Жұмыс дәптері 7 сынып физика

ЖҰМЫС ДӘПТЕРІ
ФИЗИКА ПӘНІНЕН
оқушылардың білімін бақылауға
арналған қосымша жұмыстары



7 СЫНЫП

ФИЗИКА пәнінен қосымша жұмыс дәптері
7__ сынып оқушысы __________________
мектеп _______________________________




Автор - құрастырушылары: А.А.Камбарбекова, Б.С.Уалиханова.
Физика 7 сынып: қосымша жұмыстар мен оқушылардың білімін бақылауға
арналған жұмыс дәптері.
Оқу құралы пәнді игеру бойынша оқушылардың өзіндік жұмысына ықпал ететін
арнайы дидактикалық материалдарымен және күнтізбелік - тақырыптарымен
қамтылған.
Жұмыс дәптерін оқыту процесінде оқушыларды қолдау мақсатында, жоспардағы
тақырыпты меңгергеннен кейін қолданылуға кеңес беріледі, себебі, оқу құралында
оқушылардың білімі мен дағдысының қалыптасуын бақылауға арналған
материалдармен (бақылау тапсырмалары немесе сұрақтар, тест тапсырмалары
немесе тапсырмалар және т.б.) қамтылған. Мұғалім жұмыс дәптерінің парақтарын
пайдалана отырып, оқушылардың оқудың қай кезеңінде қателіктер жіберетінін
анықтап, оларды жою мақсатында жұмыс жасай алады.
Оқушылардың білімін бақылауға арналған оқу құралы мұғалімге оқушылармен
«кері байланыс» орнатуға, орындалған жұмыстың тиімділігін тексеруге мүмкіндік
береді, сонымен қатар оқушылардың белсенді ойлау қабілетін талап етеді, сабаққа
жақсы дайындалуға көмектеседі, олардың кәсіби және тұлғалық дамуына
мүмкіндік береді.
Оқушылардың бойында осы қасиеттерді қалыптастыру – оқу-тәрбие процесінің
басты мақсаты!
Жұмыс парағын бағалау бойынша нұсқаулар: Блок А – 3 бал, Блок В – 3 бал, Блок С
– 4 бал. Барлығы: 10 бал.
УДК 372.853
ББК 22.3
Шымкент 2023

ФИЗИКА – ТАБИҒАТ ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМ
Блок А. Суретте қандай табиғат құбылыстары бейнеленген? Оларға қандай
физикалық құбылыстар сәйкес келетінін жаз.


Блок В. Аталған табиғи құбылыс мысалының қандай физикалық құбылыс түріне
жататынын көрсетіңіз.


Блок С. Төменде берілген сөздерді әртүрлі физикалық ұғымдарға сәйкес атаулары
бойынша себеттерге жіктеңіз.
Зат

Болат Дене

Кесе

Ағаш
Ауа
Әйнек
Сүт
Көл
Үстел

ФИЗИКАЛЫҚ ШАМАЛАР МЕН ӨЛШЕУЛЕР
Блок А. Сөз тіркесін аяқтаңыз:
Физикалық шама – бұл сапа тұрғысынан бірнеше физикалық нысанға, сандық
тұрғыдан әрбір физикалық нысанға жеке болатын сипаттамасы . Халықаралық
бірліктер жүйесінде (ХБЖ): ұзындықтың негізгі өлшем бірлігі _________________,
белгіленуі__________ ; уақыттың өлшем бірлігі _________________ , белгіленуі
__________ ; массаның негізгі өлшем бірлігі _________________ , белгіленуі __________ .
Төмендегі шамалардың мәндерін негізгі SI бірліктерімен көрсетіңіз:
l (м) t (сек) m (кг)
100 дм = 15 мин = 10 000 гр =
1 000 мм = 1 сағ = 1 т =
10 см = 1 тәу = 1 000 мг =
20 дм = 60 мин = 1500 гр =
2 500 мм = 1,5 сағ = 12 т =

Блок В. Сызғышпен үстеліңіздің ұзындығы мен енін өлшеңіз. Нәтижені
сантиметрмен, миллиметрмен және метрмен көрсетіңіз.

Блок С. Өлшеу қателігін ескере отырып, ыдыстардағы су көлемінің мәнін жазыңыз.




•_____см = ______мм= ______м
Ұзындығы l1
•_____см = ______мм= ______м
Еніl2
V 1 = ( ____________ + ___________ ) V 2= ( ____________ + ___________ )

МЕХАНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫС
Блок А. Электр электрсамокатына мінген Қайрат тротуармен келе жатыр. Досы
самокаттың жанынан не артта қалмай, не озып бара жатқан иттің қалай жүгіріп келе
жатқанын бақылайды, ал орындықтың жанында уақытты белгілеп, әпкесі Қайратты
күтіп отыр.
Салыстырмалы түрде тыныштықтағы нысандарды бір түсті сызықтармен
байланыстырыңыз.






Блок В. Кайрат электр самокатымен үйден шығып, түзу тротуар бойымен
бірқалыпты қозғалды.
Бос ұяшықтарға сағатта көрсетілген уақыттарға сәйкес, Қайраттың үйден
алыстау қашықтығын жазыңыз.яБ дополнительных работ
троля знаний учащихся
для ирроииппроодоп
S, км.
0 4

Блок С. Жүрілген жол S мен уақыт t мәндерін пайдаланып, Қайраттың қозғалыс
жылдамдығының уақытта тәуелділік графигін салыңыз.
v,км/мин




t, мин







Кайрат
Ит
Әпкесі
Самокат
Досы
Тротуар
12:00 12:30

12:15

12:45

13:00

ӘРТҮРЛІ МЕХАНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАРДЫҢ ГРАФИКТЕРІ
Блок А. Төменде дене қозғалысының қандай түрлері берілген?

S,м v,км/сағ
16 қарға 12
120 9
қарлығаш
80 6
40 3

2 4 6 8 10 12 t, сек 1 2 3 4 t, сағ
График 1. График 2.
____________________________________ ________________________________

Блок В. Жолдың S уақытқа t тәуелділік графигін пайдаланып, кестені толтырыңыз:

График 1 График 2
Алғашқы 4
секундтағы
қарғаның игерген
қашықтығы:

S= _________ м
Алғашқы 2
сағаттағы дене
жылдамдығы:


V= ____км/сағ=____=м/c
Алғашқы 8
секундтағы
қарлығаштың
игерген
қашықтығы:


S= _________ м
Қанша уақыт
бойы дене 3
км/сағ
жылдамдықпен
қозғалды:


t = _____сағ= ________ с.

Блок С. Жолдың S уақытқа t тәуелділік графигін пайдаланып, формуласы бойынша
анықтаңыз:
Қарғаның жылдамдығы: _____________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Қарлығаштың жылдамдығы: _________________________________________________
_____________________________________________________________________________
2 график бойынша дененің алғашқы 2 сағатта жүрген жолы :_____________________
_____________________________________________________________________________

ДЕНЕЛЕРДІҢ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУІ
Блок А. Берілген сөздерді қолданып, сөйлемдегі бос жерлерді толықтыр: қайық,
дененің әрекеті, жылдамдығы, адам, қозғала бастайды.
Дененің жылдамдығының өзгеруі оған басқа ______________________
нәтижесінде болады. Мысалы, адам қозғалмайтын қайықта тұрып, одан жағаға
секіреді. Итеру кезінде адамның ______________өзгереді, бұл оған басқа дененің
әрекеті нәтижесінде ғана мүмкін болады. Яғни бұл дене – ____________________.
Демек, ______________ мен қайық өзара әрекеттеседі, бір-біріне әсер етеді, соның
нәтижесінде қайықтың жылдамдығы да өзгереді, нәтижесінде, ол да
________________________________________________.
Блок В. Неліктен автобус қатты тежегенде жолаушылар алға итеріледі, ал
жылдамдағанда артқа қарай ауытқиды?


