Как монголам удалось создать мировую империю

Тақырыбы «Жыл басы – наурыз, мол болсын дәм - тұз»

Мақсаты: Наурызмейрамытуралытүсінік беру. Балалардыңойлау, қабылдау, зейінқабілеттеріндамыту. Грамматикалықталғадажүйелісөйлеуге, мерекеліккөңілінкөтеру, елгедегенсүйіспеншілікпенбірге, салт-дәстүрдіқұрметтеугетәрбиелеу.

Көрнекіліктер: Наурызмерекесінеарналғансуреттер, интерактивтітақта, киізүй, шарлар, дөңгелекүстел, бесік.

Сабақбарысы:

І. Ұйымдастырукезені1

— Сәлеметсізбе, құрметтіата-аналар, балалар, қонақтар! БүгінгіНаурызмейрамынаарналған «Наурыз –Ұлыстыңұлыкүні» аттыашықсабағымыздыбастауғарұқсатетіңіздер!

— Балалар, мінеНаурыз да келді. 22 наурызжыл басы. Наурызүлкенмейрам.

КөптенкүткенНаурызтойыарайлы,

Нұрғабөлепмінежатырманайды!

Мал біткеннің бал татығанұызды,

Қуатболыпқанымызғатарайды.

Төрттүлік мал халқымыздыңсүйері,

Көңілімніңкүмбірлегенкүйіеді.

«Аман ба» деп мал жаның?

Бірін-біріқұшақтасыпсүйеді.

— Ал, балалар! Құрметтіата-аналар, ұстаздар! Бәрімізтұрыпбір-біріміздіқұшақтап, бір-бірімізгежақсытілектерайтып, Наурызмейрамыменқұттықтайық!

Наурыз – Ұлыстыңұлыкүніқұттыболсын!

Ақ мол болсын!

Жаңажылбақ, береке, молшылықәкелсің!

ІІ. Әңгімелесу

Наурызшығыскүнтізбесіндежаңажыл басы депсаналады. 21-22 наурыздакүн мен түнтеңеледі. Наурыздегенсөздіңөзі «нау» — жаңа, «руз» — кун дегенсөздерденалынып, жаңажылдеген

ұғымдыбілдіреді. АдамдарНаурызғадайындалады. Оларүй, арық, аула, көшенітазалайды. Ағаш, гүлегеді. Адамдарүйлеріндедастарханжайады. Әншырқап, бибилеп, ойынұйымдастырады.

— Құрметтіқонақтар, балалар! Наурызқұттыболсын! (бірата-анашашушашады, музыка қосу)

— Наурыз — бақыттыңбастамасы, ұлылықтыңұйытқысы, жақсыныңжаршысы, ынтымақтыңбелгісі, өміргенұрсыйлаған, сезімгегүлсыйлағанхалыққастерлейтінкүн.

— Ал, ендібіздіңкішкентайбүлдіршіндерімізнаурызмейрамғадайындағантақпақтарынұсынады.

ІІІ. Тақпақтар

1-ші бала: Бата беріпатамыз,

Бата беріпапамыз,

Тәттіболыпжасалған,

Наурыздәмінтатамыз.

2-ші бала: Көктемкелдібүгін,

Күнімтөктінұрын

Сайрапбарлыққұстар,

Әнсалуғақұштар.

Жүргізуші: Көктемніңалғашқыкүндеріненбастапжербетінеқылтиып, бой көтеріпгүлдерөседі. Бұларкөктемніңалғашқыгүлдерідепаталады. Бұлбәйшешек, жауқазын, қызғалдақ. (интерактивтітақтаменжұмыс)

3-ші бала: Түрлі-түстіәйбат,

Гүлдершықтыжайнап.

Қызығыпылғибарамын,

Қырғашықтыойнап.

4-ші бала: Сәндікөктемнұрымен,

Наурызтойыжырымен,

Көңілгүлдейжайнасың.

5-ші бала: Кіргізіпкөркіндаланың,

Бәйшешекқырдақаптады.

Қызығыпылғибарамын,

Үзугебірақбатпадым.

6-шы бала: Күн мен түнтеңеледі,

Жершуаққабөленеді,

Сонытойлар ел енді.

7 бала: Наурызтойы — салтымыз,

«Көгерсін» — депхалқымыз,

Көшеге тал егеміз.

Жүргізуші: Көктем — жылмезгілініңәдемібіркезені. Наурызайындакүнұзарып, түнқысқарады. Күнкөзініңшуағымолаяды. Қареріп, жырашықтардан су ағабастайды. Көктем – өтекөңілдімезгіл. (интерактивтітақтадағысуреттердікөрсету)

8 бала: Сансызкөкексұңқылдап,

Көктемкелдіеркелеп.

9 бала: Нәзікүнменсыңқылдап,

Бұйрабұлақеркелеп,

Көктебұлттаркүркіреп,

Жергетөктіөрмегін.

10 бала: Қар су болыпжөңелді,

Қалды дала жалаңаш,

Күннұрынакеңелді.

11 бала: Келіпкөктемқұстары,

Бау-бақшадаәнсалды.

Олардыжасдостары,

Ұяжасапқарсыалды.

12 бала: Сүтікөп те, көмірі аз,

БоладығойНаурыз!

13 бала: Дастархандадәніміз,

Жайдарымызбәріміз.

