Мұғалімнің аты- жөні:

Атраубаева Б.К

Ресурстар

Пәні:

Жаратылыстану\дүниетану

Күні:

26.02.2026

Сынып: 2Б

Қатысушылар саны: 16

Қатыспағандар саны:

Флипчарт

/тақта және маркерлер

стакандар (әр командаға

2) таза су

Бір стақанға тұз, бір стақанға қант (таңғажайыпқа көрсету үшін)

Кіші пластик ойыншықтар (пластик, ағаш, металл), темір бұйым немесе кішкене магнит

Парақтар, қарындаштар, бояулар, қайшы, желім

Қосымша: шамсыз фонарик/кіші фонар (саятыш әуен үшін)

Тақырыбы:

«Кішкентай зерттеушілер» интеллектуалдық сайысы

Құндылық

Заң және тәртіп

Мақсаттары:

Оқушылардың ғылыми ойлауын, бақылау‑жүргізу және тәжірибе жасау дағдыларын дамытып, табиғат туралы танымын арттыру; шығармашылық, ынтымақтастық және жауапкершілік сезімін қалыптастыру.

Қарапайым бақылау, гипотеза және қорытынды ұғымдарын түсіну.

Қолданбалы дағдылар: қарапайым тәжірибелерді қауіпсіз орындау, бақылау және жазбалар жүргізу.

Логикалық ойлау: себеп‑нәтиже байланысын анықтау.

Командалық жұмыс және коммуникативтік дағдыларды дамыту.

Табиғатқа құрмет пен қоршаған ортаны қорғауға жауапкершілік сезімін қалыптастыру.

Жауаптылық пен тәртіпке үйрету (қауіпсіздік ережелерін сақтау).

Өткізілу формасы

Сыныптан тыс шара

Сабақтың кезеңі

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Жүру барысын алдын ала үйлестіру

Алғашқы сөз (кезең)

Ортаңғы кезең Тапсырм

лар легі

Соңы(бекіту)

Кіріспе (3 мин)

Жүргізуші: «Сәлеметсіздер ме оқушылар! Бүгін біз жаратылыстану- дүниетану пәндері бойынша интеллектуалдық ойын ойнаймыз.

Негізгі ойын раунды:

1-ші раунд «Жылдам сұрақ» — 8 мин

2-ші раунд «Тәжірибе» — 10–12 мин

3-ші раунд «Жұмбақ пен логика» — 8 мин

4. Қорытынды, марапаттау — 2–3 мин

Ережелер

Әр сұраққа жауапқа 30 секунд.

Жауапты команда капитаны айтады.

Артық сөйлесуге болмайды; басқа команданың ұсыну кезінде тыныш болу керек.

Қауіпсіздік: тәжірибе кезінде әр уақытта ересек жауапты.

Бағалау (ұпайлар)

1-ші раунд: дұрыс жауап — 1 ұпай.

2-ші раунд (тәжірибе): дұрыс орындау + түсіндірсе — 3 ұпай.

3-ші раунд: дұрыс жауап — 2 ұпай.

4-ші раунд: креатив + түсініктеме — 3 ұпай.

Бонус сұрақ: 1–2 ұпай.

Тең шықса: тез сұрақ (бір жауап беретін бір ғана оқушы).

Сынып оқушылары 3 команда болып жарысатын болады. Командалар ең алдымен өздерін таныстырсын — әр команда 1 сөйлемде өзін таныстырады.» Әр команданың атауы, эмблемасы және ұраны болады.

1-ші раунд: «Жылдам сұрақ» (әр командаға 10 сұрақ, жалпы 8 мин)

Жауап уақыты — 30 секунд.

1команда: «Білімпаздар»

1. Күннің жарығы мен жылуын не береді?

2. Су қай кезде қатты күйге айналады? —

3. Ең үлкен планета.

4. Қоректену үшін өсімдіктер не пайдаланады?

5. Ауасыз өмір сүруге болмайды. Адам қандай газды тыныс алады?

6. Тасбақа қандай жануарлар тобына жатады?

7. Сақинасы бар планета.

8. Зерттеудің неше түрі бар? Оларды ата.

9. Жапырақ қандай қызмет атқарады?

10. Балықтар қалай көбейеді?

2 команда: «Зеректер»

1. 1. Күн не береді?

2. Түнде аспанда не көрінеді?

3. Өсімдіктерге тіршілік үшін не қажет?

4. Қаңқа қандай қызмет атқарады?

5. Көбелек жануарлардың қай тобына жатады?

6. Бақылау үшін қандай құралдар қажет?

7. Мұз ерісе неге айналады?

8.Сабақ қандай қызмет атқарады?

9. Адамда қанша бұлшықет бар?

10. Судың неше күйі бар?

3 команда: «Алғырлар»

1. Ауа — бұл қай күйдегі зат? — Газ.

2. Жолбарыс жануарлардың қай тобына жатады? (сүтқоректілер)

3. Құстар қалай көбейеді? (жұмыртқа басады)

4. Күннің айналасында не айналады?— Планеталар (біздің планетамыз — Жер).

5. Айдың бетіндегі шұңқырларды не деп атайды? (кратерлер)

6. Алып ғаламшарларды ата?

(Юпитер, Уран, Нептун, Сатурн)

7. Күштің неше түрі бар? Оларды ата

(ауырлық, үйкеліс, серпіліс)

8. Өсімдіктің тамыры қандай қызмет атқарады?

(қоректік заттарды сіңіреді.)

9. Бұлшықет қандай қызмет атқарады?(денені қозғалысқа келтіреді)

10. Шөлде өсетін өсімдіктерді ата.

(жантақ, кактус, селеу, сексеуіл)

2-ші раунд: «Тәжірибе» (10–12 мин) — қауіпсіз және қарапайым екі тәжірибе

Тәжірибе A: «Бататындар мен қалқитындар» (6–7 мин)

Материалдар: әр командаға 2 стакан су, бірнеше кішкентай заттар: пластик ойыншық, тиын (металл), ағаш қаламса (шарик), шыны түйіршік т.б.

Тапсырма: «Қай заттар суланғанда бататынын, қайсысы қалқитынын табыңдар. Әр затты суда ұстап, неге осылай болатынын қысқаша түсіндіреді»

Тәжірибе B: «Сенің көлеңкең» (5 мин)

Материалдар: кішкентай фонарь немесе күн астында орын.

Тапсырма: «Фонарикті денеге бағыттап, көлеңкенің қалай өзгеретінін бақылаңыз: бұрышты өзгерткенде көлеңке ұзара ма, қысқара ма?» — балалар тәжірибе жасайды, нәтиже көрсетеді

Бағалау: дұрыс бақылау + 1 сөйлем түсініктеме — 3 ұпай.

Тәжірибе С: «Өсімдіктің жапырағын микроскоп арқылы зерттеу»

Материалдар: лупа, микроскоп, әйнек, пинцет, салфетка

жасыл жапырақ

Тапсырма:Өсімдіктің сыртқы құрылысын бақылау және негізгі бөліктерін анықтау.

1. Жапырақты сырттай қараңыз.

2.Пішінін, түсін, көлемін анықтаңыз.

3. Лупамен жапырақтың жүйкелерін бақылаңыз.

4. Жапырақтың шетін анықтаңыз(тегіс, тісті, ирек)

5.Бақылағаныңызды қағазға сурет салып белгілеңіз.

3-ші раунд: «Жұмбақ пен логика» (8 мин)

Әр командаға 2 жұмбақ + 1 логикалық сұрақ. Жауапқа 40 секунд.

1 команда: «Білімпаздар»

Жұмбақтар:

1. «Жасыл киім киген, күнде өседі, су ішіп, тамырмен қарайды» — Өсімдік.

2. «Кейде ақ, кейде сұр, бүгін де бар, бірақ әрдайым қозғалады — аспан үстінде қозғалады» — Бұлт.

2 команда: «Зеректер»

I. Түнде жұлдыздармен бірге пайда болады, кейде толық, кейде жарты. — Ай. (кеңес: түнгі жарық)

2. Қанаттары бар, әуе арқылы жүріп, жұмыртқа салады. — Құс. (кеңес: көгершін, торғай)

3 команда: «Алғырлар»

1. Жаңбырдан кейін көк аспанда пайда болады, түрлі-түсті жарқын дөңгелек. — Кемпірқосақ. (кеңес: күн және жаңбыр бірге)

2.Күндіз ұшады, түнде ұйықтайды, кейбірі адамдармен өмір сүреді. — (жалпылай — құс). (кеңес: қанат бар)

4 раунд. Логикалық тапсырмалар (8 тапсырма) Әр тапсырмаға 1–3 минут. Мұғалім жауаптарды тексеріп, пікір береді.