Блок С. Конькиде тұрған Сүндет пен Баян бірін-бірінен тебілді. Итерілгеннен кейін
Баянның жылдамдығы ....................болды.



Жауабы:













Сүндеттің жылдамдығынан
аз

Сүндеттің жылдамдығына
тең

Сүндеттің жылдамдығынан
көп

КҮШТЕР
Блок А. Күш бірліктерін «Ньютонға» айналдырыңыз.
1 кН= ____________ Н 100 мН=____________ Н
0,03 кН=____________ Н 25 мН=____________ Н
0,005 кН=____________ Н 300мН=____________ Н

Күштің өлшем бірліктерін өрнектеңіз:
3000 Н= ____________кН 0,006 Н= ____________мН
590 Н= ____________кН 0,07 Н= ____________мН
200 Н= ____________кН 0,9 Н= ____________мН

Блок В. Тимур 1500 Н модульге тең көлденең бағытталған күшпен арбаны
айналдырады. Суретте әсер етуші күшті салыңыз.
Масштаб:

Блок С. Суретте әр оқушыға әсер ететін ауырлық күшін бейнелеңіз.


1см:300 Н

ДЕФОРМАЦИЯ. СЕРПІНДІЛІК КҮШІ
Блок А. Сөйлемдегі жетіспейтін сөздерді жазыңыз.
Белгілі бір күштің әсерінен дене деформацияланған кезде денеде осы
деформацияны болдырмайтын _______________ күші пайда болады.
Мысалы, қабырғаға резеңкені шегемен бекітіп, оны қолыңызбен тартсаңыз,
онда резеңке тарапынан қолыңызға ________________ бағытталған ________________
күші әсер етеді. Серпімділік күшінің әсер ету нүктесі өзара әрекеттесетін денелердің
_________________ нүктесі болып табылады.
Блок В. Суреттердегі деформация түрлерін атаңыз, серпімділік күшін салыңыз.



1)___________________ 2)_______________________ 3)_________________________
Блок С. Зертханалық жұмыс барысында серіппеге әрқайсысының салмағы 200 г
болатын бірнеше жүк кезекпен ілініп, серіппенің ұзындығы l өлшенді. Алынған
мәліметтер кестеге жазылды.

Жүктің
саны
Күштің мәні F, H Серіппенің
ұзындығы l, см
Серіппенің ұзаруы ∆ l, см
0 0 5,0 0
1 1 5,5 0,5
2 6,0
3 6,5
4 7,0
F,H

∆ l, см







А) Кестедегі бос ұяшықтарды
толтыр
В) Күштің серіппенің ұзаруына
тәуелділік графигін тұрғыз
С) Серіппенің қатаңдығын тап:
k = ______________ Н/м.

ГАЗДАРДЫҢ, СҰЙЫҚТАР ЖӘНЕ ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДІҢ МОЛЕКУЛАЛЫҚ
ҚҰРЫЛЫМЫ
Блок А. Суретте заттардың молекулалық құрылымы көрсетілген. Қайсысы қатты,
сұйық немесе газға тән?


1)_____________________ 2)_______________________ 3)_________________________
Төмендегі сипаттамалар заттың қай күйіне тән?
Пішіні мен көлемін оңай өзгертеді: ______________________________
Пішіні мен көлемін сақтайды: _________________________________
Пішіні мен көлемін сақтамайды: _________________________
Блок В. Құбылыстар мен олардың түсіндірмесін сызықтар арқылы
байланыстырыңыз:

Блок С. Судың үш күйін өз сөзіңізбен түсіндіріңіз:


Ылғалданбау сұйықтың молекулалары
қатты дененің молекулаларына
қарағанда бір-біріне күштірек
тартылғанда пайда болады.
Егер жапырақты сумен ылғалдандырса,
олар бір-біріне жабысады.
Сығылған дене қайта өз қалпына келеді

Молекулалар арасында тартылыс бар

Молекулалар бір-бірімен тебіледі

Молекулалар арасындағы өзара
әрекеттесу шағын қашықтықта ғана
көрінеді

Жауап:

ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДІҢ ҚЫСЫМЫ
Блок А. Қай суретте қар үстіндегі адам көбірек қысым түсіреді? Неліктен?

Жауабы: _______________________________________________________________
________________________________________________________________________
Қай аяқ киім көбірек қысым түсіреді? Неге? Жауабын түсіндіріңіз:

Жауап: ______________________________________________________________________
Блок В. Жеңіл автокөлікпен салыстырғанда автобустың массасы 3 есе, ал
дөңгелектердің жолға жанасу ауданы 4 есе үлкен. Жол бетіне көбірек қысым
_______________________________________________________________________, себебі,
_____________________________________________________________________________.
Блок С. Төрт осьті теміржол платформасына жалпы салмағы 5,5 тонна контейнерлер
жүктелді. Дөңгелек пен рельстің жанасу ауданы 0,5 см
2
болса, платформаның
рельстерге қысымы қаншаға өсті?

Бер:






SI Шешуі:






Жауабы:

СҰЙЫҚТАР МЕН ГАЗДАРДАҒЫ ҚЫСЫМ . ПАСКАЛЬ ЗАҢЫ
Блок А. Әртүрлі пішіндегі ыдыстар суға толтырылды. Сонымен қатар, ……………




 1-ші ыдыстың түбіндегі су қысымы 2-ші ыдыстан үлкен, өйткені ондағы судың
массасы үлкен.
 1-ші ыдыстың түбіндегі су қысымы 3-ші ыдысқа қарағанда аз, өйткені оның
табанының ауданы үлкенірек
 3-ші ыдыстың түбіндегі су қысымы 2-ші ыдысқа қарағанда үлкен, өйткені
оның табанының ауданы кішірек
 барлық ыдыстардың түбіндегі судың қысымы бірдей, өйткені түбіндегі
сұйықтықтың қысымы тек сұйық бағанының биіктігімен анықталады.

Блок В. Бөтелкедегі су бағанының биіктігі 20 см және оның тығыздығы 1000 кг/м3
болса, бөтелке түбіндегі судың қысымын анықтаңыз.

Бер:






SI Шешуі:






Жауабы:
Блок С. Спирттің тығыздығы 800 кг/м3. 1,6 кПа қысымда спирт бағанының биіктігі
қандай болады?
Бер:






SI Шешуі:






Жауабы:

ҚАТЫНАС ЫДЫСТАР. ГИДРАВЛИКАЛЫҚ МАШИНА
Блок А. Ыдыс екі түтік салынған тығынмен тығыз жабылған. Егер сіз а түтігіне
үрлесеңіз, онда су ыдыстан b түтігі арқылы ағады. Дәл солай, егер сіз b түтігіне
үрлесеңіз, су а түтігінен ағады ма?


Блок В.
Күштің әсерінен ауданы 2 см
2
гидравликалық престің кіші поршені
16 см-ге төмендеген. Үлкен поршеньнің
ауданы 8 см
2
. Кіші поршеньнің ауданы
8 см
2
. Кіші поршеньге 200 Н күш әсер
етсе, поршень көтерген жүктің
салмағын анықтаңыз. Жүк қандай
биіктікке көтерілді?
Бер:






SI Шешуі:






Жауабы:

Блок С. Суреттегі гидравликалық престің жұмыс істеу принципін түсіндіріңіз.

Жауабы:












Жауап:

АТМОСФЕРАЛЫҚ ҚЫСЫМ . АТМОСФЕРАЛЫҚ ҚЫСЫМДЫ ӨЛШЕУ
Блок А. Түсіп қалған сөздерді толтырыңыз:
Теңіз деңгейіндегі барометрдегі сынап бағанының орташа биіктігі ______ мм
сын.бағ. Бұл қысым ____________________ қысым деп аталады.

Блок В. Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған құрылғылардың жұмыс істеу
принципін сипаттаңыз.


Жауабы:

_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________


Жауабы:

_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________
_________________________________


Блок С. К кран жабық кезде түтіктен су ағып кетпейді. Кран ашылған кезде түтіктегі
су деңгейі ыдыстағы су деңгейіне дейін төмендейді. Неліктен?







