"Жылу қозғалтқыштары"

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: Термодинамика негіздері.

Мектеп: 44МГ

Күні: Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Сабақтың тақырыбы:

Жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті

Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаттары:

8.3.2.19 – жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті анықтау;

Сабақтың мақсаты:

Барлық оқушылар істей алады: Жылу процестеріндегі энергияның түрленуін біледі.

Басым бөлігі істей алады: ПӘК-нің формуласын қолданып есептер шығарды

Кейбір оқушылар істей алады:ПӘК-ң физикалық мағынасын түсіндіре отырып техникадағы қолданысын айтады

Ойлау дағдыларының деңгейлері

түсіну, қолдану

Бағалау

критерийі:

1.Жылу процестеріндегі энергияның түрленуін түсінеді.

2.Формула бойынша жылу машиналарының ПӘК-ін анықтайды.

3. Механикалық энергияға не себепті энергияның бір бөлігі ғана айналатынын

түсіндіреді.

Тілдік мақсат:

Пәнге қатысты терминдер және тірек сөздерді қолданамын:ЖҚ, ІЖҚ, ПӘК, Атом электр станциясы, ЖЭС, ішкі энергия,температура

Құндылықтарға баулу:

ЖҚ-ның ПӘК-ін төмендету арқылы экологияны ластанудан қорғау жұмыстарын жүргізу.Энергияның барлық түрлерін үнемдеу.

Пәнаралық байланыс

География, жаратылыстану.

Алдыңғы білім:

Жылу қозғалғыштары. Жылу қозғалтқыштарының жұмыс істеу принципі. (Бу және газ турбиналары,іштен жану қозғалтқыштары, реактивті қозғалтқыш)

САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ:

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

8 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа қатысуын және дайындығын қадағалаймын.

Көңіл күйлерін қалыптастыру

Зейіндерін сабаққа шоғырландырамын.

Топқа сурет қиындыларын беру арқылы бөлемін.(4топ)

с урет қиындылары

Үй тапсырмасын сұрау:

1 топ «Шахмат » әдісі.

Бұл әдіс бойынша берілген сұрақтарға жауап тауып, шахматтың ақ торын толтыру керек.Жылу қозғалтқыштары туралы жалпы мәлімет.

2топ.

1. Жылу қозғалтқыш дегеніміз не? Қозғалтқыштың қандай түрлерін білесің?

2.Жылу қозғалтқыштарының жұмыс істеу принципі қандай?

3топ.

1.Іштен жанатын қозғалтқыш дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?

4топ.

4.Бу және газ турбиналары дегеніміз не? Қандай бөліктерден тұрады?Олардың артықшылығы мен кемшіліктері.

ҚБ: бірін-бірі бағалайды, дұрыс жауаппен түзету

жасайды. ( смайлик арқылы бағалаймын)

Сабақтың ортасы

10мин

3-4 мин

Білу және түсіну

Мақсат пен бағалау критерийлерін оқушылармен бірге талқылау

-Сіздер бүгінгі сабақта не үйренулеріңіз керек?

-Бағалау критерийімен келісесіз бе?

-Сіздерге қандай талап қойылып тұр?

Біз өткен сабақта айтып өткеніміздей жылу мәшинелерінің ішкі энергиясы механикалық энергияға айналады. Оған күнделікті өмірдегі автокөлікті алайық. Оны қозғалысқа түсіру үшін ең алдымен отын пайдаланамыз. Тұтандырған кезде бензин жанып ішкі энергия пайда болады, ал автокөлікті қозғалтқан кезде ішкі энергия механикалық энергияға айналады. Осы процесс кезінде бізде - пайдалы әрекет коэффициенті /ПӘК/ ұғымын пайдаланамыз. Оны сіздер

7 сыныпта өттіңіздер. Барлығымыз есімізге түсіріп жіберейік.

/Тақтамен жұмыс/

Таңбасы-η /этта/

Өлшем бірлігі- [η]-%

Формуласы/

мұндағы

Aт- толық жұмыс /Дж/

Q- қыздырғыштың жылу мөлшері /Дж/

ПӘК-тің формуласына қарай отырып ережені дәптерімізге түсірейік.

Пайдалы әсер коэффициенті (ПӘК) дегеніміз- істелінген толық жұмыстың,

қыздырғыштан алғынған жылу мөлшеріне қатынынасына тең.

Ал, толық жұмыс

Ат=Q1-Q2 /2/

Q1- қыздырғыштың жылу мөлшері;

Q2-салқындатқыштың жылу мөлшер;

/1/формуланы түрлендіреміз.

