400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Кедергі. Ом заңы. Вольт- амперлік сипаттамасы.

Материал туралы қысқаша түсінік
Физика пән мұғалімдеріне сабақтарын жоспарлауда,Оқушыларға...
Материалдың қысқаша нұсқасы

8 сынып. Физика.

Динамикалық электр бөлімі.

Кедергі. Ом заңы. Вольт- амперлік сипаттама.


Тізбек бойымен өтетін токқа өткізгіштің кедергі жасау қасиетін сипаттайтын шаманы кедергі деп атайды немесе электрлік кедергі – электр тізбегінің немесе өткізгіштің электр тогына қарсы бағытталған әсерін сипаттайтын шама. Кедергі-бөгет, яғни, материалдың (өткізгіш сымның) кедергісі көп болса, осы сымның бойымен токтың өтуіне бөгет көп дегенді білдіреді.
Георг Симон Ом – неміс физигі. Ол 1787 жылы 16 наурызда Эрланген қаласында туған. Көп жылдар ұстаздық еңбек еткен. Оның еңбектерінің негізгі бағыты электр, оптика, акустика салаларына арналған. Ол бірнеше эксперименттер жүргізіп, 1827жылы электр тізбегінің негізі заңын ашты. Кедергінің бірлігі 1881 жылдан бері Ом есімімен аталып келеді.

Пропорционалдық k коэффициенті өткізгіш материалының тегіне және оның өлшеміне тәуелді екендігін, бірқатар тәжірибелер нәтижесінде осы тәуелділікті ашып, k коэффициентінің орнына оған кері R = 1/ k шамасын алып, оны өткізгіш кедергісі деп атады.
Г. Омның құрметіне кедергі оммен (Ом ) өлшенеді.
Ом заңы: Тізбектің бөлігіндегі ток күші осы бөліктің ұштарындағы кернеуге тура пропорционал өткізгіштің кедергісіне кері пропорционал :

I= k·U ;
- тізбек бөлігі үшін Ом заңының математикалық өрнегі.
Өткізгіштегі ток күшінің кернеуге тәуелділігі вольтамперлік сипаттама деп аталады.

- өткізгіш кедергісінің формуласы. Кедергінің өлшем бірлігі 1 Ом=1 Вольт/1 Ампер—өткізгіштің ұштарындағы кернеу (потенциалдар айырмасы) 1 В болғанда осы өткізгіштің көлденең қимасы арқылы 1 А ампер ток өтетін өткізгіш кедергісі – Ом болатынын көрсетеді.

Мұндағы ρ – өкізгіштің меншікті кедергісі, ол өткізгіш жасалған материалдың өзіндік кедергісі дегенді білдіреді. Әр материалдың меншікті кедергісі әр түрлі, және кестелік мәні болады. Меншікті кедергінің өлшем бірлігі – Ом·м. l – өткізгіш сымның ұзындығы, S-өткізгіштің көлденең қимасының ауданы. Егер өткізгіш сым жуан болса, оның көлденең қимасының ауданы да үлкен болады, ендеше кедергінің формуласына сәйкес, жуан өткізгіштің кедергісі аз, ендеше одан көп ток өтеді. Ал, сымның ұзындығы артқан сайын, оның кедергісі де артып отырады да, ток күші кемиді.


image3.png image5.png

Тізбек бөлігі арқылы өтетін ток күші тізбек ұштарындағы кернеуге тура пропорционал және оның кедергісіне кері пропорционал. Яғни, кернеу көп болғанда ток күші де көп болады, ал, кедергі көп жерден аз ток өтеді дегенді білдіреді.

Ток күші кернеуге тура пропорционал, графигі-түзу сызық, осы графикті вольт-амперлік сипаттама деп те атайды (вольт-амперлік сипаттама-ток күшінің өткізгіш ұшатарындағы кернеуге тәуелділігі); ток күші кедергіге кері пропорционал, графигі-гипербола

Төмендегі графиктерге қарап, қай графикте өткізгіштің кедергісі көп, ал, қайсында аз екенін айтуға бола ма?

Видео: https://www.youtube.com/watch?v=bH_-qGnjJqc

https://www.youtube.com/watch?v=qSbeIInunZo

https://www.youtube.com/watch?v=DmGBdgME-7k

https://www.youtube.com/watch?v=xNw6LNBeNzc





Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
4 мамыр
2554
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі