Кино арқылы мәдени құндылықтарды насихаттау: “The Eagle Huntress” фильмін көрсету тәжірибесі

Жаһандану жағдайында ұлттық мәдениетті сақтау мен оны кейінгі ұрпаққа жеткізу мәселесі ерекше маңызға ие болып отыр. Қазіргі қоғамда мәдени құндылықтарды насихаттаудың тиімді құралдарының бірі – кино өнері. Кино тек көркем шығарма ғана емес, сонымен қатар белгілі бір халықтың дүниетанымын, тарихын, салт-дәстүрін және өмір салтын танытатын маңызды мәдени коммуникация құралы болып табылады.

Қазіргі жастар ақпараттың басым бөлігін визуалды формат арқылы қабылдайтындықтан, фильмдер олардың мәдени танымын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Осыған байланысты практика барысында ұйымдастырылған «The Eagle Huntress» фильмінің көрсетілімі мәдени-ағартушылық іс-шара ретінде өткізілді.

Мақаланың мақсаты – «The Eagle Huntress» фильмін көрсету тәжірибесі негізінде кино өнерінің мәдени құндылықтарды насихаттаудағы мүмкіндіктерін талдау.

Кино – мәдени коммуникацияның маңызды құралы. Кино – қоғамдағы мәдени ақпаратты таратудың ең ықпалды тәсілдерінің бірі. Ол көрерменге белгілі бір халықтың тұрмысын, дүниетанымын, тарихи дамуын және рухани құндылықтарын әсерлі түрде жеткізеді. Кино арқылы адамдар өзге мәдениеттермен танысып қана қоймай, олардың ерекшеліктерін түсінуге мүмкіндік алады.

Мәдениеттану ғылымында кино мәдени коммуникацияның маңызды элементі ретінде қарастырылады. Фильм көрерменнің эмоциясына әсер етіп, оның мәдени санасының қалыптасуына ықпал етеді. Сондықтан білім беру және мәдени-ағарту саласында фильм көрсетілімдерін ұйымдастырудың маңызы зор.

«The Eagle Huntress» фильмінің мәдени маңызы. «The Eagle Huntress» деректі фильмі Моңғолиядағы қазақ қызы Айшолпан Нұрғайыптың бүркітшілік өнерін меңгеруі туралы баяндайды. Көп ғасырлық дәстүр бойынша бұл кәсіп ер адамдардың ісі болып саналса, фильм кейіпкері қалыптасқан көзқарастарды өзгертіп, ұлттық дәстүрді жаңа қырынан танытады.

Фильм бірнеше маңызды мәдени құндылықтарды қамтиды:

қазақ халқының дәстүрлі бүркітшілік өнері;

ұлттық киім мен тұрмыс мәдениеті;

отбасы тәрбиесі;

табиғатпен үйлесімді өмір сүру;

еңбекқорлық пен табандылық;

қыз баласының мүмкіндіктерін көрсету.

Бұл фильм арқылы көрермен тек оқиғаны бақылап қана қоймай, көшпелі мәдениеттің ерекшеліктерімен, қазақ халқының рухани мұрасымен танысады.

Практика барысында фильм көрсетілімін ұйымдастыру тәжірибесі

Өндірістік практика аясында Community Center-де мәдени-ағартушылық киновечер ұйымдастырылды. Іс-шараның негізгі мақсаты – кино арқылы қатысушылардың мәдени дүниетанымын кеңейту және ұлттық мәдени мұраға қызығушылығын арттыру болды.

Көрсетілімге дайындық бірнеше кезеңнен тұрды:

* фильмді тақырыпқа сәйкес таңдау;

* іс-шара тұжырымдамасын әзірлеу;

* ақпараттық материалдарды дайындау;

* қатысушыларды шақыру;

* көрсетілімнен кейін пікірталас ұйымдастыру.

Фильм көрсетілгеннен кейін қатысушылармен ашық пікір алмасу өткізілді. Талқылау барысында ұлттық дәстүрдің қазіргі қоғамдағы орны, мәдени мұраны сақтау мәселесі, әйелдердің қоғамдағы рөлі және жастардың ұлттық құндылықтарға көзқарасы туралы ойлар айтылды.

Осындай форматтағы мәдени іс-шаралар қатысушылардың тек фильмді көруімен шектелмей, өз пікірлерін білдіруге және түрлі мәдени көзқарастарды салыстыруға мүмкіндік береді.

Кино арқылы мәдени құндылықтарды қалыптастырудың тиімділігі

Практика барысында байқалғандай, кино көрерменнің қызығушылығын оятатын әрі мәдени ақпаратты жеңіл қабылдататын құрал болып табылады. Фильм көрсетілімдерінің негізгі артықшылықтары:

мәдени мұраны кең аудиторияға қолжетімді түрде жеткізу;

ұлттық дәстүрлерге деген қызығушылықты арттыру;

сыни ойлау қабілетін дамыту;

мәдениетаралық диалог қалыптастыру;

жастардың азаматтық және мәдени жауапкершілігін арттыру.

Әсіресе деректі фильмдер нақты өмірге негізделгендіктен, олардың тәрбиелік ықпалы жоғары болады.

Қорытынды

Қазіргі қоғамда кино мәдени құндылықтарды насихаттаудың тиімді құралдарының бірі болып табылады. «The Eagle Huntress» фильмінің көрсетілімі ұлттық мұраны дәріптеу, жастардың мәдени танымын кеңейту және мәдениетаралық түсіністікті қалыптастыру бағытында маңызды тәжірибе болды.

Практика барысында ұйымдастырылған мәдени іс-шара киноның тек ойын-сауық құралы ғана емес, мәдени білім берудің, ұлттық құндылықтарды сақтаудың және қоғамдық диалогты дамытудың маңызды тетігі екенін көрсетті.

Болашақта Community Center сияқты мәдени ұйымдарда ұлттық және халықаралық мәдени тақырыптарды қамтитын фильм көрсетілімдерін тұрақты өткізу жастардың мәдени сауаттылығын арттыруға, олардың әлеуметтік белсенділігін дамытуға және мәдени мұраны насихаттауға оң әсерін тигізеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Hall S. Representation: Cultural Representations and Signifying Practices. London: Sage Publications, 1997.

2. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003.

3. Bordwell D., Thompson K. Film Art: An Introduction. New York: McGraw-Hill Education, 2019.

4. Назарбаев Н. Ә. Ұлы даланың жеті қыры. – Астана, 2018.

5. «The Eagle Huntress». Documentary Film. Director: Otto Bell. United Kingdom – Mongolia – USA, 2016.