Авторы: Сарсенбаева Карлыгаш Юсуповна

Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, “Манашы жалпы білім беретін мектеп” КММ -нің Педагог-психологы

Тренингтің тақырыбы:Кибербуллинг жағдайларында дұрыс әрекет ету.

Тренингтің мақсаты:

Қатысушыларға кибербуллингтің салдарын түсіндіру және оған дұрыс әрекет

ету жолдарын үйрету. Қатысушыларды интернеттегі қорлау, мазалау немесе

қысым көрсетілген жағдайда психологиялық төзімділікпен, сенімділікпен және

тиімді әрекет етуге үйрету.

Эмоциялық ахуал құру:

Ойын: "Эмоцияларды тану"

Қатысушылар шеңберге тұрып, бір-біріне доп лақтырып, өздерін кибербуллинг

жағдайында қалай сезінуі мүмкін екенін айтып береді (мысалы, "Мен

ренжимін", "Мен ашуланамын", "Мен уайымдаймын"). Бұл ойын

қатысушылардың кибербуллингтің әсерін түсінуіне және топ арасында сенім

атмосферасын қалыптастыруға көмектеседі.60

Нұсқау:

•

Қатысушылар кезекпен өздерінің қандай эмоцияларды бастан өткеретінін

айтады.

•

Қалған қатысушылар бұл эмоцияны түсініп, қолдау білдіреді.

•

Бұл ойын кибербуллингтен туындайтын жағымсыз эмоцияларды

анықтауға және оларды дұрыс қабылдауға көмектеседі.

Теориялық бөлім:

Кибербуллинг деген не?

•

Кибербуллинг анықтамасы: Бұл – интернетте немесе әлеуметтік

желілерде біреуді қудалау, қорлау, мазалау, намысына тию және қысым

көрсету әрекеттері. Кибербуллингтің психологиялық салдары ауыр болуы

мүмкін және ол адамның психикалық денсаулығына зиян тигізеді.

Кибербуллингтің салдары:

1. Психологиялық жарақат: Қорлау және қысымға ұшыраған адам өзін

төмен сезінуі, депрессияға түсуі немесе жалғыздықты бастан кешіруі

мүмкін.

2. Өзін-өзі бағалаудың төмендеуі: Кибербуллинг құрбаны өзіне

сенімділігін жоғалтуы мүмкін.

3. Әлеуметтік оқшаулану: Құрбан болған адам әлеуметтік ортадан

алшақтап, жалғыздық сезіміне тап болуы мүмкін.

Кибербуллинг жағдайында дұрыс әрекет ету жолдары:

1. Блоктау және есеп беру: Кибербуллинг жасаған адамдарды әлеуметтік

желілерде бұғаттап, желі әкімшілігіне есеп беру.

2. Құпиялылықты сақтау: Жеке мәліметтерді және жеке ақпараттарды

құпия сақтау.

3. Қолдау іздеу: Ата-аналардан, достардан немесе мұғалімдерден көмек

сұрау.

4. Психологиялық қолдау: Кибербуллингтен зардап шеккен кезде

психологқа жүгіну немесе сенім телефондарына хабарласу.

5. Ескермеу: Кейде кибербуллингке жауап бермей, оны елемеу де дұрыс

шешім болуы мүмкін.

Практикалық бөлім: Практикалық тапсырмалар

1. Тапсырма: "Қиын жағдайдан шығу стратегиясы"

Қатысушыларға әртүрлі кибербуллинг жағдайларын ойнап шығу ұсынылады.

Олар әрбір жағдайға дұрыс әрекет ету стратегиясын ойластырады.

Нұсқау:

•

Қатысушылар топтарға бөлініп, әр топқа кибербуллингтің нақты

сценарийі беріледі (мысалы, әлеуметтік желідегі негативті пікірлер, жеке

мәліметтердің таралуы).

•

Әр топ өз сценарийі бойынша дұрыс әрекет ету стратегиясын жасап

шығады.

Талқылау: Қатысушылар өз стратегияларын таныстырып, кибербуллингке

қалай дұрыс жауап беру керектігін талқылайды. Бұл тапсырма оларға қиын 61

жағдайларда сенімді және дұрыс әрекет етуді үйренуге көмектеседі.

2. Тапсырма: "Көмек сұрау жоспары"

Қатысушыларға кибербуллинг жағдайында кімнен және қалай көмек сұрауға

болатыны туралы жоспар жасау ұсынылады. Бұл жоспар олардың қиын

жағдайларда жалғыз қалмауына көмектеседі.

Нұсқау:

•

Қатысушылар жеке өздері немесе топпен кибербуллингтен қорғану үшін

көмек сұраудың жоспарын жасайды (мысалы, ата-аналардан көмек сұрау,

психологқа жүгіну, құқық қорғау органдарына хабарлау).

•

Әрбір қатысушы немесе топ өз жоспарын таныстырып, көмекке

жүгінудің маңызын түсіндіреді.

Талқылау: Қатысушылар өз жоспарларын бөлісіп, кибербуллинг жағдайында

көмек сұраудың маңызды екенін талқылайды. Бұл тапсырма көмек сұрауға

сенімділік береді және қатысушылардың қиын жағдайда жалғыз қалмауына жол

бермейді.

Рефлексиялық ойын: "Қорғаныс қалқаны"

Ойын мақсаты:

Қатысушылардың кибербуллинг жағдайында қалай қорғануға болатыны туралы

түсініктерін қорытындылау және дұрыс әрекет ету жолдарын бекіту.

Ойын барысы:

Қатысушыларға "қорғаныс қалқанын" жасау ұсынылады. Олар қалқанның

бетіне кибербуллингке қарсы әрекет ету үшін қолданатын әдістер мен

стратегияларды жазады.

Нұсқау:

•

Қатысушыларға қағаз бен қарындаштар беріледі, олар өз "қорғаныс

қалқанын" жасап, оның бетіне кибербуллинг жағдайында дұрыс әрекет

ету жолдарын жазады.

•

Әрбір қатысушы өз қалқанын таныстырып, оны қалай қолданатынын

түсіндіреді.

Қорытынды:

Ойын соңында қатысушылар өз ойларын бөлісіп, кибербуллинг жағдайында

дұрыс әрекет ету туралы түсініктерін қорытындылайды. Олар өздерінің алған

білімдерін күнделікті өмірде қолдануға дайын екендігін білдіреді.

Тренингтің күтілетін нәтижелері:

•

Қатысушылар кибербуллингтің салдары мен дұрыс әрекет ету жолдарын

түсінеді.

•

Қатысушылар кибербуллингке қарсы тиімді әрекет ету стратегияларын

меңгереді.

•

Қатысушылар көмек сұрау және қолдау алу дағдыларын дамытады.

•

Қатысушылар кибербуллинг жағдайында психологиялық төзімділік пен

сенімділікпен әрекет етуге дайын болады.

Бұл тренинг кибербуллинг жағдайында дұрыс әрекет ету дағдыларын

қалыптастырып, қатысушылардың психологиялық және эмоционалдық 62

тұрақтылығын нығайтуға бағытталған.