Жауап:

МАНОМЕТРЛЕР. НАСОСТАР
Блок А. Дұрыс тұжырымды таңдаңыз:
Торичелли тәжірибесінде шыны түтіктегі сынаптың бетінде...........................
А) ауасыз кеңістік пайда болады
C) ауа бар, бірақ оның тығыздығы түтікшені қоршап тұрған ауадан аз
C) ауа бар, бірақ оның тығыздығы түтікшені қоршап тұрған ауадан артық
Нәтижені бүтін санға дейін дөңгелектеп, келтірілген мысалға сәйкес көрсетілген
бірліктерде қысым мәндерін жазыңыз.
40 мм рт.ст = 5332 Па ≈ 5 кПа
25 мм рт.ст = ___________ Па ≈ ___________ кПа
50 мм рт.ст = ___________ Па ≈ ___________ кПа
200 мм рт.ст = ___________ Па ≈ ___________ кПа
750 мм рт.ст = ___________ Па ≈ ___________ кПа
Блок В. Сызбалары суретте көрсетілген сорғылардың қалай жұмыс істейтінін
түсіндіріңіз.

Блок С. А ыдысын қыздырса, манометрдегі сынаптың деңгейлері қалай өзгереді?
салқындатса ше?






Жауап:









Жауап:

АРХИМЕД ЗАҢЫН ЗЕРДЕЛЕУ . КЕРІ ИТЕРУШІ КҮШ
Блок А. Суретке қарап, түсіп қалған сөздерді тауып, жазыңыз.
Сұйықтар үшін _______________ күшінің анықтамасы келесідей: сұйыққа
батырылған денеге әсер ететін ________________ күш модулі бойынша ______________
сұйыққа тең және оған ________________ бағытталған.

Блок В. Көлемі мен пішіні әр түрлі үш дене бірдей мөлшердегі сумен бірдей өлшеуіш
цилиндрлерге батырылған. Архимед күштері мен осы денелерге әсер ететін ауырлық
күштерін салыстырыңыз.

1) F А _________ Fауыр 2) F А _________ Fауыр 3) F А _________Fауыр

Блок С. Шыныдан, тығыннан, алюминийден, қорғасыннан жасалған көлемі 125 см
3
денелерге суда әсер ететін Архимед күші қандай?
Бер:






SI Шешуі:






Жауабы:

Түсіп қалған сөздер: ығысқан,
кері итеруші, Архимед, қарама-
қарсы.

МЕХАНИКАЛЫҚ ЖҰМЫС. ҚУАТ
Блок А. Көлікті жөндеп жатқан механик әртүрлі әрекеттерді орындайды. Аталған
жағдайларда механик кілтпен оң жұмыс істесе «+» белгісін, теріс болса «-» белгісін, ал
кілтпен жұмыс жасалмаса «0» санын қойыңыз.

Блок В. Ұсынылған машиналардағы ең қуатты қозғалтқышты анықтаңыз және
жауабыңызды түсіндіріңіз.

Жауабы:
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Блок С. Насос әрбір секунд сайын ауырлық күшін жеңе отырып, 3 м биіктікке 15 л су
көтереді. Бұл жұмысты орындау үшін насос қозғалтқышының қандай қуаты
жұмсалады?
Бер:








SI Шешуі:






Жауабы:

o A) механик еденде жатқан
кілтті ұстап тұр.
o B) механик кілтті біркелкі
көтереді.
o C) механик кілтті басының
үстінде ұстап тұр.
o D) механик кілтті біркелкі
түсіреді.

КИНЕТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ПОТЕНЦИАЛДЫҚ ЭНЕРГИЯ
Блок А. Қандай денелер кинетикалық, қай денелер потенциалдық энергиясына ие
екенін анықтаңыз.

1) __________________ 2) ______________________ 3) _____________________

Блок В. Дене қандай күйде кинетикалық және қандай күйде потенциалдық энергияға
ие екенін анықтаңыз?

