберге отырғызу, доп.
Бағалау 5 минут Кері байланыс 3 минут	Бағалау парақшасы Дұрыс жауапқа 5 балл. Топтарды бағалау қошемет білдіру Рефлексия Өзін – өзі талдау кестесі Мен сабаққа қатыстым Белсенді/ белсенді емес Мен өзімнің жұмысыма Ризамын/ риза емеспін Сабақ мен үшін... Қысқа/ ұзақ болды Мен сабақта Шаршаған жоқпын/ шаршадым Менің көңіл күйім Көтерілді/ көтерілмеді Сабақтың мазмұны мен үшін Түсінікті/ түсініксіз болды Пайдалы/ пайдасыз болды						Бағалау парақшасы
Қосымша ақпарат тест тапсырмалары, зымыран сұрақтар
Саралау – Сіз қосымша Көмеккөрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?			Бағалау - Оқушылардың Үйренгенін тексеруді Қалай жоспарлайсыз?			Пəнаралық байланыс Қауіпсіздік жəне еңбекті Қорғау ережелері АКТ-мен байланыс Құндылықтардағы байланыс
Рефлексия Сабақ / оқу мақсаттары шынайыма? Бүгін оқушылар не білді? Сыныптағыахуал Қандай болды? Мен жоспарлаған Саралау шаралары тиімді болды ма? Мен берілген Уақыт ішінде үлгердімбе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне неліктен?			Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сəйкес Келетін сұрақтарға жауап беріңіз.
Қорытынды бағамдау Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)? 1: 2: Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)? 1: 2: Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды Жетілдіруге көмектесетін не білдім?

•

ұ йқы

Симпатикалық

Шартты рефлекс

Жүйке жүйесін

зерттеген ғалым

Ағзаны белсенді Ми мен ағзаның физиологиялық

И. П.Павлов Жүре пайда болады Күйге келтіреді күйі

ұ йқы

С импатикалық

Шартты рефлекс

Жүйке жүйесін

зерттеген ғалым

Ағзаны белсенді Ми мен ағзаның физиологиялық

И. П.Павлов Жүре пайда болады Күйге келтіреді күйі

ұ йқы

Симпатикалық

Шартты рефлекс

Жүйке жүйесін

зерттеген ғалым

Ағзаны белсенді Ми мен ағзаның физиологиялық

И. П.Павлов Жүре пайда болады Күйге келтіреді күйі

ұ йқы

С импатикалық

Шартты рефлекс

Жүйке жүйесін

зерттеген ғалым

Ағзаны белсенді Ми мен ағзаның физиологиялық

И. П.Павлов Жүре пайда болады Күйге келтіреді күйі

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Қаншалықты есте сақтай аламыз.

Ағзалар	Тыныс алу	Қозғалу	Жүйке жүйесі
өсімдіктер
Омыртқасыздар
Құс
Адам

Әлемнің көп елдерінде қоғамдық орындарда темекі тартуға тыйым салынған немесе темекіні арнайы орындарда тартуға рұқсат етіледі. Мысалы, Бельгия, Дания, Жаңа Зеландия, Ирландия, Исландия, Литва, Норвегия, Финляндия, Швеция сияқты елдерде барлар мен мейрамханаларда темекі тартуға болмайды. Мұндай тыйым Австралияның, АҚШ-тың және Ұлыбританияның кейбір өңірлік округтарында бар. 

Қазақстанда 2009 ж. 9 қазанынан бастап қоғамдық жерлерде шылым шегуге, ішімдікті 21 жасқа толмаған азаматтарға сатуға және қолдануға тыйым салу туралы Заң енгізілді. Заңға сәйкес, білім беру, денсаулық сақтау ұйымдарында, мұражайларда, қоғамдық тамақтану орындарында, кинотеатрларда, көрме және спорт залдарында, бұқаралық демалу орындары бар басқа да жабық ғимараттарда, соның ішінде түнгі клубтар мен дискотекаларда шылым шегуге тыйым салынған. Сонымен қатар, үйдің кіре берісінде және жұмыс орны болып табылатын бөлмелерде шылым шегуге болмайды. Әуежайлар мен вокзалдар ғимараттарында арнайы белгіленген орындарда ғана шегуге болады. Сондай-ақ, Заң 18 жасқа толмаған жастарға шылым бұйымдарын сатуға тыйым салуды да алдын ала қарастырған. Шылым бұйымының сипаттамасы туралы жалған ақпарат үшін жауапқа тарту енгізілген.

Есте сақтау қабілетіңіз қандай?

Тест

Мына сұрақтарға жауап беріп, әр «а» жауабына 2, ал «ә» жауабына 0 ұпайдан есептеңіз. 

1. Көшенің атын ұмытып қалатын кездеріңіз бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

2. Үйден шығар кезде керек нәрсені ұмытып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

3. Адамның келбетін есте сақтап қалу сізге қиын ба?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

4. Түнгі ұйқы алдында күні бойы болған оқиғаларды еске түсіре аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

5. Сүйікті телебағдарламаңыз болатын уақытын ұмытып, жіберіп алатын кездеріңіз бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

6. Бір дыбысты құлағыңыз шалып, оның немен байланысты екенін ұзақ еске түсіресіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

7. Қоғамдық не жеке көлігіңізде заттарыңызды қалдырып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

8. Түрлі кодтарды оңай есте сақтай аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

9. Үйде не жұмыс орныңызда заттарыңызды ұзақ іздейсіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

10. Дүкенге келіп, тізімдегі бір затты алуды ұмытып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

11. Кейде маңызды дата есіңізден шығып кете ме?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

12. Кеше түскі асқа не жегеніңізді тізбектеп айтып бере аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

13. Оқыған мәтініңізді бұлжытпай айтып бере аласыз ба? (басты оқиғаларды ұмытпай)  а) Жоқ. ә) Иә. 

