Киелі Түркістан

8 ә сыныбы

Майлыбекова Зауре

Тәрбие сағатының тақарыбы: « Қасиетті-Түркістан»

Сабақтың мақсаты: Ежелгі қазақ хандығының астанасы болған Түркістанның елдік бейнеміздің кәусар бұлағы екенін, оның пайда болу тарихын осы қала арқылы біз өткен тарихымызды, мәдениетімізді білетінімізді оқушыларға дәріптеу оларды Отан сүюге, ұлттық салт- дәстүр, әдет-ғұрпымызды берік сақтауға тәрбиелеу;

Сабақтың көрнекілігі :

Қазақстанның картасы, «Түркістан- көне қала» бүктемесі, Тайқазан, Түркістан, Қ.А.Йассауи кесенесінің суреттері, нақыл сөздер жазылған плакаттар. Т.б.

Сабақтың әдісі :

Топтастыру ойын, сұрақ-жауап, әдеби монтаж.

Тәрбие сағатының барысы :

Слайд №1

Бастаушы: Түркістан- екі дүние есігі ғой,

Түркістан-ер түріктің бесігі ғой,

Тамаша Түркістандай жерде тұрған,

Түріктің тәңірі берген несібі ғой.

Ертеде Түркістанды Тұран дескен,

Тұранда ер түрігім туып өскен,

Тұранның тарихы бар толқымалы

Басынан көп тамаша күндер өткен. М.Жұмабаев.

Мұғалім: Түркістан-көне қала ғана емес, ірі оқиғалардың куәгері. Қазақ мемлекеттігін құрған, қалыптастырған хандардың, билердің, батырлардың бұл қасиетті шаһарда тұрмағаны немесе соғып өтпегені жоқ деуге болады. Демек, Түркістанның әрбір көшесі тарихи бертерге толы. IV-X ғ Түркістан орнында Шағбар деген үлкен қала болған. IX-X ғ ол жақсы қалалар қатарына қосылып, гүлденеді. Сол кезден бастап Яссы, ал XV ғ –дан бастап Түркістан деп аталады. “Түркістан деген сөз – түріктер мекені, елі” деген сөз. Өйткені сол заман бұл аймақты түркі тілдес халықтар мекендеген.

Слайд №2

Сол кезден бастап қала түркі халықтардың діни орталығы болып келді. XVI ғ бастап Түркістан қаласы мен төңірегінде қазақ хандығының бөлігіне берілді . Қала көп уақыт қазақ хандығының орталығы болды. Жаугершілік заманында сыртқы жаулардан қорғану мақсатында қаланы айналдыра қорған салынған. Қорған мен қақпаның беріктігі сондай, кейде сырттан келген шапқыншылар бұза алмаған. Ежелгі Түркістан қаласы қазақ топырағындағы сол кездегі саяси мәселелерді, дау-дамайларды шешу орталығы болған. Бұл қаланың түбінде мәр төбеде үш жүздің өкілі ылғи бас қосып, уәжге келіп отырған. Жер дауы , жесір дауы осы арада шешіліп, әңгіме өзек болған. Исі түркі халықтарының екінші меккесі атанған Түркістан аумалы-төкпелі заманда елге нық сенім беріп, діни және рухани беріктікті сақтап қалуға көмектескен рухани тазарту орталы болған.Оны қазақ жерінің әр жерінің тұкпірінен мінәжат етіп келген халық ауыр қасіретпен қиындықтан қорғайтын пана деп білген.

Слайд №3

« Киелі Түркістан» әні орындайтын 8 ә сынып оқушысы Аружан қабыл алыңыздар.

Бірқатар зерттеушілеріміз ол туралы толық ханды сөзді Бұхарадағы хаммадани сопы мен оның аты шулы мектебі туралы жазбалар арқылы дәйектеп , түгендеп жатқан рас. Бұған сүйенер болсақ, ол XI ғ аяғы мен XII ғ бірінші жартысында өмір сүрген болып шығады. Йассауи қай жерде туды? Қашан туды? Бұл сұраққа әр кезде әр түрлі жауап беріп келеді. Ол қазіргі сыр бойындағы Сайрам қаласында дүниеге келген. Бұны талай тарихшыларымыз бен зерттеушілеріміз жазды. Оның туған жылы мен қайтыс болған уақыты туралы да белгілі бір ғалымдарымыз әр түрлі жорамал айтып жұр :