1) __________________ 2) ______________________ 3) _____________________
Блок С. Бойы 162 см жетінші сынып оқушысы салмағы 315 г болатын физика
оқулығын жерден 1,94 м биіктікке көтерді. Кітаптың жерге қатысты потенциалдық
энергиясы қандай?
Бер:







SI Шешуі:






Жауабы:

ЖАЙ МЕХАНИЗМДЕР
Блок А. Суретте әрбір рычаг үшін тірек нүктесін (айналу осі) және иықтарды
табыңыз. Осы рычагтарға әсер ететін күштердің бағытын анықтаңыз.

Блок В. Қарапайым механизмдердің физикалық мағынасын түсіндіріңіз
а)


б)
в)


г)
д)


е)
ж)

з)



Блок С. Неліктен біртекті доп горизонталь бетте тыныштық күйде тұрады, ал сәл
көлбеу беткейде төмен қарай домалайды? Себебін мына терминдерді қолданып
түсіндіріңіз: ауырлық центрі, күш моменті.
____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

ИІНДІКТІҢ ТЕПЕ-ТЕҢДІК ШАРТЫ
Блок А. Қандай жағдайда рычаг тепе-теңдік күйде болатынын + белгісі арқылы
көрсетіңіз.



Бос орындарды толтырыңыз:
Рычагтың көмегімен біз ____________________ ұтамыз, бірақ ____________________
ұтыламыз. ________________. Бірде-бір механизм ___________________ ұтыс бермейді.
Блок В. Суретте ұзындығы 60 см рычаг бейнеленген.Рычагтың сол иығына 300 Н
күш, ал оң иығына 60 Н күш әсер етеді. Рычаг тепе-теңдікте болатындай сол және оң
жақ күштердің иығын табыңдар. l1 – l2 -?


Блок С. Тірек нүктесі бар горизонтал орналасқан рычагқа екі күш әсер етеді – 50 Н
және 20 Н. Рычагтың кіші иіні 40 см. Үлкен иіннің ұзындығын табыңыз.
Бер:








Шешуі:
Т/к:

Жауабы:
Бер:






Шешуі:






Т/к:

Жауабы:

ПАЙДАЛЫ ӘСЕР КОЭФФИЦИЕНТІ . (ПӘК)
Блок А.


Блок В. Бу машинасы 400 кг балғаны минутына 100 рет 60 см биіктікке көтереді.
Машинаның қуаты 9 кВт. ПӘК-ін анықтаңыз.

Блок С. Салмағы 2 тонна жүкті 4 м биіктікке біркелкі көтеру үшін 300 кДж жұмыс
атқарылды. Қарсылық күшін жеңу үшін қандай жұмыс орындалды? Механизмнің
ПӘК-і қандай?
____
•ПӘК
формуласын жаз
____
•Толық
жұмыстың
формуласын
қорытып жаз
_____
•Пайдалы
жұмыстың
формуласын
қорытып жаз
Бер:






Шешуі:
Т/к:

Жауабы:
Бер:






Шешуі:







Т/к:

Жауабы:

ЖЕР ЖӘНЕ ҒАРЫШ
Блок А. Күн жүйесіндегі планеталарды Күннен алыстау қашықтығына қарай
ретімен орналастырыңыз.

Блок В. Күн жүйесіндегі планеталарды жердегі және алып планеталарға жіктеп,
кестеге енгізіңіз.

Блок С. Адамның ғарышқа ұшуы туралы ақпарат беріңіз.
1 12 сәуір 1961 жыл -

2 12 тамыз 1962 жыл -


3 16 маусым 1963 жыл -

4 12 октября 1964 жыл -
5 18 наурыз 1965 жыл –


Жер тобындағы планеталар:
___________________________
___________________________
___________________________
Алып планеталар:
___________________________
___________________________
___________________________
Жоғарғы планеталар:
___________________________
___________________________
___________________________
Төменгі планеталар:
___________________________
___________________________
___________________________
Земля
Марс
Меркурий
Венера
Юпитер
Земля
Сатурн
Уран