Жарасу бар, жаулықжоқ,

ҚандайжақсыНаурыз!

14 бала: Көккебояпөңірді,

Көктемкелдікөңілді.

Бау-бақшада, орманда,

Құстарәнітөгілді.

15 бала: Қардыерітіпжылғасы,

Наурызкелді – жыл басы.

Шуақтөктіжарықкүні,

Мейрамындахалықтың.

16 бала: Балалар-ау, балалар!

Шақырадыдалалар.

Көктемкелдігүлалып,

Құстаркелдіжыралып.

ІV. Жұмбақ

— Ал ендібалалар! Жұмбақтардыңшешуінтабыңдар:

Дәмді-дәмдітағамдардыжинайды,

Қонақтардыкөңілденесыйлайды.

(дастархан)

Бұл не? Дұрысайтасыңдар, балалар! Бұлдастархан. Ал дастарханғақандайқазақтыңұлттықтағамдарықойылады?

Қазақтыңұлттықтағамдары,

Жасымнанжақынмағанбәрі.

Теңермес ем оларға мен,

Ешбірастығаламдағы.

— Дастарханбасындаадамдарқалайотырады, асқақатыстытыйымдарменырымдарыменбіздіЖазираапайымызтаныстырыпөтеді.

V. Ұлттықсалт-дәстүрлеріментаныстыру

Қазақхалқықонақкүтуді де, қонақболыпқыдыруды да қызықкөрген. Сондықтанқазақхалқыныңтойлары да көпболған. Соныңбіреуібесікке салу. Бесікке салу тойынажиналғандарөлеңайтып, әзіл –қалжын, ұлттықойындарынойнапкөңілкөтерген. Бесікке салу тойларынырымынкөрсетіп, түсіндіріпберетінШолпанапайымызғасөзбереміз.

Бала он екі ай шамасындақазтұрып, бір-екіаттапүстелжағалапжүреді. Осы кездебалағаарналғанқазақхалқында «Тұсаукесер» тойыөткізіледі.СөзӘселапайымызғаберіледі.

VI. Ұлттықойын «Арқантартыс»

Наурызмейрамындахалыққуаныпұлттықойынтүрлерінойнапкөңілкөтерген. Сонынішінде «Көкпар», «Қызқуу», арқантартут.бойындар. (интерактивтітақтаменжұмыс)

— Ал, балалар, ендеше «арқантартыс» ойынынойнап, күшіміздісынапкөрелік! Екікомандағабөлініпарқандытартасыңдар.Кімніңкомандасы осы арқандыбіріншіболыпөзінеқарайтартады, сол команда жеңімпазболыпесептеледі. 1,2,3! Бастаймыз! (балаларарқантартысады)

Рахмет! Отырамыз!

VII. Қорытындылау

Қазақхалқыныңежелгісалт-дәстүрініңбірі – бата-тілекбілдіру. «Сөзарқылыжаратушығажалынып, жалбарыныпықпалетугеболадыдептүсінгената-бабаларымыз. «Жаңбырмененжеркөгереді, батамен ер көгереді», «Баталықұларымас» — деген ой-пікірдіуағыздап, кейінгіұрпағынаықыласбілдіріп, ақниетпен бата беріп, тілектілеудідәстүргеайналдырған. Бата туралыБатимаапайдыңәңгімесінтыңдайық.

Рахмет!

— Балалар! Сендербілесіндерме? Наурызмейрамы – жыл басы, яғнижаңажыл. Ал Жаңажылдыңиесікімекеніңбілесіндерме? Дұрысқоян! Жаңажылдыңиесінқарсыалайық!

Қоян: Қыскеледіақтонды ...

Оянбәрің! Орындалсынкөксеген ой-арманың!

Қояндегенмомақанмақұлыққой,

Ескер, бірақ «Ақтабанқоян» барын?!

Рахмет!

— Құрметтіата-аналар, мұғалімдер, қонақтар! БүгінгіНаурызмейрамынаарналғанкішігірімконцертіміздітамашаланыздар!

VIII. Ән, би, өлең.

БіздіңоқушымызДінмұхаммед Ерасыл өнеріңұсынамыз.

Өлеңдердімәнерлепоқу.

1. Бай өлкемменмақтанам,

Жырғақосыпшаттанам.

Жерімнің бар байлығын,

Тәуелсіз ел сақтаған.

2. Абай атамыздыңөлеңдері:

1. Әсемпазболмаәрнеге,

Өнерпазболсаң, арқалан.

Сендебіркірпішдүниеге,

Кетігін тап та, бар қалаң.

2. Қайрат пен ақылжолтабар,

Қашқанға да қуғанға.

Әділетшапқаткімде бар,

Солжарасартуғанға,

3. Бастапқыекеусоңғысыз,

Бітеқалсақазаққа.

Алдын-жалын, артын-мұз,

Бараредіңқайжаққа?

Осымен, құрметтіқонақтар! БүгінгіНаурызмейрамынаарналғантәрбиесағатымызаяқталды. Назарларыңызғакөпрахмет! Сауболыныздар!

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

№96 М.Әуезов атындағы жалпы орта мектеп

Тәрбие сағаты

Тақырыбы:

«Жыл басы – наурыз, мол болсын дәм - тұз»

Орындаған:Сейтбекова А