Мәшиненің ПӘК-і температурамен байланысты.Соған байланысты

_{T1-қыздырғыштың температурасы}

T₂-салқындатқыштың температурасы

Жұптық жұмыс. « Ойлан, сәйкестігін тап»

Қ Б: Бірін -бірі бағалайды, дұрыс жауаппен түзету жасайды (смайлик арқылы бағалаймын)

Оқулық 8-сынып, Б.М.Дүйсенбаев. Г.З.Байжасарова А.А.Медетбекова

қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер,

қағаздар

15 мин

Шығармашылық тапсырмалар: топпен жұмыс

Деңгейлік тапсырмалар: (А,В,С )

1-есеп. Іштен жану қозғалтқышы отынның жануынан 3000 Дж жылу алады. Газды шығару барысында 2000 Дж жылу шығады. Іштен жану қозғалтқышының пайдалы әсер коэффициенті қандай?(33%)

2-есеп. Қыздырғышы 227⁰С, салқындатқышы 27⁰С жылу машинасының максимум ПӘК-і неге тең? (40 %).

3-есеп. ПӘК-і 40 % жылу қозғалтқышы газ қыздырғыштан

5 кДж жылу алған. Қозғалтқыштың жасаған жұмысы неге тең? Қанша жылу мөлшері жоғалған?(3000Дж)

4-есеп. Идеал жылу машинасында қыздырғыштан алынатын әр килоджоуль энергия есебінен 300 Дж жұмыс атқарылады, ал тоңазытқыш температурасы 280 К. Машинаның ПӘК-ін,

қыздырғыштың температурасы есептеңіз.(30%

5-есеп. Автомобиль 50 км жолға 5,67 кг бензин жұмсайды. Егер автомобильдің жылдамдығы 90 км/сағ , ал ПӘК-і 22 %болса ,онда қозғалтқыштың қуаты қандай?

Сызғыш,қарындаш, үлестірме карточкалар

(деңгейлік есептер)

Сабақтың соңы

3 минут

Үй тапсырмасын беру. §16 оқу

Жылу машинасының ПӘК-не кроссворд құрастыру

3.2 жаттығу (1- 3 ) шығару

Рефлексия. «Мишень» әдісі

Бөліктерін толтырады.

1. Қызық болды

2. Жаңалық

3. Белсене қатыстым

4. Түсінікті болды

Стикер

Саралау – Сіз қандай тəсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қараған да қабілетті оқушыға қандай тапсырма бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық жəне қауіпсіздік техникасын сақтау

Саралау – сабақ мақсатынан бастап қолданыл ды. Оқушыларға тапсырманың барлығын А,В,С деңгейі арқылы берілді.

Сабақ бойынша рефлексия

Бөлім

Термодинамика негіздері.

Тақырып

Жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті

Оқу мақсаты

8.3.2.19 – жылу қозғалтқыштарының пайдалы әрекет коэффициенті анықтау;

Сабақтың мақсаты:

Барлық оқушылар істей алады: Жылу процестеріндегі энергияның түрленуін біледі.

Басым бөлігі істей алады: ПӘК-нің формуласын қолданып есептер шығарды

Кейбір оқушылар істей алады:ПӘК-ң физикалық мағынасын түсіндіре отырып техникадағы қолданысын айтады

Ойлау дағдыларының деңгейлері

түсіну, қолдану

Бағалау критерийлері

1.Жылу поцестеріндегі энергияның түрленуін түсінеді.

2.Формула бойынша жылу машиналарының ПӘК-ін анықтайды.

3. Механикалық энергияға не себепті энергияның бір бөлігі ғана айналатынын түсіндіреді.

Тапсырма №2

Деңгейлік есептер(,А,В,С )

1-есеп. Іштен жану қозғалтқышы отынның жануынан 3000 Дж жылу алады. Газды шығару барысында 2000 Дж жылу шығады. Іштен жану қозғалтқышының пайдалы әсер коэффициенті қандай?(33%)

2-есеп. Қыздырғышы 227⁰С, салқындатқышы 27⁰С жылу машинасының максимум ПӘК-і неге тең? (40 %).

3-есеп. ПӘК-і 40 % жылу қозғалтқышы газ қыздырғыштан

5 кДж жылу алған. Қозғалтқыштың жасаған жұмысы неге тең? Қанша жылу мөлшері жоғалған?(3000Дж)

4-есеп. Идеал жылу машинасында қыздырғыштан алынатын әр килоджоуль энергия есебінен 300 Дж жұмыс атқарылады, ал тоңазытқыш температурасы 280 К. Машинаның ПӘК-ін,

қыздырғыштың температурасы есептеңіз.(30%,400К)

5-есеп. Автомобиль 50 км жолға 5,67 кг бензин жұмсайды. Егер автомобильдің жылдамдығы 90 км/сағ , ал ПӘК-і 22 %болса ,онда қозғалтқыштың қуаты қандай?

Бағалау критерийі

Дескриптор

Жылу қозғалтқыш -ының ПӘК-нің формуласын

қолданып есептер шығарады .

А.Есептің шартын жаза алады.

В.Жылу қозғалтқышының ПӘК-

нің формуласын түрлендіреді.

С.Есептейді және жауабын нақты

табады