Индивидуальный рабочий
лист
Пән:
Химия
Тақырып:
Аминқышқылдардың физикалық қасиеттері, қолданылуы
Сынып/Жасы:
11/17
Оқушының
аты-жөні: _________________________
Күні:
_________________________
Нұсқаулық
Құрметті оқушы!
Бұл жұмыс парағында сіз аминқышқылдардың физикалық қасиеттері мен
қолданылуын зерттейсіз. Барлық тапсырмаларды мұқият оқып, толық
жауап беріңіз. Жауаптар үшін бөлінген орындарды пайдаланыңыз.
1-тапсырма. Физикалық қасиеттерді
сипаттау (3 балл)
Аминқышқылдардың
негізгі физикалық қасиеттерін тізіп, әрбір қасиеттің практикалық
маңызын түсіндіріңіз.
2-тапсырма. Қолданылу салаларын
салыстыру (4 балл)
Төмендегі кестені
толтырыңыз. Аминқышқылдардың әртүрлі салалардағы қолданылуын және
олардың физикалық қасиеттерімен байланысын көрсетіңіз.
|
Қолданылу саласы
|
Қолданылатын аминқышқылдар
|
Физикалық қасиеттердің маңызы
|
|
Тамақ өнеркәсібі
|
|
|
|
Фармацевтика
|
|
|
|
Косметика
|
|
|
|
Ауыл шаруашылығы
|
|
|
3-тапсырма. Практикалық есеп (3
балл)
Глициннің
(H2N-CH2-COOH) ерігіштігі 25°C температурада 100 г суда 25 г. Егер
150 г сулы ерітінді дайындау керек болса, онда қанша грамм глицин
еріту керек? Ерігіштік қасиетінің практикалық маңызын
түсіндіріңіз.
Жауаптар және бағалау
критерийлері
Бағалау критерийлері
1-тапсырма (3 балл)
|
3 балл
|
Аминқышқылдардың кем дегенде 4 физикалық қасиетін дұрыс
тізіп, әрқайсысының практикалық маңызын толық түсіндірген
|
|
2 балл
|
3 физикалық қасиетті тізіп, олардың маңызын жеткіліксіз
түсіндірген
|
|
1 балл
|
2 физикалық қасиетті тізіп, түсіндірмеген немесе дұрыс емес
түсіндірген
|
|
0 балл
|
Жауап бермеген немесе дұрыс емес жауап берген
|
2-тапсырма (4 балл)
|
4 балл
|
Барлық 4 сала үшін дұрыс аминқышқылдарды көрсетіп, физикалық
қасиеттердің маңызын толық түсіндірген
|
|
3 балл
|
3 сала үшін дұрыс жауап берген, бір салада қателік жіберген
|
|
2 балл
|
2 сала үшін дұрыс жауап берген
|
|
1 балл
|
1 сала үшін дұрыс жауап берген
|
|
0 балл
|
Ешбір сала үшін дұрыс жауап бермеген
|
3-тапсырма (3 балл)
|
3 балл
|
Есепті дұрыс шешіп, ерігіштік қасиетінің практикалық маңызын
толық түсіндірген
|
|
2 балл
|
Есепті дұрыс шешкен, бірак түсіндірмеген
|
|
1 балл
|
Есепті шешу барысында қателік жіберген, бірак түсіндірген
|
|
0 балл
|
Есепті шеше алмаған және түсіндіре алмаған
|
Дұрыс жауаптар
1-тапсырма жауабы:
Аминқышқылдардың
негізгі физикалық қасиеттері:
Кристалдық
құрылым: Көптеген аминқышқылдар кристалды заттар, бұл олардың
тазалығын сақтауға мүмкіндік береді
Ерігіштік:
Суда жақсы ериді, бұл олардың организмдегі биохимиялық процестерге
қатысуын қамтамасыз етеді
Балқу
температурасы: Жоғары балқу температурасы бар, бұл олардың
тұрақтылығын көрсетеді
Оптикалық
белсенділік: Көптеген аминқышқылдар оптикалық белсенді, бұл
олардың стереохимиялық құрылымымен байланысты
Амфотерлік
қасиет: Тұз түзе алады, бұл олардың организмдегі pH реттеуге
қатысуын түсіндіреді
2-тапсырма жауабы:
|
Қолданылу саласы
|
Қолданылатын аминқышқылдар
|
Физикалық қасиеттердің маңызы
|
|
Тамақ өнеркәсібі
|
Глутамин қышқылы, глицин
|
Ерігіштік - тағамдарға оңай қосылу; дәм бере алу қасиеті
|
|
Фармацевтика
|
Глицин, метионин, лизин
|
Кристалдық құрылым - дәрілердің тұрақтылығын қамтамасыз етеді;
ерігіштік - организмге тез сіңу
|
|
Косметика
|
Аргинин, пролин
|
Гигроскопиялық қасиет - теріні ылғалдандыру; ерігіштік -
косметикалық өнімдерге оңай қосылу
|
|
Ауыл шаруашылығы
|
Лизин, метионин
|
Тұрақтылық - жемшөпте сақталу; ерігіштік - жануарлар организміне
сіңу
|
3-тапсырма жауабы:
Есепті
шешу:
100 г суда 25 г
глицин ериді
150 г суда: 25 ×
150100 = 37,5 г глицин ериді
Жауап: 37,5
г глицин еріту керек
Ерігіштік
қасиетінің практикалық маңызы: Аминқышқылдардың ерігіштігі
олардың организмдегі биохимиялық процестерге қатысуын, дәрілердің
организмге сіңуін, тағам өнеркәсібінде қолданылуын анықтайды.
Ерігіштік дәрежесі аминқышқылдардың организмдегі тасымалдануын және
метаболизміндегі рөлін белгілейді.
ЖИ көмекші
Қауіпсіз төлем
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