Топтастыру: «Тірі және өлі емес заттарды бөліңдер»

Материалдар: суреттер немесе карточкалар — адам, тас, ағаш, автомобиль, мысық, су.

1 тапсырма: Тірі (ағаш, адам, мысық) және өлі емес (тас, автомобиль, су) деп бөл.

Жауап: көрсетілгендей.

Мұғалімге: тірі заттардың белгілерін (өседі, тыныс алады) айтқызу.

Қайсысы басқаша? (логикалық таңдау)

Тізім: алма, банан, сәбіз, өрік.

2 тапсырма: Қайсысы басқашасы? Неге?

Жауап: сәбіз — себебі ол көкөніс, басқалары жеміс.

Мұғалімге: оқушы себепті бір сөйлемде түсіндірсін.

Кезектілік (реттеу)

3 тапсырма: Қандай ретпен болады: көктем, жаз, қыс, күз — Қандай дұрыс рет? (бастапқы кез келгеннен бастауы мүмкін)

Жауап: көктем → жаз → күз → қыс (немесе берілген бастапқыдан кейінгі дұрыс рет).

Мұғалімге: жергілікті ауа райына байланысты мысалдар келтіруді сұра.

Себеп — нәтиже

Сұрақ: Өсімдікке су бермесек не болады?

Жауап: өсімдік сарғаяды, жасамайды, өліп қалуы мүмкін.

Материал: суретте күн, бұлт, жаңбыр, әрі үстінде адамның қолымен сыйымдық бар.

4 тапсырма: Бұл суретте жаңбыр жауса не болады? (жер суланады, өсімдіктерге су жетеді)

Жауап: жер суланады, өсімдіктер өседі.

Тізім: бал тікен, ара, өсімдік.

5 тапсырма: қайсысы адамдарға көмектеседі?

Жауап: ара — гүлден бал жинап, өсімдіктерді тозаңдайды; өсімдік — оттегі береді, жеміс береді.

Мұғалімге: әр заттың бір пайдалы қасиетін айтқызу.

1 команда: «Білімпаздар»

2 команда: «Зеректер»

3 команда: «Алғырлар»

1 команда жауаптары:

1.Күн

2.Мұз болғанда

3.Юпитер

4.Жер, су, жарық, жылу

5.Оттегі

6.Бауырымен жорғалаушылар

7.Сатурн

8.Бақылау және тәжірибе

9.Тыныс алу

10.Уылдырық шашады

2 команда жауаптары:

1.Жарық пен жылу

2. Ай мен жұлдыздар

3. Су, күн, жарық, топырақ

4. Қорғаныш, тірек

5. Жәндіктер

6. Лупа, микроскоп, фотоаппарат, телескоп

7. Сұйық күй

8. Тірек қызметін

9. 640

10. 3 күйі бар.

3 команда жауаптары:

1. Газды күйі

2. Сүтқоректілер

3. Жұмыртқа басады

4.Планетелар

5. Кратерлер

6. Юпитер, Сатрун, Уран, Нептун

7. Ауырлық, үйкеліс, серпіліс

8. Қоректік заттарды сіңіреді

9. Денені қозғалысқа келтіреді

10. Жантақ, селеу, сексеуіл, кактус

Түсіндіру: балалар заттарды салады, қарап, нәтижені жазады. Төреші сұрайды: «Неге тиын батты?», жауап — «Себебі оның салмағы тығыз, тығыздығы судан жоғары».

Түсіндіру: «Көлеңке жарық көзінен алыс тұрған сайын ұзартады; жарық объектіге жақын болса, көлеңке үлкен және анық болады.»

Түсіндіру: Жапырақ өсімдіктің тыныс алу мүшесі. Қоректік заттарды тасымалдайды.Жапырақтың құрылысы әр өсімдікте әртүрлі. Тегіс немесі тісті болады.

Оқушылар жауаптары:

1 тапсырма.

Тірі заттар: адам, ағаш, мысық

Өлі емес заттар: автомобиль, тас, су

2 тапсырма. Қайсысы басқаша

Сәбіз. Өйткені ол көкөніске жатады. Қалғандары жеміс-жидек.

3тапсырма.

Көктем-жаз- күз-қыс

4 тапсырма. Өсімдікке су бермесек сарғаяды, құрайды, өледі.

5 тапсырма. Ара адамдарға көмектеседі. Өйткені ол бал жинайды. Өсімдіктерді тозаңдандырады.