Карбон қышқылдары

9 сынып

Химия

Сабақтың тақырыбы

Карбон қышқылдары

Сілтеме

Марто Бронсон (2002)ынталандыру,өзін-өзі реттеу.Выготский(1978)СТО (49 бет)Диалог Александар(2008)

Негізгі мақсат

Сыни тұрғыда ойлауға үйрету.

Жұптық,топтық жұмыс істеуге дағдыландыру.

Оқушылардың кеңейтілген тапсырмаларды тиімді орындауларын жүзеге асыру.

Қышқылдардың пайдасы

Жеміс – жидектерде қышқылдың орасан қоры бар. Жеміс қышқылын бұдан 10 мың жыл бұрын медицина дамымай тұрған кезде адамдар жиі қолданған.

Антибиотиктер жасалғанға дейін жұқпалы

ауруларды емдеуге, іріңді жараларды жууға,

ішек түйілгенде, тіпті оба індетіне қарсы қышқыл пайдаланылады.

Менен сұрақ, сізден жылдам жауап

• Органикалық химия нені оқытады?

Қандай көміртегі қосылыстарын білесіңдер?

• Оттекті органикалық қосылыстардың негізгі

кластарын ата?

• Спирттер деп қандай заттарды айтады?

• Спирттер қалай жіктеледі? Өкілдері ?

• Спирттердің қолданылатын салалары?

• Спирттер тотыққанда қандай заттар түзіледі?

Жаңа сабақ

Қышқылдар

Физикалық қасиеті

Химиялық қасиеті

Қолданылуы, Кездесуі, Құрамы, Өкілдері.

Бұл суреттердің қышқылға қандай қатысы бар?

Сүт қышқылы

Туберкулезді емдеуге пайдаланады

Қанның ақ, қызыл түйіршіктерін реттейді

Жұқпалы ауруды болдырмайды

Тауықтың, құстардың құмырсқа илеуіне

шомылып, аунап жатқанын көрдіңізбе? Не үшін деп

ойлайсыз?

Иттің мысықты тістелеп, ойнап жүргенін

көрдіңіз бе?

Сіздер үйде, тұрмыста қандай қышқылдарды

кездестірдіңіздер?

Карбон қышқылдары--- молекула

құрамында көмірсутек радикалымен

байланысқан карбоксил тобы (-с ^О _ОН )

бар күрделі органикалық заттар.

Физикалық қасиеті

Күйдіргіш. Сұйық заттар .Өздеріне тән иісі бар. Суда жақсы ериді

Карбон қышқылы

Жеңіл НСООН құмырсқа қыш.

СН3СООН сірке қыш

Ауыр С ₁₅ Н ₃₁ СООНпальмитин С ₁₇ Н₃₅ СООН стеарин

С ₁₇ Н₃₅ СООNa Кір сабын

Құмырсқа қышқылы

Сірке қышқылы

Кезхдеседі. Шырша, қалақай жапырақтары Құмырсқа денесінде 1,25% спирт

Тотықсыздандырғыш. Буын ауруларына дәрі Хош иісті

заттар Еріткіштер Мата, қағаз бояуда

Кездесуі. Өсімдік, жануар зәр, тер құрамында

Ашыған сүт, ірімшік, май

Қолданылуы

Полимерлер. Бояулар. Дәрі-дәрмек (аспирин). Тағам өнімдерін

консервілеу .Еріткіш

Cабақты бекіту

А. CH₄ →C₂ H₂ →CH₃ CОН →CH₃ CОOH

В.3 г сірке қышқылын бейтараптауға неше грамм калий

гидроксиді жұмсалады?

С.Құрамында 20% қоспасы бар 250г әктасты сірке қышқылында еріткенде бөлінетін көмірқышқыл газының көлемін ( қ. ж.) есептеңдер .

А тобы

1) 2CH4 →C2H2+3H2↑

2) C2H2+ H2O→CH3CОН

3) CH3CОН + Ag2O→CH3 CООН +2Ag↓

В тобы

CH3 CООН +KOH→ CH3 CООК + H2O

3г хг

60г 56г

м (CH3 CООН)=60г/моль 3 : х =60 : 56

м (КOH) = 56г/ моль х =2,8 г

Жауабы; 2.8 г КОН

С тобы

CaCO3 +2CH3 CООН (CH3 CОО)2Са+CО2 ↑+H2O

200г Х л

100г 22,4л

W (таза зат)=100%-20%=80% 200: х =100:22,4

m(CaCO3)=80* 250: 100 = 200г х = 44,8л

М(CaCO3)=100г/моль Жауабы; 44,8 л CО2

Алма

Май басу Тамақтың қабынуы Буын, өт қабығы,

шектердің қабынуы Асқазан ауруы

Шие Жүйке жұмысын реттейді

Өрік .Ішекті дезинфекциялауға

Асқорытуды жақсартады

Алхоры кара өрік Көз, көруді жақсартады

Құлпынай Дене қызуын түсіреді Суық тигенде Бас ауырғанда

Бұлдірген Бүйрек тастарын ерітеді

Жүрек-тамыр жұмысын реттейді

Алмұрт Шөлге қарсы Көкжөтел Ауырсынуды басады

Қышқылды әзірлеу жолдары

Мысал ретінде алма қышқылын аламыз.

Басқа жеміс – жидек қышқылдарын да осы тәсілмен

әзірлей аласыз.

1 кг алманы жақсылап жуып, тазалап, үккіштен, еттартқыштан өткізіңіз (алманың қабығы мен ортасын алып тастамаңыз.) Алма қоймалжыңын 3л. банкіге салып, үстіне 1л. су құйып, 10 гр.ашытқы, кепкен қара нанның ұсақ бөліктерін, 3 ас қасық қант қосыңыз. Әр

2-3 күн сайын қоспаны ағаш қасықпен қозғай отырып, жылы, қараңғы жерде 10күн сақтаңыз. (Банкіның бетін ашық қалдырыңыз) Содан соң сүзіп алып, бетін шыт матамен жабыңыз. Қоймалжың сұйықтың бырқылдап

дыбыс шығаруы тоқтап, түсі ағарса, қышқылдың дайын

болғаны. Оны шыны шөлмектерге бөліп салып, аузын мықтап бекітіңіз. Қышқылды мұздатқышқа сақтаңыз

Сабақты қорытындылау

Ұқсастығы Бейорганикалық қышқылдар Органикалыққышқылдар

Үй тапсырмасы

§49.Карбон қышқылдары

№9 есеп Ізденіс тапсырмалары

Бағалау