14. Келісілген кездесу есіңізден шығып кететін кездер бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

15. Таяуда естіген әзіл әңгімені оңай айтып бере аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

Есте сақтау қабілетіңіз қандай?

Тест

Мына сұрақтарға жауап беріп, әр «а» жауабына 2, ал «ә» жауабына 0 ұпайдан есептеңіз. 

1. Көшенің атын ұмытып қалатын кездеріңіз бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

2. Үйден шығар кезде керек нәрсені ұмытып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

3. Адамның келбетін есте сақтап қалу сізге қиын ба?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

4. Түнгі ұйқы алдында күні бойы болған оқиғаларды еске түсіре аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

5. Сүйікті телебағдарламаңыз болатын уақытын ұмытып, жіберіп алатын кездеріңіз бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

6. Бір дыбысты құлағыңыз шалып, оның немен байланысты екенін ұзақ еске түсіресіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

7. Қоғамдық не жеке көлігіңізде заттарыңызды қалдырып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

8. Түрлі кодтарды оңай есте сақтай аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

9. Үйде не жұмыс орныңызда заттарыңызды ұзақ іздейсіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

10. Дүкенге келіп, тізімдегі бір затты алуды ұмытып кетесіз бе?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

11. Кейде маңызды дата есіңізден шығып кете ме?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

12. Кеше түскі асқа не жегеніңізді тізбектеп айтып бере аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

13. Оқыған мәтініңізді бұлжытпай айтып бере аласыз ба? (басты оқиғаларды ұмытпай)  а) Жоқ. ә) Иә. 

14. Келісілген кездесу есіңізден шығып кететін кездер бола ма?  а) Жоқ.  ә) Иә. 

15. Таяуда естіген әзіл әңгімені оңай айтып бере аласыз ба?  а) Иә.  ә) Жоқ. 

Ұпайларды қосып, нәтижесімен таныс болыңыз. 

0–12 ұпай. Есте сақтау қабілетіңіз төмендеу. Сізге түрлі өлең шумақтарын жаттау көмектеседі. Бір нәрсені есте сақтап қалу үшін ақпаратты бейнеге айналдыруға дағдыланыңыз. Одан бөлек дәрумендерді де ұмытпаңыз. Ал зиянды әдеттерден алшақ болыңыз. 

14–22 ұпай. Қанағаттанарлық дәреже. Алайда есте сақтау қабілетіңізді арттыру үшін, көп жаттығу жасау керек. Телефон нөмірлерін дәптерге жазбай-ақ, еске сақтап алыңыз. Бұл сіздің есте сақтау қабілетіңізді жаттықтырады. Егер ұзақ әрі қиын мәтінді есте сақтау керек болса, оны бөлшектеңіз. Оған қоса дауыстап оқу да көмектеседі. 

24–30 ұпай. Есте сақтау қабілетіңіз жақсы. Алайда бәрін ойда сақтап жүруге тырыспаңыз. Әйтпесе жүйке жүйеңіз жұқаруы мүмкін.

Рефлексия

Өзін – өзі талдау кестесі

Мен сабаққа қатыстым	Белсенді/ белсенді емес
Мен өзімнің жұмысыма	Ризамын/ риза емеспін
Сабақ мен үшін...	Қысқа/ ұзақ болды
Мен сабақта	Шаршаған жоқпын/ шаршадым
Менің көңіл күйім	Көтерілді/ көтерілмеді
Сабақтың мазмұны мен үшін	Түсінікті/ түсініксіз болды Пайдалы/ пайдасыз болды

Рефлексия

Өзін – өзі талдау кестесі

Мен сабаққа қатыстым	Белсенді/ белсенді емес
Мен өзімнің жұмысыма	Ризамын/ риза емеспін
Сабақ мен үшін...	Қысқа/ ұзақ болды
Мен сабақта	Шаршаған жоқпын/ шаршадым
Менің көңіл күйім	Көтерілді/ көтерілмеді
Сабақтың мазмұны мен үшін	Түсінікті/ түсініксіз болды Пайдалы/ пайдасыз болды

Рефлексия

Өзін – өзі талдау кестесі

Мен сабаққа қатыстым	Белсенді/ белсенді емес
Мен өзімнің жұмысыма	Ризамын/ риза емеспін
Сабақ мен үшін...	Қысқа/ ұзақ болды
Мен сабақта	Шаршаған жоқпын/ шаршадым
Менің көңіл күйім	Көтерілді/ көтерілмеді
Сабақтың мазмұны мен үшін	Түсінікті/ түсініксіз болды Пайдалы/ пайдасыз болды

Рефлексия

Өзін – өзі талдау кестесі

Мен сабаққа қатыстым	Белсенді/ белсенді емес
Мен өзімнің жұмысыма	Ризамын/ риза емеспін
Сабақ мен үшін...	Қысқа/ ұзақ болды
Мен сабақта	Шаршаған жоқпын/ шаршадым
Менің көңіл күйім	Көтерілді/ көтерілмеді
Сабақтың мазмұны мен үшін	Түсінікті/ түсініксіз болды Пайдалы/ пайдасыз болды