«Кішкентай данышпан» терминдер сөздігі

(1-сынып оқушыларына арналған логика әліппесі)

? Кіріспе:

Сәлем, Кішкентай Данышпан! Бұл сөздік саған әлемді ақылмен тануға көмектеседі. Мұндағы сөздерді білу арқылы сен нағыз зерттеуші боласың!

1. ЛОГИКА (Қисын)

Бұл не? Бұл — дұрыс ойлау өнері.

• Қарапайым тілмен: Оқиғалардың бір-бірімен қалай байланысатынын түсіну.

• Мысал: Егер далаға жаңбыр жауып тұрса, біз қолшатыр аламыз. Бұл — логика!

2. СЕБЕП пен САЛДАР

Бұл не? Неліктен олай болды және соңы неге әкелді?

• Себеп: Оқиғаның басталуы (Мұзды күнге қойдық).

• Салдар: Оқиғаның нәтижесі (Мұз еріп, суға айналды).

• Ойын: «Егер мен тамақ ішпесем (себеп), онда ... (салдар — қарным ашады)».

3. ТАЛДАУ (Анализ)

Бұл не? Бір бүтін затты бөлшектерге бөліп қарау.

• Мысал: Ойыншық машинаны алып, оның дөңгелегін, кабинасын, моторын жеке-жеке зерттеу.

• Сұрақ: «Бұл зат неден тұрады?»

4. ЖІКТЕУ (Классификация)

Бұл не? Заттарды топтарға бөлу.

• Мысал: Ойыншықтарды бір қорапқа, кітаптарды сөреге, киімдерді шкафқа жинау.

• Ойын: «Мына суреттердің ішінен тек жемістерді бір бөлек, көкөністерді бір бөлек жина».

5. ДӘЛЕЛ (Аргумент)

Бұл не? Өз ойыңның дұрыстығын түсіндіру.

• Ереже: «Меніңше, бұл дұрыс емес, өйткені...» деп сөйлеу.

• Мысал: «Бұл — ит, өйткені ол үреді және құйрығын бұлғаңдатады».

6. ЗАҢДЫЛЫҚ

Бұл не? Оқиғалардың белгілі бір ретпен қайталануы.

• Мысал: Күннен кейін — Түн, Дүйсенбіден кейін — Сейсенбі.

• Тапсырма: Моншақтардың түсін жалғастыр: Қызыл, Көк, Қызыл, Көк... Келесі қандай?

? Кішкентай зерттеушінің ережесі:

1. Әрқашан «Неге?» деп сұра.

2. Жауап бермес бұрын ойлан.

3. Өз ойыңды дәлелде.